ततः सा देवी देवानां देवमुत्सृज्य तौ दैत्यौ मोहयामास। तस्मिन्नेव क्षणे भगवान्विष्णुः परमात्मा लोकनाथः प्रबुद्धः सञ्जज्ञे। स देवदेवो जागरितः सन् तौ दैत्यश्रेष्ठौ ददर्श; तौ च भीषणरूपिणौ मदुसूदनं दृष्ट्वा युद्धाय संनद्धौ हरिमुपजग्मतुः। तदा भगवान्मधुसूदनस्ताभ्यां सह समरं कृतवान्। पञ्चसहस्रवर्षाणि बलवान् सः बाहुभ्यां शस्त्ररूपेण युद्धमकरोत्; तावपि बलवृद्ध्या मदोन्मत्तौ जगन्मोहितौ बभूवतुः। ततः तौ भगवतं परमेश्वरं "वरं वृणुष्व" इति ऊचतुः। तयोर्वचः श्रुत्वा भगवाञ्जनार्दनः "अद्यैव मया युवां हन्येथाम्" इति वरं वव्रे। तदा तावतीव बलिनौ punarapi हरिमूचतुः—"यत्र पृथिव्यां जलं व्याप्नोति, तत्र न हन्यावः।" भगवानेवमुक्त्वा गदाशंखधरः "एवं भवतु" इति प्रत्याजहार। ततः स भगवान्चक्रेण तौ दैत्यौ कट्योरुत्तान्न्यस्तशिरसौ चिच्छेद। एवं सा देवी प्रादुश्चक्रे, या ब्रह्मणा स्तूयमाना बभूव। सा महाकाली योगिनीनां स्वामिनी, हे नृप, तस्याः श्रीमहालक्ष्म्याः उत्पत्तिं शृणु। सावर्णिमनोराख्यानं देवीचरितसहितं प्रवक्ष्यामि। तदा सर्वे देवाः पराजिताः स्वर्गात् अपसारिताः ब्रह्माणं पुरस्कृत्य परमं लोकं जग्मुः। यत्र शङ्कराच्युतौ तिष्ठतः, तत्र ते देवाः दुरात्मनः महिषासुरस्य कर्माणि न्यवेदयन्। स महिषासुरो नाम दानवः सर्वेषां देवानां निकेतनानि बलात् गृहीत्वा स्वयमेव बलवैर्येण मदमत्तः भोक्तुं प्रवृत्तः। "स महिषासुरो दुष्टात्मा, हे अमराधिपतयः, तस्य वधोपायः शीघ्रं चिन्त्यताम्," इति देवाः शङ्करपुत्रपद्मजसहितं भगवन्तं प्रार्थयामासुः। तेषां वचः श्रुत्वा दुःखितानां भगवानेषः कोपेन सन्दीप्तः अभवत्। तदा हरिणा कोपार्दितेन मुखात् दिव्यतेजः सहस्रसूर्यसमप्रभं निर्गतम्। ततः क्रमशः सर्वेषां सुराणां तेजांसि तेषां देहात् निर्गतानि, येषां तेजसा सुरेश्वराः हृष्टाः। शम्भोः तेजसा तस्याः मुखं जातम्; यमस्य शक्त्या केशाः, विष्णोः बाहुभ्यां भुजौ। सोमस्य तेजसा स्तनौ, इन्द्रस्य कटिः, वरुणस्य जङ्घोरू। पृथिव्याः तेजसा श्रोणी, ब्रह्मणः पादौ, सूर्यस्य तेजसा पादाङ्गुल्यः, वासवस्य शक्त्या कराङ्गुल्यः। कुबेरस्य शक्त्या नासिका, प्रजापतेः परमतेजसा दन्ताः। अग्निना त्रीणि नेत्राणि दिव्यानि, सन्ध्यायाः तेजसा भ्रुवौ। वायोः शक्त्या कर्णौ। एवं सर्वैः तेजोभिः सा देवी महिषमर्दिनी सृष्टा। शिवेन त्रिशूलः दत्तः, विष्णुना चक्रशंखौ, पाशपतिना पाशः, अग्निना शक्तिः, मरुद्भिः धनुः शराश्च। महेन्द्रेण वज्रः, ऐरावतात् घोषयन्ती घंटा, यमेन कालदण्डः, ब्रह्मणा रुद्राक्षमाला कमण्डलुश्च। सूर्येण किरणमाला रोमेषु, कालेन खड्गः निर्मलः कवचश्च। सागरः माल्यं वसनं वयोवृद्धिहीनं, शिरोमणिं, कुण्डले, कङ्कणानि, भुजबन्धनानि च। स एव हर्षेण शशाङ्कं निर्मलं, नूपुरं, हारं, अन्यानि भूषणानि च दत्तवान्। विश्वकर्मणा भुजबन्धनानि, हिमवता सिंहवाहनं रत्नानि च। कुबेरेण सुरापूर्णं पात्रं, शेषेण नागहारः। अन्यैः अपि सर्वैः देवैः सा विश्वमाया देवी सत्कृता, महिषपीडितैः सुरैः स्तूयमाना बभूव। विविधैः स्तोत्रैः तां जगदुत्पत्तिहेतुं स्तुवन्तः, देवाः तस्याः स्तुतिं श्रुत्वा देवी तुष्टा शुश्राव। तदा महिषवधाय सा देवी महानादं विनद्य, तेन शब्देन महिषो दानवेश्वरः सन्त्रस्तः। सा जगदम्बा सर्वसेनया परिवृता तं प्रति समुपस्थितवती, तदा स महादैत्यो महिषाख्यो देव्या सह युद्धमकरोत्। सैन्यप्रमुखाः चिक्षुरः, दुर्धरः, दुर्मुखश्च, अन्ये च बहवः भीषणाः रणभूमौ कालरूपिणः तस्य सेनां प्रावर्तयन्। बाष्कलः, ताम्रकः, मार्जारमुखश्च, अन्ये च असंख्येयाः तस्य पक्षे स्थिताः। तैः वीरैः परिवृतः महाबलः महिषः दानवश्रेष्ठः स्थितः; तदा देवी क्रोधदीप्तलोचना, जगन्मोहिनी, महिषाश्रितान् योधान् समरे निहत्य, तस्य अनुचराणां विनाशं दृष्ट्वा स दानवो रोषेण सन्दीप्तः। स तदा मायाविद्या देवीमभ्यधावत्, मायया नानारूपाणि धारयन्। सा देवी तस्य रूपाणि यथाक्रमं विनाशयामास; अन्ते सः अमरारातिः महिषरूपं समास्थाय स्थितः।