सूत उवाच— भगवान् विष्णुना तथा निर्देशिताः सर्वे देवा, श्रद्धया समन्विताः, परं सन्मानं वहन्तः, वाराणस्यां पुरीं प्रति जग्मुः। क्षणमात्रेणैव ते देवराजाः पुण्यां काश्यां नगरीं समुपेत्य, भक्तिपूर्वकं वस्त्राणि धारयित्वा, मणिकर्णिकायां प्रविश्य स्नानं कृतवन्तः। तत्रैव विधिपूर्वकं दैवतपितृभ्यो होमान्नदानादिभिः तर्पयित्वा, ते समस्ताः महर्षेः परमपावनं महाश्रमं प्रति जग्मुः। स तु महाश्रमः शान्तः, व्याघ्रशार्दूलाद्यरहितः, विविधवृक्षसमाकीर्णः, मयूरबकहंसचक्रवाकैः सदा संकुलः। तत्र महावनगर्दभमूषिकसिंहव्याघ्रमृगशार्दूलगजादयः बहवः सन्ति स्म। स महर्षिः परमसमृद्धिमान्, तं सर्वे देवा प्रणम्य, पुनः पुनः साष्टाङ्गं नत्वा, सस्नेहं तुष्टावुः। देवा ऊचुः— जयस्ते द्विजश्रेष्ठ, यं देवा दानवाश्च पूजयन्ति, नमस्ते कुम्भयोने, वातापिबलनाशक। लोपामुद्रापते, मित्रावरुणसम्भूत, ज्ञाननिधे, शास्त्रप्रभो, तुभ्यं नमः। यस्य सञ्जनने अपि समुद्रजलानि प्रकाशमानानि शान्तानि भवन्ति, तस्मै नमः। काशपुष्पविकासकारिन्, लङ्कावासिजनप्रिय, जटिल, शिष्यसहित, तुभ्यं नमः। त्वं सर्वामरवन्दित, गुणनिधे, श्रेष्ठ, पूज्य, भार्यया सहित, तुभ्यं नमः। भगवन्, अस्माकं तव शरणागतानां, पर्वतनन्दिन्याः कृतदुःखेन पीडितानां, अनुग्रहं कुरु। एवं स्तूयमानः स धर्मात्मा अगस्त्यः मुनिवरः, सस्मितं मधुरया वाचा प्रोवाच— "सर्वे भवन्तो देवाः त्रैलोक्येश्वराः, लोकपालाः, महात्मानः, निग्रहानुग्रहकुशलाः। येनामरावतीनाथः वज्रायुधी, यत्राष्टसिद्धयो द्वारस्थाः, स शक्रः मरुदां पतिः। वैश्वानरः अग्निः निरन्तरं दैवतपितृभ्यः हविरादानं करोति, स सर्वामरमुखः— तस्मिन्किम् दुष्करम्? बलदण्डधरः सर्वकर्मसाक्षी, दानवसेनापतिः, तस्मिन्किम् दुष्करम्, हे देवाः? तथापि यदि मम सामर्थ्येन किञ्चिद् कार्यं भवद्भ्यः सिध्यति, तद् वदत, अहं न संशयः करिष्यामि।" एवं मुनिवचनं श्रुत्वा, सर्वे देवा, विश्वासं प्राप्य, स्नेहसहिताः, स्वस्वकारणं न्यवेदयन्— "महामुने, सूर्यस्य गतिः विंध्येन पर्वतेन रुद्धा, तेन त्रीणि लोकानि तमसा आच्छन्नानि, निर्जीवानि च जातानि। तस्मात्, भगवन्, तपःतेजसा तस्य पर्वतस्य वृद्धिं निगृह्य, स्वतेजसा अगस्त्य, तं नम्रं कुरु। एष एव अस्माकं कार्यं साधनीयम्।" विंध्यवृद्धिनिरोधस्य वर्णनं क्रियते। कुम्भसम्भवेन मुनिना कार्यग्रहणं कृत्वा, सर्वे देवा परमप्रहृष्टाः अभवन्। ततः सर्वे देवा मुनिवचनानुसारं स्वस्वस्थानानि प्रस्थिताः; महर्षिः च स्वां पत्नीं राजकुमारीं सम्बोध्य उवाच— "राजकन्ये, विघ्नः कश्चन उत्पन्नः, यः दुःखदायकः, यः सूर्यस्य मार्गं निवार्य विंध्येन पर्वतेन कृतः। तस्य हेतुः मया विज्ञातः, च स्मृतं प्राचीनं वचनं, यत् सत्यम् ऋषिभिः काश्यां प्रतिपादितम्— 'अविमुक्तं मोक्षकामैः कदापि न परित्याज्यम्; तथापि सत्पुरुषाणां काश्यां निवसतां विघ्नाः सम्प्राप्ताः।' प्रिये, एवं मम अपि काश्यां वसतः विघ्नः प्राप्तः।" एवं स्वां भार्यां सम्यक् उपदिश्य, महायोगी महर्षिः मणिकर्णिकायां स्नात्वा, जगन्नाथं दण्डपाणिं दृष्ट्वा, तं पूजयित्वा, कालराजानमुपेत्य उवाच— "हे कालराज, भक्तानां भयापह, भगवन्, कथं त्वं काश्याः नगरीं परित्यजसि? त्वं काश्यां निवसतां विघ्ननाशकः, भक्तरक्षकः, दुःखनाशकः; भगवन्, कथं मां दूरतः कुरुषे? नाहं परनिन्दां कृतवान्, न च मिथ्यावादी, न च दुष्कर्मकृत्; केन कर्मविपाकेन मां काश्यायाः दूरं करोषि?" एवं कालनाथं प्रार्थ्य, स कुम्भसम्भवः मुनिः साक्षिविघ्नेशं विघ्ननाशकं देवमुपेत्य, तं दृष्ट्वा, पूजयित्वा, प्रार्थ्य, लोपामुद्रया सहितः दक्षिणदिकं प्रति निर्गतः। काश्यावियोगेन संतप्तः स महायशाः अगस्त्यः, मार्गे काश्यां सदा स्मरन् प्रस्थितः। तपोबलरथमारुह्य, क्षणार्धमात्रेणैव, महद् विंध्यं पर्वतं गगनच्छादिनं पुरतः पश्यन् स्थितः। मुनिं दृष्ट्वा विंध्यः पर्वतः शीघ्रं कम्पितः, भूमिं गन्तुमिव नम्रः अभवत्। स महापर्वतः भक्त्या साष्टाङ्गं पतित्वा, अगस्त्यं प्रणम्य, भूमौ शिरसा नतम्। प्रसन्नवदनः अगस्त्यः विंध्यं संबोध्य उवाच— "वत्स, यावदहं प्रत्यागच्छामि, तावत् एवं स्थितः भव।" "तवोपरि आरोढुं न शक्नोमि, प्रिय," इति उक्त्वा, दक्षिणदिकं प्रति शीघ्रं प्रस्थितः स महायोगी अगस्त्यः।