नारदः शत्रुक्षयकरः, शान्तिं प्राप्तुं परमसत्यं न ज्ञात्वा मनः बहुधा विक्षिप्तं स्थिरत्वं न प्राप्नोति। कं स्मरामि? कं पूजयामि? कं उपगच्छामि? कं सम्मानयामि? कं स्तौमि? न जानामि, भगवन्, सर्वेश्वरस्येश्वरम्। तदा ब्रह्मा, लोकपितामहः, मे प्रत्युवाच—सत्यवतीपुत्र, त्वया अतीव कठिनः प्रश्नः कृतः। ब्रह्मा उवाच—किम् वदामि, वत्स? उत्तमः प्रश्नः त्वया कृतः, यः दुरवगाह्यः। त्वं, भाग्यशाली, तथा विष्णुः अपि, निश्चितं उत्तरं न दातुं शक्नुतः। कोऽपि रागयुक्तः इह ज्ञातुं न शक्नोति, विवेकिन्; विरक्तः, कामद्वेषवर्जितः, एव जानाति। पुरा, एकसागरस्य उत्पत्तौ, चलाचलस्य विनाशे, केवलं तत्त्वानि शेषाणि आसन्, अहं कमलात् अभूत। सूर्यं, चन्द्रं, वृक्षान्, पर्वतान् न अपश्यम्। कमलकोशे स्थितः, चिन्तयितुं आरभे। कस्मात् अहं अस्मिन् विशालसागरे उत्पन्नः? कः रक्षकः? कः स्वामी? कः स्रष्टा? कः संहारकः युगान्ते? पृथ्वी स्पष्टं न द्रष्टव्या, यतः जलं आधारम्। कमलं, कीर्तितम्, कस्य कारणेन उत्पन्नम्? अद्य अहं तस्य मूषं तथा मूलं पश्यामि। पृथ्वी तत्र मूलस्थाने भविष्यति, न संशयः। उदके उत्थाय, सहस्रवर्षं पृथ्वीं अन्वेष्टुं यत्नं अकरवम्, न च प्राप्तवान्। तदा आकाशे, देहहीनं वाक्यं श्रुतम्—"तपः, तपः।" ततः कमले सहस्रवर्षं तपः अकरवम्। पुनः वाणी श्रुता—"सृज!" मोहाविष्टः, शृणोमि—कं सृजामि? किं करिष्यामि? तस्मिन्नेव काले, मदु-कैटभौ द्वौ उग्रौ दैत्यौ प्रकटितौ; ताभ्यां भीतः, युद्धाय सागरं प्रविश्य पलायितः। तौ न शक्नोमि, जलमध्ये प्रविश्य, अद्भुतं पुरुषं अपश्यम्। स कालेमेघसन्निभः, पीतवासाः, चतुर्भुजः, विश्वनाथः, वनमालया शोभितः, शेषे शयनं अकरोत्। शङ्ख-चक्र-गदा-पद्माद्यायुधैः दीप्तः, महान् विष्णुः, सर्पशयने विश्रान्तः दृष्टः। योगनिद्रया आक्रान्तः, अचलः, अक्षरः तत्र शयितः; तं शेषपङ्क्तिषु शयानं दृष्ट्वा। तदा, नारद, अद्भुतं विचारं मे उत्पन्नः—"किं करिष्यामि?" स्मृत्वा, निद्रारूपां देवीं स्तोतुं आरभे। शुभा देवी तस्य शरीरात् निर्गता, आकाशे स्थित्वा, दिव्याभरणैः अलङ्कृता, अव्यक्तरूपा। विष्णोः शरीरं परित्यज्य, सा दिव्यतेजसा आकाशे स्थित्वा, जनार्दनं विमुक्तवस्था प्राप्तवती। पञ्चसहस्रवर्षाणि, स परमं युद्धं अकरोत्; तदा, दैत्यान् दृष्ट्वा, हरिः तौ हत्वा। तस्मिन्नेव स्थले, शुद्धं कृत्वा, तौ निहतौ; रुद्रः तत्र आगतः, यत्र आवां उपस्थितौ। तत्र वयं तिस्रः, रम्यां शान्तां देवीं अपश्याम। स्तुत्वा, सा परमशक्ति वाक्यं अवदत्। करुणया दृष्ट्या, सा वयं हृष्टाः, शुद्धाः कृताः; तदा उवाच—"सृष्टिकर्तारः, यथायोग्यं कर्म कुरुत।" "महादैत्यौ हतौ; सृजत, पालयत, स्वं स्थानं स्थापयत, तत्र सुखेन निवसत।" "स्वशक्त्या चतुर्विधानि प्राणिनि सृजत।" ब्रह्मा उवाच—तस्याः मधुरं, प्रियं, मृदुं वाक्यं श्रुत्वा—वयं उचुः—"कथा सृजामः, मातः, पृथ्वी न विस्तीर्णा, सर्वत्र जलमेव।" "न प्राणी, न गुणाः, न सूक्ष्मतत्त्वानि, न इन्द्रियाणि।" तस्याः वचनं श्रुत्वा, सा स्मितवती, मुखं दीप्यमानम्। अचानक्, दिव्यं विमानं आकाशात् आगतम्; सा उवाच—"देवाः, विमानं प्रविश्य, निर्भयाः भवत।" "अद्य अहं ब्रह्मणं, विष्णुं, शिवं च विमानस्थं अद्भुतं दृश्यं दर्शयिष्यामि।" तस्याः वचनं श्रुत्वा, वयं 'ओम्' इत्युक्त्वा विमानं प्रविश्य। रत्नैः भूषितम्, मुक्तासूत्रैः आविलम्, घण्टानिनादयुक्तं विमानं आसाद्य, तत्र वयं तिस्रः, निर्भयाः, विमानं प्रविश्य। देवी, इन्द्रियजय्या, वयं तत्र स्थितान् दृष्ट्वा, विमानं स्वशक्त्या आकाशे उत्तोलयति। विमानात्, हरेण सह, वयं देवीं अपश्याम। तत्र शोभनाः वृक्षाः, सर्वफलयुक्ताः, कोकिलगीतैः विभूषिताः; पृथ्वी, पर्वतानि, वनानि, उपवनानि रम्याणि। तत्र स्त्रियः, पुरुषाः, पशवः, पवित्रनद्यः, सरांसि, कूपाः, तडागानि, पल्वलानि, प्रपातानि च दृश्यन्ते। सामक्षं दिव्यनगरं प्रकटितम्, दिव्यप्राकारैः भूषितम्, यज्ञशालाभिः सम्पन्नम्, विविधमन्दिरैः शोभितम्। तं नगरं दृष्ट्वा, वयं तद् अभिज्ञातवन्तः; कश्चित् उवाच—"किम् स्वर्गः? कः एतत् अद्भुतं स्थलम् सृजितवान्?" राजानं, देवसदृशं, वनं गच्छन्तं मृगयायै अपश्याम; अम्बिका तु विमानस्योपरि स्थित्वा वयं अपश्याम।