जलमध्ये उत्थाय सहस्रवर्षाणि भूमिं अन्वेष्टुम् आरब्धवान्, न तु तां प्राप्तवान्। ततः आकाशे देहहीनया वाणीया श्रुतम्—"तपः, तपः"—इति। ततोहं पद्मे सहस्रवर्षाणि तपः कृतवान्। पुनः तत्र वाणी प्रादुरभवत्—"सृज"—इति। विस्मितः तां श्रुत्वा चिन्तितवान्—"कं सृजेयम्? किं करवान्?" इति। तस्मिन्नेव काले मदुकैटभौ द्वौ उग्रौ दानवौ उत्पन्नौ। ताभ्यां भयाकुलः समुद्रं युद्धाय प्रविष्टवान्। तौ न शक्नोमि सहनं, ततो जलमध्ये प्रविश्य तत्र अद्भुतं पुरुषं अपश्यं। तस्य शरीरं श्यामं मेघसमानं, पीतवस्त्रधारी, चतुर्बाहुः, विश्वेश्वरः, वनमालया भूषितः, शेषनागशय्यायाम् शयनं कुर्वन्। शङ्खचक्रगदापद्माद्यायुधैः दीप्तिमान् स महाविष्णुः नागशय्यायाम् विश्रान्तः दृष्टः। योगनिद्रया आक्रान्तः, अचलः, अव्ययः सर्प coils मध्ये शयनं कुर्वन्। तं दृष्ट्वा, हे नारद, मम हृदये अद्भुतं विचारः उत्पन्नः—"किं करवान्?" इति। ततः देवीं स्मृत्वा, या निद्रारूपिणी, तां स्तुतवान्। सा शुभा देवी विष्णोः शरीरात् निर्गत्य आकाशे स्थितवती; तस्याः रूपं अकल्पनीयम्, दिव्याभरणैः भूषितम्। विष्णोः शरीरं त्यक्त्वा, सा आकाशे दीप्तिमती, तया जनार्दनः विमुक्तः, अविजितात्मा प्रबुद्धः। पञ्चसहस्रवर्षाणि स उत्तमं युद्धं कृतवान्; ततो दानवौ दृष्ट्वा हरिः तौ निहतवान्। तस्मिन्नेव स्थलम् शुद्धीकृत्य, तत्रैव तौ हतौ; रुद्रः तत्र आगच्छत्, यत्र आवां स्थितौ। तत्र वयं त्रीन् रम्यां शान्तां देवीं दृष्टवन्तः; स्तुत्याः, सा पराशक्तिर्म् वयं तिष्ठन्तः तिन्यः अभाषत्। करुणया दृष्ट्वा, सा नः हर्षितान् शुद्धान् च कृतवती, ततः उवाच— देवी उवाच—"हे सृष्टिकर्तारः, स्वकार्याणि यत्नेन कुरुत।" "महादानवौ निहौतौ; सृजत, पालयत, स्वस्थानानि स्थापयत, तत्र दुःखरहिताः वसत।" "स्वशक्त्या सर्वाणि चतुर्विधानि प्राणीनि सृजत।" ब्रह्मा उवाच—तस्याः सौम्यं प्रियं मधुरं वचनं श्रुत्वा— वयं तां उवाचाम—"कथं प्राणीनि सृजेम? हे मातः, भूमिः न प्रसारितः; सर्वत्र जलमेव अस्ति।" "न प्राणी, न गुणाः, न सूक्ष्मतत्त्वानि, न इन्द्रियाणि।" तस्याः वचनं श्रुत्वा, सा स्मितवती, तस्याः मुखं दीप्तिमान्। अथ सहसा दिव्यं विमानं आकाशात् आगतम्; सा उवाच—"हे देवाः, यथेष्टं विमानं प्रविशत, निर्भयाः।" "अद्य, अस्मिन दिव्यविमाने, अहं ब्रह्माणं विष्णुं शिवं च अद्भुतं दृश्यं दर्शयिष्यामि।" तस्याः वचनं श्रुत्वा, वयं 'ॐ' इति प्रत्युवाचाम, ततः— वयं विमानं आरुह्य, दिव्यरत्नैः भूषितं, मुक्तासूत्रैः आवृतं, घटिकाघोषेण निनादितम्। तस्मिन रम्ये विमानं, देवगृहसदृशे, त्रीन् निर्भयाः प्रविष्टवन्तः; तान् विमानस्थितान् दृष्ट्वा, देवी, इन्द्रियजयिनी, नः निरीक्ष्य। स्वशक्त्या देवी तद्विमानं आकाशे उत्थापयामास। विमानात्, हरादिभिः सह, वयं देवीं अपश्याम्— तत्र सुन्दराणि वृक्षाणि सर्वफलयुक्तानि, कोकिलगीतैः शोभितानि; भूमिः पर्वतवनगुल्मैः रमणीया। तत्र स्त्रियः, पुरुषाः, पशवः, पुण्यनद्यः, सरांसि, कूपाः, तडागाः, अप्सु, प्रपाताः च। सामक्षं दिव्यनगरं प्रादुरभवत्, दिव्यप्राकारैः अलङ्कृतम्, यज्ञशालाभिः सम्पन्नम्, विविधगृहैः शोभितम्। तद् नगरं दृष्ट्वा, वयं तद् अभिज्ञातवन्तः; कश्चित् उवाच—"किं स्वर्गः एषः? कः एतद् अद्भुतं स्थलम् सृजितवान्?" राजानं देवसमानं वनं गच्छन्तं दृष्ट्वा, अम्बिका विमानस्योपरि स्थितवती। क्षणात् विमानं वायुसंचालितं आकाशे गतवान्; शीघ्रं रम्यं स्थलम् आगच्छत्। तत्र वयं नन्दनवनं दिव्यं, परिजातवृक्षैः छायितं, गन्धयुक्तं दृष्टवन्तः। तस्याः समीपे चतुर्दन्ती गजः स्थितः; अप्सरसः मेनकााद्याः समूहाः। ते विविधैः क्रीडाभिः, गीतनृत्यसहितैः, रमन्ते; शतशः गन्धर्वाः, यक्षाः, विद्याधराः च तत्र। मन्दरवने मध्ये, ते गायन्ति, हर्षिताः; तत्र वयं इन्द्रं पौलोमीसहितं दृष्टवन्तः। तं स्वर्गलोकं जलाधिपं, कुबेरं, यमं, सूर्यं, अग्निं च दृष्ट्वा विस्मिताः। देवसमूहं तत्र दृष्ट्वा, वयं विस्मिताः; ततः राजा तस्मात् नगरात् निर्गतः। स देवेंद्रसदृशः, स्थिरः, सेनया भूमौ स्थितः; विमानात् पश्यन्तः, तत् शीघ्रं गतवान्। ततः दिव्यं ब्रह्मलोकं सर्वदेवैः पूजितं दृष्ट्वा, ब्रह्माणं दृष्ट्वा, हरः केशवः च विस्मितौ। तत्र सभायां सर्ववेदाः शाखासहिताः स्वस्वरूपे प्रादुरभवन्; समुद्राः, नद्यः, पर्वताः, नागाः च।