ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗੇ ਦ੍ਵਾਪਰੇ ਵਾ ਯੇ ਦਾਨਵ੍ਰਤਕਾਰਕਾਃ । ਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਮੁਨਯਃ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਾਃ ਕੁਤ੍ਰ ਬ੍ਰੂਹਿ ਪਿਤਾਮਹ
ਤ੍ਰੇਤਾ ਜਾਂ ਦੁਆਪਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਾਰਮਿਕ ਵਰਤ ਕੀਤੇ, ਅਤੇ ਉੱਚ ਕੋਟੀ ਦੇ ਮੁਨੀ, ਹੇ ਪਿਤਾ ਜੀ, ਉਹ ਅੱਜ ਕਿੱਥੇ ਹਨ?
ਕਲਾਵਦ੍ਯ ਦੁਰਾਚਾਰਾ ਯੇऽਤ੍ਰ ਸਨ੍ਤਿ ਗਤਤ੍ਰਪਾਃ । ਆਦ੍ਯੇ ਯੁਗੇ ਕ੍ਵ ਯਾਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਪਾਪਿष੍ਠਾ ਦੇਵਨਿਨ੍ਦਕਾਃ
ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਜੋ ਬੁਰੇ ਤੇ ਨਿਰਲੱਜ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪਾਪੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਪਹਿਲੇ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਕਿੱਥੇ ਜਾਣਗੇ?
ਏਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਸਮਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਵਿਸ੍ਤਰੇਣ ਮਹਾਮਤੇ । ਸਰ੍ਵਥਾ ਸ਼੍ਰੋਤੁਕਾਮੋऽਸ੍ਮਿ ਯਦੇਤਦ੍ਧਰ੍ਮਨਿਰ੍ਣਯਮ੍
ਹੇ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ; ਮੈਂ ਧਰਮ ਦੀ ਪੂਰੀ ਵਿਆਖਿਆ ਸੁਣਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਹਾਂ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਯੇ ਵੈ ਕृਤਯੁਗੇ ਰਾਜਨ੍ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤੀਹ ਮਾਨਵਾਃ । ਕृਤ੍ਵਾ ਤੇ ਪੁਣ੍ਯਕਰ੍ਮਾਣਿ ਦੇਵਲੋਕਾਨ੍ਵ੍ਰਜਨ੍ਤਿ ਵੈ
ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਰਾਜਾ, ਕ੍ਰਿਤਯੁਗ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ, ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਕਰ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾ ਵੈਸ਼੍ਯਾਃ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਨृਪਸਤ੍ਤਮ । ਸ੍ਵਧਰ੍ਮਨਿਰਤਾ ਯਾਨ੍ਤਿ ਲੋਕਾਨ੍ਕਰ੍ਮਜਿਤਾਨ੍ਕਿਲ
ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖੱਤਰੀ, ਵੈਸ਼, ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸਤ੍ਯਂ ਦਯਾ ਤਥਾ ਦਾਨਂ ਸ੍ਵਦਾਰਗਮਨਂ ਤਥਾ । ਅਦ੍ਰੋਹਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤੇषੁ ਸਮਤਾ ਸਰ੍ਵਜਨ੍ਤੁषੁ
ਸਚਾਈ, ਦਇਆ, ਦਾਨ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਨਿਭਾਉ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾਉਣਾ, ਅਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਬਰਾਬਰੀ ਦਾ ਵਿਵਹਾਰ—
ਏਤਤ੍ਸਾਧਾਰਣਂ ਧਰ੍ਮਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਯਯੁਗੇ ਪੁਨਃ । ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਯਾਨ੍ਤੀਤਰੇ ਵਰ੍ਣਾ ਧਰ੍ਮਤੋ ਰਜਕਾਦਯਃ
ਸਤਯੁਗ ਵਿੱਚ ਇਹ ਆਮ ਧਰਮ ਅਮਲ ਕਰਕੇ, ਹੋਰ ਜਾਤੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਰੰਗਰੇਜ਼ ਆਦਿ, ਵੀ ਧਰਮ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਸੁਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਤਥਾ ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗੇ ਰਾਜਨ੍ ਦ੍ਵਾਪਰੇऽਥ ਯੁਗੇ ਤਥਾ । ਕਲਾਵਸ੍ਮਿਨ੍ਯੁਗੇ ਪਾਪਾ ਨਰਕਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਮਾਨਵਾਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਤ੍ਰੇਤਾ ਤੇ ਦੁਆਪਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਪਰ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਪਾਪੀ ਮਨੁੱਖ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਾਵਤ੍ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਤੇ ਤਤ੍ਰ ਯਾਵਤ੍ਸ੍ਯਾਦ੍ਯੁਗਪਰ੍ਯਯਃ । ਪੁਨਸ਼੍ਚ ਮਾਨੁषੇ ਲੋਕੇ ਭਵਨ੍ਤਿ ਭੁਵਿ ਮਾਨਵਾਃ
ਉਹ ਉਥੇ ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਫਿਰ ਮੁੜ ਧਰਤੀ ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਵਜੋਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਯਦਾ ਸਤ੍ਯਯੁਗਸ੍ਯਾਦਿਃ ਕਲੇਰਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਪਾਰ੍ਥਿਵ । ਤਦਾ ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਤ੍ਪੁਣ੍ਯਕृਤੋ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਕਿਲ ਮਾਨਵਾਃ
ਜਦੋਂ ਸਤਯੁਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੇ ਕਲਿਯੁਗ ਦਾ ਅੰਤ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਸੁਰਗ ਵਿੱਚੋਂ ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਵਜੋਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਯਦਾ ਕਲਿਯੁਗਸ੍ਯਾਦਿਰ੍ਦ੍ਵਾਪਰਸ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ਯਸ੍ਤਥਾ । ਨਰਕਾਤ੍ਪਾਪਿਨਃ ਸਰ੍ਵੇ ਭਵਨ੍ਤਿ ਭੁਵਿ ਮਾਨਵਾਃ
ਜਦੋਂ ਕਲਿਯੁਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਤੇ ਦੁਆਪਰ ਦਾ ਅੰਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਨਰਕ ਵਿੱਚੋਂ ਸਾਰੇ ਪਾਪੀ ਧਰਤੀ ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਵਜੋਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਏਵਂ ਕਾਲਸਮਾਚਾਰੋ ਨਾਨ੍ਯਥਾਭੂਤ੍ਕਦਾਚਨ । ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕਲਿਰਸਤ੍ਕਰ੍ਤਾ ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤੁ ਤਾਦृਸ਼ੀ ਪ੍ਰਜਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਮੇਂ ਦਾ ਚਲਣ ਕਦੇ ਵੀ ਵੱਖਰਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਇਸ ਲਈ ਕਲਿਯੁਗ ਅਧਰਮ ਦਾ ਕਰਤਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਐਸੇ ਲੋਕ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਕਦਾਚਿਦ੍ਦੈਵਯੋਗਾਤ੍ਤੁ ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਂ ਵ੍ਯਤ੍ਯਯੋ ਭਵੇਤ੍ । ਕਲੌ ਯੇ ਸਾਧਵਃ ਕੇਚਿਦ੍ਦ੍ਵਾਪਰੇ ਸਮ੍ਭਵਨ੍ਤਿ ਤੇ
ਕਦੇ-ਕਦੇ ਦੈਵੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਚੰਗੇ ਲੋਕ ਦੁਆਪਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਤਥਾ ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗੇ ਕੇਚਿਤ੍ਕੇਚਿਤ੍ਸਤ੍ਯਯੁਗੇ ਤਥਾ । ਦੁष੍ਟਾਃ ਸਤ੍ਯਯੁਗੇ ਯੇ ਤੁ ਤੇ ਭਵਨ੍ਤਿ ਕਲਾਵਪਿ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕੁਝ ਤ੍ਰੇਤਾ ਵਿੱਚ, ਕੁਝ ਸਤਯੁਗ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਸਤਯੁਗ ਵਿੱਚ ਬੁਰੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕृਤਕਰ੍ਮਪ੍ਰਭਾਵੇਣ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਵਨ੍ਤ੍ਯਸੁਖਾਨਿ ਚ । ਪੁਨਸ਼੍ਚ ਤਾਦृਸ਼ਂ ਕਰ੍ਮ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਯੁਗਭਾਵਤਃ
ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਉਹ ਦੁਖ ਭੋਗਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਮੁੜ ਯੁਗ ਦੇ ਸੁਭਾਵ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਜਨਮੇਜਯ ਉਵਾਚ ਯੁਗਧਰ੍ਮਾਨ੍ਮਹਾਭਾਗ ਬ੍ਰੂਹਿ ਸਰ੍ਵਾਨਸ਼ੇषਤਃ । ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਵੈ ਯਾਦृਸ਼ੋ ਧਰ੍ਮੋ ਜ੍ਞਾਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਤਂ ਤਥਾ
ਜਨਮੇਜਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਮਹਾਨ ਭਾਗ ਵਾਲੇ, ਮੈਨੂੰ ਸਾਰੇ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸੋ; ਮੈਂ ਹਰ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਧਰਮ ਹੈ, ਉਹ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਨਿਬੋਧ ਨृਪਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਦृष੍ਟਾਨ੍ਤਂ ਤੇ ਬ੍ਰਵੀਮ੍ਯਹਮ੍ । ਸਾਧੂਨਾਮਪਿ ਚੇਤਾਂਸਿ ਯੁਗਭਾਵਾਦ੍ਭ੍ਰਮਨ੍ਤਿ ਹਿ
ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸੁਣੋ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਨ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵੀ ਭਟਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪਿਤੁਰ੍ਯਥਾ ਤੇ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਵੁਦ੍ਧਿਰ੍ਵਿਪ੍ਰਾਵਹੇਲਨੇ । ਕृਤਾ ਵੈ ਕਲਿਨਾ ਰਾਜਨ੍ ਧਰ੍ਮਜ੍ਞਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ
ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਕਲਿਜੁਗ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਕੀਤੀ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਧਰਮ ਦੇ ਜਾਣੂ ਤੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸਨ।
ਅਨ੍ਯਥਾ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯੋ ਰਾਜਾ ਯਯਾਤਿਕੁਲਸਮ੍ਭਵਃ । ਤਾਪਸਸ੍ਯ ਗਲੇ ਸਰ੍ਪਂ ਮृਤਂ ਕਸ੍ਮਾਦਯੋਜਯਤ੍
ਅਜੇਹਾ ਨਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਯਯਾਤੀ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਜਨਮੇ ਕਿਸੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਸੇ ਤਪਸਵੀ ਦੀ ਗਲ੍ਹ ਵਿਚ ਮਰੇ ਹੋਏ ਸੱਪ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਰੱਖਿਆ?
ਸਰ੍ਵਂ ਯੁਗਬਲਂ ਰਾਜਨ੍ਵੇਦਿਤਵ੍ਯਂ ਵਿਜਾਨਤਾ । ਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨ ਹਿ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਧਰ੍ਮਕਰ੍ਮ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਰਾਜਾ, ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਯੁਗ ਦੀ ਤਾਕਤ ਕਰਕੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ ਵੀ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਧਰਮਕਰਮ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਨੂਨਂ ਸਤ੍ਯਯੁਗੇ ਰਾਜਨ੍ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾ ਵੇਦਪਾਰਗਾਃ । ਪਰਾਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਰ੍ਚਨਰਤਾ ਦੇਵੀਦਰ੍ਸ਼ਨਲਾਲਸਾਃ
ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ, ਰਾਜਾ, ਸਤਯੁਗ ਵਿਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ, ਉੱਚੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ।
ਗਾਯਤ੍ਰੀਪ੍ਰਣਵਾਸਕ੍ਤਾ ਗਾਯਤ੍ਰੀਧ੍ਯਾਨਕਾਰਿਣਃ । ਗਾਯਤ੍ਰੀਜਪਸਂਸਕ੍ਤਾ ਮਾਯਾਬੀਜੈਕਜਾਪਿਨਃ
ਗਾਇਤਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਣਵ ਵਿਚ ਲੀਨ, ਗਾਇਤਰੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ, ਗਾਇਤਰੀ ਜਪ ਵਿਚ ਲੱਗੇ, ਤੇ ਮਾਇਆ ਦੇ ਬੀਜ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਹੀ ਜਪ ਕਰਦੇ ਸਨ।
ਗ੍ਰਾਮੇ ਗ੍ਰਾਮੇ ਪਰਾਮ੍ਬਾਯਾਃ ਪ੍ਰਾਸਾਦਕਰਣੋਤ੍ਸੁਕਾਃ । ਸ੍ਵਕਰ੍ਮਨਿਰਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸਤ੍ਯਸ਼ੌਚਦਯਾਨ੍ਵਿਤਾਃ
ਹਰ ਪਿੰਡ ਵਿਚ, ਪਰਾਂ ਅੰਬਾ ਦੇ ਮੰਦਰ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਉਤਸੁਕ ਰਹਿੰਦੇ, ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਵਿਚ ਲੱਗੇ, ਸੱਚ, ਪਵਿਤਰਤਾ ਅਤੇ ਦਇਆ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ।
ਤ੍ਰਯ੍ਯੁਕ੍ਤਕਰ੍ਮਨਿਰਤਾਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞਾਨਵਿਸ਼ਾਰਦਾਃ । ਅਭਵਨ੍ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਜਾਭਰਣਤਤ੍ਪਰਾਃ
ਉਥੇ, ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਤਿੰਨ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਿਚ ਲੱਗੇ, ਤੱਤ ਗਿਆਨ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਤੇ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਤਤਪਰ ਸਨ।
ਵੈਸ਼੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਕृषਿਵਾਣਿਜ੍ਯਗੋਸੇਵਾਨਿਰਤਾਸ੍ਤਥਾ । ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਃ ਸੇਵਾਪਰਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਪੁਣ੍ਯੇ ਸਤ੍ਯਯੁਗੇ ਨृਪ
ਵੈਸ਼ਯ ਕਿਸਾਨੀ, ਵਪਾਰ ਅਤੇ ਗਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ; ਸ਼ੂਦਰ ਉਥੇ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਲੱਗੇ, ਉਹ ਸਭ ਪਵਿਤਰ ਸਤਯੁਗ ਵਿਚ, ਰਾਜਾ।
ਪਰਾਮ੍ਬਾਪੂਜਨਾਸਕ੍ਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਵਰ੍ਣਾਃ ਪਰੇ ਯੁਗੇ । ਤਥਾ ਤ੍ਰੇਤਾਯੁਗੇ ਕਿਞ੍ਚਿਨ੍ਨ੍ਯੂਨਾ ਧਰ੍ਮਸ੍ਯ ਸਂਸ੍ਥਿਤਿਃ
ਉਸ ਯੁਗ ਵਿਚ ਸਭ ਵਰਣ ਪਰਾਂ ਅੰਬਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ; ਪਰ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿਚ ਧਰਮ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਕੁਝ ਘੱਟ ਹੋ ਗਈ।
ਦ੍ਵਾਪਰੇ ਚ ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਨ੍ਯੂਨਾ ਸਤ੍ਯਯੁਗਸ੍ਥਿਤਿਃ । ਪੂਰ੍ਵਂ ਯੇ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾ ਰਾਜਨ੍ ਤੇ ਕਲੌ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ
ਦਵਾਪਰ ਯੁਗ ਵਿਚ, ਸਤਯੁਗ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਹੋਰ ਵੱਧ ਘੱਟ ਹੋ ਗਈ; ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਖਸ ਸਨ, ਰਾਜਾ, ਉਹ ਕਲਿਜੁਗ ਵਿਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪਾਖਣ੍ਡਨਿਰਤਾਃ ਪ੍ਰਾਯੋ ਭਵਨ੍ਤਿ ਜਨਵਞ੍ਚਕਾਃ । ਅਸਤ੍ਯਵਾਦਿਨਃ ਸਰ੍ਵੇ ਵੇਦਧਰ੍ਮਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾਃ
ਅਕਸਰ ਲੋਕ ਪਾਖੰਡ ਵਿਚ ਲੱਗ ਜਾਂਦੇ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਠੱਗਦੇ, ਸਾਰੇ ਝੂਠ ਬੋਲਦੇ, ਤੇ ਵੇਦਕ ਧਰਮ ਤੋਂ ਵੰਞੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਦਾਮ੍ਭਿਕਾ ਲੋਕਚਤੁਰਾ ਮਾਨਿਨੋ ਵੇਦਵਰ੍ਜਿਤਾਃ । ਸ਼ੂਦ੍ਰਸੇਵਾਪਰਾਃ ਕੇਚਿਨ੍ਨਾਨਾਧਰ੍ਮਪ੍ਰਵਰ੍ਤਕਾਃ
ਦੰਭੀ, ਦੁਨੀਆਦਾਰੀ ਵਿਚ ਚਤੁਰ, ਅਹੰਕਾਰੀ, ਵੇਦਾਂ ਤੋਂ ਵੰਞੇ; ਕੁਝ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿਚ ਲੱਗੇ, ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਧਰਮ ਫੈਲਾਉਣ ਵਾਲੇ।
ਵੇਦਨਿਨ੍ਦਾਕਰਾਃ ਕ੍ਰੂਰਾ ਧਰ੍ਮਭ੍ਰष੍ਟਾਤਿਵਾਦੁਕਾਃ । ਯਥਾ ਯਥਾ ਕਲਿਰ੍ਵृਦ੍ਧਿਂ ਯਾਤਿ ਰਾਜਂਸ੍ਤਥਾ ਤਥਾ
ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਕਰੂੜ, ਧਰਮ ਤੋਂ ਡਿੱਗੇ, ਬਹੁਤ ਵਧ-ਵਧ ਕੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ; ਜਿਵੇਂ ਕਲਿਜੁਗ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਰਾਜਾ, ਤਿਵੇਂ—