त्रिवारं तस्य मन्त्रस्य जपनेन, नरः त्रिविधं सुखमपि मोक्षं च लभते, न च वाग्भवबीजाद् अन्यत् श्रेष्ठतरं बीजं विद्यते, हे राजवंशविभूषण। तस्य जपात् सिद्धिः सम्पद्यते, बलवीर्यवृद्धिश्च महान् भवति; तस्यैव जपेन पद्मसम्भवः स्वयं सृष्टिकर्ता बभूव। विष्णुः अपि तस्य जपाद् सृष्टिसंरक्षकः प्रसिद्धः अभवत्; तस्यैव जपेन महेश्वरः संहारकर्ता बभूव, हे राजन्। तथैव लोकपालादयः अपि तदाश्रयणेन, निग्रहानुग्रहसमर्थाः, शक्तिमन्तः शूराश्च अभवन्, गर्वयुक्ताः च। एवं त्वम् अपि, हे राजन्, जगन्मातरं महादेवीं सम्पूज्य, शीघ्रं महद् ऐश्वर्यं लप्स्यसे। एवं पुलहमहर्षिणा उपदिष्टः, अङ्गपुत्रः विरजा नदीं गतः, तपः कर्तुं मनसा निश्चितवान्। स च राजन्, वाग्भवबीजस्य जपपरायणः, पतितपत्रभोजी, घोरं तपः अकरोत्। प्रथमवर्षे केवलं कोपान्नं, द्वितीयवर्षे जलभोजनं, तृतीयवर्षे वायुभोजनं कृत्वा, स्थाणुवत् अचलः तिष्ठन्, तपः अकरोत्। एवं द्वादशवर्षाणि, स राजा अन्नं परित्यज्य, निरन्तरं वाग्भवमन्त्रं जपन्, शुभसंकल्पेन मनसा, तपः अकरोत्। एवं स एकान्ते देवीमन्त्रम् अनुतिष्ठन्, जगन्माता श्रीपरमेश्वरी स्वयमेव तस्य पुरतः प्रादुरभवत्। सा देवी तेजस्विनी, दुर्जया, देवेश्वरी, सौम्यवचसा अङ्गपुत्रं सौम्यया गिरा सम्बोध्य, अनुग्रहम् उक्तवती—"भूमिपते! यत् ते मनसि परं वरं चिन्त्यते, तत् वद; तव तपसा तुष्टा अहम्, तं वरं दास्यामि।" तदा चाक्षुषः अब्रवीत्—"देवि, देवेश्वरि, यत् मनसि काम्यं यच्च याच्यते, तत् त्वं सर्वं जानासि, देवैः पूजिता, अन्तर्यामिरूपेण सर्वं वेत्सि। तथापि, सौभाग्येन तव साक्षात्कारः मम जातः; अतः त्वां प्रार्थये—मम मन्वन्तरपर्यन्तं राज्यं ददातु।" देव्युवाच—"एष ते मन्वन्तरस्य राज्यं दत्तम्, हे नृपश्रेष्ठ; तव पुत्राः बलवन्तः महागुणसम्पन्नाश्च भविष्यन्ति। तव राज्ये विघ्नं न भविष्यति, च मोक्षः अन्ते निश्चितः; एवं मनवे तं परमं वरं दत्त्वा देवी—तत्रैव अन्तर्धानमगात्, भक्त्या स्तूयमाना। स च षष्ठः मनुः, देवीकृपया, शरणागतः, सर्वभोगैः समन्वितः, मनुरभवत्। तस्य पुत्राः बलवन्तः, कर्मण्यः, भारवहाः, देवीभक्ताः, शूराः, महाबलपराक्रमयुक्ताश्च आसन्; अन्यत्र अपि ते पूज्याः, महाराज्यसुखहेतवः च। एवं चाक्षुषो मनुः, देवीपूजनात्, विशिष्टः मनुरभवत्, च अन्ते शुभं मोक्षमवाप्तवान्। अथ श्रीनारायण उवाच—सप्तमः मनुः वैवस्वतः नाम्ना प्रसिद्धः, श्राद्धदेवः, परमसुखानुभावी, नृपतिषु पूजितः। स वैवस्वतः मनुः अपि, परदेव्याः प्रसादेन, स्वस्य तपसा, मन्वन्तराधिपतित्वं प्राप। अष्टमः मनुः सावर्णिः इति ख्यातः, पृथिव्यां प्रसिद्धः; स पूर्वजन्मनि देवीम् उपास्य, तस्याः वरं प्राप। स च मन्वन्तराधिपः जातः, सर्वैः नृपतिभिः पूजितः, महावीर्यपराक्रमी, देवीपूजनरतः। तत्र नारदः पप्रच्छ—"स पूर्वजन्मनि कथं देवीम् उपास्य मनुत्वं प्राप? एतत् मे कथय, त्वं हि कथायाः पात्रम्।" श्रीनारायण उवाच—"स्वारोचिषे मन्वन्तरे, चैत्रवंशे जातः, स राजा सुरथः नाम्ना, महाबलपराक्रमवान्, कीर्तिमान् आसीत्। स गुणग्रहणशीलः, धनुर्धरः, कवीनां श्रेष्ठः, सिद्धः, धनसञ्चयी, याचकानां दाता च। स शत्रुनाशकः, गर्वितः, सर्वास्त्रविद्, बलवान् च आसीत्। किञ्चित्कालं पश्चात्, तस्मिन् राज्ञि, शत्रवः, कुलनाशकाः, समुत्पन्नाः। तस्य शत्रवः सैन्येन सह, बलात् तं राजानं नगरं च परिवृत्य, तस्य मानसम्पत्तिदर्पयुक्तस्य नगरीं घेरयामासुः। तदा स राजा सुरथः, स्वसैन्येन परिवृतः, स्वनगरा निर्गत्य, सर्वान् शत्रून् नाशयितुं कृतनिश्चयः अभवत्। तस्मिन्न् युद्धे, शत्रुभिः स राजा पराजितः; तस्य मन्त्रिणः, अमात्याः च, सर्वं कोषं हरित्वा। तस्य सर्वं धनं सम्पूर्णतः अपहृतम्, स च राजा तेजस्वी, नगरात् निष्कासितः। स अश्वारूढः, मृगयार्थं अरण्यं प्रविष्टः; एकाकी, शून्ये विपिने, विचरन्, क्लिष्टचित्तः अभवत्। स एकदा शान्तमुन्याश्रमं प्राप, यत्र मृगपक्षिसङ्घैः सहितं, मुनिशिष्यगणैः च परिवृतं, सौम्यजीवसमाकीर्णं, तत् आश्रयम् उपागात्। तत्र स राजा, महातेजाः, किञ्चित्कालं, दूरदर्शिनः सुमेधसः महर्षेः आश्रमे निवसन्, एकदा, पूजान्ते, मुनिं समुपेत्य, शीघ्रं प्रणम्य, प्राञ्जलिः, पप्रच्छ—"भगवन्, मम मनसि उत्पन्नः शोकः मां नित्यं बाधते, यद्यपि तत्त्वं जानामि, न च सन्ततिः अस्ति, हे पृथ्वीपत। शत्रुभिः जितः, राज्यं सर्वं हृतं, तथापि तेषु मम मनसि स्नेहः स्पष्टं जायते। किं कर्तव्यम्? कुत्र गन्तव्यम्? कथं शान्तिं प्राप्नुयाम्, हे मुनिवर? तव अनुग्रहं याचे, वेदविदां श्रेष्ठ, कथय।" मुनिरुवाच—"शृणु, राजन्, परमं अद्भुतं चरितं, देवीमहिम्नः अनुपमं माहात्म्यं, सा देवी सर्वकामदायिनी।