राजा जनमेजयः कृतकृत्यतया मुनिम् अतिथिं वासुकिस्वसुसुतं यतीन्द्रवंशसम्भूतं सत्कारपूर्वकं पूजितवान्, तस्य पुण्यकृत्यम् अभ्यनन्दत् सुतपा इति सुतपा उवाच—"धन्यं कर्म कृतम्, राजन्, त्वया। त्वं महात्मानं मुनिं सम्यक् पूजितवान्।" पुनः स राजा बहुधा दानानि दत्तवान्, भारतवंशस्य समग्रं चरितं श्रुतवान्, मुनिभिः सह सत्कृत्य पूजां च कृतवान्। सुतपा आह—"तेन सर्वं श्रुतं, दानानि च दत्तानि, मुनयः पूजिताः च। तथापि, राजन्, त्वया बहुशः पुण्यकृत्येषु कृतानि, तव पितरः स्वर्गं न प्राप्नुवन्, न च कुलं सम्यक् शुद्धं जातम्।" "अतः, राजन्, त्वं भगवत्याः देव्या भव्यं मन्दिरं भक्त्या स्थापय। तेन, जनमेजय, सर्वसिद्धिः नूनं तव भविष्यति। या शिवा पराभक्त्या पूज्यते, सा सर्वसिद्धिदा, कुलवृद्धिदा, राज्यस्थैर्यप्रदा च सदा। राजन्, त्वया यथाविधि देवीयज्ञः कृतः, अतः अधुना परमं पुराणं श्रीमद्भागवताख्यं शृणु। अहं तव तद् अतिपावनं, संसारमोचनं, दिव्यं, नानारससमन्वितं चरितं श्रोतुं कारयिष्यामि।" "नान्यत् श्रवणीयं पुराणं भूमौ अस्ति, राजन्, अस्य श्रवणात् श्रेष्ठतरम्; न च अन्यं पूजनं विद्यते भगवत्याः पदपद्मयोः विना। येषां हृदि सदा भगवती प्रेमपूर्णा वसति, ते धन्याः, बुद्धिमन्तः, भाग्यवन्तः च। ये जनाः महतीं मायां, अनवरतकरुणां मातरं, न सदा पूजयन्ति, ते लोके दुःखिताः दृश्यन्ते। ब्रह्माद्याः सर्वे देवाः तां सदा पूजयितुम् उत्सुकाः; कः तर्हि तस्याः सेवा न कुर्यात्?" "यः एषा देवी विष्णवे पूर्णतया उक्ता, तस्य श्रवणेन सर्वकामाः लभ्यन्ते। अस्य श्रवणेन, राजन्, तव चित्ते शान्तिः जायते; अस्य पुराणस्य श्रवणेन पितरः चाव्ययस्वर्गं यान्ति।" एवं श्रुत्वा जनमेजयः पप्रच्छ—"भगवन्, त्वया या अम्बायाः महायज्ञः उक्तः, सा का, कथं जाताऽसौ, कुत्र, किमर्थं, का च तस्याः स्वरूपलक्षणम्? तस्याः यज्ञस्य स्वरूपं किं, तद्विधिं सम्यक् ब्रूहि, सर्वज्ञ, करुणाम्बुधे। विश्वस्य उत्पत्तिं यथोक्तं विस्तरेण वद, यथा त्वं सर्वं जानासि, द्विजोत्तम।" "त्रयाणां देवतानां—ब्रह्मणः, विष्णोः, रुद्रस्य—श्रुतिः अस्ति, ये गुणयुक्ताः, सृष्टिस्थितिसंहारकर्तारः च। ते स्वातन्त्र्यवन्तः किं, वा परेभ्यो निर्भराः? एतद् इच्छामि श्रोतुम्। ते मृत्युप्रभृतिभिः बाध्यन्ते वा, अथवा सत्स्वरूपचिदानन्दस्वरूपाः? पञ्चभूतसंयुक्ताः, वा त्रिविधतापैः विमुक्ताः? कालाधीनाः वा, न वा? कथं जाताः, किमर्थं? एष मे संशयः।" "ते हर्षशोकयुताः, स्वप्नालस्ययुक्ताः वा? सप्तधातुसंहतिः तेषां देहः वा अन्यथा? तेषां द्रव्यं किं, गुणेन्द्रियाणि च के? भोगः कः, आयुः कियत्? निवासस्थानानि, शक्तयः च विस्तरेण वद, ब्रह्मन्।" व्यास उवाच—"राजन्, त्वया यः प्रश्नः कृतः, सुदुष्करः स एव—ब्रह्मणः आदीनां उत्पत्तिः, तस्य हेतुः च। एष एव प्रश्नः मया अपि नारदं मुनिं पृष्टः; स विस्मितः उत्थाय प्रत्युवाच—तं शृणु, राजन्।" "एकदा अहं गङ्गातटस्थं शान्तं मुनिं नारदं दृष्टवान्, वेदविदां श्रेष्ठं, सर्वज्ञं। तं दृष्ट्वा अहं प्रमुदितः, मुनिपादयोः पतितः, तेनाज्ञप्तः उत्तमासने उपविष्टः। सः ब्रह्मसुतः ब्रह्मचारिणं माम् अभ्यनन्द्य, अहं तं जन्ह्नूतटएकान्ते स्थितं पप्रच्छम्—'कः अस्मिन् विशाले जगति परमः कर्ता इत्युच्यते? विस्तरेण तद् ब्रूहि।' 'कस्मात् इदं जगदुत्पन्नम्? किमनित्यं वा, नित्यं वा? कृपया विस्तरेण ब्रूहि, द्विजश्रेष्ठ। कस्यैकस्य कृतिः, उतानेककर्तृकृतिः, वा अन्यथा? यदि कर्ता नास्ति, तर्हि कार्यमपि न स्यात्; एष मे विरोधः।' 'एवं नानाविधसंशयैः ग्रस्तः अस्मि, माम् उद्धर, अनन्तविकल्पजाले पतितम्।' 'केचित् शङ्करं कारणं वदन्ति—सदाशिवं, महेश्वरं, सृष्टिसंहारविवर्जितं। सः स्वयम् आत्मतुष्टः, देवेश्वरः, त्रिगुणात्मकः, विशुद्धः, संसारमोचनः, नित्यः, सृष्टिस्थितिसंहारकारणम्।' 'केचित् विष्णुं सर्वेश्वरं, सर्वात्मानं, अव्यक्तं, सर्वशक्तिसम्पन्नं स्तुवन्ति। सः भोगमोक्षप्रदः, शान्तः, सर्वकारणभूतः, दिशां मुखः, सर्वव्यापी, जगदाश्रयः, अनाद्यन्तः हरिः।' 'केचित् ब्रह्माणं सृष्टिकर्तारं, सर्वज्ञं, सर्वचराचरप्रेरकं वदन्ति। चतुराननं देवेश्वरं, नाभिकमलसम्भूतं, सर्वलोकसृष्टिकर्तारं, सत्यलोकनिवासिनं।' 'केचित् सूर्यं सर्वेश्वरं वदन्ति, यं वेदविदः स्तुवन्ति, सायं प्रातः च निष्कलङ्कम्। यज्ञेषु अपि केचित् वासवं, सहस्राक्षं, देवेन्द्रं, देवदेवं, सर्वेश्वरं पूजयन्ति।'" एवं स व्यासः जनमेजयस्य प्रश्नान्, तेषां संदेहान् च, नारदस्य संवादेन सह, श्रद्धया, विस्तारतः, कृतनम्रः, निवेदयामास।