ततः स राजा तम् अदृश्यं समभूत्, चिन्तया परितप्यमानः। तत्र स्थित्वा एकाग्रचित्तः, स राजा भागीरथीं गङ्गां स्तुतवान्। तदा सर्वाङ्गसुन्दरीं गङ्गां दृष्ट्वा, स एव राजा स्वयं तां सम्बोधितवान्। गङ्गा तस्य प्रति उवाच—“अयं गङ्गासुतः तपोनिधिः तव करयोः समर्पितः। एषः तव वंशस्य कीर्तिं विधास्यति, तव च अनुगतः भविष्यति। अयं तव पुत्रः वसिष्ठस्य दिव्याश्रमे संवर्धितः। यत् वेदज्ञानं जमदग्निना ज्ञातं, तत् सर्वं तव पुत्रेण अपि ज्ञातम्।” एवमुक्त्वा गङ्गा पुत्रं राज्ञे दत्त्वा तत्रैव अन्तर्धानमगात्। राजा तं पुत्रं परिष्वज्य, मूर्ध्नि च घ्राणं कृतवान्। ततः स राजा गजाह्वयपुरं गतः, तत्र महोत्सवम् अकारयत्। सर्वान् जनान्, सर्वान् शुभमन्त्रिणः च आहूय, गुणसम्पन्नं पुत्रं युवराजं चकार। सूतः उवाच—एवं गङ्गेयस्य जन्म तथा जाह्नव्याः उत्पत्तिः कथिता। गङ्गावतरणं च वसूनां च उत्पत्तिः अपि उक्तम्। एषा पुण्या पावनी कथा श्रुत्वा, हे मुने, सर्वपापविनाशिनी, शुभदा, सुखदा च भवति। श्रीमद्भागवतं पुण्यं विविधकथायुक्तं कथितम्। ऋषयः ऊचुः—वसूनां जन्म शापसम्भूतं यथोक्तं, एवं गङ्गेयस्य जन्म लोमहर्षणेन कथितम्। व्यासस्य माता धर्मज्ञा सत्यवती नाम, सुभगा गन्धवती च, सा कथं शान्तनोर् भार्या अभवत्? कथं नाविककन्या स राजा धर्मश्रेष्ठः पत्नीत्वेन स्वीकृतवान्? एतत् सर्वं विस्तारतः वद नः, संशयं छिन्धि, धर्मज्ञ। सूतः उवाच—शान्तनुः राजर्षिः नित्यं मृगयायां प्रवृत्तः, वनं गतः, हरिणान्, महिषान्, ऋष्यान् च हन्ति स्म। चत्वारि वर्षाणि सः पुत्रेण सह शिववत् सुखं अनुभूतवान्। एकदा मृगान् बाणैः हत्वा, कदाचित् वनं प्रविश्य, कालिन्दीं सरितां श्रेेष्ठां प्राप्नोत्। तत्र स राजा अगम्यां सुरभिं गन्धं अज्ञात्वा, तस्य मूलं अन्विष्य वनं विचचार। सः चिन्तयामास—नायं गन्धः मन्दारस्य, न मृगमुष्कस्य, न चम्पकस्य, न मालतीकेतक्योर् अपि, नापि पूर्वं दृष्टः। कुतः अयं गन्धवायुः इति सः विस्मितः। एवं मनसि विचिन्त्य, कामवशात् तं गन्धं अनुसृत्य, राजा वनं पर्यटन् कालिन्दीतटम् अगच्छत्। तत्र सः रम्यरूपां युवतीं दृष्टवान्, लज्जासम्पन्नां, शोभनां, मलिनवस्त्रधारिणीं। तस्याः श्यामलोचनयोः सौन्दर्यं दृष्ट्वा, सः निःश्वासमगात्—अयं गन्धः अस्याः शरीरात् आगतः इति निश्चितवान्। तस्याः रूपं अद्भुतं, गन्धः अपि लोकेषु प्रशंसितः, सा युवती तदा राजा विस्मितः अभूत्। सः चिन्तयामास—का एषा? कुतः आगता? किं दिव्यकन्या, मानुषी, गन्धर्वकन्या, नागकन्या वा? एषा गन्धयुक्ता रम्या कथम्? एवं मनसा निश्चयं न प्राप्य, गङ्गां स्मृत्वा, कामवशात्, सः तां रम्यां स्त्रियम् उपगम्य पप्रच्छ—“काऽसि त्वं, कन्ये? कस्य कन्या असि? किमर्थं एकाकिनी अस्मिन् निर्जने स्थितासि? कथय, सुमध्यमे! पतिता असि वा अपतिता? सर्वं विस्तरेण वद। कामो मयि उत्पन्नः, त्वां दृष्ट्वा, मनोहररूपिणि। किं कर्तुम् इच्छसि? कुत्र गन्तुम् इच्छसि? सर्वं विस्तरेण वद।” एवं राज्ञा पृष्टा, सा सुमुखी, कमललोचना, स्मितपूर्वकं प्रत्युवाच—“राजन्, नाविकस्य कन्या अस्मि, पितुर्वचने स्थितास्मि। अहम् अत्र नौकायाः सेवानिमित्तं तिष्ठामि; मे पिता गृहम् अगच्छत्—सत्यं ते वदामि, धनदिपते।” एवं उक्त्वा सा कन्या तूष्णीं बभूव। राजा तु कामवशात् पुनः उवाच—“माम्, कुरुप्रवीरं, पतिं कुरु, ते यौवनं व्यर्थं मा गच्छतु। अन्यां पत्नीं नास्ति मम; त्वं धर्मपत्नी भूत्वा सुखं कुरु। अहं तव दासः, त्वदीयवशः सदा; कामदेवः मां पीडयति। प्रियतमा मम गतवती, अन्यां न वृतवान्, अहं एकाकी अस्मि। त्वां दृष्ट्वा सर्वाङ्गसुन्दरीं, मनः सम्पूर्णं आकर्षितम्।” राज्ञः मधुरवचनानि श्रुत्वा, सुमधुराणि, रमणीयानि च, सा नाविककन्या, शुद्धभावा, धैर्येणात्मानं स्थित्वा, राजानं प्रति उवाच—“सुगन्धेति।