ਤਥਾ ਗੁਣੈਸ੍ਤ੍ਰਿਭਿਰ੍ਹੀਨੋ ਨ ਦੇਹੀਤਿ ਵਿਨਿਸ਼੍ਚਯਃ । ਦੇਵਦੇਹੋ ਮਨੁष੍ਯੋ ਵਾ ਤਿਰਸ਼੍ਚੋ ਵਾ ਨਰਾਧਿਪ
ਇਹ ਪੱਕੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਸਰੀਰ ਨਹੀਂ ਬਣਦਾ—ਚਾਹੇ ਉਹ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਹੋਵੇ, ਮਨੁੱਖ ਦਾ, ਪਸ਼ੂ ਦਾ ਜਾਂ ਰਾਜਾ ਦਾ।
ਗੁਣੈਰ੍ਵਿਰਹਿਤੋ ਨ ਸ੍ਯਾਨ੍ਮृਦ੍ਵਿਹੀਨੋ ਘਟੋ ਯਥਾ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵਿष੍ਣੁਸ੍ਤਥਾ ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਤ੍ਰਯਸ਼੍ਚਾਮੀ ਗੁਣਾਸ਼੍ਰਯਾਃ
ਜਿਵੇਂ ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਘੜਾ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਦਾ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ—all ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਆਸਰੇ ਹਨ।
ਕਦਾਚਿਤ੍ਪ੍ਰੀਤਿਯੁਕ੍ਤਾਸ੍ਤੇ ਤਥਾਪ੍ਰੀਤਿਯੁਤਾਃ ਪੁਨਃ । ਤਥਾ ਵਿषਾਦਯੁਕ੍ਤਾਸ੍ਤੇ ਭਵਨ੍ਤਿ ਗੁਣਯੋਗਤਃ
ਕਦੇ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਕਦੇ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਤੋਂ ਵੱਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਉਹ ਦੁੱਖ ਵੀ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਕਦਾਚਿਤ੍ਸਤ੍ਤ੍ਵਸ੍ਥਸ੍ਤਦਾ ਸ਼ਾਨ੍ਤਃ ਸਮਾਧਿਮਾਨ੍ । ਪ੍ਰੀਤਿਯੁਕ੍ਤੋ ਭਵੇਤ੍ਸਰ੍ਵਭੂਤੇषੁ ਜ੍ਞਾਨਸਂਯੁਤਃ
ਕਦੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਤਵ ਗੁਣ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ, ਸਮਝਦਾਰ, ਖੁਸ਼ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪੁਨਃ ਸਤ੍ਤ੍ਵਵਿਹੀਨਸ੍ਤੁ ਰਜੋਗੁਣਸਮਾਵृਤਃ । ਤਦਾ ਭਵੇਦ੍ ਘੋਰਰੂਪਃ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰਾਪ੍ਰੀਤਿਸਂਯੁਤਃ
ਫਿਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਤਵ ਤੋਂ ਵੱਜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਜੋ ਗੁਣ ਨਾਲ ਘਿਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਉਹ ਡਰਾਉਣਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੱਜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਦਾ ਤਮੋਗੁਣਾਵਿष੍ਟੋ ਬਾਹੁਲ੍ਯੇਨ ਭਵੇਦ੍ਵਿਧਿਃ । ਤਦਾ ਵਿषਾਦਸਮ੍ਪਨ੍ਨੋ ਮੂਢੋ ਭਵਤਿ ਨਾਨ੍ਯਥਾ
ਜਦੋਂ ਵਿਧੀ ਤਮੋ ਗੁਣ ਨਾਲ ਵੱਧ ਘਿਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਉਹ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਭਟਕਣ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਹਮੇਸ਼ਾ ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ।
ਮਾਧਵੋऽਪਿ ਸਦਾ ਸਤ੍ਤ੍ਵਸਂਸ਼੍ਰਿਤਃ ਸਰ੍ਵਥਾ ਭਵੇਤ੍ । ਯਦਾ ਸ਼ਾਨ੍ਤਃ ਪ੍ਰੀਤਿਯੁਕ੍ਤੋ ਭਵੇਜ੍ਜ੍ਞਾਨਸਮਨ੍ਵਿਤਃ
ਮਾਧਵ ਵੀ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਤਵ ਗੁਣ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਸ਼ਾਂਤ, ਖੁਸ਼ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਵੇ।
ਸ ਏਵ ਰਜਆਧਿਕ੍ਯਾਦਪ੍ਰੀਤਿਸਂਯੁਤੋ ਭਵੇਤ੍ । ਘੋਰਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਭੂਤੇषੁ ਗੁਣਾਧੀਨੋ ਰਮਾਪਤਿਃ
ਪਰ ਜਦੋਂ ਰਜੋ ਗੁਣ ਵੱਧ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ ਤੋਂ ਵੱਜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਡਰਾਉਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਰਮਾਪਤੀ ਵੀ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੈ।
ਰੁਦ੍ਰੋऽਪਿ ਸਤ੍ਤ੍ਵਸਂਯੁਕ੍ਤਃ ਪ੍ਰੀਤਿਮਾਞ੍ਛਾਨ੍ਤਿਮਾਨ੍ਭਵੇਤ੍ । ਰਜੋਨਿਮੀਲਿਤਃ ਸੋऽਪਿ ਘੋਰਃ ਪ੍ਰੀਤਿਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ
ਰੁਦ੍ਰ ਵੀ ਜਦ ਸਤਵ ਗੁਣ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਖੁਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜਦ ਰਜੋ ਗੁਣ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਡਰਾਉਣਾ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਤੋਂ ਵੱਜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਮੋਗੁਣਯੁਤਃ ਸੋऽਪਿ ਮੂਢੋ ਵਿषਾਦਯੁਗ੍ਭਵੇਤ੍ । ਏਤੇ ਯਦਿ ਗੁਣਾਧੀਨਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁਹਰਾਦਯਃ
ਤਮੋ ਗੁਣ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਉਹ ਵੀ ਭਟਕਣ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਅਤੇ ਹਰਾ ਵੀ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਨ—
ਸੂਰ੍ਯਵਂਸ਼ੋਦ੍ਭਵਾਸ੍ਤਦ੍ਵਤ੍ਸੋਮਵਂਸ਼ਭਵਾ ਅਪਿ । ਮਨ੍ਵਾਦਯਸ਼੍ਚ ਯੇ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼ ਯੁਗੇ ਯੁਗੇ
ਸੂਰਜ ਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਚੰਦ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਹਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਉਲੇਖ ਕੀਤੇ ਮਨੂ ਆਦਿਕ—all ਵੀ ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਨ।
ਅਨ੍ਯੇषਾਂ ਚੈਵ ਕਾ ਵਾਰ੍ਤਾ ਸਂਸਾਰੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਨृਪੋਤ੍ਤਮ । ਮਾਯਾਧੀਨਂ ਜਗਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਸਦੇਵਾਸੁਰਮਾਨੁषਮ੍
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਕੀ ਗੱਲ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ? ਸਾਰਾ ਜਗਤ—ਦੇਵਤਾ, ਅਸੁਰ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ—ਮਾਇਆ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਰਾਜਨ੍ਨ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਃ ਸਨ੍ਦੇਹੋऽਤ੍ਰ ਕਦਾਚਨ । ਦੇਹੀ ਮਾਯਾਪਰਾਧੀਨਸ਼੍ਚੇष੍ਟਤੇ ਤਦ੍ਵਸ਼ਾਨੁਗਃ
ਇਸ ਲਈ, ਰਾਜਾ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਕਦੇ ਵੀ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਾ ਕਰ; ਜਿੰਦ ਮਾਇਆ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਹਿ ਕੇ, ਉਸ ਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਸਾ ਚ ਮਾਯਾ ਪਰੇ ਤਤ੍ਤ੍ਵੇ ਸਂਵਿਦ੍ਰੂਪੇऽਪਿ ਸਰ੍ਵਦਾ । ਤਦਧੀਨਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤਾ ਚ ਤੇਨ ਜੀਵੇषੁ ਸਰ੍ਵਦਾ
ਉਹ ਮਾਇਆ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਜੋ ਚੇਤਨਾ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਦੇ ਅਧੀਨ ਅਤੇ ਉਸ ਵਲੋਂ ਚਲਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ।
ਤਤੋ ਮਾਯਾਵਿਸ਼ਿष੍ਟਾਂ ਤਾਂ ਸਂਵਿਦਂ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰੀਮ੍ । ਮਾਯੇਸ਼੍ਵਰੀਂ ਭਗਵਤੀਂ ਸਚ੍ਚਿਦਾਨਨ੍ਦਰੂਪਿਣੀਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਵਿਲੱਖਣ, ਚੇਤਨਾ ਦੀ ਪਰਮ ਮਾਲਕਾ, ਭਗਵਤੀ, ਮਾਇਆ ਦੀ ਮਾਲਕਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਸਤ, ਚਿਤ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਧ੍ਯਾਯੇਤ੍ਤਥਾਰਾਧਯੇਚ੍ਚ ਪ੍ਰਣਮੇਚ੍ਚ ਜਪੇਦਪਿ । ਤੇਨ ਸਾ ਸਦਯਾ ਭੂਤ੍ਵਾ ਮੋਚਯਤ੍ਯੇਵ ਦੇਹਿਨਮ੍
ਉਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਨਾਮ ਜਪ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਦਇਆਲੂ ਹੋ ਕੇ ਜਿੰਦ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਸ੍ਵਮਾਯਾਂ ਸਂਹਰਤ੍ਯੇਵ ਸ੍ਵਾਨੁਭੂਤਿਪ੍ਰਦਾਨਤਃ । ਭੁਵਨਂ ਖਲੁ ਮਾਯਾ ਸ੍ਯਾਦੀਸ਼੍ਵਰੀ ਤਸ੍ਯ ਨਾਯਿਕਾ
ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਨੁਭਵ ਦੇਣ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲੈਂਦੀ ਹੈ; ਜਗਤ ਮਾਇਆ ਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਮਾਲਕਾ ਹੈ।
ਭੁਵਨੇਸ਼ੀ ਤਤਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਦੇਵੀ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਸੁਨ੍ਦਰੀ । ਤਦ੍ਰੂਪੇ ਯਦਿ ਸਕ੍ਤਂ ਸ੍ਯਾਚ੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਭੂਮਿਪਤੇ ਸਦਾ
ਇਸ ਲਈ, ਉਹ ਜਗਤ ਦੀ ਮਾਲਕਾ, ਦੇਵੀ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੋਹਣੀ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜੇ ਮਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹੇ, ਰਾਜਾ—
ਮਾਯਯਾ ਕਿਂ ਭਵੇਤ੍ਤਤ੍ਰ ਸਦਸਦ੍ਭੂਤਯਾ ਨृਪ । ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਮਾਯਾਨਿਰਾਸਾਰ੍ਥਂ ਨਾਨ੍ਯਦ੍ਵੈ ਦੇਵਤਾਨ੍ਤਰਮ੍
ਮਾਇਆ ਦੇ ਵਿਆਪਕ ਹੋਣ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ ਜੀ, ਉਥੇ ਅਸਲ ਜਾਂ ਝੂਠੀ ਕੋਈ ਵੀ ਚੀਜ਼ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ? ਇਸ ਲਈ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਹੋਰ ਕੋਈ ਦੇਵੀ-ਦੇਵਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਸਮਰ੍ਥਂ ਤੁ ਵਿਨਾ ਦੇਵੀਂ ਸਚ੍ਚਿਦਾਨਨ੍ਦਰੂਪਿਣੀਮ੍ । ਤਮੋਰਾਸ਼ਿਂ ਨਾਸ਼ਯਿਤੁਂ ਸ਼ਕ੍ਤਂ ਨੈਵ ਤਮੋ ਭਵੇਤ੍
ਜੋ ਸਤ, ਚਿੱਤ ਤੇ ਆਨੰਦ ਰੂਪ ਦੇਵੀ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਮਾਇਆ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ; ਅਸਲ ਵਿੱਚ, ਹਨੇਰਾ ਰਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
ਕਿਨ੍ਤੁ ਭਾਨੁਪ੍ਰਭਾਚਨ੍ਦ੍ਰਵਿਦ੍ਯੁਦ੍ਵਹ੍ਨਿਪ੍ਰਭਾਦਯਃ । ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਮਾਯੇਸ਼੍ਵਰੀਮਮ੍ਬਾਂ ਸ੍ਵਪ੍ਰਕਾਸ਼ਾਂ ਤੁ ਸਂਵਿਦਮ੍
ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ, ਚੰਦ, ਬਿਜਲੀ ਤੇ ਅੱਗ ਦੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਮਾਇਆ ਦੀ ਮਾਲਕ, ਆਪਣੀ ਰੋਸ਼ਨੀ ਵਾਲੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ, ਜੋ ਚੇਤਨਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਆਰਾਧਯੇਦਤਿਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾ ਮਾਯਾਗੁਣਨਿਵृਤ੍ਤਯੇ । ਇਤਿ ਸਮ੍ਯਙ੍ਮਯਾਖ੍ਯਾਤਂ ਵृਤ੍ਰਾਸੁਰਵਧਾਦਿਕਮ੍
ਮਾਇਆ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ, ਵੱਡੀ ਪ੍ਰੀਤ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾਸੁਰ ਦੇ ਵਧ ਤੇ ਹੋਰ ਘਟਨਾਵਾਂ ਸਹੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ।
ਯਤ੍ਪृष੍ਟਂ ਰਾਜਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਕਿਮਨ੍ਯਚ੍ਛ੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਸਿ । ਪੂਰ੍ਵਾਰ੍ਧੋऽਯਂ ਪੁਰਾਣਸ੍ਯ ਕਥਿਤਸ੍ਤਵ ਸੁਵ੍ਰਤ
ਰਾਜਾ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਪੁੱਛਿਆ, ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੀ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ? ਇਹ ਪੁਰਾਣਾ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਹਿੱਸਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੁਣਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਧਰਮਵਾਨ ਜੀ।
ਯਤ੍ਰ ਦੇਵ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਮਹਿਮਾ ਵਿਸ੍ਤਰੇਣੋਪਪਾਦਿਤਃ । ਏਤਦ੍ਰਹਸ੍ਯਂ ਸ਼੍ਰੀਮਾਤੁਰ੍ਨ ਦੇਯਂ ਯਸ੍ਯ ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍
ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਅਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ; ਇਹ ਮਾਤਾ ਦਾ ਰਾਜ਼ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੱਸਣਾ।
ਦੇਯਂ ਭਕ੍ਤਾਯ ਸ਼ਾਨ੍ਤਾਯ ਦੇਵੀਭਕ੍ਤਿਰਤਾਯ ਚ । ਸ਼ਿष੍ਯਾਯ ਜ੍ਯੇष੍ਠਪੁਤ੍ਰਾਯ ਗੁਰੁਭਕ੍ਤਿਯੁਤਾਯ ਚ
ਇਹ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਦੇਵੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲਗੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਸ਼ਿਸ਼, ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਜਾਂ ਗੁਰੂ ਭਗਤੀ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਇਦਮਖਿਲਕਥਾਨਾਂ ਸਾਰਭੂਤਂ ਪੁਰਾਣਂ ਨਿਖਿਲਨਿਗਮਤੁਲ੍ਯਂ ਸਪ੍ਰਮਾਣਾਨੁਵਿਦ੍ਧਮ੍ । ਪਠਤਿ ਪਰਮਭਾਵਾਦ੍ਯਃ ਸ਼ृਣੋਤੀਹ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਸ ਭਵਤਿ ਧਨਵਾਨ੍ਵੈ ਜ੍ਞਾਨਵਾਨ੍ਮਾਨਵੋऽਤ੍ਰ
ਇਹ ਪੁਰਾਣਾ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਦਾ ਨਿਕਸ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ ਤੇ ਪ੍ਰਮਾਣ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ—ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਉੱਚੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਭਰੋਸੇ ਨਾਲ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਧਨਵਾਨ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਤੇ ਉੱਚਾ ਮਨੁੱਖ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦਕ੍ਸ਼ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਸੂਤ ਉਵਾਚ - ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵੈਤਾਂ ਤਾਪਸਾਦ੍ਦਿਵ੍ਯਾਂ ਕਥਾਂ ਰਾਜਾ ਮੁਦਾਨ੍ਵਿਤਃ । ਵ੍ਯਾਸਂ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਪਰੀਕ੍ਸ਼ਿਤਸੁਤਃ ਪੁਨਃ
ਸੂਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਇਹ ਤਪਸਵੀ ਤੋਂ ਸੁਣੀ ਦਿਵਿਆ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਪਰਿਕਸ਼ਿਤ ਦੇ ਧਰਮਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਫਿਰ ਵਿਅਸਾ ਜੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।
ਜਨਮੇਜਯ ਉਵਾਚ - ਸ੍ਵਾਮਿਨ੍ ਸੂਰ੍ਯਾਨ੍ਵਯਾਨਾਂ ਚ ਰਾਜ੍ਞਾਂ ਵਂਸ਼ਸ੍ਯ ਵਿਸ੍ਤਰਮ੍ । ਤਥਾ ਸੋਮਾਨ੍ਵਯਾਨਾਂ ਚ ਸ਼੍ਰੋਤੁਕਾਮੋऽਸ੍ਮਿ ਸਰ੍ਵਥਾ
ਜਨਮੇਜਯ ਨੇ ਕਿਹਾ—ਮਹਾਰਾਜ, ਮੈਂ ਸੂਰਜ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਲੜੀ ਤੇ ਚੰਦ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਲੜੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
ਕਥਯਾਨਘ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞ ਕਥਾਂ ਪਾਪਪ੍ਰਣਾਸ਼ਿਨੀਮ੍ । ਚਰਿਤਂ ਭੂਪਤੀਨਾਂ ਚ ਵਿਸ੍ਤਰਾਦ੍ਵਂਸ਼ਯੋਰ੍ਦ੍ਵਯੋਃ
ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ, ਉਹ ਕਥਾ ਦੱਸੋ ਜੋ ਪਾਪ ਮਿਟਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਦੋਵਾਂ ਵੰਸ਼ਾਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਕਰਤਬ ਵੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।
ਤੇ ਹਿ ਸਰ੍ਵੇ ਪਰਾਸ਼ਕ੍ਤਿਭਕ੍ਤਾ ਇਤਿ ਮਯਾ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ । ਦੇਵੀਭਕ੍ਤਸ੍ਯ ਚਰਿਤਂ ਸ਼ृਣ੍ਵਨ੍ਕੋऽਸ੍ਤਿ ਵਿਰਕ੍ਤਿਭਾਕ੍
ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਭਗਤ ਸਨ; ਦੇਵੀ ਭਗਤ ਦੇ ਕਰਤਬ ਸੁਣ ਕੇ ਕੌਣ ਵਿਅਰਾਗੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ?