देवीभागवतपुराणम्

श्रीदुर्गायै नमः। या देवी साक्षात् विश्वरूपिणी, सृष्ट्यादौ जगदुत्पत्तिरूपा, स्थितौ पालिका, संहारे च भीषणा, यस्यैदं सकलमपि विश्वं केवलं लीलारूपं, या अपरा इति विख्याता, या पश्यन्ती-मध्यमा-परमेश्वरी वाङ्मयस्वरूपा दृश्यते, या ब्रह्मविष्णुशिवैः पूजिता, सा भगवती दुर्गा मम वाक्यं शोभयतु। नारायणं, नरं च सर्वोत्तमं, देवीं सरस्वतीं, व्यासं च प्रणम्य, ततः विजयमुदाहर्तव्यम्। ऋषयः ऊचुः— हे सूत महाभाग! त्वं दीर्घायुष्मान् बलवान् चासि; वयं तव वदनारविन्दात् भगवत्कथाः पुण्याः श्रुत्वा सन्तुष्टाः स्मः। विष्णोः अद्भुतानि पुण्यानि कर्माणि श्रुतानि, यानि सर्वपापहराणि, अवतारकथायुक्तानि च। तवापि मुखकमलात् शम्भोः दिव्यानि चरितानि, भस्मरुद्राक्षयोः माहात्म्यं, तयोः इतिहासं च श्रुतवन्तः स्म। अद्य तु वयं तत्तमं श्रोतुमिच्छामः, यत् सर्वपावनतम्, यत् पुरुषाणां भोगमोक्षप्रदं, यच्च सर्वथा सुलभम्। सौभाग्यशालिन्! तद्वचनं ब्रूहि, येन मनुष्यः सिद्धिमवाप्नोति; कलियुगे हि त्वत्तः परमं ज्ञानं नास्ति, यत्संशयापहं भवेत्। सूत उवाच— साधु पृष्टं भवद्भिः लोकहितकाम्यया; अधुनाहं सर्वशास्त्रसारं सम्यक् प्रवक्ष्यामि। यावत् देवीभागवतं न श्रोतव्यं, तावत् तीर्थपुराणव्रतानि व्यर्थमिव शब्दयन्ति। यावत् देवीभागवताख्यं परशुर्न लब्धः, तावत् दुःखकण्टकाकीर्णं पापवनं तिष्ठति। यावत् देवीभागवतस्य सूर्य उदितो न भवति, तावत् क्लेशान्धकारं जनानां दुःखदं तिष्ठति। ऋषयः ऊचुः— हे सूत, भगवन्, वद—किं तद्वाचनं? किं तच्छ्रवणविधानं? कति दिने श्राव्यं? का पूजा? के पूर्वं शृण्वन्ति? किमर्थं च कामं लभन्ते? सूत उवाच— विष्णोः अंशः सतीसुतः पराशरात् जातः स वदारीणः व्यासः, वेदान् चतुर्धा कृत्वा शिष्यान् पूर्वं अध्यापयत्। तत्र येऽनधिकारिणः, द्विजाः वेदायोग्याः, स्त्रियः, मन्दबुद्धयः, सामान्यजनाश्च, ते कथं धर्मज्ञानं प्राप्नुयुः? इति चिन्तयन् भगवतः बदारायणः तेषां धर्मस्थापनाय पुराणसङ्ग्रहम् अकल्पयत्। स स महर्षिः अष्टादश पुराणानि निर्माय माम् अध्यापयत्, तथा भारताख्यं ग्रन्थं च। तेषु देवीभागवतपुराणं, यत् भोगमोक्षप्रदं, स एव पूर्वं जनमेजयाय राजा पाठयामास। पूर्वं तक्षकेण दष्टः राजा परीक्षित्, यस्य पिता, तस्य शुद्ध्यर्थं भागवतशास्त्रं शृण्वन्। नवदिवसैः, त्रैलोक्यजननीं मातरं विधिवत् पूज्य, श्रीमद्व्यासमुखात् भागवतं शृण्वन्। नवाह्नयज्ञे समाप्ते, स परीक्षित् तदा भगवत्याः दिव्यं स्थानं दिव्यदेहम् अवाप्तवान्। पितुः स्वर्गारोहणं दृष्ट्वा, जनमेजयः व्यासं पूज्य, परमं हर्षं प्राप। अष्टादशपुराणेषु श्रेष्ठं परमं देवीभागवतं, यद्यत् धर्मार्थमोक्षप्रदं। यः श्रद्धया देवीभागवतं नित्यं शृणोति, तस्य सिद्धिः दूरं नास्ति; तस्मात् सदा सेवनीयम्। अर्धदिनं, पादद्वयं, क्षणमपि, निमेषमपि यः श्रद्धया शृणोति, स सर्वत्रापि अमङ्गलं न प्राप्नोति; एकवारं शृण्वन् सर्वयज्ञानां, तीर्थानां, दानानां फलं लभते। पूर्वं बहूनि पुण्यकर्माणि कृतानि, किन्तु कलियुगे भागवतः श्रवणमेव धर्मः; अन्यो मार्गो नास्ति। कलीनां अल्पधियां, अल्पायुषां च हिताय व्यासेन अमृतरूपं पुराणं रचितम्। यथा अमृतं पित्वा एकः अमरत्वं प्राप्नोति, तथा देवीकथामृतं पित्वा कुटुम्बमपि अमरं भवति। अत्र न मासनियमोऽस्ति, न दिननियमः; देवीभागवतं सदा सेव्यम्। आश्विनमासे, मधुमासे, तपःशुद्धे मासे, विशेषतः चतुर्नवरात्रेषु परमफलदं। अतः नवाह्नयज्ञः सर्वपुण्येभ्यः अधिकफलदः, पुण्यवर्धकः, फलप्रदः। दुष्टचित्ताः, पापनिष्ठाः, मोहिता, मित्रद्रोहिणः, वेदनिन्दकाः, हिंसानिष्ठाः, नास्तिकमार्गगामिनः—तेऽपि कलौ नवाह्नयज्ञेन शुद्ध्यन्ति। ये परदारधनलोभिनः, पापबाहुल्याः, गोदैवब्राह्मणनिष्ठाहीनाः, तेऽपि नवाह्नयज्ञेन विशुद्ध्यन्ति। तपसा, व्रतेन, तीर्थेन, दानेन, नियमेन, यज्ञेन, होमेन, जपेन च यत्फलं लभ्यते, तत् नवाह्नयज्ञेन लभ्यते। न गङ्गा, न गया, न काशी, न नैमिषारण्यं, न मथुरा, न पुष्कर, नापि बदरी—एते क्षिप्रं न शुद्धयन्ति यथा देवीयज्ञः। अतः देवीभागवतपुराणं परमं धर्मार्थकाममोक्षसाधनं इति कथ्यते। रवौ कन्यागते, शुक्लपक्षे, आश्विनमासे, सिंहासनस्थां देवीं महाष्टम्यां पूजयेत्। देव्याः प्रीत्यर्थं, श्रद्धया, श्रीभागवतपुस्तकं योग्यब्राह्मणाय दद्यात्; तेन भगवतीमार्गमवाप्नोति। यः श्रद्धया प्रतिदिनं एकं श्लोकं वा अर्धश्लोकं वा जपेत्, स देवीप्रियः भवति; केवलं शृणोति चेत्, तेन भीषणदुर्घटनाभयाद्भ्यः, मरणव्याधिभ्यः, सर्वोपद्रवेभ्यः विमुक्तः भवति। बालग्रहभूतप्रेतादिभयं भागवतश्रवणेन दूरं गच्छति। एवं सूतेन पुण्यकथाः प्रवदमानः, ऋषयः तुष्टाः, देवीभागवतश्रवणस्य माहात्म्यं शृण्वन्तः, भगवत्याः अनुग्रहेण सर्वे सुखिनः अभवन्।