सर्वे वयम् तां रम्यां देव्या रूपेण प्रकटितां दृष्ट्वा तत्र विस्मयाविष्टाः स्थिताः। 'काऽयम् सुन्दरी? किं नाम तस्याः? न वयं जानिमः, इह स्थिताः,' इति विचारयामास। सा देवी दूरात् सहस्राक्षा सहस्रभुजा सहस्रमुखा शोभायमानाऽभूत्। न सा अप्सरा, न गन्धर्वी, न दिव्यकन्या—इति हे नारद, वयं संशयपूर्णाः तत्र स्थिताः। तदा श्रीविष्णुः तां स्मितवदनां देवीं दृष्ट्वा, मनसि निश्चित्य, मातरं स्वबुद्ध्या सम्बोधितवान्। 'एषा भगवती सर्वकारणं, सा महाविद्या, महामाया, पूर्णा, अक्षरा, आद्य प्रकृतिः।' इति उवाच। 'देवी अल्पबुद्धिभिः दुर्ग्राह्या, योगेन साध्या, परन्तु दुर्लभा; सा परमात्मनः परा इच्छाशक्ति, शाश्वतं च क्षणिकं च स्वरूपं धारयति।' 'देवी विश्वेश्वरी, शुभा, अल्पभाग्यैः दुष्टपूज्या; वेदान्तर्गताः, विशालाक्षी, सर्वस्य आदिराज्ञी।' इति विष्णुः कथयति। 'सा समस्तं विश्वं संहरति, लीलया प्रलयं कुर्यति, सर्वजीवानां चिह्नानि स्वदेहे स्थापयति।' 'सर्वबीजस्वरूपा देवी अधुनाऽभिव्यक्ताऽस्ति, अनन्तशक्तयः तस्या अनुग्रहे तिष्ठन्ति, क्रमशः दृश्यन्ते।' 'दिव्याभरणैः भूषिता, दिव्यगन्धैः अनुलेपिता, सर्वे तस्या सेवायाम् प्रवृत्ताः, ब्रह्मा शिवः च तां पश्यन्ति।' 'धन्याः वयम्, महाभाग्यशालिनः, पूर्णाः, यतः भगवत्याः साक्षात् दर्शनं प्राप्तम्।' 'पूर्वं यत् तपः कृतं यत्नेन, तस्य परमफलम् प्राप्तम्; अन्यथा कथं भगवत्याः दर्शनं श्रद्धया प्राप्तम्?' 'पुण्यनिधयः दानशील तपस्विनः भगवतीं शुभां पश्यन्ति, रागिणः न पश्यन्ति।' 'सा एव मूलप्रकृतिः, सदा पुरुषेण संयुक्ता; सा विश्वं प्रकाशयति, परमात्मनः कृते सृष्ट्वा।' 'सः द्रष्टा, विश्वं दृश्यं, हे देवाः; सा तस्य सर्वकारणं, माया, राज्ञी, शुभा।' 'अहम् कुत्र, सर्वे देवाः कुत्र, रम्भादिव दिव्यस्त्रियः कुत्र? न वयं तस्याः तुल्याः, न अंशेनापि।' 'एषा सा पुण्यस्त्री, या महासमुद्रे दृष्टा, बालरूपेण महादेवी, हर्षपूर्णा मां डोलयन्ती।' 'वटपत्रे शयाना, दृढे स्थिरे शय्यायाम्, पादाङ्गुष्ठं हस्ते धृत्वा, कमलमुखे स्थापयित्वा।' 'सा चाटुकार्यैः क्रीडन्ती, बालवत् हर्षयन्ती, कोमलाङ्गी वटपत्रे शयाना।' 'गायन्ती, डोलयन्ती, बालरूपेण मया सह स्थितवती; इदानीं निश्चयेन ज्ञातं, दृष्टिवत् प्रकाशितम्।' 'सा नूनं अस्माकं माता; शृणु, पूर्वं यद् अनुभवम्, तद् कथयामि, यतः स्मरणम् अभूत्।' ततः विष्णुना भगवत्याः स्तोत्रं रचितम्। ब्रह्मा उवाच—एवं उक्त्वा श्रीविष्णुः जनार्दनः पुनः उवाच—'आगच्छामः तस्या समीपं, पुनः पुनः प्रणम्य।' 'एषा महामाया वरदायिनी नूनं वरं दास्यति; तस्या सन्निधिं गत्वा, अभयेन स्तुतिं कुर्मः, पादयोः।' 'यदि द्वारस्थाः परिचारकाः वयं निषिध्यन्ति, तत्र स्थित्वा, भगवत्याः स्तोत्रं एकाग्रचित्तैः पठामः।' हरिणा एतदुक्ते, आवां ब्रह्मा-हारी, परमसन्तुष्टौ अभवाव, दृढनिश्चयौ, तस्या समीपं गन्तुम् उत्सुकौ। 'ओम्' इति उच्चर्य, त्रयः वयम् शीघ्रं दिव्यरथात् अवतर्य, द्वारं प्राप्ताः, चित्ते सशङ्काः अभवाम। तदा भगवती द्वारस्थान् सर्वान् दृष्ट्वा, स्मितं कृत्वा, त्रयः वयम् स्त्रीरूपेण कृतवती। वयं युवतिरूपेण, शोभनाभरणधारिण्यः, परमविस्मयपूर्णाः, पुनः तस्या समीपं प्राप्ताः। सा देवी त्रयः स्त्रीरूपेण पादयोः स्थितान् दृष्ट्वा, प्रेमपूर्णदृष्ट्या, शोभमानाङ्गी, पश्यन्ती। प्रणम्य तां महादेवीं, अग्रे स्थिताः, परस्परं पश्यन्तः, सुन्दराभरणधारिण्यः स्त्रियः इव अभवाम। त्रयः वयम् तस्या पादपीठं पश्यन्तः, विविधरत्नैः भूषितं, दशलक्षसूर्यसदृशं दीप्तं। तत्र सहस्रशः सहचर्यः, काञ्चित् रक्तवस्त्रधारिण्यः, काञ्चित् नीलवस्त्रधारिण्यः, काञ्चित् शुभपीतवस्त्रधारिण्यः। सर्वाः शुभरूपा देव्या विविधवस्त्राभरणधारिण्यः, तस्या पार्श्वयोः शोभन्ति, सेवायां संलग्नाः। काञ्चित् गीतं नृत्यं कुर्वन्ति, अन्याः पूजनं, हर्षपूर्णाः वीणां, बांसुरीं, वायुवाद्यं वादयन्ति। शृणु नारद, अद्भुतं यद् तत्र दृष्टं—भगवत्याः कमलपादयोः दर्पणसदृशे तले—सम्पूर्णं विश्वं, चलं अचलं, अहम्, विष्णुः, रुद्रः, वायुः, अग्निः, यमः, सूर्यः— वरुणः, चन्द्रः, त्वष्टा, कुबेरः, इन्द्रः, पर्वताः, समुद्राः, नद्यः, गन्धर्वाः, अप्सरसः च—विश्वावसु, चित्रकेतुः, श्वेतः, चित्राङ्गदः, नारदः, तुम्बुरुः, हाहा, हूहू—अश्विनौ, वसवः, साध्याः, सिद्धाः, पितरः, सर्वे नागाः शेषः च, किन्नराः, उरगाः, राक्षसाः— वैकुण्ठः, ब्रह्मलोकः, कैलासः परमपर्वतः—एतत् सर्वं तस्या नखमध्यदेशे अन्तर्गतं दृष्टम्।