ਵਿष੍ਣੁਰੁਵਾਚ ਪਸ਼੍ਯ ਨਾਰਦ ਮਾਯਾਵੀ ਵਿਲਾਸੋऽਯਂ ਮਹਾਮਤੇ । ਦੇਹੇषੁ ਸਰ੍ਵਜਨ੍ਤੂਨਾਂ ਦਸ਼ਾਭੇਦਾ ਹ੍ਯਨੇਕਸ਼ਃ
ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਨਾਰਦ, ਵੇਖੋ, ਇਹ ਮਾਇਆ ਦਾ ਅਜੀਬ ਖੇਡ ਹੈ, ਹੇ ਵੱਡੀ ਸਮਝ ਵਾਲੇ; ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕਾਂ ਹਾਲਤਾਂ ਦੇ ਫਰਕ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਜਾਗ੍ਰਤ੍ਸ੍ਵਪ੍ਨਸੁषੁਪ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਤੁਰੀਯਾ ਦੇਹਿਨਾਂ ਦਸ਼ਾ । ਤਥਾ ਦੇਹਾਨ੍ਤਰੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਸਨ੍ਦੇਹਃ ਕੀਦृਸ਼ਃ ਪੁਨਃ
ਜਾਗਣਾ, ਸੁਪਨਾ, ਗਹਿਰੀ ਨੀਂਦ ਤੇ ਚੌਥੀ ਹਾਲਤ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਉੱਤੇ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਇੰਝ ਹੀ ਜਦੋਂ ਹੋਰ ਸਰੀਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੰਦੇਹ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਸੁਪ੍ਤੋ ਨਰੋ ਨ ਜਾਨਾਤਿ ਨ ਸ਼ृਣੋਤਿ ਵਦਤ੍ਯਪਿ । ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧੋ ਜਾਨਾਤਿ ਸਰ੍ਵਂ ਜ੍ਞਾਤਮਸ਼ੇषਤਃ
ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਾ ਜਾਣਦਾ, ਨਾ ਸੁਣਦਾ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਬੋਲਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਹ ਜਾਗਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਜਾਣੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਘਾਟ ਦੇ ਯਾਦ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਨਿਦ੍ਰਯਾ ਚਾਲ੍ਯਤੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਭਵਨ੍ਤਿ ਸ੍ਵਪ੍ਨਸਮ੍ਭਵਾਃ । ਨਾਨਾਵਿਧਾ ਮਨੋਭੇਦਾ ਮਨੋਭਾਵਾ ਹ੍ਯਨੇਕਸ਼ਃ
ਨੀਂਦ ਕਰਕੇ ਮਨ ਹਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੁਪਨੇ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਮਨ ਦੇ ਅਨੇਕਾਂ ਤਰੀਕੇ ਦੇ ਭੇਦ ਤੇ ਬੇਅੰਤ ਹਾਲਤਾਂ ਬਣਦੀਆਂ ਹਨ।
ਗਜੋ ਮਾਂ ਹਨ੍ਤੁਮਾਯਾਤਿ ਨ ਸ਼ਕ੍ਤੋऽਸ੍ਮਿ ਪਲਾਯਨੇ । ਕਿਂ ਕਰੋਮਿ ਨ ਮੇ ਸ੍ਥਾਨਂ ਯਤ੍ਰ ਗਚ੍ਛਾਮਿ ਸਤ੍ਵਰਃ
ਇੱਕ ਹਾਥੀ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਨ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੈਂ ਭੱਜਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹਾਂ; ਹੁਣ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਕੋਈ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਜਿੱਥੇ ਜਾ ਸਕਾਂ, ਭਾਵੇਂ ਜਿੰਨਾ ਚਿਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਭੱਜਾਂ।
ਮृਤਂ ਪਿਤਾਮਹਂ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਸ੍ਵਗृਹਾਗਤਮ੍ । ਸਂਯੋਗਸ੍ਤੇਨ ਵਾਰ੍ਤਾ ਚ ਭੋਜਨਂ ਸਹ ਮਨ੍ਯਤੇ
ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਦਾਦਾ ਨੂੰ ਘਰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨਾਲ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਇਕੱਠੇ ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਦੀ ਵੀ ਸੋਚਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਃ ਖਲੁ ਜਾਨਾਤਿ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਦृष੍ਟਂ ਸੁਖਾਸੁਖਮ੍ । ਸ੍ਮृਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਂ ਜਨੇਭ੍ਯਸ੍ਤੁ ਵਿਸ੍ਤਰਾਤ੍ਪ੍ਰਵਦਤ੍ਯਪਿ
ਪਰ ਜਦੋਂ ਜਾਗ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਵੇਖੇ ਹੋਏ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਸਭ ਕੁਝ ਯਾਦ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵਪ੍ਨੇਕੋऽਪਿ ਨ ਜਾਨਾਤਿ ਭ੍ਰਮੋऽਯਮਿਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਯਃ । ਤਥਾ ਤਥੈਵ ਵਿਭਵੋ ਮਾਯਾਯਾ ਦੁਰ੍ਗਮਃ ਕਿਲ
ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਵੀ ਇਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਕਿ ਇਹ ਭੁਲਾਵਾ ਹੈ—ਇਹ ਪੱਕੀ ਗੱਲ ਹੈ; ਇੰਝ ਹੀ, ਮਾਇਆ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵੀ ਸਮਝਣ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਔਖੀ ਹੈ।
ਨਾਹਂ ਨਾਰਦ ਜਾਨਾਮਿ ਪਾਰਂ ਪਰਮਦੁਰ੍ਘਟਮ੍ । ਗੁਣਾਨਾਂ ਕਿਲ ਮਾਯਾਯਾ ਨੈਵ ਸ਼ਮ੍ਭੁਰ੍ਨ ਪਦ੍ਮਜਃ
ਹੇ ਨਾਰਦ, ਮੈਂ ਮਾਇਆ ਦੇ ਬੜੇ ਔਖੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਹੱਦ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ; ਨਾ ਹੀ ਸ਼ੰਭੂ ਜਾਂ ਕਮਲ ਉੱਤੇ ਜਨਮੇ ਨੇ ਉਹ ਜਾਣੇ ਹਨ।
ਕੋऽਨ੍ਯੋ ਜ੍ਞਾਤੁਂ ਸਮਰ੍ਥੋऽਭੂਨ੍ਮਾਨਤੋ ਮਨ੍ਦਧੀਃ ਪੁਨਃ । ਮਾਯਾਗੁਣਪਰਿਜ੍ਞਾਨਂ ਨ ਕਸ੍ਯਾਪਿ ਭਵੇਦਿਹ
ਫਿਰ ਹੋਰ ਕੌਣ, ਚਾਹੇ ਉਹ ਮੰਦੀ ਅਕਲ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿਚ ਹੋਵੇ, ਇਹ ਗੁਣ ਜਾਣ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਇਆ ਦੇ ਗੁਣ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ।
ਗੁਣਤ੍ਰਯਕृਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਜਗਤ੍ਸ੍ਥਾਵਰਜਙ੍ਗਮਮ੍ । ਵਿਨਾ ਗੁਣੈਰ੍ਨ ਸਂਸਾਰੋ ਵਰ੍ਤਤੇ ਕਿਞ੍ਚਿਦਪ੍ਯਦਃ
ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ, ਚਾਹੇ ਜੜ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਚਲਣ ਵਾਲੀ, ਇਹ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਬਣੀ ਹੈ; ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਰਤਾ ਭੀ ਨਹੀਂ ਚੱਲ ਸਕਦਾ।
ਅਹਂ ਸਤ੍ਤ੍ਵਪ੍ਰਧਾਨੋऽਸ੍ਮਿ ਰਜਸ੍ਤਮਸਮਨ੍ਵਿਤਃ । ਨ ਕਦਾਚਿਤ੍ਤ੍ਰਿਭਿਰ੍ਹੀਨੋ ਭਵਾਮਿ ਭੁਵਨੇਸ਼੍ਵਰਃ
ਮੈਂ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਸਤਗੁਣ ਵਾਲਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਰਜ ਤੇ ਤਮ ਗੁਣ ਵੀ ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਹਨ; ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਇਹ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ।
ਤਥਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਪਿਤਾ ਤੇऽਤ੍ਰ ਰਜੋਮੁਖ੍ਯਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ । ਤਮਃਸਤ੍ਤ੍ਵਸਮਾਯੁਕ੍ਤੋ ਨ ਤਾਭ੍ਯਾਮੁਜ੍ਝਿਤਃ ਕਿਲ
ਇੰਝ ਹੀ, ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਰਜਗੁਣ ਵਾਲਾ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਵੀ ਤਮ ਤੇ ਸਤਗੁਣ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ।
ਸ਼ਿਵਸ੍ਤਥਾ ਤਮੋਮੁਖ੍ਯੋ ਰਜਃਸਤ੍ਤ੍ਵਸਮਾਵृਤਃ । ਗੁਣਤ੍ਰਯਵਿਹੀਨਸ੍ਤੁ ਨੈਵ ਕੋऽਪਿ ਮਯਾ ਸ਼੍ਰੁਤਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼ਿਵ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਤਮਗੁਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਪਰ ਰਜ ਤੇ ਸਤਗੁਣ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਇਹ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਨਹੀਂ ਸੁਣਿਆ।
ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਮੋਹੋ ਨ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਃ ਸਂਸਾਰੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰ । ਮਾਯਾਵਿਨਿਰ੍ਮਿਤੇऽਸਾਰੇऽਪਾਰੇ ਪਰਮਦੁਰ੍ਘਟੇ
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਭਟਕਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਜੋ ਮਾਇਆ ਨੇ ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਅਸਲ ਨਹੀਂ, ਜਿਸ ਦੀ ਕੋਈ ਹੱਦ ਨਹੀਂ, ਤੇ ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਔਖਾ ਹੈ।
ਦृष੍ਟਾ ਮਾਯਾ ਤ੍ਵਯਾਦ੍ਯੈਵ ਭੁਕ੍ਤਾ ਭੋਗਾ ਹ੍ਯਨੇਕਸ਼ਃ । ਕਿਂ ਪृਚ੍ਛਸਿ ਮਹਾਭਾਗ ਤਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚਰਿਤਮਦ੍ਭੁਤਮ੍
ਅੱਜ ਤੂੰ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਵੇਖ ਲਿਆ ਹੈ, ਤੇ ਬੇਹਿਸਾਬ ਸੁਖ ਭੋਗ ਲਿਆ ਹੈ; ਹੇ ਵੱਡੀ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲੇ, ਫਿਰ ਤੂੰ ਉਸ ਦੇ ਅਜੋਕੇ ਕੰਮਾਂ ਬਾਰੇ ਕਿਉਂ ਪੁੱਛਦਾ ਹੈਂ?
; ਭਗਵਤੀਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਨਿਸ਼ਾਮਯ ਮਹਾਰਾਜ ਬ੍ਰਵੀਮਿ ਵਿਸ਼ਦਾਕ੍ਸ਼ਰਮ੍ । ਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਖਲੁ ਮਾਯਾਯਾ ਨਾਰਦਾਤ੍ਤੁ ਮਯਾ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍
ਵਿਆਸ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸੁਣੋ, ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਮੈਂ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ; ਮਾਇਆ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਮੈਂ ਨਾਰਦ ਤੋਂ ਸੁਣੀ ਹੈ।
ਮਯਾ ਪੁਨਰ੍ਮੁਨਿਃ ਪृष੍ਟੋ ਨਾਰਦਃ ਸਰ੍ਵਵਿਤ੍ਤਮਃ । ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਕਥਾਂ ਮੁਨੇਸ੍ਤਸ੍ਯ ਨਾਰੀਦੇਹਸਮੁਦ੍ਭਵਾਮ੍
ਮੈਂ ਮੁੜ ਨਾਰਦ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਜਦ ਮੈਂ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਔਰਤ ਰੂਪ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣੀ।
ਬ੍ਰੂਹਿ ਨਾਰਦ ਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਕਿਂ ਕਥਿਤਂ ਹਰਿਣਾ ਤਦਾ । ਕ੍ਵ ਗਤਸ਼੍ਚ ਜਗਨ੍ਨਾਥੋ ਭਵਤਾ ਸਹ ਮਾਧਵਃ
ਦੱਸੋ ਨਾਰਦ, ਫਿਰ ਹਰੀ ਨੇ ਕੀ ਆਖਿਆ? ਜਗਤ ਦੇ ਮਾਲਕ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਕਿੱਥੇ ਗਿਆ, ਹੇ ਮਾਧਵ?
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਭਗਵਾਂਸ੍ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤਡਾਗੇऽਤਿਮਨੋਹਰੇ । ਆਰੁਹ੍ਯ ਗਰੁਡਂ ਗਨ੍ਤੁਂ ਵੈਕੁਣ੍ਠੇ ਚ ਮਨੋ ਦਧੇ
ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਉਸ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੇ ਸਰੋਵਰ ਵਿਚ ਗਰੁੜ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ ਤੇ ਵੈਕੁੰਠ ਜਾਣ ਦੀ ਸੋਚੀ।
ਮਾਮੁਵਾਚ ਰਮਾਕਾਨ੍ਤੋ ਯਥੇष੍ਟਂ ਗਚ੍ਛ ਨਾਰਦ । ਏਹਿ ਵਾ ਮਮ ਲੋਕਂ ਤ੍ਵਂ ਯਥਾਰੁਚਿ ਤਥਾ ਕੁਰੁ
ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ: ਨਾਰਦ, ਜਿੱਥੇ ਚਾਹੋ ਉੱਥੇ ਜਾਓ; ਜਾਂ ਮੇਰੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਆ ਜਾਓ, ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਕਰੋ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਲੋਕਂ ਗਤਸ਼੍ਚਾਹਮਾਪृਚ੍ਛ੍ਯ ਮਧੁਸੂਦਨਮ੍ । ਭਗਵਾਨਪਿ ਦੇਵੇਸ਼ਸ੍ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਦ੍ਗਰੁਡਾਸਨਃ
ਮਧੁਸੂਦਨ ਨੂੰ ਸਲਾਮ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮਲੋਕ ਚਲਾ ਗਿਆ; ਤੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਭਗਵਾਨ ਉਸ ਵੇਲੇ ਗਰੁੜ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਗਿਆ।
ਵੈਕੁਣ੍ਠਮਗਮਤ੍ਤੂਰ੍ਣਂ ਮਾਮਾਦਿਸ਼੍ਯ ਯਥਾਸੁਖਮ੍ । ਤਤੋऽਹਂ ਪਿਤृਸਦਨਂ ਗਤੋ ਯਾਤੇ ਜਨਾਰ੍ਦਨੇ
ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਮੁਤਾਬਕ ਕਰਨ ਲਈ ਆਖਿਆ ਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵੈਕੁੰਠ ਚਲਾ ਗਿਆ; ਫਿਰ ਜਨਾਰਦਨ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਘਰ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਚਿਨ੍ਤਯਨ੍ਸਕਲਂ ਦੁਃਖਂ ਸੁਖਂ ਚ ਪਰਮਾਦ੍ਭੁਤਮ੍ । ਗਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਪਿਤਰਂ ਸ੍ਥਿਤੋ ਯਾਵਤ੍ਪੁਰਃ ਪਿਤੁਃ
ਸਾਰੇ ਦੁੱਖ ਤੇ ਸੁਖ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਅਜੋਕੇ ਸਨ, ਸੋਚਦਾ ਹੋਇਆ, ਮੈਂ ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤਾਵਤ੍ਪृष੍ਟੋ ਮੁਨੇ ਪਿਤ੍ਰਾ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਚਿਨ੍ਤਾਤੁਰਂ ਤੁ ਮਾਮ੍ । ਬ੍ਰਹ੍ਯੋਵਾਚ ਕ੍ਵ ਗਤੋऽਸਿ ਮਹਾਭਾਗ ਕਸ੍ਮਾਚ੍ਚਿਨ੍ਤਾਤੁਰਃ ਸੁਤ
ਉਸ ਵੇਲੇ, ਪਿਤਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਵੇਖ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ: 'ਤੂੰ ਕਿੱਥੇ ਗਿਆ ਸੀ, ਹੇ ਵੱਡੀ ਕਿਸਮਤ ਵਾਲੇ? ਤੂੰ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਕਿਉਂ ਹੈਂ, ਪੁੱਤ?'
ਸ੍ਵਸ੍ਥਂ ਨੈਵਾਦ੍ਯ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਮਨਸ੍ਤੇ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮ । ਕੇਨਾਪਿ ਵਞ੍ਚਿਤੋऽਸਿ ਤ੍ਵਂ ਦृष੍ਟਂ ਵਾ ਕਿਞ੍ਚਿਦਦ੍ਭੁਤਮ੍
'ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੁਚੱਜਾ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ; ਕੀ ਤੈਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਧੋਖਾ ਦਿੱਤਾ, ਜਾਂ ਤੂੰ ਕੋਈ ਅਜੋਕਾ ਚੀਜ਼ ਵੇਖੀ?'
ਵਿषਣ੍ਣਂ ਗਤਵਿਜ੍ਞਾਨਂ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤ੍ਵਾਂ ਕਥਂ ਸੁਤ । ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਇਤਿ ਪृष੍ਟਸ੍ਤਦਾ ਪਿਤ੍ਰਾ ਬृਸ੍ਯਾਂ ਸਮੁਪਵੇਸ਼੍ਯ ਚ
'ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਦਾਸ ਤੇ ਬੇਸਮਝ ਵੇਖਦਾ ਹਾਂ, ਪੁੱਤ।' ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿਤਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਮੈਂ ਬਿਸਤਰੇ ਉੱਤੇ ਬੈਠ ਗਿਆ।
ਤਮਬ੍ਰਵਂ ਸ੍ਵਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਤਂ ਮਾਯਾਬਲਸਮੁਦ੍ਭਵਮ੍ । ਵਞ੍ਚਿਤੋऽਹਂ ਪਿਤਃ ਕਾਮਂ ਵਿष੍ਣੁਨਾ ਪ੍ਰਭਵਿष੍ਣੁਨਾ
ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸੀ, ਜੋ ਮਾਇਆ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਹੋਈ ਸੀ: 'ਮੈਂ ਧੋਖਾ ਖਾ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਪਿਤਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ।'
ਸ੍ਤ੍ਰੀਭਾਵਂ ਗਮਿਤਃ ਕਾਮਂ ਵਰ੍षਾਣਿ ਸੁਬਹੂਨ੍ਯਪਿ । ਅਨੁਭੂਤਂ ਮਹਦ੍ਦੁਃਖਂ ਪੁਤ੍ਰਸ਼ੋਕਸਮੁਦ੍ਭਵਮ੍
'ਮੈਨੂੰ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਔਰਤ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਤੇ ਪੁੱਤਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਭੋਗਿਆ।'
ਪ੍ਰਬੋਧਿਤੋऽਹਂ ਤੇਨੈਵ ਮृਦੁਵਾਕ੍ਯਾਮृਤੇਨ ਚ । ਪੁਨਃ ਸਰੋਵਰੇ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਜਾਤੋऽਹਂ ਨਾਰਦਃ ਪੁਮਾਨ੍
'ਉਸ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਮਿੱਠੇ ਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਜਾਗਰੂਕ ਕੀਤਾ; ਫਿਰ ਸਰੋਵਰ ਵਿਚ ਮੁੜ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਮੈਂ ਨਾਰਦ, ਮੁੜ ਆਦਮੀ ਬਣ ਗਿਆ।'