ਤਮਾਹਾਤਿਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਤ੍ਮਾ ਯਥਾਨੁਕ੍ਰਮਮੁਤ੍ਤਰਮ੍ । ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਨਿਬੋਧ ਨृਪਤਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਕਾਰਣਂ ਪਰਮਾਦ੍ਭੁਤਮ੍
ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ। ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ, ਇਹ ਵੱਡਾ ਅਚੰਭਾ ਕਾਰਨ ਸੁਣੋ।
ਕਰ੍ਮਣਸ੍ਤੁ ਤ੍ਰਿਧਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਗਤਿਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਦਾਂ ਵਰੈਃ । ਸਞ੍ਚਿਤਂ ਵਰ੍ਤਮਾਨਂ ਚ ਪ੍ਰਾਰਬ੍ਧਮਿਤਿ ਭੇਦਤਃ
ਕਰਮ ਦੀ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ: ਇਕੱਠਿਆ ਹੋਇਆ, ਵਰਤਮਾਨ, ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ—ਇਹ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਨ।
ਅਨੇਕਜਨ੍ਮਸਞ੍ਜਾਤਂ ਪ੍ਰਾਕ੍ਤਨਂ ਸਞ੍ਚਿਤਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ । ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕਂ ਰਾਜਸਂ ਕਰ੍ਮ ਤਾਮਸਂ ਤ੍ਰਿਵਿਧਂ ਪੁਨਃ
ਕਈ ਜਨਮਾਂ ਵਿਚ ਇਕੱਠਿਆ ਹੋਇਆ ਕਰਮ 'ਸੰਚਿਤ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਕਰਮ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕੇ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: ਸਾਤਵਿਕ, ਰਾਜਸਿਕ, ਅਤੇ ਤਾਮਸਿਕ।
ਸ਼ੁਭਂ ਵਾਪ੍ਯਸ਼ੁਭਂ ਭੂਪ ਸਞ੍ਚਿਤਂ ਬਹੁਕਾਲਿਕਮ੍ । ਅਵਸ਼੍ਯਮੇਵ ਭੋਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸੁਕृਤਂ ਦੁष੍ਕृਤਂ ਤਥਾ
ਚੰਗਾ ਜਾਂ ਮਾੜਾ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਸੰਚਿਤ ਕਰਮ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਚੰਗੇ ਤੇ ਮਾੜੇ ਦੋਵੇਂ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਜਰੂਰ ਭੋਗਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਜਨ੍ਮਜਨ੍ਮਨਿ ਜੀਵਾਨਾਂ ਸਞ੍ਚਿਤਾਨਾਂ ਚ ਕਰ੍ਮਣਾਮ੍ । ਨਿਃਸ਼ੇषਸ੍ਤੁ ਕ੍ਸ਼ਯੋ ਨਾਭੂਤ੍ਕਲ੍ਪਕੋਟਿਸ਼ਤੈਰਪਿ
ਜਨਮ ਦਰ ਜਨਮ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸੰਚਿਤ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਨਾਸ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਭਾਵੇਂ ਕਲਪਾਂ ਦੇ ਲੱਖਾਂ ਸਾਲ ਵੀ ਲੰਘ ਜਾਣ।
ਕ੍ਰਿਯਮਾਣਂ ਚ ਯਤ੍ਕਰ੍ਮ ਵਰ੍ਤਮਾਨਂ ਤਦੁਚ੍ਯਤੇ । ਦੇਹਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸ਼ੁਭਂ ਵਾਪਿ ਹ੍ਯਸ਼ੁਭਂ ਵਾ ਸਮਾਚਰੇਤ੍
ਜੋ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਕਰਮ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਸਰੀਰ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਚੰਗਾ ਜਾਂ ਮਾੜਾ, ਜੋ ਵੀ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸਞ੍ਚਿਤਾਨਾਂ ਪੁਨਰ੍ਮਧ੍ਯਾਤ੍ਸਮਾਹृਤ੍ਯ ਕਿਯਾਨ੍ਕਿਲ । ਦੇਹਾਰਮ੍ਭੇ ਚ ਸਮਯੇ ਕਾਲਃ ਪ੍ਰੇਰਯਤੀਵ ਤਤ੍
ਸੰਚਿਤ ਕਰਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਚੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸਰੀਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ, ਸਮਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਉਕਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਰਬ੍ਧਂ ਕਰ੍ਮ ਵਿਜ੍ਞੇਯਂ ਭੋਗਾਤ੍ਤਸ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ਯਃ ਸ੍ਮृਤਃ । ਪ੍ਰਾਣਿਭਿਃ ਖਲੁ ਭੋਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਰਬ੍ਧਂ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਜੋ ਕਰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਉਹ 'ਪ੍ਰਾਰਬਧ' ਕਰਮ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਉਸ ਦਾ ਨਾਸ ਭੋਗਣ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਰਬਧ ਕਰਮ ਭੋਗਣਾ ਹੀ ਪੈਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਪੁਰਾ ਕृਤਾਨਿ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਹ੍ਯਸ਼ੁਭਾਨਿ ਸ਼ੁਭਾਨਿ ਚ । ਅਵਸ਼੍ਯਮੇਵ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਭੋਕ੍ਤਵ੍ਯਾਨੀਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਯਃ
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਪੁਰਾਣੇ ਚੰਗੇ ਤੇ ਮਾੜੇ ਕਰਮ ਜਰੂਰ ਭੋਗਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਪੱਕਾ ਨਿਸਚਯ ਹੈ।
ਦੇਵੈਰ੍ਮਨੁष੍ਯੈਰਸੁਰੈਰ੍ਯਕ੍ਸ਼ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਕਿਨ੍ਨਰੈਃ । ਕਰ੍ਮੈਵ ਹਿ ਮਹਾਰਾਜ ਦੇਹਾਰਮ੍ਭਸ੍ਯ ਕਾਰਣਮ੍
ਦੇਵਤੇ, ਮਨੁੱਖ, ਅਸੁਰ, ਯਕਸ਼, ਗੰਧਰਵ, ਅਤੇ ਕਿੰਨਰ—ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਸਰੀਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੇਵਲ ਕਰਮ ਹੀ ਹੈ।
ਕਰ੍ਮਕ੍ਸ਼ਯੇ ਜਨ੍ਮਨਾਸ਼ਃ ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਂ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵਿष੍ਣੁਸ੍ਤਥਾ ਰੁਦ੍ਰ ਇਨ੍ਦ੍ਰਾਦ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਸੁਰਾਸ੍ਤਥਾ
ਜਦੋਂ ਕਰਮ ਮੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਰੁਦਰ, ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ,
ਦਾਨਵਾ ਯਕ੍ਸ਼ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਕਰ੍ਮਵਸ਼ਾ ਕਿਲ । ਅਨ੍ਯਥਾ ਦੇਹਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ ਕਥਂ ਭਵਤਿ ਭੂਪਤੇ
ਦਾਨਵ, ਯਕਸ਼, ਗੰਧਰਵ—ਸਭ ਕਰਮ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਨ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਕਿਵੇਂ ਬਣ ਸਕਦਾ?
ਕਾਰਣਂ ਯਸ੍ਤੁ ਭੋਗਸ੍ਯ ਦੇਹਿਨਃ ਸੁਖਦੁਃਖਯੋਃ । ਤਸ੍ਮਾਦਨੇਕਜਨ੍ਮੋਤ੍ਥਸਞ੍ਚਿਤਾਨਾਂ ਚ ਕਰ੍ਮਣਾਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਭੋਗ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਉਹ ਅਨੇਕ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠ ਹੋਏ ਕਰਮ ਹਨ।
ਮਧ੍ਯੇ ਵੇਗਃ ਸਮਾਯਾਤਿ ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍ਕਾਲਪਾਕਤਃ । ਤਤ੍ਪ੍ਰਾਰਬ੍ਧਵਸ਼ਾਤ੍ਪੁਣ੍ਯਂ ਕਰੋਤਿ ਚ ਯਥਾ ਤਥਾ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਰਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਕਿਸੇ ਕਰਮ ਦੀ ਤਾਕਤ ਪੱਕੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਪ੍ਰਾਰਬਧ ਦੇ ਅਸਰ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਅਨੁਸਾਰ ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪਾਪਂ ਕਰੋਤਿ ਮਨੁਜਸ੍ਤਥਾ ਦੇਵਾਦਯੋऽਪਿ ਚ । ਤਥਾ ਨਾਰਾਯਣੋ ਰਾਜਨ੍ਨਰਸ਼੍ਚ ਧਰ੍ਮਜਾਵੁਭੌ
ਮਨੁੱਖ ਜਿਵੇਂ ਪਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤੇ ਆਦਿ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਰਾਜਾ, ਨਾਰਾਇਣ ਤੇ ਨਰ, ਜੋ ਧਰਮ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਐਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਜਾਤੌ ਕृष੍ਣਾਰ੍ਜੁਨੌ ਕਾਮਮਂਸ਼ੌ ਨਾਰਾਯਣਸ੍ਯ ਤੌ । ਪੁਰਾਣਪੀਠਿਕੇਯਂ ਵੈ ਮੁਨਿਭਿਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਾ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਅਰਜੁਨ ਦੀ ਜਨਮ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਪੁਰਾਣਾ ਵਾਰਤਾ ਮਹਾਂਤਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
ਦੇਵਾਂਸ਼ਃ ਸ ਤੁ ਵਿਜ੍ਞੇਯੋ ਯੋ ਭਵੇਦ੍ਵਿਭਵਾਧਿਕਃ । ਨਾਨृषਿਃ ਕੁਰੁਤੇ ਕਾਵ੍ਯਂ ਨਾਰੁਦ੍ਰੋ ਰੁਦ੍ਰਮਰ੍ਚਤੇ
ਜੋ ਵਧੀਆ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੇਵਤੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਮਝੋ; ਜੋ ਰਿਸ਼ੀ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਕਵਿਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਤੇ ਜੋ ਰੁਦ੍ਰ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਨਾਦੇਵਾਂਸ਼ੋ ਦਦਾਤ੍ਯਨ੍ਨਂ ਨਾਵਿष੍ਣੁਃ ਪृਥਿਵੀਪਤਿਃ । ਇਨ੍ਦ੍ਰਾਦਗ੍ਨੇਰ੍ਯਮਾਦ੍ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਧਨਦਾਦਿਤਿ ਭੂਪਤੇ
ਜੋ ਦੇਵਤੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਅੰਨ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ; ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਨਹੀਂ; ਰਾਜਾ, ਇੰਦਰ, ਅਗਨੀ, ਯਮ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਤੇ ਕੁਬੇਰ ਤੋਂ ਹੀ ਧਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਭੁਤ੍ਵਂ ਚ ਪ੍ਰਭਾਵਂ ਚ ਕੋਪਂ ਚੈਵ ਪਰਾਕ੍ਰਮਮ੍ । ਆਦਾਯ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਨੂਨਂ ਸ਼ਰੀਰਮਿਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਯਃ
ਸ਼ਕਤੀ, ਪ੍ਰਭਾਵ, ਗੁੱਸਾ ਤੇ ਵਿਰਤਾ ਲੈ ਕੇ, ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ, ਜੀਵ ਸਰੀਰ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਯਃ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਬਲਵਾਁਲ੍ਲੋਕੇ ਭਾਗ੍ਯਵਾਨਥ ਭੋਗਵਾਨ੍ । ਵਿਦ੍ਯਾਵਾਨ੍ਦਾਨਵਾਨ੍ਵਾਪਿ ਸ ਦੇਵਾਂਸ਼ਃ ਪ੍ਰਪਢ੍ਯਤੇ
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੋਈ ਤਾਕਤਵਾਨ, ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਭੋਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਜਾਂ ਧਨਵਾਨ ਹੈ, ਉਹ ਦੇਵਤੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਥੈਵੈਤੇ ਮਯਾਖ੍ਯਾਤਾ ਪਾਣ੍ਡਵਾਃ ਪृਥਿਵੀਪਤੇ । ਦੇਵਾਂਸ਼ੋ ਵਾਸੁਦੇਵੋऽਪਿ ਨਾਰਾਯਣਸਮਦ੍ਯੁਤਿਃ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ, ਮੈਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਦੇਵਤੇ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਹਨ; ਵਾਸੁਦੇਵ, ਜੋ ਨਾਰਾਇਣ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾਰ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ।
ਸ਼ਰੀਰਂ ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਂ ਨੂਨਂ ਭਾਜਨਂ ਸੁਖਦੁਃਖਯੋਃ । ਸ਼ਰੀਰੀ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ਕਾਮਂ ਸੁਖਂ ਦੁਃਖਮਨਨ੍ਤਰਮ੍
ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸਰੀਰ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦਾ ਭਾਂਡਾ ਹੈ; ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੀ ਕਿਸਮਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਸੁਖ ਜਾਂ ਦੁੱਖ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਦੇਹੀ ਨਾਸ੍ਤਿ ਵਸ਼ਃ ਕੋऽਪਿ ਦੈਵਾਧੀਨਃ ਸਦੈਵ ਹਿ । ਜਨਨਂ ਮਰਣਂ ਦੁਃਖਂ ਸੁਖਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਚਾਵਸ਼ਃ
ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਵਸ਼ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਨਮ, ਮਰਨ, ਦੁੱਖ ਤੇ ਸੁਖ ਲਾਜ਼ਮੀ ਤੌਰ ਤੇ ਮਿਲਦੇ ਹਨ।
ਪਾਣ੍ਡਵਾਸ੍ਤੇ ਵਨੇ ਜਾਤਾਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਸ੍ਤੁ ਸ੍ਵਗृਹਂ ਪੁਨਃ । ਸ੍ਵਬਾਹੁਬਲਤਃ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਰਾਜਸੂਯਂ ਕ੍ਰਤੂਤ੍ਤਮਮ੍
ਪਾਂਡਵਾਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ, ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਆ ਗਏ; ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਆਪਣੀ ਬਾਂਹਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਰਾਜਸੂਯ ਯੱਗ ਕੀਤਾ।
ਵਨਵਾਸਂ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਬਹੁਦੁਃਖਕਰਂ ਪਰਮ੍ । ਅਰ੍ਜੁਨੇਨ ਤਪਸ੍ਤਪ੍ਤਂ ਦੁष੍ਕਰਂ ਹ੍ਯਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੈਃ
ਉਹ ਮੁੜ ਜੰਗਲ ਵਾਸ ਲਈ ਗਏ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਦੁੱਖ ਦਿੱਤਾ; ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਕਠਿਨ ਤਪ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਨਾ ਜਿਤਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ।
ਸਨ੍ਤੁष੍ਟੈਸ੍ਤੁ ਸੁਰੈਰ੍ਦਤ੍ਤਂ ਵਰਦਾਨਂ ਪੁਨਃ ਸ਼ੁਭਮ੍ । ਨਰਦੇਹਕृਤਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਕ੍ਵ ਗਤਂ ਵਨਵਾਸਜਮ੍
ਦੇਵਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫਿਰ ਚੰਗਾ ਵਰ ਦਿੱਤਾ; ਪਰ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜੰਗਲ ਵਾਸ ਤੋਂ ਜੋ ਪੁੰਨ ਮਿਲਿਆ, ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਗਿਆ?
ਨਰਦੇਹੇ ਤਪਸ੍ਤਪ੍ਤਂ ਚੋਗ੍ਰਂ ਬਦਰਿਕਾਸ਼੍ਰਮੇ । ਨਾਰ੍ਜੁਨਸ੍ਯ ਸ਼ਰੀਰੇ ਤਤ੍ਫਲਦਂ ਸਮ੍ਬਭੂਵ ਹ
ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ, ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਬਦਰੀਕਾਸ਼੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਭਾਰੀ ਤਪ ਕੀਤਾ; ਉਹ ਤਪ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਫਲਿਆ।
ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਂ ਦੇਹਸਮ੍ਬਨ੍ਧੇ ਗਹਨਾ ਕਰ੍ਮਣੋ ਗਤਿਃ । ਦੁਰ੍ਜ੍ਞੇਯਾ ਸਰ੍ਵਥਾ ਦੇਵੈਰ੍ਮਾਨਵਾਨਾਂ ਤੁ ਕਾ ਕਥਾ
ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਕਰਮ ਦੀ ਚਾਲ ਬਹੁਤ ਗੂੜ੍ਹੀ ਹੈ; ਇਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਸਮਝਣ ਔਖੀ ਹੈ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਤਾਂ ਗੱਲ ਹੀ ਕੀ।
ਵਾਸੁਦੇਵੋऽਪਿ ਸਞ੍ਜਾਤਃ ਕਾਰਾਗਾਰੇऽਤਿਸਙ੍ਕਟੇ । ਨੀਤੋऽਸੌ ਵਸੁਦੇਵੇਨ ਨਨ੍ਦਗੋਪਸ੍ਯ ਗੋਕੁਲਮ੍
ਵਾਸੁਦੇਵ ਵੀ ਬਹੁਤ ਤੰਗ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ ਸੀ; ਵਸੁਦੇਵ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਨੰਦ ਗੋਪ ਦੇ ਗੋਕੁਲ ਲੈ ਗਿਆ।
ਏਕਾਦਸ਼ੈਵ ਵਰ੍षਾਣਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਭਾਰਤ । ਪੁਨਃ ਸ ਮਥੁਰਾਂ ਗਤ੍ਵਾ ਜਘਾਨੋਗ੍ਰਸੁਤਂ ਬਲਾਤ੍
ਉਹ ਉਥੇ ਗਿਆਰਾਂ ਸਾਲ ਰਿਹਾ, ਭਾਰਤ; ਫਿਰ ਮਥੁਰਾ ਜਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਉਗਰਸੇਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।