ਚਿਕ੍ਰੀਡ ਨਨ੍ਦਨੇ ਰਮ੍ਯੇ ਕਾਨਨੇ ਪ੍ਰੇਮਯੁਕ੍ਤਯਾ । ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਏਵਮਿਨ੍ਦ੍ਰੇਣ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਦੁਃਖਂ ਪਰਮਦਾਰੁਣਮ੍
ਉਹ ਨੰਦਨ ਦੇ ਸੁਹਣੇ ਬਾਗ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਖੇਡਦਾ ਰਿਹਾ; ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇੰਦਰ ਨੇ ਇੰਝ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤੇ ਦਰਦناک ਦੁੱਖ ਸਹਿਆ।
ਹਤ੍ਵਾਸੁਰਂ ਕਾਮਰੂਪਂ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪਂ ਮਹਾਮੁਨਿਮ੍ । ਪੁਨਰ੍ਦੇਵ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਸਾਦੇਨ ਸ੍ਵਸ੍ਥਾਨਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਵਾਨ੍ਨृਪ
ਕਾਮਰੂਪ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ ਮਹਾ ਮੁਨੀ ਅਸੁਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਦੇਵੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਸਥਾਨ ਮੁੜ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।
ਏਤਤ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਵृਤ੍ਰਾਸੁਰਵਧਾਸ਼੍ਰਯਮ੍ । ਯਤ੍ਪृष੍ਟੋऽਹਂ ਤ੍ਵਯਾ ਰਾਜਨ੍ ਕਥਾਨਕਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਇਹ ਸਾਰਾ ਵਿਰਤਾਂਤ, ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਅਸੁਰ ਦੇ ਵਧ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਕਥਾ ਹੈ।
ਯਾਦृਸ਼ਂ ਕੁਰੁਤੇ ਕਰ੍ਮ ਤਾਦृਸ਼ਂ ਫਲਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ । ਅਵਸ਼੍ਯਮੇਵ ਭੋਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਕृਤਂ ਕਰ੍ਮ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਮ੍
ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਰਮ ਕੋਈ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਚਾਹੇ ਕਰਮ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮਾੜਾ, ਉਸ ਦਾ ਭੋਗਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।
ਕਰ੍ਮਣਾਂ ਗਹਨਗਤਿਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਜਨਮੇਜਯ ਉਵਾਚ ਕਥਿਤਂ ਚਰਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਞ੍ਛਕ੍ਰਸ੍ਯਾਦ੍ਭੁਤਕਰ੍ਮਣਃ । ਸ੍ਥਾਨਭ੍ਰਂਸ਼ਸ੍ਤਥਾ ਦੁਃਖਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਰੁਕ੍ਤਾ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਜਨਮੇਜਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੁਸੀਂ ਇੰਦਰ ਦੇ ਅਚੰਭੇ ਕਰਤਬ, ਉਸ ਦੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਡਿੱਗਣ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਯਤ੍ਰ ਦੇਵਾਧਿਦੇਵ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਮਹਿਮਾਤੀਵ ਵਰ੍ਣਿਤਃ । ਸਨ੍ਦੇਹੋऽਤ੍ਰ ਮਮਾਪ੍ਯਸ੍ਤਿ ਯਚ੍ਛਕ੍ਰੋऽਪਿ ਮਹਾਤਪਾਃ
ਉਥੇ ਦੇਵੀ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੱਸੀ ਗਈ; ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਇਹ ਸੰਦੇਹ ਹੈ—ਇੰਦਰ, ਜੋ ਵੱਡਾ ਤਪਸੀ ਸੀ,
ਦੇਵਾਧਿਪਤ੍ਯਮਾਸਾਦ੍ਯ ਦੁਃਸਹਂ ਦੁਃਖਮਨ੍ਵਭੂਤ੍ । ਮਖਾਨਾਂ ਤੁ ਸ਼ਤਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਸ੍ਥਾਨਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਅਸਹਿਣ ਦੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਿਆ? ਸੌ ਯਜਨਾਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਉੱਚੀ ਥਾਂ ਮੁੜ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
ਦੇਵੇਸ਼ਤ੍ਵਂ ਚ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਭ੍ਰष੍ਟਃ ਸ੍ਥਾਨਾਦਸੌ ਕਥਮ੍ । ਏਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਸਮਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਕਾਰਣਂ ਕਰੁਣਾਨਿਧੇ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਗਿਆ? ਹੇ ਦਇਆ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਕਾਰਨ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
ਸਰ੍ਵਜ੍ਞੋऽਸਿ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਪੁਰਾਣਾਨਾਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਕਃ । ਨਾਵਾਚ੍ਯਂ ਮਹਤਾਂ ਕਿਞ੍ਚਿਚ੍ਛਿष੍ਯੇ ਚ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾਨ੍ਵਿਤੇ
ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਦੇ ਆਰੰਭਕ; ਭਗਤ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਦੱਸਣ ਵਿੱਚ ਰੋਕ ਨਹੀਂ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕੁਰੁ ਮਹਾਭਾਗ ਮਤ੍ਸਨ੍ਦੇਹਾਪਨੋਦਨਮ੍ । ਸੂਤ ਉਵਾਚ ਇਤਿ ਪृष੍ਟਃ ਸ ਰਾਜ੍ਞਾ ਵੈ ਤਦਾ ਸਤ੍ਯਵਤੀਸੁਤਃ
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਸੁਭਾਗਾ, ਮੇਰੇ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰੋ। ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਰਾਜਾ ਵੱਲੋਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤ
ਤਮਾਹਾਤਿਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਤ੍ਮਾ ਯਥਾਨੁਕ੍ਰਮਮੁਤ੍ਤਰਮ੍ । ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਨਿਬੋਧ ਨृਪਤਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਕਾਰਣਂ ਪਰਮਾਦ੍ਭੁਤਮ੍
ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ। ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ, ਇਹ ਵੱਡਾ ਅਚੰਭਾ ਕਾਰਨ ਸੁਣੋ।
ਕਰ੍ਮਣਸ੍ਤੁ ਤ੍ਰਿਧਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਗਤਿਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਦਾਂ ਵਰੈਃ । ਸਞ੍ਚਿਤਂ ਵਰ੍ਤਮਾਨਂ ਚ ਪ੍ਰਾਰਬ੍ਧਮਿਤਿ ਭੇਦਤਃ
ਕਰਮ ਦੀ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ: ਇਕੱਠਿਆ ਹੋਇਆ, ਵਰਤਮਾਨ, ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ—ਇਹ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਨ।
ਅਨੇਕਜਨ੍ਮਸਞ੍ਜਾਤਂ ਪ੍ਰਾਕ੍ਤਨਂ ਸਞ੍ਚਿਤਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ । ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕਂ ਰਾਜਸਂ ਕਰ੍ਮ ਤਾਮਸਂ ਤ੍ਰਿਵਿਧਂ ਪੁਨਃ
ਕਈ ਜਨਮਾਂ ਵਿਚ ਇਕੱਠਿਆ ਹੋਇਆ ਕਰਮ 'ਸੰਚਿਤ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਕਰਮ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕੇ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: ਸਾਤਵਿਕ, ਰਾਜਸਿਕ, ਅਤੇ ਤਾਮਸਿਕ।
ਸ਼ੁਭਂ ਵਾਪ੍ਯਸ਼ੁਭਂ ਭੂਪ ਸਞ੍ਚਿਤਂ ਬਹੁਕਾਲਿਕਮ੍ । ਅਵਸ਼੍ਯਮੇਵ ਭੋਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸੁਕृਤਂ ਦੁष੍ਕृਤਂ ਤਥਾ
ਚੰਗਾ ਜਾਂ ਮਾੜਾ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਸੰਚਿਤ ਕਰਮ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਚੰਗੇ ਤੇ ਮਾੜੇ ਦੋਵੇਂ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਜਰੂਰ ਭੋਗਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਜਨ੍ਮਜਨ੍ਮਨਿ ਜੀਵਾਨਾਂ ਸਞ੍ਚਿਤਾਨਾਂ ਚ ਕਰ੍ਮਣਾਮ੍ । ਨਿਃਸ਼ੇषਸ੍ਤੁ ਕ੍ਸ਼ਯੋ ਨਾਭੂਤ੍ਕਲ੍ਪਕੋਟਿਸ਼ਤੈਰਪਿ
ਜਨਮ ਦਰ ਜਨਮ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸੰਚਿਤ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਨਾਸ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਭਾਵੇਂ ਕਲਪਾਂ ਦੇ ਲੱਖਾਂ ਸਾਲ ਵੀ ਲੰਘ ਜਾਣ।
ਕ੍ਰਿਯਮਾਣਂ ਚ ਯਤ੍ਕਰ੍ਮ ਵਰ੍ਤਮਾਨਂ ਤਦੁਚ੍ਯਤੇ । ਦੇਹਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸ਼ੁਭਂ ਵਾਪਿ ਹ੍ਯਸ਼ੁਭਂ ਵਾ ਸਮਾਚਰੇਤ੍
ਜੋ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਕਰਮ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਸਰੀਰ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਚੰਗਾ ਜਾਂ ਮਾੜਾ, ਜੋ ਵੀ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸਞ੍ਚਿਤਾਨਾਂ ਪੁਨਰ੍ਮਧ੍ਯਾਤ੍ਸਮਾਹृਤ੍ਯ ਕਿਯਾਨ੍ਕਿਲ । ਦੇਹਾਰਮ੍ਭੇ ਚ ਸਮਯੇ ਕਾਲਃ ਪ੍ਰੇਰਯਤੀਵ ਤਤ੍
ਸੰਚਿਤ ਕਰਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਚੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸਰੀਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ, ਸਮਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਉਕਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਰਬ੍ਧਂ ਕਰ੍ਮ ਵਿਜ੍ਞੇਯਂ ਭੋਗਾਤ੍ਤਸ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ਯਃ ਸ੍ਮृਤਃ । ਪ੍ਰਾਣਿਭਿਃ ਖਲੁ ਭੋਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਰਬ੍ਧਂ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਜੋ ਕਰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਉਹ 'ਪ੍ਰਾਰਬਧ' ਕਰਮ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਉਸ ਦਾ ਨਾਸ ਭੋਗਣ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਰਬਧ ਕਰਮ ਭੋਗਣਾ ਹੀ ਪੈਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਪੁਰਾ ਕृਤਾਨਿ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਹ੍ਯਸ਼ੁਭਾਨਿ ਸ਼ੁਭਾਨਿ ਚ । ਅਵਸ਼੍ਯਮੇਵ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਭੋਕ੍ਤਵ੍ਯਾਨੀਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਯਃ
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਪੁਰਾਣੇ ਚੰਗੇ ਤੇ ਮਾੜੇ ਕਰਮ ਜਰੂਰ ਭੋਗਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਪੱਕਾ ਨਿਸਚਯ ਹੈ।
ਦੇਵੈਰ੍ਮਨੁष੍ਯੈਰਸੁਰੈਰ੍ਯਕ੍ਸ਼ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਕਿਨ੍ਨਰੈਃ । ਕਰ੍ਮੈਵ ਹਿ ਮਹਾਰਾਜ ਦੇਹਾਰਮ੍ਭਸ੍ਯ ਕਾਰਣਮ੍
ਦੇਵਤੇ, ਮਨੁੱਖ, ਅਸੁਰ, ਯਕਸ਼, ਗੰਧਰਵ, ਅਤੇ ਕਿੰਨਰ—ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਸਰੀਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੇਵਲ ਕਰਮ ਹੀ ਹੈ।
ਕਰ੍ਮਕ੍ਸ਼ਯੇ ਜਨ੍ਮਨਾਸ਼ਃ ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਂ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵਿष੍ਣੁਸ੍ਤਥਾ ਰੁਦ੍ਰ ਇਨ੍ਦ੍ਰਾਦ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਸੁਰਾਸ੍ਤਥਾ
ਜਦੋਂ ਕਰਮ ਮੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਰੁਦਰ, ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ,
ਦਾਨਵਾ ਯਕ੍ਸ਼ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਕਰ੍ਮਵਸ਼ਾ ਕਿਲ । ਅਨ੍ਯਥਾ ਦੇਹਸਮ੍ਬਨ੍ਧਃ ਕਥਂ ਭਵਤਿ ਭੂਪਤੇ
ਦਾਨਵ, ਯਕਸ਼, ਗੰਧਰਵ—ਸਭ ਕਰਮ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਨ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਕਿਵੇਂ ਬਣ ਸਕਦਾ?
ਕਾਰਣਂ ਯਸ੍ਤੁ ਭੋਗਸ੍ਯ ਦੇਹਿਨਃ ਸੁਖਦੁਃਖਯੋਃ । ਤਸ੍ਮਾਦਨੇਕਜਨ੍ਮੋਤ੍ਥਸਞ੍ਚਿਤਾਨਾਂ ਚ ਕਰ੍ਮਣਾਮ੍
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸੁਖ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਭੋਗ ਦਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਉਹ ਅਨੇਕ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠ ਹੋਏ ਕਰਮ ਹਨ।
ਮਧ੍ਯੇ ਵੇਗਃ ਸਮਾਯਾਤਿ ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍ਕਾਲਪਾਕਤਃ । ਤਤ੍ਪ੍ਰਾਰਬ੍ਧਵਸ਼ਾਤ੍ਪੁਣ੍ਯਂ ਕਰੋਤਿ ਚ ਯਥਾ ਤਥਾ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਰਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਕਿਸੇ ਕਰਮ ਦੀ ਤਾਕਤ ਪੱਕੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਉਸ ਪ੍ਰਾਰਬਧ ਦੇ ਅਸਰ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਅਨੁਸਾਰ ਚੰਗੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪਾਪਂ ਕਰੋਤਿ ਮਨੁਜਸ੍ਤਥਾ ਦੇਵਾਦਯੋऽਪਿ ਚ । ਤਥਾ ਨਾਰਾਯਣੋ ਰਾਜਨ੍ਨਰਸ਼੍ਚ ਧਰ੍ਮਜਾਵੁਭੌ
ਮਨੁੱਖ ਜਿਵੇਂ ਪਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤੇ ਆਦਿ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਰਾਜਾ, ਨਾਰਾਇਣ ਤੇ ਨਰ, ਜੋ ਧਰਮ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਐਸਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਜਾਤੌ ਕृष੍ਣਾਰ੍ਜੁਨੌ ਕਾਮਮਂਸ਼ੌ ਨਾਰਾਯਣਸ੍ਯ ਤੌ । ਪੁਰਾਣਪੀਠਿਕੇਯਂ ਵੈ ਮੁਨਿਭਿਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਾ
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਅਰਜੁਨ ਦੀ ਜਨਮ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਪੁਰਾਣਾ ਵਾਰਤਾ ਮਹਾਂਤਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।
ਦੇਵਾਂਸ਼ਃ ਸ ਤੁ ਵਿਜ੍ਞੇਯੋ ਯੋ ਭਵੇਦ੍ਵਿਭਵਾਧਿਕਃ । ਨਾਨृषਿਃ ਕੁਰੁਤੇ ਕਾਵ੍ਯਂ ਨਾਰੁਦ੍ਰੋ ਰੁਦ੍ਰਮਰ੍ਚਤੇ
ਜੋ ਵਧੀਆ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੇਵਤੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸਮਝੋ; ਜੋ ਰਿਸ਼ੀ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਕਵਿਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ, ਤੇ ਜੋ ਰੁਦ੍ਰ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਰੁਦ੍ਰ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।
ਨਾਦੇਵਾਂਸ਼ੋ ਦਦਾਤ੍ਯਨ੍ਨਂ ਨਾਵਿष੍ਣੁਃ ਪृਥਿਵੀਪਤਿਃ । ਇਨ੍ਦ੍ਰਾਦਗ੍ਨੇਰ੍ਯਮਾਦ੍ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਧਨਦਾਦਿਤਿ ਭੂਪਤੇ
ਜੋ ਦੇਵਤੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਅੰਨ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ; ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਨਹੀਂ; ਰਾਜਾ, ਇੰਦਰ, ਅਗਨੀ, ਯਮ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਤੇ ਕੁਬੇਰ ਤੋਂ ਹੀ ਧਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਭੁਤ੍ਵਂ ਚ ਪ੍ਰਭਾਵਂ ਚ ਕੋਪਂ ਚੈਵ ਪਰਾਕ੍ਰਮਮ੍ । ਆਦਾਯ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਨੂਨਂ ਸ਼ਰੀਰਮਿਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਯਃ
ਸ਼ਕਤੀ, ਪ੍ਰਭਾਵ, ਗੁੱਸਾ ਤੇ ਵਿਰਤਾ ਲੈ ਕੇ, ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ, ਜੀਵ ਸਰੀਰ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਯਃ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਬਲਵਾਁਲ੍ਲੋਕੇ ਭਾਗ੍ਯਵਾਨਥ ਭੋਗਵਾਨ੍ । ਵਿਦ੍ਯਾਵਾਨ੍ਦਾਨਵਾਨ੍ਵਾਪਿ ਸ ਦੇਵਾਂਸ਼ਃ ਪ੍ਰਪਢ੍ਯਤੇ
ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੋਈ ਤਾਕਤਵਾਨ, ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਭੋਗਾਂ ਵਾਲਾ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਜਾਂ ਧਨਵਾਨ ਹੈ, ਉਹ ਦੇਵਤੇ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।