कंसगृहे बद्धः अहं किञ्चिदपि कर्तुं न समर्थः। अतः, हे विद्वन्, त्वमेव मां दुःखसागरात् उद्धर्तुमर्हसि। मया एवं संबोधितः स महर्षिः सन्तुष्टः स्नेहात् उवाच – "हे वसुदेव, तव हितार्थं अहं सर्वं साधयिष्यामि।" ततः स्नेहपूर्वकं मया याचितः गर्गमुनिः ब्राह्मणैः सह विन्ध्याचले दुर्गापूजायै प्रस्थितवान्। तत्र आगत्य सः ऋषिः जपध्याननिष्ठः भक्तानां कामदायिनीं जगज्जननीं सम्यक् पूजयामास। अनुष्ठानसमाप्तौ तत्र निराकारवाणी प्रोवाच – "सन्तुष्टा अहम्, हे ऋषे; तव कार्यं सिद्ध्यति।" पृथिव्याः भारहरणाय मया हरिः प्रेषितः; सः वसुदेवपत्नी देवक्याम् आत्मांशेनावतिरिष्यति। कंसभीत्या अनाकदुन्दुभिः शिशुं गृहीत्वा तत्क्षणमेव नन्दगृहं गोकुले स्थापयिष्यति। यशोदायाः कन्यां गृहं नीत्वा कंसः पृथिव्याधिपः तां हन्तुं यतिष्यते, किन्तु सा मुक्तिं लप्स्यते। सा तस्य हस्तात् त्वरितं निर्गत्य दिव्यरूपधारिणी मदमूर्तिः भूत्वा विन्ध्याचले लोकहितं साधयिष्यति। एवं श्रुत्वा गर्गमुनिः प्रसन्नचित्तः जगज्जननीं प्रणम्य मथुरानगरं गच्छति। देवीदत्तवरं गर्गाचार्यस्य सुखदं श्रुत्वा सः स्वपत्नी सहितः हर्षपूर्णः अभवत्। तस्मात् कालात् आरभ्य, हे दिव्यऋषे, अहं देवीपरममहिमानं जानामि, यं त्वत्तः पुनः श्रुतवान्। अतः, हे प्रभो, त्वमेव देवीभागवतं कथय; मम पुण्येन, हे दयासागर, त्वं मम समीपं आगतः, हे दिव्यऋषे। वसुदेववचनं श्रुत्वा नारदः प्रमुदितमना शुभदिने शुभनक्षत्रे देवीभागवतकथनं आरब्धवान्। कथनविघ्ननिवारणाय द्विजः नवाक्षरमंत्रं तथा मार्कण्डेयपुराणोदितं देवीस्तोत्रं अपि जपितवान्। प्रथमस्कन्धादारभ्य वसुदेवः भक्त्या नारदमुखोद्गतं भागवतामृतं श्रुतवान्। नवमे दिवसे कथासमाप्तौ वसुदेवः सन्तुष्टः पुस्तकं कथकं च पूजयामास। ततः गुहायां कृष्णजाम्बवतयोः युद्धे, कृष्णप्रहारैः जाम्बवती शरीरक्लान्तः अभवत्। स्मृतिलाभात् सः भगवन्तं प्रणम्य गम्भीरभक्त्या अपराधक्षमा याचितवान्। "रघुकुलश्रेष्ठं त्वां जानामि, यः कोपात् नदीपतिं कम्पितवान्, लङ्कायां रावणं च अनुचरैः विनाशितवान्।" "स एव त्वं कृष्णरूपे अत्र आगतः; अपराधं क्षमस्व, हे प्रभो। यत् कर्तव्यं तद् वद; अहं तव सेवकः सदा।" जाम्बवतवचनं श्रुत्वा जगद्वान् उवाच – "हे भल्लराज, अस्माकं गुफायां आगमनं मणिसंप्राप्त्यर्थं।" ततः पत्नी सहितः दिव्यऋषिः नारदः कृष्णः च, जाम्बवत् सन्तुष्टः स्वकन्यां जाम्बवतीं कृष्णाय दत्त्वा, तं पूजयामास, तथा स्यामन्तकमणिं अपि दत्तवान्। तां पत्नीं कृत्वा मणिं ग्रीवे स्थाप्य, कृष्णः भल्लराजं सन्मान्य द्वारकां प्रस्थितवान्। कथासमाप्तिदिने वसुदेवः ब्राह्मणान् भोज्यं दत्त्वा दानैः तान् तुष्टवान्। तस्मिन् क्षणे ब्राह्मणाशिषां दाने, हरिः मणिं धारयन् पत्नी सहितः आगतः। कृष्णं पत्न्या सहितं वसुदेवपुरोगमं दृष्ट्वा, तेषां नेत्रे हर्षाश्रुपूरिते, परमं सुखं प्राप्तवन्तः। ततः दिव्यऋषिः नारदः कृष्णागमने हृष्टः, वसुदेवं अभिवाद्य, कृष्णः ब्रह्मासभां गतवान्। यः शुद्धभक्त्या शुद्धचित्तः हरिचरितं श्रुणोति वा पठति वा, यद् पापकीर्तिहरणं, सः सदा सुखपूर्णः भवति, सर्वेषु कार्येषु सिद्धिं लभते, अन्ते विमुक्तिपथं प्राप्नोति। सूतः उवाच – "अधुनापि, हे ऋषिसत्तम, अन्यं पुरातनं चरित्रं शृणु, यत्र देवीभागवतस्य महिमा गीतः।" एकदा लोपामुद्रापतिः कुम्भसम्भवः ऋषिः कुमारं पूज्य विविधानि कथानि पप्रच्छ। ततः भगवाँल्ल Skanda दानतीर्थव्रतमाहात्म्ययुक्तानि कथानि बहूनि कथयामास। वाराणस्याः महात्म्यं, मणिकर्णिकायाः उत्पत्तिं, गङ्गायाः तीर्थानि च विस्तरेण वर्णितवान्। एतत् श्रुत्वा स ऋषिः तुष्टः पुनः कुमारं तेजस्विनं लोकहिताय पप्रच्छ। अगस्त्यः उवाच – "हे तारकशत्रो, देवीभागवतमहात्म्यश्रवणविधिं कथय।" "एष पुराणः देवीभागवताख्यः श्रेष्ठतमः, यत्र त्रिलोकजननी साक्षात् स्तूयते।" स्कन्दः उवाच – "श्रीभागवतस्य महात्म्यं विस्तारतः कः वर्णयितुं समर्थः? शृणु, ब्रह्मन्, संक्षेपेण कथयामि।" "या नित्य, सत्-चित्-आनन्दरूपा, जगज्जननी, सा तत्र साक्षात् उपस्थितः, भोगमोक्षप्रदा।" "अतः, हे ऋषे, देवीभागवतं तस्यैव वाणीस्वरूपं; पठनेन वा श्रवणेना, अस्मिन् लोके किमपि दुर्लभं नास्ति।" विवस्वतः पुत्रः श्राद्धदेवः नाम राजा अभवत्। सः पुत्राभावात् वसिष्ठेन निर्देशितः यज्ञं कृतवान्।