शृणु, राजन्, दिव्यां कथां या देवीमाहात्म्ये प्रतिपाद्यते। या देवी विश्वं व्याप्य स्थित्वा विष्णोः, ब्रह्मणः, शम्भोः चोत्पन्ना, सा महेश्वरी सर्वभूतानां चित्तानि बलात् हरति। सा देवी मोहाय भूतानां चित्तानि निगृह्णाति, सर्वमिदं विश्वं सृजति, नित्यं च तद् धारयति। प्रलयकाले शिवरूपेण सर्वं संहरति, सा कामदायिनी महाकाली, कालरात्रिः दुरत्यया। सा एव काल्याख्या जगद्विनाशिनी, कमलाख्या पद्मनिलया, यस्यां सर्वं जगत् जायते, यस्यामेव विश्वं प्रतिष्ठितम्। तस्यां एव सर्वं लीयते, तस्मात् सा परात्परा परा। यस्याः प्रसादं लभते स एव मोहमतिक्रमति, अन्यथा न कदापि, भूमिपते। एवं भगवत्याः महिमानं श्रोतुं राजा सविनयं पप्रच्छ—"का सा देवी या त्वया प्रोक्ता? किमिदं मोहकारणं, केन च सृष्टा, कं रूपं, का प्रकृतिः तस्याः? सर्वं विस्तार्य मे कथय, कालवित् त्वं हि।" ततो मुनिः प्राह—"शृणु राजन्, भगवत्याः तत्त्वं यथार्थं वर्णयामि, या देवी विश्वं व्याप्य स्थित्वा उत्पन्ना। यदा योगेश्वरः नारायणः विश्वं संहृत्य शेषनागे परिश्रान्तः क्षीरसागरे शेषे, तदा तस्य कर्णमलात् मदुस् च कैटभश् चासुरौ उत्पन्नौ। तौ भयानकवपुषौ ब्रह्माणं हन्तुं समुत्थितौ। तदा ब्रह्मा, कमलयोनि, तौ असुरौ दृष्ट्वा महतीं चिन्तां जगाम—"किं करिष्यामि? कुत्र गच्छामि? कथं रक्षां प्राप्नुयाम्?" इति स विचारयामास। ततः स ब्रह्मा चिन्तयामास—"या शक्त्या श्रीहरिः सुप्तः स्यात्, तां देवीं निद्रां शरणं गच्छामि।" ततो ब्रह्मा स्तोतुम् आरब्धवान्—"जय देवी, जगद्धात्रि, भक्तानां कामदायिनि! विश्वमाये, महामाये, शुभे, क्षीरसागरतलस्थिते! सर्वे तव वशे स्थिताः स्वकार्याणि कुर्वन्ति। त्वं कालरात्रिः, महारात्रिः, मोहरात्रिः, मदोत्कटाः; सर्वव्यापिनि, राज्ञि, परमानन्दनिधिः। त्वं वन्द्या, पूज्या, मधुरास्या, क्षितिरूपिणि; त्वमेवोत्तमा सर्वेषां। लज्जा, पुष्टिः, क्षमा, कीर्तिः, शोभा, करुणारूपा; जाग्रत्स्वरूपा चान्यावस्थारूपा। त्वं परा, परेश्वरी, परमानन्दनिष्ठा; एकरूपा, द्विविधा, द्वैतरूपिणी। त्रैविद्या, त्रिवर्गनिलया, तुरीया, तुरीयस्वरूपा; पञ्चमी, पञ्चभूताधीश्वरी, षष्ठी, षड्गुणेश्वरी। सप्तमी, सप्तसप्त्यधिष्ठात्री, अष्टमी, वसूनां स्वामिनी, नवमी, नवग्रहाधिपा। नवभेदरूपा, नवस्वामिनी, दशमी, दशदिक्पूजिता, रमा। एकादशरूपा, रुद्रभक्त्या पूजिता, एकादशीप्रियदा। द्वादशीद्वादशभुजा, द्वादशादित्यसम्भवा, त्रयोदशी, त्रयोदशगणप्रिया। त्रयोदशनामा, सर्वदेवतामहेश्वरी, इन्द्राय चतुर्दशेभ्यः वरप्रदा, चतुर्दशमनूनां माता। पञ्चदशी, पञ्चदशीतिथिः, षोडशी, षोडशभुजा, षोडशकलाचन्द्रमय्या। तव देहं षोडशकलाचन्द्रकान्त्या व्याप्तम्, हे देवि, गुणातीते, तमसोऽधिष्ठातृ! त्वया श्रीपतिर्निद्रावशे स्थितः, मदुकैटभौ च बलीष्ठौ। तयोः विनाशाय देवेशं बोधय।" एवं स्तूयमाना तामसी देवी, श्रीभगवत्प्रियं, तत्रैव देवेशात् निष्क्रम्य तौ असुरौ मोहयामास। तदा श्रीविष्णुः, विश्वेश्वरः, प्रमुदितचेताः, तौ मदुकैटभौ दृष्ट्वा, युद्धाय सज्जः अभवत्। तयोः उभयोः सह पञ्चसहस्रवर्षाणि बलपूर्वकं युद्धं कृतम्। तौ मदान्धौ मोहवशात् विष्णुम् उक्तवन्तौ—"वरं वृणु।" श्रीभगवान् उक्तवान्—"अद्यैव युवां मया हन्येथाम्।" तौ पुनरूचतु—"यत्र जलमावृतं तत्र मां न हन्याः।" विष्णुना "एवं भवतु" इति उक्त्वा, चक्रेण तयोः ऊरुभ्यां शिरः छित्त्वा हत्वा। एवं देवी महाकाली ब्रह्मणा स्तूता प्रादुर्भूता। सा सर्वयोगिनीनां अधिपतिर्निर्मिता। एवं च महालक्ष्म्याः उत्पत्तिं शृणु। एवं सावरिणे मनौ देवीचरितं प्रवक्ष्यामि। एषा, राजन्, भगवत्याः महिमा, या विश्वं व्याप्य स्थित्वा सृजति, पालयति, संहरति च; या मोहम् उत्पाद्य जीवेषु स्थित्वा भगवानपि स्वशक्त्या निद्रावशे स्थापयति; या स्तुत्या ब्रह्मणा, विष्णुना, शिवेन च पूजिता; या महाकाली, महालक्ष्मी, सर्वयोगिनीनां अधिष्ठात्री, सर्वदेवतामाता। यस्याः प्रसादात् एव मोहम् अतिक्रम्य परमं सुखं प्राप्यते।