राजा मनुः, पृथिव्याः अधिपः, महाभाग्यफलप्रदायिन्याः देव्याः मृन्मयीं प्रतिमा निर्माय, विधिपूर्वकं तां सम्यक् पूजयामास। सः रहसि वाग्भवमन्त्रं जपन्, उपवासेन, प्राणनिग्रहणेन, नियमव्रतैः कृशीकृतः, तां भगवतीं भक्त्या पूजयामास। एकपदे स्थित्वा, स्थिरचित्तः, अहोरात्रं भूमौ दृढः, शतसंवत्सराणि महात्मा स कामक्रोधौ जितवान्। हृदि भगवत्याः चरणौ ध्यानयन्, सः तपसा स्थितिपरः अभवत्; तस्य तपसा विश्वरूपिणी सा देवी साक्षात् प्रादुरभूत्। सा भगवती दिव्यवाणीं प्रावर्तयत्— "वृणुष्व वरं राजन्" इति। तां हर्षजननीं वाणीं श्रुत्वा, भूमिपतिः मनुः, हृदिस्थान् दुर्लभान् अपि अमरैः वरान् वव्रे। सः उवाच— "जयतु भवती, विश्वन्यायिनि, सर्वेषु स्थिते। भगवति, नमस्ते। विश्वस्य पोषिके, शुभानां शुभे, तव कटाक्षेण कमलजः जगत् सृजति। वैकुण्ठः रक्षति, हरः क्षणेन नाशयति, शचीपतिः तवाज्ञया त्रिलोक्याः अधिपः। यमः दण्डेन जीवांश्च शिक्षयति, वरुणः पाशपाणिः अपि मामिव रक्षति। अक्षयो धनाध्यक्षः कुबेरः, अग्निभुङ् नैरृतः, वायुः, ईशानः, शेषः अपि तवांशसम्भूताः, तव शक्त्या प्रेरिताः। यदि मे कश्चिद् वरः दातव्यः, तर्हि सृष्टिकार्ये विघ्ननाशो भवतु; वाग्भवमन्त्राराधकानां शीघ्रं कार्यसिद्धिः स्यात्; यश्चायं संवादः पठ्यते वा श्रोतव्यः, तेषां भोगमोक्षौ सुलभौ स्तः। पूर्वजन्मस्मृतिः, वाक्पटुता, श्रेष्ठता च तेषां भवतु। ज्ञानलाभः, कर्मपथे सिद्धिः, पुत्रपौत्रसमृद्धिः अपि यथोक्तं मया सम्पद्यताम्।" एवं सम्प्रार्थिते, भगवती उवाच— "राजन्, यत् त्वया याचितं तत् सर्वं सिध्यतु; वाग्भवमन्त्रजपेन तपसा च तव अहर्निशं प्रसन्ना अहम्। तव राज्ये विघ्ननाशः स्यात्, पुत्राः कुलं पालयन्तु; मयि दृढभक्त्या च, जीवनान्ते परमं पदं प्राप्स्यसि।" इति उक्त्वा, सा महादेवी, मनुं पश्यन्ती, विन्ध्याचलं प्रति जगाम। तदा स विन्ध्यगिरिः, कुम्भसम्भवर्षेण निगृहीतः, सूर्यस्य मार्गं छादयितुम् आकाशस्पर्शनायोत्तिष्ठन्, तस्याः आगमनं दृष्ट्वा, सर्वलोकपूज्या विष्णोः भगिनी वरदा देवी विन्ध्यवासिनी अभवत्। तत्र मुनयः पप्रच्छुः— "कः अयं विन्ध्यगिरिः? किमर्थं सः आकाशस्पर्शनायोत्तिष्ठत्? किमर्थं सूर्यस्य मार्गं छादयितुम् इच्छति? च कथमिति मित्रावरुणसुतः तं गिरिं स्थिरं कृतवान्? सर्वं विस्तारतः श्रोतुम् इच्छामः; तव अमृतोपमवाक्यपेयेन न तृप्तिम् अनुभुमः, भगवत्याः कथारसस्य श्रवणलालसा वर्धते।" सूत उवाच— "अस्ति विन्ध्यः नाम पर्वतः, सर्वपर्वतशिरसि पूजितः, महान् वनैः, विपुलवृक्षैः समन्वितः। पुष्पलताभिः, गुच्छैः, मृगैः, वराहैः, महिषैः, व्याघ्रैः, चित्रकैः च समाकीर्णः। वानरैः, शशकैः, ऋक्षैः, शृगालैः च सर्वत्र सञ्चरद्भिः, प्रमुदितैः, पुष्टैः, उत्साहयुक्तैः। नद्यः, तटाकानि, देवगन्धर्वकिन्नराप्सरसः, किम्पुरुषाः, कामद्रुमाश्च तत्र वर्तन्ते।" "एकदा स्वेच्छया पृथिव्यां विचरन्, दिव्यः मुनिः तत्र विन्ध्ये प्रीतिमान् प्राप, सः आगतः। तं दृष्ट्वा, गिरिः शीघ्रं समुत्थाय, पाद्यं, अर्घ्यं, उत्तमासनं च समर्प्य, सन्तुष्टं मुनिं उपवेश्य, सः विन्ध्यः उवाच— 'भगवन्, कुतः आगतः? किं कार्यं भवता क्रियते? तव आगमनेन मम गृहम् अमूल्यं जातम्; तव गमनं देवतानां सूर्यरक्षणार्थं निश्चितम्। नारद, तां अद्भुतां वृत्तिं ब्रूहि।'" "नारदः उवाच— 'मम आगमनं मेरौ जातम्। तत्र अहं इन्द्रलोकम्, अग्न्यादीनां लोकान्, सर्वदिक्पालानां निवासान् अपश्यं। विन्ध्यगिरयः अपि तत्र दृष्टाः, ये विविधभोगप्रदाः।' इति उक्त्वा, ब्रह्मसुतः पुनः चिन्तायाम् अपतत्।" "तं मुनिं दीर्घनिःश्वासं कुर्वन्तं दृष्ट्वा, पर्वतानाथः पुनः पप्रच्छ— 'भगवन्, किमर्थं त्वं निःश्वससि?' तदा देवर्षिः सौम्यवपुः उवाच— 'शृणु पुत्र, निःश्वासस्य कारणम्। हिमवाञ् गौरीगुरुः, शिवस्य श्वशुरः, प्रजापतेः सम्बन्धात् पर्वतेषु पूज्यः। तथैव कैलासः, शिवस्य धाम, पावनः, पापनाशकः। निषधः, नीलः, गन्धमादनः च, स्वस्थानेषु पूज्यमानाः पर्वताः।'" एवं सूतः भगवत्याः महिमानं, विन्ध्यपर्वतस्य च चरितं, ऋषीणां पृष्टानि प्रश्नानि च, विस्तारतः सम्यक् आख्यात्।