सूत उवाच – एवं तव वंशस्य यथावत् प्रवृत्तिः सर्वं निवेदितम्। धर्मज्ञेन व्यासेन, निष्कल्मषेन, भ्रातॄणां धर्मवित् सन् स एव वंशः रक्षितः। ततः नारदः भगवन्तं नारायणं जगदाधारं प्रपन्नपरित्राणकारणं प्रार्थयन् उवाच – “भगवन्, त्वया या देवीचरितं कीर्तितं तद् सर्वपापनाशनं भवति। मन्वन्तरेषु सर्वेषु सा देवी स्वस्वरूपेण, स्वेच्छया, या रूपं वरणीयं तद् धारयन्ती प्रकटते। तस्याः सर्वाणि चरितानि, देवीमहिमान्वितानि, अत्र केन वा कथं वा पूजिता स्तुताश्च, तद् सर्वं वद। या भक्तवत्सला देवी, भक्तानां कामान् पूरयति, तस्याः परमं चरितं नः श्रेयसे ब्रूहि। तानि सर्वाणि वर्णय, दयासिन्धो, येन महद् सुखं प्राप्यते।” श्रीनारायण उवाच – “श्रृणु, महर्षे, पापनाशकानि देवीचरितानि वक्ष्यामि। या भक्तेभ्यः भक्तेः कारणं, महालक्ष्म्याः मूलं, विश्वस्य योनिः, परमतेजः सा—ब्रह्मा जगतां पितामहः। स भगवान् पद्मनाभस्य नाभिकमलं समुत्पन्नः, चतुर्मुखत्वं प्राप्तवान्। स मनसा स्वयम्भुवं मनुं ससर्ज, स च मनुः ब्रह्मणः आत्मजः। तस्य धर्मरूपिणीं पत्नीं शतरूपामपि ससर्ज। स मनुः क्षीरसागरतीरे विशुद्धे स्थले देव्या महाभाग्यफलप्रदायिन्या पूजां चकार। मृन्मयीं तस्याः प्रतिमां निर्माय, पृथिवीपतिः विधिवत् पूजनं कृतवान्। स रहसि वाग्भवमन्त्रेण ताम् उपास्य, उपवासैः प्राणायामैः नियमैश्च कृशः अभवत्। एकपदे स्थित्वा, अहर्निशं स्थिरः, शतसंवत्सरं कामक्रोधौ जित्वा तपः अकरोत्। हृदि भगवत्याः पादौ ध्यायन्, निश्चलत्वं प्राप्तवान्। तस्य तपसा जगदात्मिका देवी प्रकटिता। सा देवी दिव्यवचनं प्रोवाच—‘वरं वृणुष्व राजन्।’ तद्वाक्यं श्रुत्वा, पृथिवीपतिः हृष्टः, दिव्यानपि दुर्लभान् मनसि स्थितान् वरान् वव्रे। स उवाच—‘जयतु त्वं, विश्वात्मिके, सर्वेषां हृदये निवसन्ती। त्वदीयया कटाक्षेण पद्मयोनिः सृष्टिं करोति। वैकुण्ठः रक्षां करोति, हरश्च तत्कालं संहरति। शचीपतिः त्रैलोक्यं तवाज्ञया पालयति। यमः दण्डेन प्राणिनः शिक्षयति, वरुणपुत्रोऽपि पाशेन रक्षति। कुबेरः, वैश्रवणः, अग्निः, नैरृतः, वायुः, ईशानः, शेषः च, सर्वे तवांशसम्भूताः, तव शक्त्या प्रेरिताः। यदि मम किञ्चित् वरदानं दातव्यमस्ति, तर्हि सृष्टिकार्ये विघ्ननाशः स्यात्। ये वाग्भवमन्त्रं पूजयन्ति, तेषां कार्यसिद्धिः शीघ्रं भवेत्। यश्चायं संवादः पठ्यते वा श्रोतव्यः, तेषां भोगमोक्षौ सुलभौ स्तः। पूर्वजन्मस्मरणं, वाक्पटुता, सर्वोत्कर्षश्च स्यात्। ज्ञानप्राप्तिः, कर्ममार्गसिद्धिः, पुत्रपौत्रवृद्धिश्च—एतानि सर्वाणि सन्तु।’” एवं सम्प्रार्थितायै भगवत्यै स मनुः प्रार्थितवान्। ततो देवी उवाच— “राजन्, त्वया यद् यद् वाञ्छितं तत् सर्वं भविष्यति। तव वाञ्छितं ददामि। अहं तव तपसा वाग्भवमन्त्रजपेन च तुष्टा। तव राज्ये विघ्नाभावः स्यात्, पुत्राः वंशवृद्धिं कुर्वन्तु। मयि दृढभक्त्या जीवितान्ते परमं पदं प्राप्स्यसि।” एवं वरदानेन तं महात्मानं देवी समनुज्ञाय, मनुं पश्यन्ती, विंध्याचलमगमत्। स विंध्याचलः, कुम्भसम्भवेन मुनिना निगृहीतः, दिवं स्प्रष्टुं समुत्थितः, सूर्यस्य मार्गं रुद्धुम् इच्छन्। सा देवी, विंध्यवासिनी, वरप्रदा, विष्णोः भगिनी, सर्वलोकपूज्या अभवत्। तत्र ऋषयः पप्रच्छुः— “कः अयं विंध्यगिरिः? किमर्थं दिवं स्प्रष्टुमिच्छन् सूर्यस्य मार्गं रुद्धुम् इच्छत्? कथं च मित्रावरुणसुतः तम् उन्नतं पर्वतं स्थिरं कृतवान्? सर्वं विस्तारतः वद। भगवत्याः चरितश्रवणामृतपानस्य तृष्णा न नश्यति।” सूत उवाच— “अभूत् पर्वतः विंध्यः नाम, सर्वपर्वतेषु पूजितः, विपुलवनसमन्वितः, महावृक्षैः छन्नः। पुष्पलताबहुलः, हरिणवराहमहिषव्याघ्रशार्दूलसंकीर्णः। कपिकरभल्लूकशृगालैः सर्वत्र रममाणैः, पुष्टैः, उत्साहयुक्तैः च। नदीप्रवाहैः पूरितः, देवगन्धर्वकिन्नराप्सरसः किम्पुरुषैः, कामद्रुमैः च सेवितः। कदाचित् दिव्यः स मुनिः, पृथिव्यां विचरन्, स्वेच्छया, तस्मिन्विंध्याचले प्रीतः आगतः। तं दृष्ट्वा, पर्वतः शीघ्रं समुत्थाय, पाद्यं, अर्घ्यं, उत्तमासनं च समर्प्य, ससम्मानं कृतवान्।