ਸਰ੍ਵਤ੍ਰੈਵ ਕਥਾ ਤਸ੍ਯ ਵਿਸ੍ਤਾਰਮਗਮਤ੍ਕਿਲ । ਕਿਂ ਕृਤਂ ਦੁष੍ਕृਤਂ ਕਰ੍ਮ ਸ਼ਕ੍ਰੇਣਾਦ੍ਯ ਜਿਘਾਂਸਤਾ
ਉਸ ਦੀ ਇਹ ਕਰਤੂਤ ਹਰ ਥਾਂ ਫੈਲ ਗਈ: 'ਅੱਜ ਸ਼ਕ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਮਾੜਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਠੱਗੀ ਨਾਲ ਮਾਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ?'
ਵृਤ੍ਰਂ ਛਲੇਨ ਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਤਂ ਮੁਨਿਭਿਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਤਾਰਿਤਮ੍ । ਵੇਦਪ੍ਰਮਾਣਮੁਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਸ੍ਵੀਕृਤਂ ਸੌਗਤਂ ਮਤਮ੍
ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ ਤੇ ਮੁਨੀਆਂ ਵਲੋਂ ਠੱਗਿਆ ਗਿਆ, ਠੱਗੀ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਛੱਡ ਕੇ, ਬੁੱਧਾਂ ਦੀ ਮਤ ਸਵੀਕਾਰ ਲੀਤੀ ਗਈ।
ਯਦਯਂ ਨਿਹਤਃ ਸ਼ਨੁਰ੍ਵਞ੍ਚਯਿਤ੍ਵਾਤਿਸਾਹਸਾਤ੍ । ਕੋ ਨਾਮ ਵਚਨਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿਪਰੀਤਮਥਾਚਰੇਤ੍
ਇਹ ਸ਼ਕ੍ਰ ਨੇ ਠੱਗੀ ਤੇ ਹੱਦ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਿੰਮਤ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ। ਭਲਾ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣਾ ਵਚਨ ਦੇ ਕੇ, ਫਿਰ ਉਲਟ ਕੰਮ ਕਰੇ?
ਵਿਨਾ ਸ਼ਕ੍ਰਂ ਹਰਿਂ ਵਾਪਿ ਯਥਾਯਂ ਵਿਨਿਪਾਤਿਤਃ । ਏਵਂਵਿਧਾਃ ਕਥਾਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯਾਃ ਸਮਾਜੇष੍ਵਭਵਨ੍ਭृਸ਼ਮ੍
ਸ਼ਕ੍ਰ ਜਾਂ ਹਰੀ ਦੇ ਬਿਨਾ ਵੀ, ਉਹ ਡਿੱਗ ਗਿਆ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਹੋਰ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵੀ ਸਭਾ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਬਣੀਆਂ।
ਸ਼ੁਸ਼੍ਰਾਵੇਨ੍ਦ੍ਰੋऽਪਿ ਵਿਵਿਧਾਃ ਸ੍ਵਕੀਰ੍ਤੇਰ੍ਹਾਨਿਕਾਰਕਾਃ । ਯਸ੍ਯ ਕੀਰ੍ਤਿਰ੍ਹਤਾ ਲੋਕੇ ਧਿਕ੍ਤਸ੍ਯੈਵ ਕੁਜੀਵਿਤਮ੍
ਇੰਦਰ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਈਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣੀਆਂ। ਜਿਸ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਮਿੱਟ ਜਾਵੇ, ਉਸ ਜਿਹਾ ਮਾੜਾ ਜੀਵਨ ਕਿਸੇ ਲਈ ਨਹੀਂ।
ਯਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪਥਿ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਃ ਸ੍ਮੇਰਮੁਖੋ ਭਵੇਤ੍ । ਇਨ੍ਦ੍ਰਦ੍ਯੁਮ੍ਨੋऽਪਿ ਰਾਜਰ੍षਿਃ ਪਤਿਤਃ ਕੀਰ੍ਤਿਸਂਕ੍ਸ਼ਯਾਤ੍
ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਾਹ ਵਿਚ ਤੁਰਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਵੈਰੀ ਵੀ ਮੁਸਕੁਰਾ ਪਵੇ, ਇੰਦਰਦਯੁਮਨ ਵਰਗਾ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਵੀ ਇੱਜ਼ਤ ਗੁਆ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਦਕृਤਪਾਪੋऽਸੌ ਪਾਪਕृਤ੍ਕਿਂ ਨ ਪਾਤ੍ਯਤੇ । ਸ੍ਵਲ੍ਪੇऽਪਰਾਧੇऽਪਿ ਨृਪੋ ਯਯਾਤਿਃ ਪਤਿਤਃ ਕਿਲ
ਉਹ ਰਾਜਾ ਜਿਸ ਨੇ ਕੋਈ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਵੀ ਸੁਰਗ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਜੋ ਪਾਪ ਕਰੇ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗਦਾ? ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਗਲਤੀ ਤੇ ਵੀ ਰਾਜਾ ਯਯਾਤੀ ਡਿੱਗ ਗਿਆ ਸੀ।
ਨृਪਃ ਕਰ੍ਕਟਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਯੁਗਾਨष੍ਟਾਦਸ਼ੈਵ ਤੁ । ਭृਗੁਪਤ੍ਨੀਸ਼ਿਰਸ਼੍ਛੇਦਾਦ੍ਭਗਵਾਨ੍ਹਰਿਰਚ੍ਯੁਤਃ
ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਅੱਠਾਰਾਂ ਯੁੱਗਾਂ ਲਈ ਕਾਂਕੜ ਬਣ ਗਿਆ। ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਹਰੀ, ਭ੍ਰਿਗੁ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਸਿਰ ਵੱਢਣ ਕਰਕੇ—
ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ਼ਾਪਾਤ੍ਪਸ਼ੋਰ੍ਯੋਨੌ ਸਞ੍ਜਾਤੋ ਮਕਰਾਦਿषੁ । ਵਿष੍ਣੁਸ਼੍ਚ ਵਾਮਨੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਯਾਚਨਾਰ੍ਥਂ ਬਲੇਰ੍ਗृਹੇ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਉਹ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਜਨਮਾਂ ਵਿਚ ਆਇਆ, ਮੱਛੀ ਆਦਿਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ। ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਵੀ ਵਾਮਨ ਬਣ ਕੇ ਬਲੀ ਦੇ ਘਰ ਮੰਗਣ ਗਿਆ।
ਗਤਃ ਕਿਮਪਰਂ ਦੁਃਖਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਦੁष੍ਕृਤੀ ਨਰਃ । ਰਾਮੋऽਪਿ ਵਨਵਾਸੇषੁ ਸੀਤਾਵਿਰਹਜਂ ਬਹੁ
ਮੰਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਹੋਰ ਕਿਹੜਾ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਭੋਗਦਾ? ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਵੀ ਜੰਗਲ ਵਾਸ ਦੌਰਾਨ, ਸੀਤਾ ਤੋਂ ਵਿੱਛੋੜੇ ਦਾ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਸਹਿਆ।
ਦੁਃਖਂ ਚ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਵਾਨ੍ਘੋਰਂ ਭृਗੁਸ਼ਾਪੇਨ ਭਾਰਤ । ਤਥੇਨ੍ਦ੍ਰੋऽਪਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾਕृਤਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਮਹਦ੍ਭਯਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਭੀ ਭ੍ਰਿਗੁ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਭਾਰੀ ਦੁੱਖ ਭੋਗਿਆ, ਭਾਰਤ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਘਾਤ ਕਰਕੇ ਵੱਡਾ ਡਰ ਵੇਖਿਆ।
ਨ ਸ੍ਵਾਸ੍ਥ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ ਗੇਹੇऽਸੌ ਸਰ੍ਵਸਿਦ੍ਧਿਸਮਨ੍ਵਿਤੇ । ਪੌਲੋਮੀ ਤਂ ਸਭਾਹੀਨਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਵਾਸਵਮ੍
ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿਚ, ਸਭ ਕੁਝ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ, ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਸਕਿਆ। ਜਦੋਂ ਪੌਲੋਮੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਭਾ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਵਾਸਵ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਨਿਃਸ਼੍ਵਸਨ੍ਤਂ ਭਯਤ੍ਰਸ੍ਤਂ ਨष੍ਟਸਂਜ੍ਞਂ ਵਿਚੇਤਸਮ੍ । ਕਿਂ ਪ੍ਰਭੋऽਦ੍ਯ ਭਯਾਰ੍ਤੋऽਸਿ ਮृਤਸ੍ਤੇ ਦਾਰੁਣੋ ਰਿਪੁਃ
ਉਹ ਭਾਰੀ ਸਾਹ ਲੈ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਤੇ ਹੋਸ਼ ਗੁਆਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਅੱਜ ਤੂੰ ਇੰਨਾ ਡਰੇ ਹੋਏ ਕਿਉਂ ਲੱਗ ਰਹੇ ਹੋ? ਕੋਈ ਭਿਆਨਕ ਦੁਸ਼ਮਣ ਤੈਨੂੰ ਮਾਰ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਗਿਆ?
ਕਾ ਚਿਨ੍ਤਾ ਵਰ੍ਤਤੇ ਕਾਨ੍ਤ ਤਵ ਸ਼ਤ੍ਰੁਨਿषੂਦਨ । ਕਸ੍ਮਾਚ੍ਛੋਚਸਿ ਲੋਕੇਸ਼ ਨਿਃਸ਼੍ਵਸਨ੍ਪ੍ਰਾਕृਤੋ ਯਥਾ
ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਤੈਨੂੰ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਕਿਸ ਗੱਲ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਹੈ? ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਤੂੰ ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਵਾਂਗ ਸਾਹ ਲੈ ਕੇ ਕਿਉਂ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠਾ ਹੈਂ?
ਨਾਨ੍ਯੋऽਸ੍ਤਿ ਬਲਵਾਞ੍ਛਤ੍ਰੁਰ੍ਯੇਨ ਚਿਨ੍ਤਾਪਰੋ ਭਵਾਨ੍ । ਇਨ੍ਦ੍ਰ ਉਵਾਚ ਨਾਰਾਤਿਰ੍ਬਲਵਾਨ੍ਮੇऽਸ੍ਤਿ ਨ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਰ੍ਨ ਸੁਖਂ ਤਥਾ
ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨਹੀਂ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਇੰਨੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰੇਂ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾਭਯਾਦ੍ਰਾਜ੍ਞਿ ਬਿਭੇਮਿ ਸਤਤਂ ਗृਹੇ । ਨ ਨਨ੍ਦਨਂ ਸੁਖਕਰਂ ਨਾਮृਤਂ ਨ ਗृਹਂ ਵਨਮ੍
ਇੰਦਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਵੀ ਵੱਡਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਚੈਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਸੁਖ। ਹੇ ਰਾਣੀ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿਚ ਸਦਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਡਰ ਨੇ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਨਾ ਨੰਦਨ ਬਾਗ, ਨਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ, ਨਾ ਘਰ, ਨਾ ਜੰਗਲ—ਕੋਈ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦਾ।
ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਣਾਂ ਤਥਾ ਗੇਯਂ ਨृਤ੍ਯਮਪ੍ਸਰਸਾਂ ਪੁਨਃ । ਨ ਤ੍ਵਂ ਸੁਖਕਰਾ ਨਾਰੀ ਨਾਨਾ ਚ ਸੁਰਯੋषਿਤਃ
ਨਾ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਗੀਤ, ਨਾ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਚ, ਨਾ ਤੂੰ ਪਿਆਰੀ, ਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਦੇਵ-ਇਸਤਰੀ ਮੈਨੂੰ ਸੁਖ ਦੇ ਸਕਦੀ।
ਨ ਤਥਾ ਕਾਮਧੇਨੁਸ਼੍ਚ ਦੇਵਵृਕ੍ਸ਼ਃ ਸੁਖਪ੍ਰਦਃ । ਕਿਂ ਕਰੋਮਿ ਕ੍ਵ ਗਚ੍ਛਾਮਿ ਕ੍ਵ ਸ਼ਰ੍ਮ ਮਮ ਜਾਯਤੇ
ਨਾ ਕਾਮਧੇਨੁ ਗਾਂ, ਨਾ ਦੇਵ-ਵ੍ਰਿੱਛ ਮੈਨੂੰ ਸੁਖ ਦੇ ਸਕਦੇ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂ, ਕਿੱਥੇ ਮੈਨੂੰ ਚੈਨ ਮਿਲੇ?
ਇਤਿ ਚਿਨ੍ਤਾਪਰਃ ਕਾਨ੍ਤੇ ਨ ਲਭੇ ਸੁਖਮਾਤ੍ਮਨਿ । ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਚਨਂ ਸ਼ਕ੍ਰਃ ਪ੍ਰਿਯਾਂ ਪਰਮਕਾਤਰਾਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਪਿਆਰੀ, ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਵੀ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਸਕਦਾ।
ਨਿਰ੍ਜਗਾਮ ਗृਹਾਨ੍ਮਨ੍ਦੋ ਮਾਨਸਂ ਸਰ ਉਤ੍ਤਮਮ੍ । ਪਦ੍ਮਨਾਲੇ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟੋऽਸੌ ਭਯਾਰ੍ਤਃ ਸ਼ੋਕਕਰ੍षਿਤਃ
ਵਿਆਸ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਤੇ ਪਿਆਰੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਡਰ ਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਮਲ-ਸਰੋਵਰ ਵਿਚ ਚਲਾ ਗਿਆ।
ਨ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਾਯਤ ਦੇਵੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਤ੍ਵਭਿਭੂਤਸ਼੍ਚ ਕਲ੍ਮषੈਃ । ਪ੍ਰਤਿਚ੍ਛਨ੍ਨੋ ਵਸਤ੍ਯਪ੍ਸੁ ਚੇष੍ਟਮਾਨ ਇਵੋਰਗਃ
ਇੰਦਰ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਪਛਾਣਿਆ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਲੁਕ ਕੇ, ਸੱਪ ਵਾਂਗ ਰਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਅਸਹਾਯਸ੍ਤੁਰਾषਾਡੈਚ੍ਚਿਨ੍ਤਾਰ੍ਤੋ ਵਿਕਲੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ । ਤਤਃ ਪ੍ਰਨष੍ਟੇ ਦੇਵੇਨ੍ਦ੍ਰੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾਭਯਾਰ੍ਦਿਤੇ
ਤੁਰਸ਼ਾਦ ਨਾਮਕ ਰਾਜਾ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਸਹਾਰੇ, ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਤਰਸਦਾ ਤੇ ਇੰਦਰੀਆਂ ਖੋ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਇੰਦਰ ਲੁਕ ਗਿਆ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਡਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ।
ਸੁਰਾਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤਾਤੁਰਾਸ਼੍ਚਾਸਨ੍ਨੁਤ੍ਪਾਤਾਸ਼੍ਚਾਭਵਨ੍ਨਥ । ऋषਯਃ ਸਿਦ੍ਧਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾ ਭਯਾਰ੍ਤਾਸ਼੍ਚਾਭਵਨ੍ਭृਸ਼ਮ੍
ਦੇਵਤੇ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਘਿਰ ਗਏ, ਤੇ ਵੱਡੀਆਂ ਉਲਟਪੁਲਟਾਂ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਸਿੱਧ ਤੇ ਗੰਧਰਵ ਵੀ ਬਹੁਤ ਡਰ ਗਏ।
ਅਰਾਜਕਂ ਜਗਤ੍ਸਰ੍ਵਮਭਿਭੂਤਮੁਪਦ੍ਰਵੈਃ । ਅਵਰ੍षਣਂ ਤਦਾ ਜਾਤਂ ਪृਥਿਵੀ ਕ੍ਸ਼ੀਣਵੈਭਵਾ
ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਰਾਜ-ਰਹਿਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ। ਫਿਰ ਸੁੱਕਾ ਪੈ ਗਿਆ, ਧਰਤੀ ਦੀ ਚਮਕ ਮਿਟ ਗਈ।
ਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਸ੍ਰੋਤਸੋ ਨਦ੍ਯਃ ਸਰਾਂਸ੍ਯਨੁਦਕਾਨਿ ਵੈ । ਏਵਂ ਤ੍ਵਰਾਜਕੇ ਜਾਤੇ ਦੇਵਤਾ ਮੁਨਯਸ੍ਤਥਾ
ਨਦੀਆਂ ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਰਾਹ ਰੁਕ ਗਏ, ਤੇ ਸਰੋਵਰ ਸੁੱਕ ਗਏ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਰਿਹਾ, ਤਾਂ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਵੀ—
ਵਿਚਾਰ੍ਯ ਨਹੁषਂ ਚਕ੍ਰੁਃ ਸ਼ਕ੍ਰਂ ਸਰ੍ਵੇ ਦਿਵੌਕਸਃ । ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਨਹੁषੋ ਰਾਜਾ ਧਰ੍ਮਿष੍ਠੋऽਪਿ ਰਜੋਬਲਾਤ੍
ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕੇ, ਨਹੁਸ਼ ਨੂੰ ਇੰਦਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਨਹੁਸ਼, ਜੋ ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਪਰ ਰਜੋਗੁਣ ਦੇ ਕਾਰਨ ਵਿਅਸਨ ਵਿਚ ਫਸ ਗਿਆ।
ਬਭੂਵ ਵਿषਯਾਸਕ੍ਤਃ ਪਞ੍ਚਬਾਣਸ਼ਰਾਹਤਃ । ਅਪ੍ਸਰੋਭਿਰ੍ਵृਤਃ ਕ੍ਰੀਡਨ੍ਦੇਵੋਦ੍ਯਾਨੇषੁ ਭਾਰਤ
ਕਾਮਦੇਵ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਘਾਇਲ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਵਿਅਸਨ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ, ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਵਿਚ ਖੇਡਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਸ਼ਕ੍ਰਪਤ੍ਨੀਗੁਣਾਞ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਚਕਮੇ ਤਾਂ ਸ ਪਾਰ੍ਥਿਵਃ । ऋषੀਨਾਹ ਕਿਮਿਨ੍ਦ੍ਰਾਣੀ ਨੋਪਗਚ੍ਛਤਿ ਮਾਂ ਕਿਲ
ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਗੁਣ ਸੁਣੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਹਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਇੰਦ੍ਰਾਣੀ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ?'
ਭਵਦ੍ਭਿਸ਼੍ਚਾਮਰੈਃ ਸਰ੍ਵੈਃ ਕृਤੋऽਹਂ ਵਾਸਵਸ੍ਤ੍ਵਿਹ । ਪ੍ਰੇषਯਧ੍ਵਂ ਸੁਰਾਃ ਕਾਮਂ ਸੇਵਾਰ੍ਥਂ ਮਮ ਵੈ ਸ਼ਚੀਮ੍
'ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਅਮਰ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਇਥੇ ਇੰਦਰ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਹੁਣ, ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਚੀ ਨੂੰ ਮੇਰੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਭੇਜੋ।'
ਪ੍ਰਿਯਂ ਚੇਨ੍ਮਮ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਥਾ ਮੁਨਯੋऽਮਰਾਃ । ਅਹਮਿਨ੍ਦ੍ਰੋऽਦ੍ਯ ਦੇਵਾਨਾਂ ਲੋਕਾਨਾਂ ਚ ਤਥੇਸ਼੍ਵਰਃ
'ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਦੇਵਤੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮੇਰੀ ਖੁਸ਼ੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਅੱਜ ਮੈਂ ਹੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇੰਦਰ ਤੇ ਮਾਲਕ ਹਾਂ।'