अरुणः तदा मनसि स्थितं वरं चिन्तयन् ब्रह्माणं प्रार्थयामास—“मम मृत्युः मा भूयात्।” तस्य वाक्यं श्रुत्वा ब्रह्मा स आदरात् उपदिशन् एवमुवाच—“ब्रह्मा, विष्णु, महेशः चान्ये अपि मृत्युनाऽभक्ष्यन्त; तर्हि अन्येषां मृत्यौ किं वक्तव्यम्, दानवराज श्रेष्ठ? तस्मात् यथाशक्तिं साध्यं वरं वृणीष्व; बुद्धिमन्तः असाध्ये न कदापि दृढतां कुर्वन्ति।” एवं ब्रह्मणः वचः श्रुत्वा, अरुणः पुनः ससम्मानं प्राह—“युद्धेन न मम मृत्युः भूयात्, न शस्त्रैः, न अस्त्रैः, न पुरुषैः, न स्त्रीभिः, न द्विपद्भिः, न चतुष्पद्भिः, न उभयस्वरूपैः; भगवन्, मृत्यौ मे एवं वरं ददातु। तस्मै च महाबलम् अपि देहि, येन देवाञ्जयेयम्।” तस्य वचनं श्रुत्वा ब्रह्मा प्रत्युवाच—“एवं भवतु।” एवं तस्मै वरं दत्त्वा, पद्मयोनिः शीघ्रं स्वं धाम अगच्छत्। ततः ब्रह्मावरप्रभावात् गर्वितः अरुणो नाम दैत्यः पातालवासिनः दैत्यान् आहूय सन्दिदेश। तस्याज्ञया समागताः सर्वे दैत्याः तम् अभ्युपेत्य, अरुणं दैत्याधिपतिं प्रणेमुः। स युद्धाय दूतं अमरावतीं प्रेषयामास। दूतवचनं श्रुत्वा, देवाधिपः भयात् कम्पितः। स देवैः सह शीघ्रं ब्रह्मलोकं ययौ; ब्रह्मा-विष्ण्वादिभिः अग्रे कृत्वा, शङ्करधामं प्रति जग्मुः। तत्र देवशत्रूणां विनाशाय मन्त्रयामासुः; तस्मिन्नन्तरे, दैत्यसेना तं देशं सर्वतः परिववृत्य तिष्ठति स्म। अरुणो दैत्यराजः शीघ्रं सुरलोकं जगाम; सूर्यचन्द्रयमाग्नीनां पृथक् प्रदेशान् जिग्राह। स्वस्य तपसा, नानारूपधारी सः स्वयं तान् अधितस्थे; सर्वे देवाः स्वधामभ्यः अपसर्य, कैलासदेशं जग्मुः। देवाः स्वस्वकष्टं शङ्कराय निवेदयामासुः; तत्र महती मन्त्रणा अभवत्, किमिदानीं कर्तव्यमिति। न युद्धेन, न शस्त्रैः, न अस्त्रैः, न पुरुषैः, न स्त्रीभिः, न द्विपद्भिः, न चतुष्पद्भिः, न उभयस्वरूपैः—एवं तस्मै मृत्युः नास्तीति ब्रह्मा कारणं व्याचष्ट। सर्वे चिन्तिताः, किं कर्तव्यमिति न अशक्नुवन्। तस्मिन्नन्तरे, आकशवाणी अभवत्—“लोकजननीं सम्पूजयध्वं; सा वः कार्यं साधयिष्यति। यदि स दैत्यराजः गायत्री-जपेन संलग्नः ताम् उत्सृजेत्, तदा स मृत्युवशं यास्यति।” तां दिव्यां वाणीं श्रुत्वा, देवाः ससम्मानं मन्त्रयामासुः; बृहस्पतिं आहूय, देवेन्द्रः तम् उवाच—“गुरो, दैत्यस्य समीपं गच्छ देवकार्यार्थं; यथासम्भवं गायत्र्याः परित्यागः तेन क्रियते, तत् कुरु। वयं तु पराशक्त्याः ध्यानयोगाभ्यां सेवा करिष्यामः; यदि सा तुष्टा, भगवती सहाय्यं दास्यति।” एवं गुरवे आज्ञाप्य, सर्वे जम्बूनदवासिनीं देवीं जग्मुः; सा शुभा अस्मान् दैत्यभयात् त्रस्तान् रक्षिष्यति। तत्र गत्वा, सर्वे दृढनिश्चयं कृत्वा तपः उपवेशुः; मायाबीजमन्त्रजपेन, देव्या अर्चनाय समाहिताः। तदा बृहस्पतिः शीघ्रं दैत्यस्य समीपं जगाम; मुनिं समायान्तं दृष्ट्वा, दैत्यराजः पप्रच्छ—“मुने, किं कारणं आगतः? कस्यार्थं? अहं तव पक्षे नास्मि, अपि तु शत्रुः।” तस्य वचनं श्रुत्वा, बृहस्पतिः प्रत्युवाच—“या भगवती वयं सेवामहे, सा एव त्वया सततम् उपास्यते। तर्हि कथं तव पक्षे न स्यान्नौ इति ब्रूहि।” तस्यैतद्वचनं श्रुत्वा, स दैत्यः दिव्यमायया मोहितः। गर्वात् स उत्तमदैत्यः परमान्त्रं परित्यज्य, गायत्रीं त्यक्त्वा तेजःहीनः अभवत्। गुरुः कार्यं कृत्वा तस्मात् प्रदेशात् निर्गत्य, वज्रधराय सर्वं वृत्तान्तं निवेदयामास। देवाः सर्वे तुष्टाः, पराशक्तिं पूजयामासुः। कालेन महता, कश्चन समयः आगतः—तदा जगन्माता, शुभदायिनी, सहस्रसूर्यसमप्रभा, कोटिकन्दर्पसुन्दरी च प्रादुरभूत्। सा देवी अद्भुतस्नेहलेपवस्त्राभरणरम्या, विचित्रमाल्यभूषिता, मधुमक्षिकागुच्छधारिणी च आसीत्। वरप्रदा, भयहरिणी, शान्ता, करुणामृतसिन्धुश्च, पुष्पमाल्यैः नानामधुमक्षिकासंयुक्तैः शोभिता। अनन्तविविधमधुमक्षिकाभिः परिवृता; मक्षिकाः “ह्रीं” इति निनदन्त्यः तां अन्वयुः। अम्बिका सर्वतः कोटिकोटिभिः परिवेष्टिता, सर्वरूपशोभया भूषिता, सर्ववेदैः स्तूयमाना। सा सर्वस्य साररूपा, सर्वव्यापिनी, सर्वमङ्गलस्वरूपा; सर्वज्ञा, सर्वजननी, सर्वगतिः, सर्वेश्वरी, मङ्गला च। तां दृष्ट्वा, ब्रह्ममुख्याः देवाः हर्षपूर्णचित्ताः शिवं प्रमोदेन स्तोतुम् आरब्धाः। देवा ऊचुः—“नमस्ते भगवति, महाविद्ये, सृष्टिस्थितिलयकारिणि; नमस्ते पद्मलोचने, सर्वाधाररूपिणि। नमस्ते विश्वबुद्धिसाररूपिणि, विराड्, सूत्रात्मनि; नमस्ते व्यक्तरूपे, परमार्थनिवासिनि। हे दुर्गे, सृष्ट्याद्यतीता, दुष्टनिग्रहेऽनवच्छिन्ना; अनन्तभक्तिप्राप्या, प्रभा-युक्ते, नमोऽस्तु ते।