व्यासः स्वपुत्रस्य मृत्युम् अन्यांश्च स्वबान्धवान् विलोक्य, शोकसमाकुलचित्तः संसारात् निर्गन्तुम् उद्युक्तोऽभवत्। तदा सः महर्षिः स्वमातरं धर्मज्ञां निषादकन्यां, या दुःखात् विमुक्ता जाह्नव्याः तटे वसति स्म, मनसि स्मृत्वा, तं उच्चं पर्वतम् उत्सृज्य स्वजन्मस्थलं प्रति जगाम। स्वजन्मद्वीपं सम्प्राप्य, सः तत्र ताम् सुमुखीं स्त्रियम् अपृच्छत्—"क्व सा निषादकन्या गतासि?" निषादैः तस्योक्तम्—"सा कन्या राज्ञे प्रदत्ता।" ततः दशानाम् अधिपतिः व्यासं सस्नेहम् अर्चयित्वा, मान्यं सत्कारं कृत्वा, अञ्जलिं कृत्वा व्यासम् अभाषत—"भगवन्, अद्य मम जन्म सफलम्, वंशश्च शुद्धः जातः। यत् त्वां पश्यामि, तत् देवैः अपि दुर्लभम्। यदर्थं त्वम् आगतः, तत् ब्रूहि। मम भार्याः, वित्तं, पुत्राश्च—सर्वम् एतत् भवतः आज्ञायाः वर्तते।" ततः व्यासः सरस्वत्याः रम्ये तटे तपोवनं स्थाप्य, तत्रैव एकचित्तः तपसा वासं कृतवान्। सति सतीवत्याः शान्तनवस्य द्वौ पुत्रौ जातौ, व्यासः तौ भ्रातरौ मन्यन्, वनवासे तुष्टः अवसत्। तयोः ज्येष्ठः चित्राङ्गदः, सर्वलक्षणसम्पन्नः, शत्रून् विजिग्ये, राजा अभवत्। द्वितीयः विचित्रवीर्यः नाम, सर्वगुणसम्पन्नः, शान्तनवे हर्षं जनयामास। तयोः प्रथमः गङ्गायाः पुत्रः, महाबलवान्; सतीवत्याः अपि तौ पुत्रौ अतिबलिनौ आस्ताम्। शान्तनुः, पुत्रेषु सर्वलक्षणैः समन्वितेषु दृष्ट्वा, आत्मानम् अमरैः अपि अजितम् अमन्यत। कालेन धर्मात्मा शान्तनुः शरीरम् उत्सृज्य, कालधर्मानुसारं गतः। तस्य मृत्युना भीष्मः सर्वाणि क्रियाकर्माणि, दानानि च, विधानतः अकरोत्। ततः सः चित्राङ्गदं राज्ये स्थापयामास; स्वयम् तु सिंहासने न स्थितः, तेन देवव्रतः भीष्म इति विख्यातः। चित्राङ्गदः सतीवत्याः पुत्रः, शुद्धः, बलसम्पन्नः, स्वबलं परिहाय, अन्येषां क्लेशं जनयामास। कदाचित् सः महाबलः, महता सैन्येन परिवृतः, मृगमृगयार्थं वनं विचरामास। तत्र गन्धर्वः चित्राङ्गदः, राजानं पन्थानं गच्छन्तं दृष्ट्वा, दिव्यविमाने उपविष्टः, समीपं अवतीर्य। तत्र कुरुक्षेत्रे, तयोः समशक्त्योः, महायुद्धम् अभवत्, यत् त्रिवर्षपर्यन्तम् अचेष्टत्। युद्धे गन्धर्वेण निपातितः, त्वरया इन्द्रलोकं गच्छति स्म; भीष्मः तद् श्रुत्वा, शीघ्रं तस्य संस्कारं कृतवान्। गङ्गापुत्रः, शोकविह्वलः अपि, मन्त्रिभिः परिवृतः, विचित्रवीर्यं राज्ये स्थापयामास। मन्त्रिभिः, आचार्यैः च उपदिष्टः, सतीवती अपि पुत्रशोकात् व्याकुला सन्ती, स्वपुत्रस्य राज्याभिषेकं दृष्ट्वा तुष्टिः प्राप्ता। सतीवती शोभनरूपा परमं प्रहृष्टा अभवत्; व्यासः अपि भ्रातुः राज्यलाभं श्रुत्वा हृष्टचित्तः अभवत्। सतीवत्याः धर्मात्मा पुत्रः, युवावस्थां सम्प्राप्तः, भ्रातुः विवाहाय भीष्ममपि चिन्ताम् अवहत्। काशिराजस्य तिस्रः कन्याः, सर्वलक्षणसम्पन्नाः, स्वयम्वराय पितरि समर्पिताः। सहस्रशः राजानः, कुमाराश्च, आमन्त्रिताः, सत्कृत्य, कन्यास्वयंवरे विजयाय समागताः। तत्र भीष्मः एकेन रथेन, स्ववीर्येण, ताः कन्याः बलात् गृहीत्वा, सर्वान् राजान् विजित्य, हस्तिनापुरं प्रति प्रायात्। ताः कन्याः, मातृवत् अथवा भगिन्यः इव, अथवा पुत्र्यः इव, एकत्र समानीय, शीघ्रं सतीवत्यै निवेद्य, विप्रान्, जोतिषकान्, आहूय, शुभदिवसस्य निर्णयाय पृष्टवान्। सर्वे विवाहसम्भाराः सम्पूर्णाः सन्तः, धर्मात्मनः भ्रातरं विचित्रवीर्यं तासां विवाहाय सज्जीकृत्य, तदा ज्येष्ठा कन्या, लज्जया नीललोचना, भीष्मं गङ्गासुतं, सर्वेषां साक्षात्, इदं वाक्यम् अब्रवीत्— "गङ्गासुत, कुरुषु श्रेष्ठ, धर्मज्ञ, कुलदीप, मम हृदि शाल्वराजा एव पतिरिति स्वयम्वरे चिन्तिता। स एव मां पूर्वं वृतवान्; मम मनसि स्नेहसमन्विता। यथोचितं कुरु, कुलस्य हिताय। त्वं धर्मस्य परिपालकः, बलवान् च; यथारुचि कुरु।" एवं कन्यया उक्तः, कुरुवंशस्य वर्धनः भीष्मः, वृद्धविप्रान्, मातरं, मन्त्रिणः च पृष्ट्वा, सर्वेषां मतं ज्ञात्वा, धर्मविदां श्रेष्ठः, तां सुशोभनमुखीं कन्यां उवाच—"यथेष्टं गच्छ।" ततः तेन मुक्त्वा, सा शाल्वस्य निकेतनं गत्वा, स्वहृदयवरणं राजानं प्रहृष्टचित्ता अब्रवीत्— "भीष्मेण मुक्ताऽस्मि; त्वमेव मे हृदये धर्मतः च पतिः। अहम् आगता, नृपते, अद्य मम पाणिं गृहाण।