ततः तस्य सेवकाः शुम्भं दैत्येश्वरं समुपेत्य वदन्ति—“तां सुन्दराङ्गीं आनय, तया सह सुखं भुङ्क्ष्व; एवं रूपिणी स्त्री नासुरेषु न गन्धर्वेषु न दानवेषु दृश्यते। न मनुष्येषु न देवेषु तादृशी रमणीया अस्ति।” इत्येवं सेवकवचनं श्रुत्वा शुम्भः शत्रुनिग्रहः दैत्यराजः, सुग्रीवः नाम दानवदूतं प्रेषयामास। स दूतः शीघ्रं गत्वा भगवतीं विनयेन उपेत्य अभ्यधावत्। स दूतः भगवत्याः समीपं गत्वा शुम्भस्य वचनं निवेदयामास—“देवि, शुम्भः नामासुरः त्रैलोक्यविजयी दैत्येश्वरः अस्ति। स देवेषु रत्नानां भोगी पूजितः; तस्य वचनं शृणु—‘अहं अक्षयः रत्नभोगी। त्वमपि रत्नं, सुन्दरनेत्रे! मया सह एकीकृत्य रमस्व। देवेषु, असुरेषु, मनुषेषु सर्वे रत्नानि मम सन्निधौ सन्ति। तैः सह कामसुखानि मया सह भुङ्क्ष्व।’” एवं दूतवचनं श्रुत्वा देवी प्रत्युवाच—“सत्यं त्वया उक्तं, दूत, दैत्यराजस्य मनःप्रहर्षणं। किं तु पूर्वं मया कृतं व्रतं कथं मिथ्याभवेत्? मम व्रतं शृणु, दूत—यः मद्विमानं अपोहति, यः मम बलं हरति, यः मम सामर्थ्ये समः भवति, स एव मम सुखं भुङ्क्ष्व। तस्मात् दैत्येश्वरः मम प्रतिज्ञां सत्यम् आचरतु; बलात् मम हस्तं गृह्णातु; अस्मिन विषये तस्य किं असाध्यं?” “तस्मात् गच्छ, महादूत, तव स्वामिने विनयेन निवेदय—यदि स बलवान्, तदा मम प्रतिज्ञां सत्यम् आचरिष्यति।” इत्येवं भगवत्याः वचनं श्रुत्वा दैत्यः सर्वं वृत्तान्तं शुम्भाय आद्यादन्तं निवेदयामास। तद्वचनं श्रुत्वा शुम्भः दैत्याधिपः क्रोधेन सन्तप्तः अभवत्। ततः दैत्येश्वरः धूम्राक्षाय आज्ञां दत्तवान्—“मम वचनं शृणु, धूम्राक्ष; शीघ्रं तां दुष्टां स्त्रीं मम समीपं आनय; यदि आवश्यकं, तां हत्वा केशेषु आकृष्य आनय; त्वं शीघ्रं गच्छ।” इत्येवमाज्ञां प्राप्त्वा धूम्रलोचनः दैत्यपतिः षष्टिसहस्रबलदैत्यैः सह प्रस्थितः। स हिमवान् पर्वतं आगत्य भगवतीं समुपेत्य उच्चैः वदति—“शुभे, शीघ्रं दैत्येश्वरस्य वशं आगच्छ। शुम्भं बलवन्तं गृह्णीष्व, सर्वसुखानि भुङ्क्ष्व; अन्यथा केशेषु आकृष्य तव दैत्येश्वरस्य समीपं नयिष्यामि।” एवं दैत्येन उक्ता भगवती प्रत्युवाच—“यथार्थं त्वया उक्तं, महाबलिन्। शुम्भः दैत्यराजः, त्वं अपि तादृशः; किं करिष्यसि?” इत्युक्त्वा दैत्यपतिः आयुधैः समलंकृतः भगवत्याः समीपं धावितः। ततः भगवती महान् गर्जनं कृत्वा तं दैत्यपतिं क्षणात् भस्मीकृतवती; ततः भगवती स्ववाहनैः तस्य सैन्यं अपि विनाशितवती। सैन्यं सर्वतः सत्वरं विकीर्णं, मूर्च्छितं, क्रन्दन्तं अभवत्; तद्वृत्तान्तं शुम्भः दैत्येश्वरः श्रुत्वा, पुनः क्रोधात् विकृतमुखः अभवत्। ततः दैत्येश्वरः चण्डं, मुण्डं, रक्तबीजं च क्रमशः प्रेषयामास। ते त्रीन् महादैत्याः, वीर्यसम्पन्नाः, भगवतीं बलात् गृहीतुं प्रयत्नं आरब्धवन्तः। तदा जगद्रक्षिणी भगवती तेषां आक्रमणं दृष्ट्वा तीक्ष्णं शूलं गृहीत्वा भूमौ क्षिप्तवती। दैत्यैः सह तेषां सैन्यानां वधं श्रुत्वा, शुम्भः निशुम्भः च महाबलौ समागच्छताम्। तयोः उभयोः भीषणं युद्धं अभवत्। तौ दैत्यौ भगवत्या अभिभूतौ हतौ च। एवं शुम्भं दैत्यश्रेष्ठं हत्वा सर्वव्यापिनी भगवती देवैः स्तूता, तथा सरस्वत्याः सर्वोत्तमा वाग्देवी अपि स्तुतवती। राजन्, एवं भगवत्याः अद्भुतं स्वरूपं वर्णितम्। काली-महालक्ष्मी-सरस्वतीरूपेण भगवती जगदुत्पत्तिं करोति; सा एव जगद् धारणं, संहारं च करोत्। सा देवतानां देवी, संसारमोहं नाशयन्ती, शरणं गन्तव्या। सा महामाया पूज्यतमाऽस्ति, तव कार्यं साधयिष्यति। श्रीनारायणः उवाच—एवं ऋषेः उत्तमं वचनं श्रुत्वा राजा भगवत्याः शरणं गच्छति, सर्वकामदायिन्याः। उपवासेन, संयमेन, एकचित्तः, भक्तिपूर्वं भगवत्याः मृन्मयीं प्रतिमां पूजयामास। पूजान्ते स्वशरीररक्तं हविः समर्पितवान्। तदा देवतानां देवी, जगदाधारः, करुणया पूर्णा, तस्मै समक्षं प्रकट्य, प्रसन्ना, वरं वदति। राजा भगवत्याः सम्मुखं विनयेन वरं याचते—“मम मोहविनाशं, परमज्ञानं, विघ्नरहितं राज्यं देहि।” देवी उवाच—“राजन्, विघ्नरहितं राज्यं, मोहविनाशकं ज्ञानं, इदं जीवने मया ते दत्तं। शृणु, भूमिपते, तव भावि जन्मकृत्यं; भानुतनयत्वं प्राप्त्वा सावर्र्णिः भविष्यसि। तत्र मन्वन्तरे मनुत्वं महाबलिनं लभिष्यसि; मम वरात् विस्तीर्णं वंशं च प्राप्त्वा समृद्धः भविष्यसि।” एवं वरं दत्त्वा देवी अन्तर्धानं गता; भगवत्याः कृपया स मन्वन्तराधिपः अभवत्।