ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਥਾ ਤੀਰ੍ਥੇ ਸ੍ਨਾਨਂ ਤੁ ਨ ਗृਹੇ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ । ਮृਤਾਨਾਂ ਕਿਲ ਬਨ੍ਧੂਨਾਂ ਧਰ੍ਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਵਿਨਿਰ੍ਣਯਃ
"ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੀਰਥ ਤੇ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਘਰ ਵਿਚ ਕਦੇ ਨਹੀਂ; ਮਰੇ ਹੋਏ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਲਈ ਧਰਮ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਇਹ ਹੀ ਹਦਾਇਤ ਹੈ।"
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤੇਨ ਵਿਪ੍ਰੇਣ ਵृਦ੍ਧੇਨ ਪ੍ਰਤਿਬੋਧਿਤਾ । ਉਤ੍ਥਿਤਾਹਂ ਨृਪੇਣਾਥ ਯੁਕ੍ਤਾ ਬਨ੍ਧੁਭਿਰਾਵृਤਾ
ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਉਸ ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਜਾਗੀ; ਫਿਰ, ਰਾਜੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ ਉੱਠੀ।"
ਅਗ੍ਰਤੋ ਦ੍ਵਿਜਰੂਪੇਣ ਭਗਵਾਨ੍ਭੂਤਭਾਵਨਃ । ਚਲਿਤਾਹਂ ਤਤਸ੍ਤੂਰ੍ਣਂ ਤੀਰ੍ਥਂ ਪਰਮਪਾਵਨਮ੍
ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਭਗਵਾਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਅੱਗੇ-ਅੱਗੇ, ਮੈਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ ਵੱਲ ਚੱਲੀ।
ਹਰਿਰ੍ਮਾਂ ਕृਪਯਾ ਤਤ੍ਰ ਪੁਂਤੀਰ੍ਥੇ ਸਰਸਿ ਪ੍ਰਭੁਃ । ਨੀਤ੍ਵਾਹ ਭਗਵਾਨ੍ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਦ੍ਵਿਜਰੂਪੀ ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ
ਉਥੇ, ਭਗਵਾਨ ਹਰੀ, ਜਨਾਰਦਨ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ, ਆਪਣੀ ਮਿਹਰ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਪੁੰਮ ਤੀਰਥ ਦੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਰੋਵਰ ਤੱਕ ਲੈ ਗਿਆ।
ਸ੍ਨਾਨਂ ਕੁਰੁ ਤਡਾਗੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਪਾਵਨੇ ਗਜਗਾਮਿਨਿ । ਤ੍ਯਜ ਸ਼ੋਕਂ ਕ੍ਰਿਯਾਕਾਲਃ ਪੁਤ੍ਰਾਣਾਂ ਚ ਨਿਰਰ੍ਥਕਮ੍
"ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਤਲਾਬ ਵਿਚ ਨ੍ਹਾ ਲੈ, ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਚਾਲ ਵਾਲੀ। ਆਪਣਾ ਦੁੱਖ ਛੱਡ ਦੇ; ਪੁੱਤਰਾਂ ਲਈ ਕਰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੁਣ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਗਿਆ।"
ਕੋਟਿਸ਼ਸ੍ਤੇ ਮृਤਾਃ ਪੁਤ੍ਰਾ ਜਨ੍ਮਜਨ੍ਮਸਮੁਦ੍ਭਵਾਃ । ਪਿਤਰਃ ਪਤਯਸ਼੍ਚੈਵ ਭ੍ਰਾਤਰੋ ਜਾਮਯਸ੍ਤਥਾ
ਕੋਟੀਆਂ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਅਨੇਕ ਜਨਮਾਂ ਵਿਚ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਤੇ ਮਰੇ, ਤੇਰੇ ਲਈ; ਪਿਤਾ, ਪਤੀ, ਭਰਾ, ਤੇ ਜਾਮਾਈ ਵੀ।
ਕੇषਾਂ ਦੁਃਖਂ ਤ੍ਵਯਾ ਕਾਰ੍ਯਂ ਭ੍ਰਮੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਮਾਨਸੋਦ੍ਭਵੇ । ਵਿਤਥੇ ਸ੍ਵਪ੍ਨਸਦृਸ਼ੇ ਤਾਪਦੇ ਦੇਹਿਨਾਮਿਹ
"ਇਸ ਮਨ ਦੀ ਭਟਕਣ, ਵਿਅਰਥ, ਸੁਪਨੇ ਵਾਂਗ, ਤੇ ਦੁਖੀ ਜਗਤ ਵਿਚ, ਤੂੰ ਕਿਸ ਲਈ ਦੁਖ ਕਰੇ?"
ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਇਤਿ ਤਸ੍ਯ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤੀਰ੍ਥੇ ਪੁਰੁषਸਂਜ੍ਞਕੇ । ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਾ ਸ੍ਨਾਤੁਕਾਮਾਹਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤਾ ਤਤ੍ਰ ਵਿष੍ਣੁਨਾ
ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਪੁਰੁਸ਼ ਨਾਮ ਦੇ ਤੀਰਥ ਵਿਚ ਨ੍ਹਾਉਣ ਲਈ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਨਾਲ, ਅੰਦਰ ਗਈ।"
ਮਜ੍ਜਨਾਦੇਵ ਤੀਰ੍ਥੇषੁ ਪੁਮਾਞ੍ਜਾਤਃ ਕ੍ਸ਼ਣਾਦਪਿ । ਹਰਿਰ੍ਵੀਣਾਂ ਕਰੇ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ੍ਥਿਤਸ੍ਤੀਰੇ ਸ੍ਵਦੇਹਵਾਨ੍
ਤੀਰਥਾਂ ਵਿਚ ਸਿਰਫ ਨ੍ਹਾਉਣ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਤੁਰੰਤ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਹਰੀ, ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਵੀਣਾ ਫੜੀ ਹੋਈ, ਤਲਾਬ ਦੇ ਕੰਢੇ ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਖੜਾ ਸੀ।
ਉਨ੍ਮਜ੍ਜ੍ਯ ਚ ਮਯਾ ਤੀਰੇ ਦृष੍ਟਃ ਕਮਲਲੋਚਨਃ । ਪ੍ਰਤ੍ਯਭਿਜ੍ਞਾ ਤਦਾ ਜਾਤਾ ਮਮ ਚਿਤ੍ਤੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮ
ਜਦ ਮੈਂ ਪਾਣੀ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲੀ, ਮੈਂ ਕੰਢੇ ਤੇ ਕਮਲ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ; ਫਿਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਪਛਾਣ ਆ ਗਈ।
ਸਞ੍ਚਿਨ੍ਤਿਤਂ ਮਯਾ ਤਤ੍ਰ ਨਾਰਦੋऽਹਮਿਹਾਗਤਃ । ਹਰਿਣਾ ਸਹ ਸ੍ਤ੍ਰੀਭਾਵਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਮਾਯਾਵਿਮੋਹਿਤਃ
ਉਥੇ, ਜਦ ਮੈਂ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਮੈਂ ਨਾਰਦ ਆ ਗਿਆ; ਹਰੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਮਾਇਆ ਦੇ ਜਾਦੂ ਵਿਚ ਫਸ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਦੋਵੇਂ ਔਰਤਾਂ ਬਣ ਗਏ।
ਇਤਿ ਚਿਨ੍ਤਾਪਰਸ਼੍ਚਾਹਂ ਯਦਾ ਜਾਤਸ੍ਤਦਾ ਹਰਿਃ । ਮਾਮਾਹ ਨਾਰਦਾਗਚ੍ਛ ਕਿਂ ਕਰੋषਿ ਜਲੇ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਵਿਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਦ ਮੈਂ ਔਰਤ ਬਣ ਗਿਆ, ਹਰੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਨਾਰਦ, ਆ! ਤੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ ਕੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ?'
ਵਿਸ੍ਮਿਤੋऽਹਂ ਤਦਾ ਸ੍ਮृਤ੍ਵਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀਭਾਵਂ ਦਾਰੁਣਂ ਭृਸ਼ਮ੍ । ਪੁਨਃ ਪੁਰੁषਭਾਵਸ਼੍ਚ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਃ ਕੇਨ ਹੇਤੁਨਾ
ਮੈਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਔਰਤ ਬਣਨ ਦੀ ਉਹ ਡਰਾਉਣੀ ਹਾਲਤ ਯਾਦ ਆਈ; ਫਿਰ ਮੈਂ ਮੁੜ ਆਦਮੀ ਬਣ ਗਿਆ—ਇਹ ਕਿਵੇਂ ਹੋਇਆ, ਮੈਂ ਸੋਚਿਆ।
; ਮਾਯਾਪ੍ਰਾਬਲ੍ਯਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ ਮਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਨਾਰਦਂ ਵਿਪ੍ਰਂ ਵਿਸ੍ਮਿਤੋऽਸੌ ਮਹੀਪਤਿਃ । ਕ੍ਵ ਗਤਾ ਮਮ ਭਾਰ੍ਯਾ ਸਾ ਕੁਤੋऽਯਂ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਃ
ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਦ ਰਾਜਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ, ਨਾਰਦ ਨੂੰ, ਦੇਖਿਆ ਤਾਂ ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ: 'ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਕਿੱਥੇ ਚਲੀ ਗਈ? ਇਹ ਕੌਣ ਵੱਡਾ ਰਿਸ਼ੀ ਹੈ?'
ਵਿਲਲਾਪ ਨृਪਸ੍ਤਤ੍ਰ ਹਾ ਪ੍ਰਿਯੇਤਿ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ । ਕ੍ਵ ਗਤਾ ਮਾਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਵਿਲਪਨ੍ਤਂ ਵਿਯੋਗਿਨਮ੍
ਉਥੇ ਰਾਜਾ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਰੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, 'ਹਾਏ ਮੇਰੀ ਪਿਆਰੀ! ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕਿੱਥੇ ਚਲੀ ਗਈ, ਜਦ ਮੈਂ ਵਿਛੋੜੇ ਵਿਚ ਦੁਖੀ ਹਾਂ?'
ਵਿਨਾ ਤ੍ਵਾਂ ਵਿਪੁਲਸ਼੍ਰੋਣਿ ਵृਥਾ ਮੇ ਜੀਵਿਤਂ ਗृਹਮ੍ । ਰਾਜ੍ਯਂ ਕਮਲਪਤ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਿ ਕਿਂ ਕਰੋਮਿ ਸ਼ੁਚਿਸ੍ਮਿਤੇ
ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ, ਵੱਡੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀਏ, ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੇ ਘਰ ਬੇਕਾਰ ਹਨ; ਕਮਲ-ਅੱਖੀਏ, ਰਾਜ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ, ਮਿੱਠੀ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀਏ?
ਨ ਪ੍ਰਾਣਾ ਮੇ ਬਹਿਰ੍ਯਾਨ੍ਤਿ ਵਿਰਹੇਣ ਤਵਾਧੁਨਾ । ਗਤੋ ਵੈ ਪ੍ਰੀਤਿਧਰ੍ਮਸ੍ਤੁ ਤ੍ਵਾਮृਤੇ ਪ੍ਰਾਣਧਾਰਣਾਤ੍
ਹੁਣ ਤੇਰੇ ਵਿਛੋੜੇ ਵਿਚ ਮੇਰੀ ਸਾਂਸ ਨਹੀਂ ਨਿਕਲਦੀ; ਪਿਆਰ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਤਾ ਟੁੱਟ ਗਿਆ, ਪਰ ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਵੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਚੱਲ ਰਹੀ ਹੈ।
ਵਿਲਪਾਮਿ ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ਸ਼ਿ ਦੇਹਿ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਤ੍ਤਰਂ ਪ੍ਰਿਯਮ੍ । ਕ੍ਵ ਗਤਾ ਸਾ ਮਯਿ ਪ੍ਰੀਤਿਰ੍ਯਾਭੂਤ੍ਪ੍ਰਥਮਸਙ੍ਗਮੇ
ਮੈਂ ਰੋ ਰਿਹਾ ਹਾਂ, ਵੱਡੀ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀਏ—ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਜਵਾਬ ਦੇ; ਉਹ ਮੋਹ ਕਿੱਥੇ ਚਲਾ ਗਿਆ ਜੋ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਮਿਲਣ ਤੇ ਸੀ?
ਨਿਮਗ੍ਨਾ ਕਿਂ ਜਲੇ ਸੁਭ੍ਰੂਰ੍ਭਕ੍ਸ਼ਿਤਾ ਮਤ੍ਸ੍ਯਕਚ੍ਛਪੈਃ । ਗृਹੀਤਾ ਵਰੁਣੇਨਾਸ਼ੁ ਮਮ ਦੌਰ੍ਭਾਗ੍ਯਯੋਗਤਃ
ਕੀ ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਭੌਂ ਵਾਲੀ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਗਈ, ਜਾਂ ਮੱਛੀਆਂ ਤੇ ਕਛੂਆਂ ਨੇ ਖਾ ਲਿਆ, ਜਾਂ ਮੇਰੀ ਮੰਦਭਾਗੀ ਕਰਕੇ ਵਰੁਣ ਨੇ ਫੜ ਲਿਆ?
ਧਨ੍ਯਾ ਸੁਚਾਰੁਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਿ ਯਾ ਤ੍ਵਂ ਪੁਤ੍ਰੈਃ ਸਮਾਗਤਾ । ਅਕृਤ੍ਰਿਮਸ੍ਤੁ ਪੁਤ੍ਰੇषੁ ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਤੇऽਮृਤਭਾषਿਣਿ
ਧਨਵਾਂ ਹੈਂ ਤੂੰ, ਹਰ ਅੰਗ ਵਿਚ ਸੋਹਣੀ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈ; ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰਾਂ ਲਈ ਪਿਆਰ ਸੱਚਾ ਸੀ, ਮਿੱਠੀ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀਏ।
ਨ ਯੁਕ੍ਤਮਧੁਨਾ ਯਨ੍ਮਾਂ ਵਿਹਾਯ ਤ੍ਰਿਦਿਵਂ ਗਤਾ । ਵਿਲਪਨ੍ਤਂ ਪਤਿਂ ਦੀਨਂ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਨੇਹੇਨ ਯਨ੍ਤ੍ਰਿਤਾ
ਇਹ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੂੰ ਮਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰ ਵਿਚ ਫਸ ਕੇ, ਮੈਨੂੰ—ਦੁਖੀ ਪਤੀ ਨੂੰ—ਛੱਡ ਕੇ ਸੁਰਗ ਚਲੀ ਗਈ।
ਉਭਯਂ ਮੇ ਗਤਂ ਕਾਨ੍ਤੇ ਪੁਤ੍ਰਾਸ੍ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਾਣਵਲ੍ਲਭਾ । ਤਥਾਪਿ ਮਰਣਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਦੁਃਖਿਤਸ੍ਯ ਭृਸ਼ਂ ਪ੍ਰਿਯੇ
ਪਿਆਰੀਏ, ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਤੂੰ, ਜੋ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਪਿਆਰੀ ਸੀ, ਦੋਵੇਂ ਚਲੇ ਗਏ; ਪਰ, ਜਦ ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹਾਂ, ਮੌਤ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।
ਕਿਂ ਕਰੋਮਿ ਕ੍ਵ ਗਚ੍ਛਾਮਿ ਰਾਮੋ ਨਾਸ੍ਤਿ ਮਹੀਤਲੇ । ਰਾਮਾਵਿਰਹਜਂ ਦੁਃਖਂ ਜਾਨਾਤਿ ਰਘੁਨਨ੍ਦਨਃ
ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂ? ਧਰਤੀ ਤੇ ਕੋਈ ਰਾਮ ਨਹੀਂ; ਰਾਮਾ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਦਾ ਦੁੱਖ ਕੇਵਲ ਰਘੁਨੰਦਨ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।
ਵਿਧਿਨਾ ਨਿष੍ਠੁਰੇਣਾਤ੍ਰ ਵਿਪਰੀਤਂ ਕृਤਂ ਭੁਵਿ । ਦਮ੍ਪਤ੍ਯੋਰ੍ਮਰਣਂ ਭਿਨ੍ਨਂ ਸਰ੍ਵਥਾ ਸਮਚਿਤ੍ਤਯੋਃ
ਕਿਸਮਤ ਦੀ ਕਠੋਰਤਾ ਕਰਕੇ, ਇਸ ਧਰਤੀ ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਉਲਟ ਹੋ ਗਿਆ; ਪਤੀ-ਪਤਨੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਉਪਕਾਰਸ੍ਤੁ ਨਾਰੀਣਾਂ ਮੁਨਿਭਿਰ੍ਵਿਹਿਤਃ ਕਿਲ । ਯਦੁਕ੍ਤਂ ਧਰ੍ਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੇषੁ ਜ੍ਵਲਨਂ ਪਤਿਨਾ ਸਹ
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ, ਜਿਵੇਂ ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ, ਪਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਅੱਗ ਵਿਚ ਜਾਣਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਵਿਲਪਮਾਨਂ ਤਂ ਰਾਜਾਨਂ ਭਗਵਾਨ੍ਹਰਿਃ । ਨਿਵਾਰਯਾਮਾਸ ਤਦਾ ਵਚਨੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਿਯੋਜਿਤੈਃ
ਜਦ ਰਾਜਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਭਗਵਾਨ ਹਰੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾਰੀ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਰੋਕ ਲਿਆ।
ਸ਼੍ਰੀਭਗਵਾਨੁਵਾਚ ਕਿਂ ਵਿषੀਦਸਿ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਕ੍ਵ ਗਤਾ ਤੇ ਪ੍ਰਿਯਾਙ੍ਗਨਾ । ਨ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਕਿਂ ਤ੍ਵਯਾ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਨ ਕृਤੋऽਸੌ ਬੁਧਾਸ਼੍ਰਯਃ
ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਤੂੰ ਦੁਖੀ ਕਿਉਂ ਹੋ, ਰਾਜੇ? ਤੇਰੀ ਪਿਆਰੀ ਕਿੱਥੇ ਚਲੀ ਗਈ? ਕੀ ਤੂੰ ਧਰਮ-ਗ੍ਰੰਥ ਨਹੀਂ ਸੁਣੇ? ਕੀ ਤੂੰ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ?
ਕਾ ਸਾ ਕਸ੍ਤ੍ਵਂ ਕ੍ਵ ਸਂਯੋਗੋ ਵਿਯੋਗਃ ਕੀਦृਸ਼ਸ੍ਤਵ । ਪ੍ਰਵਾਹਰੂਪੇ ਸਂਸਾਰੇ ਨृਣਾਂ ਨੌਤਰਤਾਮਿਵ
ਉਹ ਕੌਣ ਹੈ? ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ? ਇਹ ਮਿਲਾਪ ਕੀ ਹੈ, ਤੇ ਤੇਰਾ ਵਿਛੋੜਾ ਕਿਵੇਂ ਦਾ ਹੈ? ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਵਹਾਅ ਵਿਚ ਲੋਕ ਲੱਕੜਾਂ ਵਾਂਗ ਵਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਗृਹੇ ਗਚ੍ਛ ਨृਪਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਵृਥਾ ਤੇ ਰੁਦਿਤੇਨ ਕਿਮ੍ । ਸਂਯੋਗਸ਼੍ਚ ਵਿਯੋਗਸ਼੍ਚ ਦੈਵਾਧੀਨਃ ਸਦਾ ਨृਣਾਮ੍
ਘਰ ਜਾ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਤੇਰੇ ਰੋਣ ਨਾਲ ਕੋਈ ਫਾਇਦਾ ਨਹੀਂ। ਮਿਲਣਾ ਤੇ ਵਿਛੋੜਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਨਸੀਬ ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਅਨਯਾ ਸਹ ਤੇ ਰਾਜਨ੍ ਸਂਯੋਗਸ੍ਤ੍ਵਿਹ ਸਂਵृਤਃ । ਭੁਕ੍ਤਾ ਤ੍ਵਯਾ ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ਸ਼ੀ ਸੁਨ੍ਦਰੀ ਤਨੁਮਧ੍ਯਮਾ
ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਤੇਰਾ ਮਿਲਾਪ ਇਥੇ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਰਾਜਨ। ਤੂੰ ਉਸ ਸੁੰਦਰ, ਵੱਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀ ਇਸਤਰੀ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।