विन्ध्यः एवं संकल्प्य, "अयं गर्वितः सुरसर्पः निश्चितं विनीतः भविष्यति" इति मनसि कृत्वा, दृढनिश्चयेन स्वबाहू आकाशस्पर्शिनौ कृत्वा वर्धितुम् आरब्धवान्। तस्य महत्तया, उन्नतशिखरैः सर्वतः व्याप्तवान्, स्थिरः स्थित्वा चिन्तयामास—"कदा सूर्यः उदयिष्यति? कदा तं अहं निवारयिष्यामि?" इति। एवं विचारयतः तस्य निशा व्यतीता, शुद्धः प्रभातः अभवत्, सूर्यकिरणैः दिशः तमसा विमुक्ताः। तदा सूर्यः पर्वतादुत्थाय, स्वोदयाय उदितः, शुभैः किरणैः आकाशम् आभासयन् दीप्तिमान् अभवत्। तस्य तेजसा उत्पलानि विकसन्ति स्म, कुमुदानि संलिनानि, सर्वे प्राणिनः स्वस्वकर्मसु प्रवृत्ताः। प्रभातमध्यानसायाह्नकालविभागैः सः किरणाधिपः देवपितृभूतानां होमानां वृद्धिं, देवसमृद्धिं च कारणम् अभवत्। एवं सः पूर्वदक्षिणदिशौ, दीर्घकालवियोगदग्धप्रेयसीव सान्त्वयन्, अग्रे गतवान्। ततः सूर्यः अग्निदिशं परित्यज्य शीघ्रं दक्षिणदिशं प्रति प्रयातुम् इच्छन्, विन्ध्येन अवरुद्धः स्थितः। तदा अनुरुः निवेदयामास—"सूर्य, विन्ध्यः गर्वितः आकाशमार्गं निवार्य स्थितः।" सः मेरुणा सह स्पर्धमानः, तव प्रदत्तं प्रदक्षिणमार्गं इच्छन्, इति चोक्तम्। तदनु सूर्यः तस्य वचनं श्रुत्वा चिन्तयामास—"हा! आकाशमार्गोऽपि निवारितः—विचित्रम्! ननु, वीरः निषिद्धमार्गे स्थितः सन् किं न कुर्यात्?" "मम अश्वानां मार्गः निवारितः; भाग्यबलं हि अधिकम्। राहुः अपि ग्रहीतुं उत्सुकः क्षणमपि न तिष्ठति। यदि मार्गः दीर्घकालं निवार्यते, भाग्यबलात् किम् असाध्यम् अस्ति?" एवमुक्त्वा, मार्गे निवारिते, सर्वे लोकाः स्वपतिभिः सहिताः, शरणं मार्गं वा न लब्धुम् अशक्नुवन्। सर्वे, चित्रगुप्तादयः अपि, सूर्येण कालं जानन्ति स्म। विन्ध्यपर्वतेन मार्गे निवारिते, अद्भुतं विपर्ययमभवत्। सूर्यः पर्वतस्य स्पर्धया निवारितः सन्, स्वाहा-स्वधा-ध्वनिः लुप्तः, जगत् विनाशे समुपस्थितम्। तदा पश्चिमदक्षिणदिशः निद्राविष्टा रात्रौ प्रविष्टाः; पूर्वोत्तरदिशः तीव्रतापेन दग्धाः। प्राणिनः मृताः, नष्टाः, विनष्टाः, संसारः सर्वत्र विलापपूर्णः, पितृदेवताहोमविहीनः अभवत्। देवा इन्द्रमुख्याः अतिव्याकुलाः, "किं कुर्मः?" इति चोचुः। ततः सूतः उवाच—सर्वे देवगणाः महेन्द्रपुरोगमाः, पद्मयोनिं पुरस्कृत्य, शरणार्थं रुद्रम् उपगच्छन्। ते गिरिशं, चन्द्रशेखरं, भक्त्या प्रणम्य, स्तुतिभिः, नमस्कारैः, सुश्लोकैः च पूजयामासुः। देवाः ऊचुः—"जय जय ते, भगवन्, गणाध्यक्ष, उमाप्रियपद्म, भक्तानां अष्टसिद्धिदायक, महायायाविलासी, परात्मन्, वृषध्वज, कैलासनिवासिन्, अहिबुध्न्य, मान्यद, अज, बहुरूप, स्वात्मरति, शंभो, गणनाथ, गिरिश, महाशक्तिप्रद, महाविष्णुप्रशंसित, योगेश्वर, विष्णुहृद्ब्जवासिन्, परमयोगनिष्ठ, योगसाध्य, योगस्वरूप, योगिनां नाथ, योगफलप्रद, दीनवत्सल, दुःखनाशक, उग्रशक्ति, गुणमूर्ति, वृषध्वज, काल, कालान्तक—तुभ्यं नमः।" एवं यजमानैः स्तुतः वृषध्वजः देवेशः, देवश्रेष्ठान् स्मयमानः गम्भीरया वाचा उवाच—"प्रियं मे, देवाः, नरश्रेष्ठाः, एष स्तवः; सर्वेषां वाञ्छितं कार्यं साधयिष्यामि।" देवाः ऊचुः—"देवेश, गिरिश, चन्द्रशेखर, दुःखनाशन, सर्वमङ्गलद, अस्माकं कल्याणं कुरु। अस्ति विन्ध्यनाम पर्वतः, मेरुम् आवृत्य तिष्ठन्, सूर्यस्य मार्गं निवार्य, सर्वेभ्यः दुःखं जनयति। प्रभो, तस्य वृद्धिं निवारय; यदि सूर्यस्य गतिः न स्यात्, कथं कालविभागः स्थास्यति?" "यदि स्वाहा-स्वधारूपे लुप्ते, जगति कोऽत्र शरणं? भयात् पीडितानां नः त्वमेव रक्षकः दृश्यसे। दुःखनाशन, कृपां कुरु, गिरिजापते।" शम्भुः उवाच—"त्रैलोक्ये तस्य वृद्धिं निवारयितुं न शक्नुमः। वयं श्रीरामधवम् एव वक्ष्यामः; स एव नाथः, आत्मा, पूज्यः, कारणरूपः। गोविन्दः सर्वकारणभूतः; तं प्रति गत्वा दुःखनाशं प्रार्थयामः।" एवं गिरिशस्य वचनं श्रुत्वा, देवा इन्द्रपद्मयोनिपूर्वकाः, रुद्रेण नेतृत्वेन, कम्पमानाः, शीघ्रं वैकुण्ठलोकं जग्मुः। तत्र, सूतः उवाच, सर्वेश्वरं लक्ष्मीपतिं, जगद्गुरुं, पद्मनेत्रं, दीप्तिमन्तं विष्णुं दृष्ट्वा, भक्तिगद्गदया वाचा स्तुतिं कुर्वन्तः ऊचुः—"जय जय विष्णो, लक्ष्मीपते, आदिपुरुष, दैत्यारिन्, कामबीज, सर्वकामफलप्रद, महावराह, गोविन्द, महायज्ञमूर्ते!