पूर्वजन्मनि मया न त्रैलोक्यमातुः पूजनं कृतं, न च शुभायाः देव्याः आनन्ददायिन्याः पदपद्मयोः दीर्घं ध्यानं कृतम्। अतः, पुत्र, अहं सदा दुर्भागिनी; त्वां पुनः वनमध्ये त्यक्त्वा, कृतं स्वपापं स्मरन्ती, तपः करिष्यामि इति कुन्ती सुतायोवाच। एवं वदित्वा कुन्ती सुतं सन्दूके स्थापयित्वा, जनैः दृष्टा न स्यात् इति भीता, तं धात्र्यै ददौ। ततो भीता कुन्ती स्नानं कृत्वा पितुः गृहे स्थितवती; या तया प्रेषिता सन्दूकः, स आदिरथेन प्राप्तः। राधा नाम सारथेः पत्नी, या पुत्रकामिनी आसीत्, तस्यां वीर्यवान् कर्णः सारथिगृहे संवर्धितः। कुन्ती कन्या स्वयमेव पाण्डवेण स्वयम्वरे परिणीता, मद्रराजकन्या माध्री चान्या पतिव्रता। पाण्डुः महाबलवान् वनमध्यस्थः मृगवद् मुनिं प्रमत्तं हिंसया जघान। ततः क्रुद्धो मुनिः पाण्डुं शशाप—“स्त्रियाः सह संगमं कुर्वन् मृत्युम् अवाप्स्यसि” इति। तेन शापेन दुःखितः पाण्डुः राज्यं परित्यज्य, तापितचित्तः वनं गतः। कुन्ती च माध्री च पतिसेवनरताः, धर्मनिष्ठाः, तं समं वनं ययुः, महर्षिभिः सह। गङ्गातटे मुनिगृहेषु वसन् पाण्डुः धर्मशास्त्रश्रवणं, तपश्चकार। एकदा धर्मकथायां प्रवृत्तायां, राजा मुनिना पृष्टं धर्मवचनं शुश्राव—“अपुत्रस्य न स्वर्गगतिर्भवति; यथायोग्यं पुत्रोऽप्युपादेयः।” पुत्रः अंशेन जातः, कुमारीजातः, क्षेत्रजः, कृतकः, कूपजातः, पौनर्भवश्च, क्रीतश्च, अपविद्धश्च, अन्यैश्च प्रकारैः जातः; प्रत्येकः पूर्वात् हीनः इति निष्कर्षः। एतत् श्रुत्वा सः कुन्त्यै, पद्मलोचनाय, अवदत्—“त्वं शीघ्रं तपोयुक्तं मुनिं सम्प्राप्य पुत्रं जनय।” “मया आदेशेन ते दोषो नास्ति; पुरा वसिष्ठेन सौदासः पुत्रः जनितः इति श्रुतम्।” कुन्ती प्रत्युवाच—“मम हस्ते कामदं मन्त्रं पूर्वं दुर्वाससा दत्तम्, यः सदा सफलः। येन मन्त्रेण यं देवमाह्वये, स देवः निश्चितं मम समीपं आगच्छति।” ततः पतिसंनिदेशात्, धर्मं स्मरन्ती कुन्ती, प्रथमं पुत्रं युधिष्ठिरं जनयामास। वायोः सुतः वृकोदरः, इन्द्रस्य सुतः अर्जुनः; एवं वर्षे वर्षे त्रयः महावीर्यवन्तः पुत्राः कुन्त्याः अभवन्। माध्री अपि पाण्डुं प्रार्थयामास—“मम पुत्रं देहि, दुःखं मम अपाकुरु” इति। पत्युः आज्ञया दयावती कुन्ती सा मन्त्रं माध्र्यै ददौ; माध्री पतिसंमत्या तेन मन्त्रेण एकवारं देवद्वयं स्मरन्ती, अश्विनीकुमारौ चिन्तयित्वा, मद्रराजकन्यायाः नकुलः सहदेवश्च जातौ। एवं पाण्डवाः पञ्च, देवसंभूताः, क्षेत्रे जाताः, वर्षे वर्षे वने एव अभवन्। कदाचित् पाण्डुः आश्रमे माध्रीं केवलां दृष्ट्वा, कामवशेन स्नेहेन ताम् आलिङ्ग्य, विनिपत्य मृत्युम् अजानन्। तस्याः वारं वारं निषेधयन्त्याः अपि, सः तां प्रियाम् आलिङ्ग्य, विधिना भूमौ पतितः। यथा लता वृक्षात् छिन्नासमर्था पतति, तथा सा अपि युवती पतिता, दुःखेन रुरोद। ततः कुन्ती अपि शोकाकुला, पुत्रैः सहिताः, समुपेत्य रुरोद; महर्षयः शब्दं श्रुत्वा तत्र आगच्छन्। पाण्डुः मृतः; सर्वे मुनयः धर्मनिष्ठाः, अग्निना संस्कारं कृत्वा, गङ्गातटे ददाहुः। माध्री पतिसहगमनं निश्चित्य, स्वपुत्रौ कुन्त्यै न्यस्य, धर्मं पतिव्रतानां सत्यं च पालयन्ती, सती सः अग्नौ प्रविवेश। जलदानादिकं कृत्वा, तत्रस्थिताः मुनयः कुन्तीम्, पञ्चपुत्रैः सह, हस्तिनपुरं निनयुः। तेषां आगमनं ज्ञात्वा, भीष्मविदुरादयः धृतराष्ट्रस्य नगरं जग्मुः; सर्वे तत्र समागम्य, पृच्छन्ति—“कस्य एते पुत्राः, शुभे?” इति। कुन्ती शापं स्मरन्ती दुःखिता अभवत्। सा अवदत्—“एते पुत्राः देवसंभूताः, कुरुवंशसम्भवाः।” तेषां प्रतिपत्त्यर्थं कुन्ती सर्वान् देवान् आह्वयत्। देवाः आकाशे प्रकट्य, “एते अस्माकं पुत्राः एव” इति उक्तवन्तः। भीष्मः तेषां वचनं सत्कृत्य, देवपुत्रान् पूजितवान्। भीष्मादयः हृष्टमनसः, पाण्डुपुत्रान् तेषां जननीं च नागपुरं नीत्वा, भक्त्या पालयामासुः। एवं पार्थाः भीष्मेण गङ्गासुतेन जाताः, रक्षिताश्च। इति पाण्डवानां कथा तथा गतानां दर्शनवर्णनं शृणु। सूत उवाच—द्रौपदी पञ्चानां पत्नी, पतिसंनिष्ठा, पूजिता च; सा पञ्च पुत्रान् पतिभ्यः प्राप्तवती, ये परमसुन्दराः। अर्जुनस्य भार्या कृष्णभगिनी सुभद्रा, या पूर्वं जिष्णुना हृताऽभूत्, या हरिणा पूजिता। तस्यां वीर्यवान् अभिमन्युः जातः, यः रणाङ्गणे निहतः; तत्रैव द्रौपद्याः अपि पुत्राः हताः।