ततः स मुनिः वह्निकुण्डद्वारि स्थितः, राजानं दुर्दमं राजलक्षणैः शोभमानं विनीतमिव प्रणतम् अपश्यत्। स राजा मुनिं प्रणम्य तस्थौ। मुनिः शिष्यं गौतममाह—“गौतम, अर्घ्यं आनय; अयं राजा अर्घ्ययोग्यः।” स चिरकालानन्तरं, विशेषतः वरार्थिनं समागतं तम् अर्घ्यं समर्प्य राजानं सस्मार। स राजा ध्यानपूर्वकं तदर्घ्यं स्वीकृतवान्। ततश्च मुनिः अर्घ्यग्रहणेनोपविष्टं राजानं सत्कार्य, आशीर्भिः सम्मान्य, कुशलं पप्रच्छ। स उवाच—“राजन्, सर्वं कुशलं ते सैन्ये, कोशे, मित्रेषु, दासेषु, मन्त्रिषु, पुरे, राष्ट्रे, आत्मनि च?” पुनरुवाच—“तव भार्या कुशलं, सा ह्यत्रैव; तस्मात् न पृच्छामि ताम्। अन्यासां तव भार्याणां कुशलं वद।” राजा उवाच—“भगवन्, सर्वत्र मम कुशलं भवता कृपया। किन्तु, ब्रह्मन्, कौ तत्र मम भार्या इति मम जिज्ञासा अस्ति।” मुनिः प्राह—“राजन्, या रेवती नाम तव भार्या, या पृथिव्यां रूपेण अनुत्तमा, सा अत्रास्ति। कथं त्वं स्वां भार्यां न जानासि?” राजा उवाच—“भगवन्, मम गृहे या: सुभद्रा-आदयः सर्वा भार्याः, ताः अहं जानामि। रेवतीं तु न जानामि।” मुनिः प्राह—“राजन्, या त्वया इदानीं ‘प्रिये’ इति उक्ता, सा त्वया क्षणेन विस्मृता, या ते प्रियतमा आसीत्। राजा उवाच—“यथोक्तं भवता, तथैव; सा मया तवद्वद् उक्ता। मम मनः न दुष्टं, तस्मात् त्वं न कोपं कर्तुमर्हसि।” मुनिः प्राह—“राजन्, सत्यं वदसि; तव मनः नापसन्नम्। अग्निप्रेरणया एव एतानि वाक्यानि त्वत्तः अनिर्दिष्टानि जातानि।” “अद्याहं अग्निं पृष्टवान्—‘कः अस्याः पाणिग्रहणकर्ता?’ स चोक्तवान्—‘राजा दुर्दम एव अस्याः पतिः भविष्यति।’ तस्मात्, राजन्, एतां कन्यां त्वां ददामि; या पूर्वं ‘प्रिये’ इति उक्ता, तां त्वं संदेहं विना गृहाण।” इति श्रुत्वा राजा मौनं गतः, मुनिवाक्यं मनसि कृत्वा। मुनिः विवाहाय सम्प्रत्यायात्। तस्मिन्नेव विवाहविधौ दृष्टे कन्या पितरं मुनिं प्राह—“पितः, मे विवाहः रेवतीनक्षत्रे भवेत्।” मुनिः उवाच—“कन्ये, विवाहाय बहूनि शुभनक्षत्राणि सन्ति; रेवतीनक्षत्रं तु गगने न दृश्यते, कथं तत्र विवाहः?” कन्या उवाच—“रेवतीनक्षत्रं विना मम विवाहकालः न उचितः; अतः पुष्ये विवाहं कुरु।” मुनिः प्राह—“पूर्वं ऋतवाक् मुनिना रेवती नक्षत्रं नभः पतितम्। यदि अन्ये न संतोषः, कथं विवाहः?” कन्या उवाच—“किं ऋतवाक् तपः कृतवान्, उत केवलं वचसा? त्वं किम् एवं न तपः कृतवान्, वाचा, कायेन, मनसा? तव तपोबलं जानामि; त्वं जगत्सृजनक्षमः; रेवतीनक्षत्रं गगने स्थाप्य विवाहं कुरु।” मुनिः उवाच—“एवं भवतु, शुभे; यथा त्वया उक्तं तथा करिष्यामि। तव हेतोः अद्य पुष्यं नक्षत्रं चन्द्रमण्डले स्थापयामि।” स्कन्द उवाच—एवं उक्त्वा मुनिः स्वतपोबलात् शीघ्रं पुष्यं नक्षत्रं चन्द्रपथे पूर्ववत् स्थापयामास। ततः रेवतीनक्षत्रे मुनिः शास्त्रविधिना दुर्दमाय महात्मने रेवतीं कन्यां ददौ। ततः कन्याविवाहं कृत्वा मुनिः राजानं प्राह—“वीर, किं ते प्रार्थितम्? यत् इच्छसि, तत् दास्यामि।” राजा उवाच—“मुनिवर, अहं स्वायम्भुवमनुवंशसम्भूतः; भवत्कृपया मन्वन्त्रेश्वरः पुत्रः मम भवतु।” मुनिः प्राह—“यदि एषा ते कामना, तर्हि देवीं पूजय; निश्चितं पुत्रं मनुं मन्वन्त्रेशं लप्स्यसे। यदि पञ्चवारं देवीभागवतं पञ्चमं पुराणं शृणोषि, तदा इच्छितपुत्रं प्राप्स्यसि। रेवताया: कन्याया: रेवत्याः पुत्रः रैवत नाम भविष्यति, स पंचमः मनुः वेदशास्त्रपारगः, तत्त्ववित्, धर्मनिष्ठः, अजितः च।” स राजा बुद्धिमान् पितृपैतामह्यं राज्यं पालयन् धर्मात्मा स्वपुत्रवत् प्रजाः पालयामास। कदाचित् लोमशो नाम महर्षिः समागच्छत्। राजा सायं प्राञ्जलिः सुस्वागतं कृत्वा तं पूजयामास। राजा उवाच—“भगवन्, पुत्रकामः सन् देवीभागवतपुराणं श्रोतुमिच्छामि।” तच्छ्रुत्वा लोमशः प्रीतः प्राह—“राजन्, धन्योऽसि; त्रैलोक्यजननीषु भक्तिरुत्पन्ना। या सा जगन्माता देवानां दानवानां मनुष्याणां च वन्दिता, तस्यां यदि भक्तिरुत्पन्ना, तव कार्यं निश्चितं सिद्ध्यति। तस्मात्, राजन्, अहं ते भागवतं पुराणं कीर्तयिष्यामि; तस्य श्रवणमात्रेण सर्वमवाप्यते।” एवं उक्त्वा स मुनिः शुभे दिने भागवतपुराणश्रवणं प्रारब्धवान्। स राजा भार्यया सहितः पञ्चवारं सम्यक् शुश्राव। समापनदिने राजा धर्मात्मा महता हर्षेण पुराणं मुनिं च पूजयामास। नववर्णमन्त्रेण होमं कृत्वा कन्यादम्पतीन् भोजयित्वा दानैः तान् तुष्टवान्। कालेन देवीकृपया सा रानी गर्भिणी अभवत्, या लोकहिताय पुत्रं जनयितुं नियता आसीत्। शुभे दिने, ग्रहैः सुमंगलैः, सर्वलक्षणैः समन्विते, रेवती पुत्रं ससूत। तस्य पुत्रजन्मश्रवणेन राजा प्रमुदितः स्नानं कृत्वा सुवर्णतोयेन जातकर्मादिकं चकार। ततः यथाविधि विप्रान् दत्त्वा तान् तुष्टवान्; उपनयनं कृत्वा पुत्रं वेदाध्ययनाय न्ययोजयत्।