ਇਨ੍ਦ੍ਰਾਣੀਹृਤਚਿਤ੍ਤੋऽਸੌ ਸਰ੍ਪੇਤਿ ਪ੍ਰਬ੍ਰੁਵਨ੍ਮੁਨਿਮ੍ । ਤਂ ਸ਼ਸ਼ਾਪ ਮੁਨਿਃ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧਃ ਕਸ਼ਾਘਾਤਮਨੁਸ੍ਮਰਨ੍
ਇੰਦਰਾਣੀ ਦੀ ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ, ਉਹ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਤੁਰਨ ਲਈ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ; ਕੋੜੀ ਦੀ ਚੋਟ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਮੁਨੀ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ।
ਸਰ੍ਪੋ ਭਵ ਦੁਰਾਚਾਰ ਵਨੇ ਘੋਰਵਪੁਰ੍ਮਹਾਨ੍ । ਬਹੁਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਯਤ੍ਰ ਕ੍ਲੇਸ਼ੋ ਮਹਾਨ੍ਭਵੇਤ੍
ਹੇ ਮੰਦਕਰਮੀ, ਤੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਡਰਾਉਣੇ ਤੇ ਵੱਡੇ ਸੱਪ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈ; ਬਹੁਤ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਉਥੇ ਭਾਰੀ ਦੁੱਖ ਸਹਿਣਾ ਪਵੇਗਾ।
ਵਿਚਰਿष੍ਯਸਿ ਵੀਰ੍ਯੇਣ ਪੁਨਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਮਵਾਪ੍ਸ੍ਯਸਿ । ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਯੁਧਿष੍ਠਿਰਂ ਨਾਮ ਤਵ ਮੋਕ੍ਸ਼ੋ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਉਥੇ ਘੁੰਮਦਾ ਰਹੇਗਾ, ਫਿਰ ਦੁਬਾਰਾ ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ; ਜਦੋਂ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਨੂੰ ਵੇਖੇਗਾ, ਤੈਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲੇਗੀ।
ਪ੍ਰਸ਼੍ਨਾਨਾਮੁਤ੍ਤਰਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਧਰ੍ਮਪੁਤ੍ਰਮੁਖਾਤ੍ਤਤਃ । ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਏਵਂ ਸ਼ਪ੍ਤਃ ਸ ਰਾਜਰ੍षਿਃ ਸ੍ਤੁਤ੍ਵਾ ਤਂ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਮ੍
ਜਦੋਂ ਧਰਮਪੁੱਤਰ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਉੱਤਰ ਸੁਣਿਆ, ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਾਪਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰੀ।
ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਤ੍ਪਪਾਤ ਸਹਸਾ ਸਰ੍ਪਰੂਪਧਰੋऽਭਵਤ੍ । ਬृਹਸ੍ਪਤਿਸ੍ਤਤੋ ਗਤ੍ਵਾ ਤਰਸਾ ਮਾਨਸਂ ਪ੍ਰਤਿ
ਉਹ ਅਚਾਨਕ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਗਿਆ ਤੇ ਸੱਪ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ; ਫਿਰ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮਾਨਸਾ ਕੋਲ ਗਿਆ।
ਇਨ੍ਦ੍ਰਾਯ ਸਰ੍ਵਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਤਂ ਕਥਯਾਮਾਸ ਵਿਸ੍ਤਰਾਤ੍ । ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਮਘਵਾ ਰਾਜ੍ਞਃ ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਤ੍ਪ੍ਰਚ੍ਯਵਨਾਦਿਕਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਘਟਨਾ-ਚੱਕਰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ; ਰਾਜਾ ਦੇ ਸਵਰਗ ਤੋਂ ਡਿੱਗਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ,
ਮੁਦਿਤੋऽਭੂਨ੍ਮਹਾਰਾਜ ਸ੍ਥਿਤਸ੍ਤਤ੍ਰੈਵ ਵਾਸਵਃ । ਦੇਵਾਸ਼੍ਚ ਮੁਨਯੋ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਨਹੁषਂ ਪਤਿਤਂ ਭੁਵਿ
ਵਾਸਵ ਰਾਜਾ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਉਥੇ ਹੀ ਰਹਿ ਗਿਆ; ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਮੁਨੀ, ਨਹੁਸ਼ ਨੂੰ ਧਰਤੀ ਤੇ ਡਿੱਗਿਆ ਵੇਖ ਕੇ,
ਜਗ੍ਮੁਃ ਸਰ੍ਵੇऽਪਿ ਤਤ੍ਰੈਵ ਯਤ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰਃ ਸਰਸਿ ਸ੍ਥਿਤਃ । ਤਮਾਸ਼੍ਵਾਸ੍ਯ ਸੁਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਮੁਨਿਭਿਃ ਸਹਿਤਾਸ੍ਤਦਾ
ਸਭ ਉਥੇ ਹੀ ਚਲੇ ਗਏ ਜਿੱਥੇ ਇੰਦਰ ਝੀਲ ਦੇ ਕੋਲ ਖੜਾ ਸੀ; ਫਿਰ, ਮੁਨੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਸਭ ਦੇਵਤੇ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਦਿੱਤਾ।
ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਸਮਾਨਯਾਮਾਸੁਰ੍ਮਾਨਪੂਰ੍ਵਂ ਸ਼ਚੀਪਤਿਮ੍ । ਸਮਾਗਤਂ ਤਤਃ ਸ਼ਕ੍ਰਂ ਸਰ੍ਵੇ ਤੇ ਮੁਨਯਃ ਸੁਰਾਃ
ਮਾਣ-ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ, ਉਹ ਸ਼ਚੀਪਤੀ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਏ; ਫਿਰ, ਸਾਰੇ ਮੁਨੀ ਤੇ ਦੇਵਤੇ ਸ਼ਕਰ ਦੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ।
ਸ੍ਥਾਪਯਿਤ੍ਵਾऽऽਸਨੇ ਪਸ਼੍ਚਾਦਭਿषੇਕਂ ਦਧੁਃ ਸ਼ਿਵਮ੍ । ਇਨ੍ਦ੍ਰੋऽਪਿ ਸ੍ਵਾਸਨਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸ਼ਚ੍ਯਾ ਸਹ ਸੁਰਾਲਯੇ
ਉਸ ਨੂੰ ਸਿੰਘਾਸਨ ਤੇ ਬਿਠਾ ਕੇ, ਸੁਭ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕੀਤਾ; ਇੰਦਰ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸਥਾਨ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਚੀ ਦੇ ਨਾਲ ਦੇਵਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵਸਿਆ।
ਚਿਕ੍ਰੀਡ ਨਨ੍ਦਨੇ ਰਮ੍ਯੇ ਕਾਨਨੇ ਪ੍ਰੇਮਯੁਕ੍ਤਯਾ । ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਏਵਮਿਨ੍ਦ੍ਰੇਣ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਦੁਃਖਂ ਪਰਮਦਾਰੁਣਮ੍
ਉਹ ਨੰਦਨ ਦੇ ਸੁਹਣੇ ਬਾਗ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਖੇਡਦਾ ਰਿਹਾ; ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇੰਦਰ ਨੇ ਇੰਝ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤੇ ਦਰਦناک ਦੁੱਖ ਸਹਿਆ।
ਹਤ੍ਵਾਸੁਰਂ ਕਾਮਰੂਪਂ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪਂ ਮਹਾਮੁਨਿਮ੍ । ਪੁਨਰ੍ਦੇਵ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਸਾਦੇਨ ਸ੍ਵਸ੍ਥਾਨਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਵਾਨ੍ਨृਪ
ਕਾਮਰੂਪ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ ਮਹਾ ਮੁਨੀ ਅਸੁਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਦੇਵੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਸਥਾਨ ਮੁੜ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ।
ਏਤਤ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਵृਤ੍ਰਾਸੁਰਵਧਾਸ਼੍ਰਯਮ੍ । ਯਤ੍ਪृष੍ਟੋऽਹਂ ਤ੍ਵਯਾ ਰਾਜਨ੍ ਕਥਾਨਕਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਇਹ ਸਾਰਾ ਵਿਰਤਾਂਤ, ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਅਸੁਰ ਦੇ ਵਧ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਕਥਾ ਹੈ।
ਯਾਦृਸ਼ਂ ਕੁਰੁਤੇ ਕਰ੍ਮ ਤਾਦृਸ਼ਂ ਫਲਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ । ਅਵਸ਼੍ਯਮੇਵ ਭੋਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਕृਤਂ ਕਰ੍ਮ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਮ੍
ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਰਮ ਕੋਈ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਚਾਹੇ ਕਰਮ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮਾੜਾ, ਉਸ ਦਾ ਭੋਗਣਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।
ਕਰ੍ਮਣਾਂ ਗਹਨਗਤਿਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਜਨਮੇਜਯ ਉਵਾਚ ਕਥਿਤਂ ਚਰਿਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਞ੍ਛਕ੍ਰਸ੍ਯਾਦ੍ਭੁਤਕਰ੍ਮਣਃ । ਸ੍ਥਾਨਭ੍ਰਂਸ਼ਸ੍ਤਥਾ ਦੁਃਖਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਰੁਕ੍ਤਾ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ
ਜਨਮੇਜਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੁਸੀਂ ਇੰਦਰ ਦੇ ਅਚੰਭੇ ਕਰਤਬ, ਉਸ ਦੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਡਿੱਗਣ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਹੈ।
ਯਤ੍ਰ ਦੇਵਾਧਿਦੇਵ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਮਹਿਮਾਤੀਵ ਵਰ੍ਣਿਤਃ । ਸਨ੍ਦੇਹੋऽਤ੍ਰ ਮਮਾਪ੍ਯਸ੍ਤਿ ਯਚ੍ਛਕ੍ਰੋऽਪਿ ਮਹਾਤਪਾਃ
ਉਥੇ ਦੇਵੀ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੱਸੀ ਗਈ; ਪਰ ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਇਹ ਸੰਦੇਹ ਹੈ—ਇੰਦਰ, ਜੋ ਵੱਡਾ ਤਪਸੀ ਸੀ,
ਦੇਵਾਧਿਪਤ੍ਯਮਾਸਾਦ੍ਯ ਦੁਃਸਹਂ ਦੁਃਖਮਨ੍ਵਭੂਤ੍ । ਮਖਾਨਾਂ ਤੁ ਸ਼ਤਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਸ੍ਥਾਨਮਨੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਅਸਹਿਣ ਦੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਿਆ? ਸੌ ਯਜਨਾਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਉੱਚੀ ਥਾਂ ਮੁੜ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ।
ਦੇਵੇਸ਼ਤ੍ਵਂ ਚ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਭ੍ਰष੍ਟਃ ਸ੍ਥਾਨਾਦਸੌ ਕਥਮ੍ । ਏਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਸਮਾਚਕ੍ਸ਼੍ਵ ਕਾਰਣਂ ਕਰੁਣਾਨਿਧੇ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਗਿਆ? ਹੇ ਦਇਆ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਕਾਰਨ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ।
ਸਰ੍ਵਜ੍ਞੋऽਸਿ ਮੁਨਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਪੁਰਾਣਾਨਾਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਕਃ । ਨਾਵਾਚ੍ਯਂ ਮਹਤਾਂ ਕਿਞ੍ਚਿਚ੍ਛਿष੍ਯੇ ਚ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾਨ੍ਵਿਤੇ
ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਦੇ ਆਰੰਭਕ; ਭਗਤ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਕੋਈ ਵੀ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਦੱਸਣ ਵਿੱਚ ਰੋਕ ਨਹੀਂ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕੁਰੁ ਮਹਾਭਾਗ ਮਤ੍ਸਨ੍ਦੇਹਾਪਨੋਦਨਮ੍ । ਸੂਤ ਉਵਾਚ ਇਤਿ ਪृष੍ਟਃ ਸ ਰਾਜ੍ਞਾ ਵੈ ਤਦਾ ਸਤ੍ਯਵਤੀਸੁਤਃ
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਸੁਭਾਗਾ, ਮੇਰੇ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰੋ। ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਰਾਜਾ ਵੱਲੋਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤ
ਤਮਾਹਾਤਿਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾਤ੍ਮਾ ਯਥਾਨੁਕ੍ਰਮਮੁਤ੍ਤਰਮ੍ । ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਨਿਬੋਧ ਨृਪਤਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਕਾਰਣਂ ਪਰਮਾਦ੍ਭੁਤਮ੍
ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ। ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ, ਇਹ ਵੱਡਾ ਅਚੰਭਾ ਕਾਰਨ ਸੁਣੋ।
ਕਰ੍ਮਣਸ੍ਤੁ ਤ੍ਰਿਧਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਗਤਿਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਦਾਂ ਵਰੈਃ । ਸਞ੍ਚਿਤਂ ਵਰ੍ਤਮਾਨਂ ਚ ਪ੍ਰਾਰਬ੍ਧਮਿਤਿ ਭੇਦਤਃ
ਕਰਮ ਦੀ ਤਿੰਨ ਕਿਸਮਾਂ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ: ਇਕੱਠਿਆ ਹੋਇਆ, ਵਰਤਮਾਨ, ਅਤੇ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ—ਇਹ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਨ।
ਅਨੇਕਜਨ੍ਮਸਞ੍ਜਾਤਂ ਪ੍ਰਾਕ੍ਤਨਂ ਸਞ੍ਚਿਤਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ । ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕਂ ਰਾਜਸਂ ਕਰ੍ਮ ਤਾਮਸਂ ਤ੍ਰਿਵਿਧਂ ਪੁਨਃ
ਕਈ ਜਨਮਾਂ ਵਿਚ ਇਕੱਠਿਆ ਹੋਇਆ ਕਰਮ 'ਸੰਚਿਤ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਕਰਮ ਤਿੰਨ ਤਰੀਕੇ ਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: ਸਾਤਵਿਕ, ਰਾਜਸਿਕ, ਅਤੇ ਤਾਮਸਿਕ।
ਸ਼ੁਭਂ ਵਾਪ੍ਯਸ਼ੁਭਂ ਭੂਪ ਸਞ੍ਚਿਤਂ ਬਹੁਕਾਲਿਕਮ੍ । ਅਵਸ਼੍ਯਮੇਵ ਭੋਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸੁਕृਤਂ ਦੁष੍ਕृਤਂ ਤਥਾ
ਚੰਗਾ ਜਾਂ ਮਾੜਾ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਸੰਚਿਤ ਕਰਮ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ; ਚੰਗੇ ਤੇ ਮਾੜੇ ਦੋਵੇਂ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਜਰੂਰ ਭੋਗਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਜਨ੍ਮਜਨ੍ਮਨਿ ਜੀਵਾਨਾਂ ਸਞ੍ਚਿਤਾਨਾਂ ਚ ਕਰ੍ਮਣਾਮ੍ । ਨਿਃਸ਼ੇषਸ੍ਤੁ ਕ੍ਸ਼ਯੋ ਨਾਭੂਤ੍ਕਲ੍ਪਕੋਟਿਸ਼ਤੈਰਪਿ
ਜਨਮ ਦਰ ਜਨਮ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਸੰਚਿਤ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਨਾਸ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਭਾਵੇਂ ਕਲਪਾਂ ਦੇ ਲੱਖਾਂ ਸਾਲ ਵੀ ਲੰਘ ਜਾਣ।
ਕ੍ਰਿਯਮਾਣਂ ਚ ਯਤ੍ਕਰ੍ਮ ਵਰ੍ਤਮਾਨਂ ਤਦੁਚ੍ਯਤੇ । ਦੇਹਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸ਼ੁਭਂ ਵਾਪਿ ਹ੍ਯਸ਼ੁਭਂ ਵਾ ਸਮਾਚਰੇਤ੍
ਜੋ ਕਰਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਰਤਮਾਨ ਕਰਮ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਸਰੀਰ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਚੰਗਾ ਜਾਂ ਮਾੜਾ, ਜੋ ਵੀ ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਸਞ੍ਚਿਤਾਨਾਂ ਪੁਨਰ੍ਮਧ੍ਯਾਤ੍ਸਮਾਹृਤ੍ਯ ਕਿਯਾਨ੍ਕਿਲ । ਦੇਹਾਰਮ੍ਭੇ ਚ ਸਮਯੇ ਕਾਲਃ ਪ੍ਰੇਰਯਤੀਵ ਤਤ੍
ਸੰਚਿਤ ਕਰਮਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੁਝ ਹਿੱਸਾ ਚੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸਰੀਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ 'ਤੇ, ਸਮਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਉਕਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਰਬ੍ਧਂ ਕਰ੍ਮ ਵਿਜ੍ਞੇਯਂ ਭੋਗਾਤ੍ਤਸ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ਯਃ ਸ੍ਮृਤਃ । ਪ੍ਰਾਣਿਭਿਃ ਖਲੁ ਭੋਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਰਬ੍ਧਂ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ
ਜੋ ਕਰਮ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਉਹ 'ਪ੍ਰਾਰਬਧ' ਕਰਮ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਉਸ ਦਾ ਨਾਸ ਭੋਗਣ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਰਬਧ ਕਰਮ ਭੋਗਣਾ ਹੀ ਪੈਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਪੁਰਾ ਕृਤਾਨਿ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਹ੍ਯਸ਼ੁਭਾਨਿ ਸ਼ੁਭਾਨਿ ਚ । ਅਵਸ਼੍ਯਮੇਵ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਭੋਕ੍ਤਵ੍ਯਾਨੀਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਯਃ
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਪੁਰਾਣੇ ਚੰਗੇ ਤੇ ਮਾੜੇ ਕਰਮ ਜਰੂਰ ਭੋਗਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਪੱਕਾ ਨਿਸਚਯ ਹੈ।
ਦੇਵੈਰ੍ਮਨੁष੍ਯੈਰਸੁਰੈਰ੍ਯਕ੍ਸ਼ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਕਿਨ੍ਨਰੈਃ । ਕਰ੍ਮੈਵ ਹਿ ਮਹਾਰਾਜ ਦੇਹਾਰਮ੍ਭਸ੍ਯ ਕਾਰਣਮ੍
ਦੇਵਤੇ, ਮਨੁੱਖ, ਅਸੁਰ, ਯਕਸ਼, ਗੰਧਰਵ, ਅਤੇ ਕਿੰਨਰ—ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਸਰੀਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੇਵਲ ਕਰਮ ਹੀ ਹੈ।