ਸ਼ੁਨਃਸ਼ੇਪੋऽਪਿ ਤਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਮਸਕृਦ੍ਵਧਕਰ੍ਸ਼ਿਤਃ । ਸ੍ਤੁਤਸ੍ਵਰੇਣ ਚੁਕ੍ਰੋਸ਼ ਸਂਸ੍ਮਰਨ੍ਵਰੁਣਂ ਭृਸ਼ਮ੍
ਸ਼ੁਨਹਸ਼ੇਪ, ਮੌਤ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਕਈ ਵਾਰੀ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਮੰਤ੍ਰ ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਉਚਾਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਵੜੂਣ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ।
ਸ੍ਤੁਵਨ੍ਤਂ ਮੁਨਿਪੁਤ੍ਰਂ ਤਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਵੈ ਯਾਦਸਾਂ ਪਤਿਃ । ਤਤ੍ਰਾਗਤ੍ਯ ਸ਼ੁਨਃਸ਼ੇਪਂ ਮੁਮੋਚ ਕਰੁਣਾਰ੍ਣਵਃ
ਜਦੋਂ ਜਲ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਥੇ ਆਇਆ ਤੇ ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ੁਨਹਸ਼ੇਪ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।
ਰੋਗਹੀਨਂ ਨृਪਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਵਰੁਣਃ ਸ੍ਵਗृਹਂ ਯਯੌ । ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਸ੍ਤੁ ਤਂ ਪੁਤ੍ਰਂ ਕृਤਵਾਨ੍ਮੋਚਿਤਂ ਮृਤੇਃ
ਵੜੂਣ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਰੋਗ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਚੇ ਹੋਏ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨ ਲਿਆ।
ਨ ਕृਤਂ ਵਚਨਂ ਰਾਜ੍ਞਾ ਕੌਸ਼ਿਕਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ । ਰੋषਂ ਦਧਾਰ ਮਨਸਾ ਰਾਜੋਪਰਿ ਸ ਗਾਧਿਜਃ
ਰਾਜੇ ਨੇ ਮਹਾਤਮਾ ਕੌਸ਼ਿਕ ਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਗਾਧੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਰਾਜੇ ਉੱਤੇ ਗੁੱਸਾ ਰੱਖਿਆ।
ਏਕਸ੍ਮਿਨ੍ਸਮਯੇ ਰਾਜਾ ਹਯਾਰੂਢੋ ਵਨਂ ਗਤਃ । ਸੂਕਰਂ ਹਨ੍ਤੁਕਾਮਸ੍ਤੁ ਮਧ੍ਯਾਹ੍ਨੇ ਕੌਸ਼ਿਕੀਤਟੇ
ਇੱਕ ਵਾਰ ਰਾਜਾ ਘੋੜੇ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਜੰਗਲ ਗਿਆ, ਤੇ ਦੁਪਹਿਰ ਵੇਲੇ ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਸੂਰ ਮਾਰਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਸੀ।
ਵृਦ੍ਧਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਵੇषੇਣ ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੇਣ ਵਞ੍ਚਿਤਃ । ਸਰ੍ਵਸ੍ਵਂ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਿਤਂ ਤਸ੍ਯ ਗृਹੀਤਂ ਰਾਜ੍ਯਮਦ੍ਭੁਤਮ੍
ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੇ ਬੁੱਢੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਠੱਗ ਲਿਆ, ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਮੰਗ ਲਿਆ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਅਜੀਬ ਰਾਜ ਪਕੜ ਲਿਆ।
ਪੀਡਿਤੋऽਸੌ ਹਰਿਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰੋ ਯਜਮਾਨੋ ਯਤੋ ਭृਸ਼ਮ੍ । ਵਸਿष੍ਠਃ ਕੌਸ਼ਿਕਂ ਪ੍ਰਾਹ ਵਨੇ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਯਦृਚ੍ਛਯਾ
ਹਰਿਸ਼ਚੰਦਰ, ਜੋ ਯਗ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੇ, ਜੋ ਅਚਾਨਕ ਜੰਗਲ ਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਕੌਸ਼ਿਕ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਧਮ ਦੁਰ੍ਬੁਦ੍ਧੇ ਵृਥਾ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਵੇषਭृਤ੍ । ਬਕਧਰ੍ਮ ਵृਥਾ ਕਿਂ ਤ੍ਵਂ ਗਰ੍ਵਂ ਵਹਸਿ ਦਾਮ੍ਭਿਕ
ਹੇ ਖ਼ਤਰੀਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲਾ ਤੇ ਮੰਦੇ ਮਨ ਵਾਲਿਆ, ਤੂੰ ਵਿਅਰਥ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਭੇਸ ਪਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਤੂੰ ਬਗਲੇ ਵਾਂਗ ਚਾਲ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੈਂ, ਝੂਠੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਫਿਰਦਾ ਹੈਂ?
ਕਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਯਾ ਨृਪਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਯਜਮਾਨੋ ਮਮਾਪ੍ਯਸੌ । ਅਪਰਾਧਂ ਵਿਨਾ ਜਾਲ੍ਮ ਗਮਿਤੋ ਦੁਃਖਮਦ੍ਭੁਤਮ੍
ਇਹ ਮੇਰਾ ਯਜਮਾਨ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਤੈਨੂੰ ਕਿਸ ਲਈ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਗਲਤੀ ਦੇ, ਐਸੇ ਅਜੀਬ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ?
ਬਕਧ੍ਯਾਨਪਰੋ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਂ ਵੈ ਬਕੋ ਭਵ । ਇਤਿ ਸ਼ਪ੍ਤੋ ਵਸਿष੍ਠੇਨ ਕੌਸ਼ਿਕਃ ਪ੍ਰਾਹ ਤਂ ਪੁਨਃ
ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਬਗਲੇ ਵਾਂਗ ਧਿਆਨ ਲਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਬਗਲਾ ਬਣੇਂ। ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਨੇ ਐਸਾ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਕੌਸ਼ਿਕ ਨੇ ਫਿਰ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਤ੍ਵਮਪ੍ਯਾਡਿਰ੍ਭਵਾਯੁष੍ਮਨ੍ ਬਕੋऽਹਂ ਯਾਵਦੇਵ ਹਿ । ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਏਵਂ ਪਰਸ੍ਪਰਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸ਼ਾਪਂ ਤੌ ਕ੍ਰੋਧਪੀਡਿਤੌ
ਤੂੰ ਵੀ, ਹੇ ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਵਾਲਿਆ, ਬਗਲਾ ਬਣੇਂਗਾ ਤੇ ਮੈਂ ਕ੍ਰੌਂਚ ਬਣਾਂਗਾ, ਜਿੰਨੀ ਦੇਰ ਤੱਕ ਇਹ ਸ਼ਾਪ ਰਹੇ। ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੋਵੇਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਬੈਠੇ।
ਅਣ੍ਡਜੌ ਤਰਸਾ ਜਾਤੌ ਸਰਸ੍ਯਾਡੀਬਕੌ ਮੁਨੀ । ਏਕਸ੍ਮਿਨ੍ਪਾਦਪੇ ਨੀਡਂ ਕृਤ੍ਵਾਸੌ ਬਕਰੂਪਭਾਕ੍
ਦੋਵੇਂ ਰਿਸ਼ੀ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਅੰਡਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਜੰਮੇ, ਝੀਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਗਲਾ ਤੇ ਦੂਜਾ ਕ੍ਰੌਂਚ ਬਣ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਨੇ ਦਰਖ਼ਤ ਉੱਤੇ ਘੋਂਸਲਾ ਬਣਾਇਆ।
ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰਃ ਸ੍ਥਿਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਦਿਵ੍ਯੇ ਸਰਸਿ ਮਾਨਸੇ । ਅਨ੍ਯਸ੍ਮਿਤ੍ਪਾਦਪੇ ਕृਤ੍ਵਾ ਵਸਿष੍ਠੋ ਨੀਡਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਮਾਨਸਰੋਵਰ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਝੀਲ ਉੱਤੇ ਖੜੇ ਰਹੇ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਨੇ ਦੂਜੇ ਦਰਖ਼ਤ ਉੱਤੇ ਵਧੀਆ ਘੋਂਸਲਾ ਬਣਾਇਆ।
ਆਡੀਰੂਪਧਰਸ੍ਤਸ੍ਥਾਵਨ੍ਯੋਨ੍ਯਂ ਦ੍ਵੇषਤਤ੍ਪਰੌ । ਦਿਨੇ ਦਿਨੇ ਤੌ ਸਂਗ੍ਰਾਮਂ ਚਕ੍ਰਤੁਃ ਕ੍ਰੋਧਸਂਯੁਤੌ
ਦੋਵੇਂ ਬਗਲੇ ਤੇ ਕ੍ਰੌਂਚ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਇਕ ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਵੈਰ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਹਰ ਰੋਜ਼ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਲੜਦੇ ਰਹੇ।
ਦੁਃਖਦਂ ਸਰ੍ਵਲੋਕਾਨਾਂ ਕ੍ਰਨ੍ਦਮਾਨਾਵੁਭੌ ਭृਸ਼ਮ੍ । ਚਞ੍ਚੁਪਕ੍ਸ਼ਪ੍ਰਹਾਰੈਸ੍ਤੁ ਨਖਾਘਾਤੈਃ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍
ਦੋਵੇਂ ਜਣੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਚੀਕਦੇ ਤੇ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦੇਂਦੇ, ਚੰਚ ਤੇ ਪਰਾਂ ਨਾਲ, ਨੱਖਾਂ ਨਾਲ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਰਹੇ।
ਜਘ੍ਨਤੂ ਰੁਧਿਰਕ੍ਲਿਨੌ ਪੁष੍ਪਿਤਾਵਿਵ ਕਿਂਸ਼ੁਕੌ । ਏਵਂ ਬਹੂਨਿ ਵਰ੍षਾਣਿ ਪਕ੍ਸ਼ਿਰੂਪਧਰੌ ਮੁਨੀ
ਉਹ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਰਹੇ, ਲਹੂ ਨਾਲ ਰੰਗੇ ਹੋਏ, ਜਿਵੇਂ ਦੋ ਫੁੱਲ ਲਾਏ ਹੋਏ ਕੰਚਨ ਫੂਲ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਈ ਸਾਲ ਤੱਕ ਦੋਵੇਂ ਰਿਸ਼ੀ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਹੇ।
ਸ੍ਥਿਤੌ ਤਤ੍ਰ ਮਹਾਰਾਜ ਸ਼ਾਪਪਾਸ਼ੇਨ ਯਨ੍ਤ੍ਰਿਤੌ । ਰਾਜੋਵਾਚ ਕਥਂ ਮੁਕ੍ਤੌ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠੌ ਸ਼ਾਪਾਦ੍ਵਸਿष੍ਠਕੌਸ਼ਿਕੌ
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਦੋਵੇਂ ਉਥੇ ਹੀ ਸ਼ਾਪ ਦੀ ਜ਼ੰਜੀਰ ਵਿੱਚ ਬੰਨ੍ਹੇ ਰਹੇ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਵਸੀਸ਼ਠ ਤੇ ਕੌਸ਼ਿਕ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਵਧੀਆ ਰਿਸ਼ੀ, ਕਿਵੇਂ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਛੁਟੇ?
ਤਨ੍ਮਮਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਵਿਪ੍ਰਰ੍षੇ ਪਰਂ ਕੌਤੂਹਲਂ ਹਿ ਮੇ । ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਯੁਧ੍ਯਮਾਨਾਬ੍ਵੁਭੌ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਲੋਕਪਿਤਾਮਹਃ
ਹੇ ਵਧੀਆ ਰਿਸ਼ੀ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਉਤਸ਼ਾਹ ਹੈ। ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਲੜਦੇ ਵੇਖਿਆ,
ਤਤ੍ਰਾਜਗਾਮਾਨਿਮਿषੈਰ੍ਵृਤਃ ਸਰ੍ਵੈਰ੍ਦਯਾਪਰੈਃ । ਤਾਵਾਸ਼੍ਵਾਸ੍ਯ ਜਗਤ੍ਕਰ੍ਤਾ ਯੁਦ੍ਧਤੋ ਵਿਨਿਵਾਰ੍ਯ ਚ
ਉਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ, ਜਗਤ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਸਾਰੇ ਦਇਆਲੂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾ ਕੇ, ਲੜਾਈ ਤੋਂ ਰੋਕ ਲਿਆ।
ਸ਼ਾਪਂ ਸਂਮੋਚਯਾਮਾਸ ਤਯੋਃ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਂ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍ । ਤਤੋ ਜਗ੍ਮੁਃ ਸੁਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸ੍ਵਾਨਿ ਧਿष੍ਣ੍ਯਾਨਿ ਪਦ੍ਮਭੂਃ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵੇਂ ਉੱਤੇ ਜੋ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਉਹ ਸ਼ਾਪ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਕਮਲ ਉੱਤੇ ਜੰਮੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਚਲੇ ਗਏ।
ਸਤ੍ਯਲੋਕਂ ਜਗਾਮਾਸ਼ੁ ਹਂਸਾਰੂਢਃ ਪ੍ਰਤਾਪਵਾਨ੍ । ਵਿਸ਼੍ਵਾਮਿਤ੍ਰੋऽਪ੍ਯਗਾਤ੍ਤੂਰ੍ਣਂ ਵਸਿष੍ਠਃ ਸ੍ਵਾਸ਼੍ਰਮਂ ਗਤਃ
ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਕਮਲ ਉੱਤੇ ਜੰਮੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਹੰਸ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਸਤ੍ਯ ਲੋਕ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਜੀ ਵੀ ਤੁਰੇ ਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਜੀ ਆਪਣੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਪਰਤ ਗਏ।
ਮਿਥਃ ਸ੍ਨੇਹਂ ਤਤਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਜਾਪਤ੍ਯੁਪਦੇਸ਼ਤਃ । ਮੈਤ੍ਰਾਵਰੁਣਿਨਾਪ੍ਯੇਵਂ ਕृਤਂ ਯੁਦ੍ਧਮਕਾਰਣਮ੍
ਫਿਰ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਪਿਆਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਇੰਝ ਹੀ ਮੈਤ੍ਰਾਵਰੁਣੀ ਨੇ ਵੀ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ, ਕੌਸ਼ਿਕ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ।
ਕੌਸ਼ਿਕੇਨ ਸਮਂ ਭੂਪ ਦੁਃਖਦਂ ਚ ਪਰਸ੍ਪਰਮ੍ । ਕੋ ਨਾਮ ਮਾਨਵੋ ਲੋਕੇ ਦੇਵੋ ਵਾ ਦਾਨਵੋऽਪਿ ਵਾ
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਕੌਸ਼ਿਕ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਮਨੁੱਖ, ਦੇਵਤਾ ਜਾਂ ਦਾਨਵ,
ਅਹਙ੍ਕਾਰਜਯਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਦਾ ਸੁਖਭਾਗ੍ਭਵੇਤ੍ । ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਰਾਜਂਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਸ਼ੁਦ੍ਧਿਰ੍ਮਹਤਾਮਪਿ ਦੁਰ੍ਲਭਾ
ਜੇਕਰ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਸਦਾ ਸੁਖੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ? ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮਨ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਵੱਡਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਔਖੀ ਹੈ।
ਯਤ੍ਨੇਨ ਸਾਧਨੀਯਾ ਸਾ ਤਦ੍ਵਿਹੀਨਂ ਨਿਰਰ੍ਥਕਮ੍ । ਤੀਰ੍ਥਂ ਦਾਨਂ ਤਪਃ ਸਤ੍ਯਂ ਯਤ੍ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਧਰ੍ਮਸਾਧਨਮ੍
ਇਹ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਜੇ ਇਹ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਤੀਰਥ, ਦਾਨ, ਤਪ, ਸਚ, ਜਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਧਾਰਮਿਕ ਕੰਮ ਵਿਅਰਥ ਹੈ।
(ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾਤ੍ਰ ਤ੍ਰਿਵਿਧਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕੀ ਰਾਜਸੀ ਤਥਾ । ਤਾਮਸੀ ਸਰ੍ਵਦੇਹੇषੁ ਦੇਹਿਨਾਂ ਧਰ੍ਮਕਰ੍ਮਸੁ ॥ ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕੀ ਦੁਰ੍ਲਭਾ ਲੋਕੇ ਯਥੋਕ੍ਤਫਲਦਾ ਸਦਾ । ਤਦਰ੍ਧਫਲਦਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਰਾਜਸੀ ਵਿਧਿਸਂਯੁਤਾ ॥ ਤਾਮਸੀ ਤ੍ਵਫਲਾ ਰਾਜਨ੍ਨ ਤੁ ਕੀਰ੍ਤਿਕਰੀ ਪੁਨਃ । ਕਾਮਕ੍ਰੋਧਾਭਿਭੂਤਾਨਾਂ ਜਨਾਨਾਂ ਨृਪਸਤ੍ਤਮ ॥) ਵਾਸਨਾਰਹਿਤਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤਚ੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਸ਼੍ਰਵਣਾਦਿਨਾ । ਤੀਰ੍ਥਾਦਿषੁ ਵਸੇਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਦੇਵੀਪੂਜਨਤਤ੍ਪਰਃ
ਮਨ ਨੂੰ ਵਾਸਨਾ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਕਰਕੇ, ਸੁਣਨ ਆਦਿ ਰਾਹੀਂ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੀਰਥ ਆਦਿ ਥਾਵਾਂ ਉੱਤੇ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਮਾਤਾ ਦੀ ਭਗਤੀ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹੋ, ਉਸਦੇ ਨਾਮ ਜਪੋ, ਗੁਣ ਗਾਓ, ਤੇ ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਕਮਲ ਚਰਨਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੋ।
ਦੇਵੀਨਾਮਾਨਿ ਵਚਸਾ ਗृਹ੍ਣਂਸ੍ਤਸ੍ਯਾ ਗੁਣਾਨ੍ਸ੍ਤੁਵਨ੍ । ਧ੍ਯਾਯਂਸ੍ਤਸ੍ਯਾਃ ਪਦਾਮ੍ਭੋਜਂ ਕਲਿਦੋषਭਯਾਰ੍ਦਿਤਃ
ਜੋ ਇੰਝ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਕਲਿਯੁਗ ਤੋਂ ਡਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ; ਪਾਪੀ ਵੀ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਜੰਜਾਲ ਤੋਂ ਛੁਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਤੁ ਕੁਰ੍ਵਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਨ ਕਦਾਚਿਤ੍ਕਲੇਰ੍ਭਯਮ੍ । ਅਨਾਯਾਸੇਨ ਸਂਸਾਰਾਨ੍ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਪਾਤਕੀ ਜਨਃ
ਜੋ ਇੰਝ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਕਲਿਯੁਗ ਤੋਂ ਡਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ; ਪਾਪੀ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਬਿਨਾ ਔਖੇ, ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਯ ਮੈਤ੍ਰਾਵਰੁਣਿਰਿਤਿਨਾਮਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਜਨਮੇਜਯ ਉਵਾਚ ਮੈਤ੍ਰਾਵਰੁਣਿਰਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਨਾਮ ਤਸ੍ਯ ਮੁਨੇਃ ਕਥਮ੍ । ਵਸਿष੍ਠਸ੍ਯ ਮਹਾਭਾਗ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਸ੍ਤਨੁਜਸ੍ਯ ਹ
ਜਨਮੇਜਯ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਹੇ ਮਹਾਨ ਵਿਦਵਾਨ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ 'ਮੈਤ੍ਰਾਵਰੁਣੀ' ਨਾਮ ਕਿਵੇਂ ਪਿਆ? ਇਹ ਨਾਂ ਉਸਨੂੰ ਕਿਉਂ ਮਿਲਿਆ?
ਕਿਮਸੌ ਕਰ੍ਮਤੋ ਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਵਾਨ੍ ਗੁਣਤਸ੍ਤਥਾ । ਬ੍ਰੂਹਿ ਮੇ ਵਦਤਾਂਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਕਾਰਣਂ ਤਸ੍ਯ ਨਾਮਜਮ੍
ਉਸਨੇ ਇਹ ਨਾਂ ਕਿਸ ਕੰਮ ਜਾਂ ਗੁਣ ਕਰਕੇ ਪਾਇਆ? ਹੇ ਵਧੀਆ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ, ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ ਕਿ ਇਹ ਨਾਂ ਕਿਵੇਂ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।