देव्यै कल्याण्यै नमः, काल्यै मातरि नमः, नीला सरस्वत्यै च पुनः पुनः प्रणमामः। तारे भीषणे महातारे, त्वं नित्यं नमामि। पीतवासस्यै नमः, त्रिपुरसुन्दर्यै नमः, भैरव्यै, मातङ्ग्यै, धूमावत्यै पुनः पुनः नमः। छिन्नमस्तायै नमः, क्षीरसागरतनयायै नमः, शाकम्भर्यै शुभायै, रक्तदन्तायै नमः। निशुम्भशुम्भविनाशिन्यै, रक्तबीजसंहारिण्यै, धूम्रलोचनहन्त्र्यै, वृत्रासुरनिग्रहिण्यै नमः। चण्डमुण्डविनाशिन्यै, दैत्यान्तकारिण्यै शुभायै, विजयीश्वरी गङ्गायै, शारदायै, तेजस्विन्यै नमः। भूमिरूपायै, दयारूपायै, ज्योतिर्भूतायै, प्राणरूपायै, महारूपायै, सर्वभूतात्मिकायै नित्यं नमः। विश्वरूपायै, दयारूपायै, धर्मरूपायै, देवतरूपायै, ज्योतिर्भूतायै, ज्ञानरूपायै पुनः पुनः नमः। वरप्रदायै, गायत्र्यै, सावित्र्यै, सरस्वत्यै नमः; स्वाहायै, स्वधायै, मातरि, दक्षिणायै पुनः पुनः नमः। या सर्वशास्त्रेषु 'नेति नेति' इति सूचिता, या सर्वरूपिणी सा परा देवी वयं उपास्महे। या भृङ्गैः परिवृता, सा भ्रामरीति स्मर्यते—तस्यै नित्यं पुनः पुनः नमः। अम्बिकायाः पार्श्वे, पृष्ठे, पुरतः, ऊर्ध्वे, अधस्तात्, सर्वत्र च नमः। महादेव्याः करुणां दर्शय, मणिद्वीपवासिनि, अनन्तकोटिब्रह्माण्डनायिके, जगन्मातः। जय देवी जगन्माते, परात्परायै जय, लोकाधिपे, परमश्रेण्यै जय। लोकस्वामिनि, कल्याणगुणनिधे, जगद्द्वारे कृपां कुरु। श्रीनारायण उवाच—एवं सुराणां धैर्यपूर्णानि मधुरवचनानि श्रुत्वा, जगन्माता मदालसकोकिलस्वरेण प्रत्युवाच। देव्युवाच—सर्वदा तुष्टा अहं सुराः, वरदानेषु शिरोमणे, येन यत् कार्यं, तद्ब्रुवन्तु मनीषिणः। देवीवाक्यं श्रुत्वा, सुराः स्वक्लेशकारणं, दुष्टदानवकृत्यं, जगतः परितापकारणं, सविनयं निवेदयन्। देवानां, ब्राह्मणानां, वेदानां च अवमाननाशं, स्वस्थानहानिं च, आदरात् निवेदयन्। ब्रह्मणा दत्तं वरं यथावत् समाख्यात्य, तच्छ्रुत्वा महादेवी तस्मिन्काले— ततः भ्रामरी स्वहस्तस्थितान् भृङ्गान्, पार्श्वस्थांश्च, वह्निसमीपस्थांश्च, नानारूपधारिणः विससर्ज। सा बहून् अपि ससर्ज, येन त्रिलोकी पूर्णा अभूत्; तेषां संघाताः भृङ्गपटलमिव समुत्पेतुः। आकाशं तैः पूर्णम्, भूमौ तमः व्याप्य, दिवि, शिखरेषु, वृक्षेषु, अरण्येषु च। तदा भृङ्गाः समुत्पन्नाः, दैत्यानां वक्षःस्थलेषु विदारयन्तः दृष्टाः। यथा कोपिता भृङ्गाः मधुहरणकृतं नरं दंशन्ति, तथा शस्त्रास्त्राणि तत्र निष्फलानि। न युद्धं, न संवादः, केवलं मृत्युः; यत्र यत्र दैत्याः तिष्ठन्ति, तत्रैव। तत्क्षणे सर्वे दर्पयुक्ता दैत्याः नष्टाः, न कश्चित् तत्र संवादः। क्षणमात्रेण सर्वे दैत्यश्रेष्ठाः विनष्टाः; ततः भृङ्गाः कार्यसिद्ध्यनन्तरं देव्या समीपं पुनरागताः। जनाः विस्मयपूर्वकं 'एषा अद्भुतम्, एषा अद्भुतम्! किमत्र आश्चर्यं जगन्मातुः शक्तिः एषा!' इति वदन्तः। ततः ब्रह्माविष्णुप्रमुखाः सर्वे देवगणाः, हर्षसिन्धौ निमग्नाः, अम्बिकां पूजयामासुः। नानाविधैः द्रव्यैः, विविधैः उपहारैः, जयशब्दैः पुष्पवृष्टिं च अकुर्वन्। दिवि दुन्दुभयः निनदन्ति, अप्सरसां गणाः नृत्यन्ति, मुनीन्द्राः वेदान् पठन्ति, गन्धर्वादयः गायन्ति। मृदङ्ग, मुरज, वीणा, ढक्का, डमरु, घंटा, शंखनिनादैः त्रिलोकी पूर्णा अभवत्। ततः नानास्तोत्रैः स्तुत्वा, अञ्जलिं शिरसि स्थाप्य, सर्वे 'जय माता! जयेश्वरी!' इति घोषयन्तः। तदा देवी प्रसन्ना, पृथक् पृथक् वरान् ददौ; यथेष्टं, स्वभक्तिं बहुलां दत्तवती। देवेषु पश्यत्सु सा अन्तर्हिता; एवं भ्रामर्याः महाकर्म सर्वं ते कथितम्। यः पठति वा शृणोति वा, तस्य सर्वपापक्षयः; श्रुत्वा च आश्चर्यरूपं, संसारसागरात् मोक्षदं। मनूनां सर्वकर्माणि, देव्या माहात्म्यसमन्वितानि, यः पठति वा शृणोति, तस्य शुभदा, पापनाशिनी। यः एतत् प्रतिदिनं पठति, वा नित्यं शृणोति, स सर्वपापैः विमुक्तः, देवीसंयोगमवाप्नोति। अथ चतुर्थे स्कन्धे, मत्स्यगन्धाजन्मकथावर्णनं आरभ्यते। ऋषयः ऊचुः—'तव गर्भकारणवर्णनं आश्चर्यम्, अस्माकं सर्वेषां संन्यासिनां संशयः जातः।' हे बुद्धिमन्, व्यासमाता सत्यवतीति प्रसिद्धा; सा कदाचित् शान्तनवेण परिणीता इति श्रूयते।