सूतः शौनकं प्रति कथां प्रवृत्तवान्—मनुः पर्वतानां शिखराणि क्रमशः आरोह्य पुनः अवरोह्य दक्षिणदिशं प्रत्यगच्छत्, मार्गे श्रीशैलं दृष्टवान्। तत्र मलयपर्वतं प्राप्त्वा स तपस्यां समर्पितः अभवत्। तस्मिन्नेव काले मनुना पूजिता देवी विंध्यपर्वतं आगता। सा देवी लोकेषु विंध्यवासिनीति ख्यातिं प्राप्तवती—विंध्ये निवसन्तीति। सूतः पुनः शौनकं उवाच—एषा परमा श्रेष्ठा कथा, शत्रुनाशिनी। अगस्त्यस्य च विंध्यपर्वतस्य च कथा पापं नाशयति, राज्ञः विजयं ददाति, द्विजातीनां ज्ञानवृद्धिं करोति। व्यापारीणां धान्यं धनं च ददाति, सेवकानां सुखं, धर्मार्थी धर्मं, अर्थार्थी अर्थं लभते। कामार्थी कामं प्राप्नोति; भक्त्या एकवारं श्रवणेन सर्वं लभ्यते। एवं स्वायम्भुवः मनुः भक्त्या देवीं पूजयामास। स पृथिव्याः सार्वभौमत्वं च स्वस्य मन्वन्तरं च प्राप्तवान्। इत्थं सौम्य, मम मन्वन्तरकथां देवीकथां च प्रथमं वर्णितम्। किं अन्यद् इच्छसि? शौनकः पुनः पप्रच्छ—त्वया प्रथमः श्रेष्ठः मन्वन्तरः वर्णितः; अन्येषां प्रभावानां मनूनां उत्पत्तिं कथय। सूतः उवाच—एवं प्रथमस्य स्वायम्भुवस्य मनोः उत्पत्तिं श्रुत्वा, स शौनकः अन्यानां जन्मानुक्रमेण पृच्छति। नारदः, देवीतत्त्वविद्, उवाच—"शाश्वत, मनूनां उत्पत्तिं कथय।" श्रीनारायणः प्रत्युवाच—"प्रथमः मनुः स्वायम्भुवः कथ्यते, महर्षे। स देवीं पूज्य राज्यं निर्बाधं प्राप्तवान्। तस्य द्वौ महाबलौ पुत्रौ प्रियव्रतः उत्तानपादः च, पृथिव्यां प्रसिद्धौ राज्यपालौ। द्वितीयः मनुः स्वरौचिषः, प्रियव्रतस्य पुत्रः, यस्य वीर्यं नापि मीयते। स स्वरौचिषः मनुः कालिन्द्याः तटे निवासं स्थापयामास, सर्वप्राणिनां सुखं ददात्। स पत्रपर्णानि भक्षयन् तपस्यां निरतः, मृत्तिकामय्या प्रतिमया देवीं भक्त्या पूजयामास। द्वादशवर्षाणि वनमध्ये तपस्यां कुर्वन् देवीं ददर्श, सा सहस्रसूर्यसम्प्रभा। तदा सुरेश्वरी राज्ञः भक्त्या स्तुत्या च तुष्टा, स्वरौचिषाय मन्वन्तरस्य सर्वशक्तिं ददाति। सा जगद्धारिणी तारिणीति प्रसिद्धा अभवत्; एवं स्वरौचिषः तारिणीं पूज्य मन्वन्तरं प्राप्तवान्। स निर्बाधं राज्यं प्राप्य, धर्मं विधिवत् स्थाप्य, पुत्रैः सह राज्यं पालयामास। मन्वन्तरान्ते राज्यसुखं उपभोग्य, दिव्यलोकं गतः; तृतीयः मनुः उत्तमः, प्रियव्रतस्य पुत्रः। गङ्गायाः तटे तपस्यां कुर्वन्, वाग्भवमन्त्रं जपन्, एकान्ते त्रिवर्षं उपवासं कृत्वा, देवीकृपां प्राप्तवान्। देवीं उत्तमैः स्तोत्रैः स्तुत्वा, भक्तिपूर्णचित्तः, निर्बाधं राज्यं दीर्घवंशं च प्राप्तवान्। राज्यसुखं धर्मं च उपभोग्य, राजर्षिपथं प्राप्तवान्। चतुर्थः मनुः तामसः, प्रियव्रतस्य पुत्रः, नर्मदायाः दक्षिणतटे सर्वव्यापिनीं देवीं पूजयामास। स वसन्तशरदि कामराजमन्त्रं महेश्वर्यै जपन्, नवरात्रपूजां कृतवान्। स सुरेश्वरीं कमललोचनां अप्रतिमां देवीं तुष्ट्वा, नमस्कृत्य अतीव स्तोत्रैः स्तुत्वा, अनुत्तमं राज्यं निर्भयं प्राप्तवान्। तेन स्वपत्न्यां दश पुत्रान् वीर्यशालीन् उत्पादितवान्। ततः पुत्रान् उत्पाद्य, दिव्यलोकं गतः; पञ्चमः मनुः रैवतः, तामसस्य अनुजः। कालिन्द्याः तटे काममन्त्रं जपन्, वाक्सिद्धिप्रदं साधकाश्रयं बीजं, तेन पूजया अद्वितीयं राज्यसंपदं बलं च प्राप्तवान्। दीर्घवंशं पुत्रपौत्रं च प्राप्य, धर्मं स्थाप्य, राज्यं उपभोग्य, अप्रतिमवीर्यः महेन्द्रस्य परमस्थानं गतः। श्रीनारायणः पुनः उवाच—अधुना देवीशक्तेः अद्भुतं श्रेष्ठं वर्णयामि, यथा अङ्गपुत्रः चाक्षुषो मनुः उत्तमं राज्यं प्राप्तवान्। अङ्गस्य पुत्रः चाक्षुषः मनुः, षष्ठः, सुपुलहमुनिं शरणं गच्छति। स उवाच—"ब्रह्मर्षे, शरणं ते आगतः अस्मि; भक्तजनदुःखापहः, स्वामिन्, सेवकवत् माम् उपदिश, यथा समृद्धिं प्राप्नुयाम्।" "अखण्डं पृथिव्याः सार्वभौमत्वं, निर्बाधं बाहुबलं, अस्त्रशस्त्रकौशलं, राज्यशक्ति च मे अस्तु।" "दीर्घकालं वंशः अनवच्छिन्नः अस्तु, अन्ते मोक्षं लभेय; तदनुसारं उपदिश।" तस्य वचनानि मनुः श्रुत्वा, सुपुलहः महर्षिः प्रत्युवाच, देवीपूजां प्रकटयामास। "राजन्, मम वचनानि शृणु, श्रवणसुखानि; अद्य शिवां पूज, तस्याः कृपया सर्वं सिद्ध्यति।" चाक्षुषः उवाच—"सा देवीया श्रेष्ठा विशुद्धा पूजा का? केन विधिना क्रियते? दयया विस्तरेण कथय।" मुनिः उवाच—"राजन्, देवीया श्रेष्ठा अक्षय्या पूजा शृणु—निरन्तरं अव्यक्तं वाग्भवबीजमन्त्रं जप।" एवं मनूनां उत्पत्तिकथा, देवीपूजया तेषां राज्यप्राप्तिः, धर्मस्थापनं, वंशवृद्धिः च, सूतेन शौनकाय श्रद्धया कथिता।