स राजा दीर्घकालपर्यन्तं पुत्रपौत्रपरम्परया समृद्धिं प्राप्तवान्, धर्मं स्थापयामास, स्वेषु देशेषु सुखमयमाजगाम, अप्रतिद्वन्द्ववीर्यश्च महेन्द्रस्य परमधाम प्राप। अथ श्रीनारायण उवाच—शृणु तां देव्या अद्भुतां परमां शक्तिं, यया श्रेष्ठोऽयं अङ्गस्य पुत्रः मनुः चाक्षुषो नाम, परमं राज्यं प्राप्तवान्। स अङ्गसुतः चाक्षुषो नाम षष्ठः मनुः अभवत्, यः सुपुलहर्षेः शरणं प्रपन्नः। स मनुः ब्रह्मर्षिं सुपुलहं प्रार्थयामास—“भगवन्, भक्तानां दुःखहर, अहं ते शरणं प्राप्तः; दासवत् मां उपदिश, यथा अहं ऐश्वर्यं प्राप्नुयाम्। अविभक्तं भूमौ सार्वभौमत्वं, अविघ्नबलं बाह्वोः, शस्त्रास्त्रकौशलं, शासनशक्तिं च मम स्यात्। नः कुलं दीर्घकालं अविच्छिन्नं स्थातुं यथास्तु, चान्ते मोक्षं लभेयम्; एवं मां उपदिश।” एवं तस्य वचनानि मनोः श्रुत्वा, महर्षिः स सुमहान् उपदिशत्—“राजन्, मम वचनानि शृणु, श्रवणसुखानि; अद्य शिवां देवीं पूजय, यस्याः प्रसादेन सर्वमिदं सिद्ध्यति।” ततः चाक्षुषो मनुः पप्रच्छ—“किं तद् परमं शुद्धं च देव्यााः पूजनं? केन प्रकारेण तत्कर्तव्यम्? कृपया विस्तार्य कथय।” महर्षिः उवाच—“राजन्, शृणु तां परमां देवीपूजां, या अक्षय्या; अनवरतं वाग्भवबीजस्य जपं कुरु। तस्य त्रिसंध्यं जपेन मनुष्यः भोगं च मोक्षं च लभते; वाग्भवात् श्रेष्ठं बीजं नास्ति, राजवंशविभूषण। तस्य जपेन सिद्धिः, बलवृद्धिश्च भवति; एतज्जपेनैव पद्मयो ब्रह्मा सृष्टिकर्ता अभवत्। विष्णुः अपि सृष्टिपालनाय प्रसिद्धः, महेश्वरः अपि संहारकर्ता अभवत्। तथा लोकपालाः अन्ये च, निग्रहानुग्रहशक्तिमन्तः, तेन एव वीर्यवन्तः अभवन्। एवं त्वं अपि, राजन्, देवीं जगदम्बां पूज्य, शीघ्रं महद् ऐश्वर्यं प्राप्स्यसि।” एवं महर्षेः पुलहस्य उपदेशं श्रुत्वा, अङ्गपुत्रः विरजा नदीं गतः, तत्र तपः समारभत। स राजा वाग्भवबीजस्य जपपरायणः, पत्रभोजनं कृत्वा, घोरं तपः अकरोत्। प्रथमवर्षे कोपैः, द्वितीयवर्षे जलमात्रेण, तृतीयवर्षे वातमात्रेण स्थाणुवदविचलनः तस्थौ। एवं द्वादशवर्षाणि स राजा अन्नं त्यक्त्वा, अनवरतं वाग्भवमन्त्रजपं अकरोत्, शुभमतेः स्थितः। एवं स एकान्ते देवीमन्त्रस्य जपं कुर्वन्, जगदम्बा श्रीपरमेश्वरी साक्षात् तस्य सम्मुखे प्रकटिता। सा तेजस्विनी, दुरधर्षा, सर्वदेवतास्वामिनी, सौम्यवाक्यैः अङ्गपुत्रं सान्त्वयामास। देवी उवाच—“पृथिवीपते, यत् परमं वरं मनसि ते, तद्वद; तपसा तुष्टा अहं तस्य दास्यामि।” चाक्षुषो मनुः उवाच—“देवि, देवानां स्वामिनि, यत् मनसि वाञ्छितं यद्वा प्रार्थितं, तत् त्वं सर्वं जानासि; त्वं देवैः पूजिता, अन्तर्यामीरूपेण सर्वं वेत्सि। तावता, मम पुण्येन तव दर्शनं प्राप्तम्; अतः देवी, मन्वन्तरपर्यन्तं राज्यं मे दत्तं भवतु।” देवी उवाच—“एष राज्यं मन्वन्तरस्य तव दत्तम्, नृपश्रेष्ठ; तव पुत्राः बलिनः, महागुणसम्पन्नाश्च भविष्यन्ति। राज्यं तव अविघ्नं भविष्यति, चान्ते मोक्षः निश्चितः। एवं मनवे तं परमं वरं दत्त्वा देवी तत्क्षणात् अदृश्या अभवत्, भक्त्या स्तूयमाना। स षष्ठः मनुः, देवीप्रसादात् शरणागतः, सर्वभोगैः परिवृतः सार्वभौमः अभवत्। तस्य पुत्राः बलिनः, कृत्येषु दक्षाः, भारवाहनक्षमाः च आसन्। ते देवीभक्ताः, वीर्यवन्तः, महाबलपराक्रमयुक्ताः, अन्यत्र च सम्मानिताः, महाराज्यसुखप्रदाः च आसन्। एवं चाक्षुषो मनुः, देवीपूजनस्य प्रभावेन, श्रेष्ठो मनुः अभवत्, चान्ते शुभं मोक्षं प्राप। अथ श्रीनारायण उवाच—सप्तमः मनुः वैवस्वतः इति प्रसिद्धः, श्राद्धदेवः, परमसुखभोगी, नृपतिषु पूजितः। स वैवस्वतः मनुः, परमदेव्याः प्रसादेन, तपसा च, मन्वन्तराधिपतित्वं प्राप। अष्टमः मनुः सावर्णिः इति ख्यातः, पृथिव्यां प्रसिद्धः; स पूर्वजन्मनि देवीं पूज्य, तस्याः वरं प्राप। स मन्वन्तराधिपः अभवत्, सर्वनृपतिभिः पूजितः, महावीर्यपराक्रमवान्, देवीपूजनपरायणश्च। नारदः पप्रच्छ—“कथं सः पूर्वजन्मनि देवीं पूज्य, मनुत्वार्थं वरं प्राप? एतद् मे कथय, त्वं हि वक्तुमर्हसि।” श्रीनारायण उवाच—स्वारोचिषे मन्वन्तरे, चैत्रवंशे जातः, सुरथो नाम राजा आसीत्, महाबलपराक्रमवान्। स गुणग्रहणशीलः, धनुर्धरः, सम्मानितः, कविषु श्रेष्ठः, सिद्धः, धनसञ्चयी, याचकानां दाता च। स रिपून् दारयिता, गर्वितः, सर्वशस्त्रविद्, बलवान् च आसीत्। कदाचित् तस्मिन् काले, तस्य शत्रवः, स्वबलैः सह, तस्य कुलं नाशयन्तः, तं राजानं परितः स्थितवन्तः। शत्रवः सैन्येन सह, तं नगरं बलात् अभ्यभवन्त, तस्य कीर्तिसम्पद्गर्वितस्य राज्ञः। तदा स राजा सुरथः, स्वसैन्येन परिवृतः, स्वनगरेण निर्गत्य, सर्वान् शत्रून् विनाशयितुं कृतनिश्चयः अभवत्।