ਜਨਮੇਜਯ ਉਵਾਚ ਹਤ੍ਵਾ ਤ੍ਵਾष੍ਟ੍ਰਂ ਸੁਰੇਸ਼ੋऽਥ ਕਾਮਵਸ੍ਥਾਮਵਾਪ੍ਤਵਾਨ੍ । ਸੁਖਂ ਵਾ ਦੁਃਖਮੇਵਾਗ੍ਰੇ ਤਨ੍ਮੇ ਬ੍ਰੂਹਿ ਪਿਤਾਮਹ
ਜਨਮੇਜਯ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਜਦ ਇੰਦਰ ਨੇ ਤਵਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਅਖੀਰ ਸੁਖ ਮਿਲਿਆ ਜਾਂ ਦੁੱਖ? ਦੱਸੋ, ਪਿਤਾਮਹ ਜੀ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਕਿਂ ਪृਚ੍ਛਸਿ ਮਹਾਭਾਗ ਸਨ੍ਦੇਹਃ ਕੀਦृਸ਼ਸ੍ਤਵ । ਅਵਸ਼੍ਯਮੇਵ ਭੋਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਕृਤਂ ਕਰ੍ਮ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਮ੍
ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਿਆ, ਤੂੰ ਇਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛ ਰਿਹਾ ਹੈਂ? ਜਿਹੜਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮੰਦਾ, ਉਹਦਾ ਫਲ ਜ਼ਰੂਰ ਭੋਗਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਬਲਿष੍ਠੈਰ੍ਦੁਰ੍ਬਲੈਰ੍ਵਾਪਿ ਸ੍ਵਲ੍ਪਂ ਵਾ ਬਹੁ ਵਾ ਕृਤਮ੍ । ਸਰ੍ਵਥੈਵ ਹਿ ਭੋਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸਦੇਵਾਸੁਰਮਾਨੁषੈਃ
ਚਾਹੇ ਤਾਕਤਵਰ ਕਰੇ ਜਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰ, ਘੱਟ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਵੱਧ, ਹਰ ਕੰਮ ਦਾ ਫਲ ਦੇਵਤੇ, ਅਸੁਰ ਤੇ ਮਨੁੱਖ — ਸਭ ਨੂੰ ਭੋਗਣਾ ਹੀ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਕ੍ਰਾਯੇਤ੍ਥਂ ਮਤਿਰ੍ਦਤ੍ਤਾ ਹਰਿਣਾ ਵृਤ੍ਰਘਾਤਿਨੇ । ਪ੍ਰਵਿष੍ਟੋऽਥ ਪਵਿਂ ਵਿष੍ਣੁਃ ਸਹਾਯਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਪਦ੍ਯਤ
ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਇਹ ਸਲਾਹ ਹਰਿ ਨੇ ਦਿੱਤੀ, ਜੋ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਦਾ ਸੰਘਾਰਕ ਸੀ। ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਣੂ ਹਥਿਆਰ ਵਿਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ ਤੇ ਉਸਦਾ ਸਾਥੀ ਬਣ ਗਿਆ।
ਨ ਚਾਪਦਿ ਸਹਾਯੋऽਭੂਦ੍ਵਾਸੁਦੇਵਃ ਕਥਞ੍ਚਨ । ਸਮਯੇ ਸ੍ਵਜਨਃ ਸਰ੍ਵਃ ਸਂਸਾਰੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਨਰਾਧਿਪ
ਮੁਸੀਬਤ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਵੀ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਦਦਗਾਰ ਨਹੀਂ ਬਣਿਆ। ਰਾਜਨ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ, ਸਮਾਂ ਆਉਣ 'ਤੇ ਆਪਣੇ ਵੀ ਛੱਡ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਦੈਵੇ ਵਿਮੁਖਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਨ ਕੋऽਪ੍ਯਸ੍ਤਿ ਸਹਾਯਵਾਨ੍ । ਪਿਤਾ ਮਾਤਾ ਤਥਾ ਭਾਰ੍ਯਾ ਭ੍ਰਾਤਾ ਵਾਥ ਸਹੋਦਰਃ
ਜਦੋਂ ਕਿਸਮਤ ਉਲਟੀ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਸਾਥੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ—ਨਾ ਪਿਓ, ਨਾ ਮਾਂ, ਨਾ ਪਤਨੀ, ਨਾ ਭਰਾ, ਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਆਪਣੇ।
ਸੇਵਕੋ ਵਾਪਿ ਮਿਤ੍ਰਂ ਵਾ ਪੁਤ੍ਰਸ਼੍ਚੈਵ ਤਥੌਰਸਃ । ਪ੍ਰਤਿਕੂਲੇ ਗਤੇ ਦੈਵੇ ਨ ਕੋऽਪ੍ਯੇਤਿ ਸਹਾਯਤਾਮ੍
ਨਾ ਨੌਕਰ, ਨਾ ਮਿੱਤਰ, ਨਾ ਆਪਣਾ ਜਣਿਆ ਪੁੱਤ ਵੀ; ਜਦੋਂ ਭਾਗ ਉਲਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੋਈ ਵੀ ਮਦਦ ਲਈ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ।
ਭੋਕ੍ਤਾ ਪਾਪਸ੍ਯ ਪੁਣ੍ਯਸ੍ਯ ਕਰ੍ਤਾ ਭਵਤਿ ਸਰ੍ਵਥਾ । ਵृਤ੍ਰਂ ਹਤ੍ਵਾ ਗਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਨਿਸ੍ਤੇਜਸ੍ਕਃ ਸ਼ਚੀਪਤਿਃ
ਪਾਪ ਜਾਂ ਪੁੰਨ ਦਾ ਭੋਗਤਾ ਤੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਕਰਤਾ ਇੱਕ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਸਾਰੇ ਚਲੇ ਗਏ, ਤੇ ਸ਼ਚੀਪਤੀ ਬਿਲਕੁਲ ਨਿਰਬਲ ਰਹਿ ਗਿਆ।
ਸ਼ੇਪੁਸ੍ਤਂ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹੇਤ੍ਯਬ੍ਰੁਵਞ੍ਛਨੈਃ । ਕੋ ਨਾਮ ਸ਼ਪਥਾਨ੍ਕृਤ੍ਵਾ ਸਤ੍ਯਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਵਚਃ ਪੁਨਃ
ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਚੁੱਪ ਚਾਪ ਉਸ ਨੂੰ 'ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਘਾਤੀ' ਆਖ ਕੇ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ। ਭਲਾ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਕਸਮਾਂ ਖਾ ਕੇ, ਸੱਚ ਬੋਲ ਕੇ, ਫਿਰ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵੱਲ ਵਧੇ?
ਜਿਘਾਂਸਤਿ ਸੁਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਤਂ ਮੁਨਿਂ ਮਿਤ੍ਰਤ੍ਵਮਾਗਤਮ੍ । ਦੇਵਗੋष੍ਠ੍ਯਾਂ ਸੁਰੋਦ੍ਯਾਨੇ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਣਾਂ ਸਮਾਗਮੇ
ਉਹ ਉਸ ਮੁਨੀ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਕੇ ਮਿੱਤਰ ਬਣ ਕੇ ਆਇਆ ਸੀ; ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਸਭਾ, ਸੁਗੰਧਿਤ ਬਾਗ ਵਿਚ ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿਚ ਹੋਇਆ।
ਸਰ੍ਵਤ੍ਰੈਵ ਕਥਾ ਤਸ੍ਯ ਵਿਸ੍ਤਾਰਮਗਮਤ੍ਕਿਲ । ਕਿਂ ਕृਤਂ ਦੁष੍ਕृਤਂ ਕਰ੍ਮ ਸ਼ਕ੍ਰੇਣਾਦ੍ਯ ਜਿਘਾਂਸਤਾ
ਉਸ ਦੀ ਇਹ ਕਰਤੂਤ ਹਰ ਥਾਂ ਫੈਲ ਗਈ: 'ਅੱਜ ਸ਼ਕ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਮਾੜਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਠੱਗੀ ਨਾਲ ਮਾਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ?'
ਵृਤ੍ਰਂ ਛਲੇਨ ਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਤਂ ਮੁਨਿਭਿਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਤਾਰਿਤਮ੍ । ਵੇਦਪ੍ਰਮਾਣਮੁਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਸ੍ਵੀਕृਤਂ ਸੌਗਤਂ ਮਤਮ੍
ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ ਤੇ ਮੁਨੀਆਂ ਵਲੋਂ ਠੱਗਿਆ ਗਿਆ, ਠੱਗੀ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ। ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਛੱਡ ਕੇ, ਬੁੱਧਾਂ ਦੀ ਮਤ ਸਵੀਕਾਰ ਲੀਤੀ ਗਈ।
ਯਦਯਂ ਨਿਹਤਃ ਸ਼ਨੁਰ੍ਵਞ੍ਚਯਿਤ੍ਵਾਤਿਸਾਹਸਾਤ੍ । ਕੋ ਨਾਮ ਵਚਨਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਵਿਪਰੀਤਮਥਾਚਰੇਤ੍
ਇਹ ਸ਼ਕ੍ਰ ਨੇ ਠੱਗੀ ਤੇ ਹੱਦ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਿੰਮਤ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ। ਭਲਾ ਕੌਣ ਹੈ ਜੋ ਆਪਣਾ ਵਚਨ ਦੇ ਕੇ, ਫਿਰ ਉਲਟ ਕੰਮ ਕਰੇ?
ਵਿਨਾ ਸ਼ਕ੍ਰਂ ਹਰਿਂ ਵਾਪਿ ਯਥਾਯਂ ਵਿਨਿਪਾਤਿਤਃ । ਏਵਂਵਿਧਾਃ ਕਥਾਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯਾਃ ਸਮਾਜੇष੍ਵਭਵਨ੍ਭृਸ਼ਮ੍
ਸ਼ਕ੍ਰ ਜਾਂ ਹਰੀ ਦੇ ਬਿਨਾ ਵੀ, ਉਹ ਡਿੱਗ ਗਿਆ। ਅਜਿਹੀਆਂ ਹੋਰ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵੀ ਸਭਾ ਵਿਚ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਬਣੀਆਂ।
ਸ਼ੁਸ਼੍ਰਾਵੇਨ੍ਦ੍ਰੋऽਪਿ ਵਿਵਿਧਾਃ ਸ੍ਵਕੀਰ੍ਤੇਰ੍ਹਾਨਿਕਾਰਕਾਃ । ਯਸ੍ਯ ਕੀਰ੍ਤਿਰ੍ਹਤਾ ਲੋਕੇ ਧਿਕ੍ਤਸ੍ਯੈਵ ਕੁਜੀਵਿਤਮ੍
ਇੰਦਰ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਈਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣੀਆਂ। ਜਿਸ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਮਿੱਟ ਜਾਵੇ, ਉਸ ਜਿਹਾ ਮਾੜਾ ਜੀਵਨ ਕਿਸੇ ਲਈ ਨਹੀਂ।
ਯਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪਥਿ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਃ ਸ੍ਮੇਰਮੁਖੋ ਭਵੇਤ੍ । ਇਨ੍ਦ੍ਰਦ੍ਯੁਮ੍ਨੋऽਪਿ ਰਾਜਰ੍षਿਃ ਪਤਿਤਃ ਕੀਰ੍ਤਿਸਂਕ੍ਸ਼ਯਾਤ੍
ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਾਹ ਵਿਚ ਤੁਰਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਵੈਰੀ ਵੀ ਮੁਸਕੁਰਾ ਪਵੇ, ਇੰਦਰਦਯੁਮਨ ਵਰਗਾ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਵੀ ਇੱਜ਼ਤ ਗੁਆ ਕੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਦਕृਤਪਾਪੋऽਸੌ ਪਾਪਕृਤ੍ਕਿਂ ਨ ਪਾਤ੍ਯਤੇ । ਸ੍ਵਲ੍ਪੇऽਪਰਾਧੇऽਪਿ ਨृਪੋ ਯਯਾਤਿਃ ਪਤਿਤਃ ਕਿਲ
ਉਹ ਰਾਜਾ ਜਿਸ ਨੇ ਕੋਈ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਉਹ ਵੀ ਸੁਰਗ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਜੋ ਪਾਪ ਕਰੇ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਨਹੀਂ ਡਿੱਗਦਾ? ਥੋੜ੍ਹੀ ਜਿਹੀ ਗਲਤੀ ਤੇ ਵੀ ਰਾਜਾ ਯਯਾਤੀ ਡਿੱਗ ਗਿਆ ਸੀ।
ਨृਪਃ ਕਰ੍ਕਟਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋ ਯੁਗਾਨष੍ਟਾਦਸ਼ੈਵ ਤੁ । ਭृਗੁਪਤ੍ਨੀਸ਼ਿਰਸ਼੍ਛੇਦਾਦ੍ਭਗਵਾਨ੍ਹਰਿਰਚ੍ਯੁਤਃ
ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਅੱਠਾਰਾਂ ਯੁੱਗਾਂ ਲਈ ਕਾਂਕੜ ਬਣ ਗਿਆ। ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਹਰੀ, ਭ੍ਰਿਗੁ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦਾ ਸਿਰ ਵੱਢਣ ਕਰਕੇ—
ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ਼ਾਪਾਤ੍ਪਸ਼ੋਰ੍ਯੋਨੌ ਸਞ੍ਜਾਤੋ ਮਕਰਾਦਿषੁ । ਵਿष੍ਣੁਸ਼੍ਚ ਵਾਮਨੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਯਾਚਨਾਰ੍ਥਂ ਬਲੇਰ੍ਗृਹੇ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਉਹ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਜਨਮਾਂ ਵਿਚ ਆਇਆ, ਮੱਛੀ ਆਦਿਕ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ। ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਵੀ ਵਾਮਨ ਬਣ ਕੇ ਬਲੀ ਦੇ ਘਰ ਮੰਗਣ ਗਿਆ।
ਗਤਃ ਕਿਮਪਰਂ ਦੁਃਖਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਦੁष੍ਕृਤੀ ਨਰਃ । ਰਾਮੋऽਪਿ ਵਨਵਾਸੇषੁ ਸੀਤਾਵਿਰਹਜਂ ਬਹੁ
ਮੰਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਹੋਰ ਕਿਹੜਾ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਭੋਗਦਾ? ਰਾਮ ਜੀ ਨੇ ਵੀ ਜੰਗਲ ਵਾਸ ਦੌਰਾਨ, ਸੀਤਾ ਤੋਂ ਵਿੱਛੋੜੇ ਦਾ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਸਹਿਆ।
ਦੁਃਖਂ ਚ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਵਾਨ੍ਘੋਰਂ ਭृਗੁਸ਼ਾਪੇਨ ਭਾਰਤ । ਤਥੇਨ੍ਦ੍ਰੋऽਪਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾਕृਤਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਮਹਦ੍ਭਯਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਭੀ ਭ੍ਰਿਗੁ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਭਾਰੀ ਦੁੱਖ ਭੋਗਿਆ, ਭਾਰਤ। ਇੰਦਰ ਨੇ ਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਘਾਤ ਕਰਕੇ ਵੱਡਾ ਡਰ ਵੇਖਿਆ।
ਨ ਸ੍ਵਾਸ੍ਥ੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ ਗੇਹੇऽਸੌ ਸਰ੍ਵਸਿਦ੍ਧਿਸਮਨ੍ਵਿਤੇ । ਪੌਲੋਮੀ ਤਂ ਸਭਾਹੀਨਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਵਾਸਵਮ੍
ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿਚ, ਸਭ ਕੁਝ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵੀ, ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਸਕਿਆ। ਜਦੋਂ ਪੌਲੋਮੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਭਾ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਵਾਸਵ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ।
ਨਿਃਸ਼੍ਵਸਨ੍ਤਂ ਭਯਤ੍ਰਸ੍ਤਂ ਨष੍ਟਸਂਜ੍ਞਂ ਵਿਚੇਤਸਮ੍ । ਕਿਂ ਪ੍ਰਭੋऽਦ੍ਯ ਭਯਾਰ੍ਤੋऽਸਿ ਮृਤਸ੍ਤੇ ਦਾਰੁਣੋ ਰਿਪੁਃ
ਉਹ ਭਾਰੀ ਸਾਹ ਲੈ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਡਰ ਨਾਲ ਕੰਬ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਤੇ ਹੋਸ਼ ਗੁਆਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਅੱਜ ਤੂੰ ਇੰਨਾ ਡਰੇ ਹੋਏ ਕਿਉਂ ਲੱਗ ਰਹੇ ਹੋ? ਕੋਈ ਭਿਆਨਕ ਦੁਸ਼ਮਣ ਤੈਨੂੰ ਮਾਰ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਗਿਆ?
ਕਾ ਚਿਨ੍ਤਾ ਵਰ੍ਤਤੇ ਕਾਨ੍ਤ ਤਵ ਸ਼ਤ੍ਰੁਨਿषੂਦਨ । ਕਸ੍ਮਾਚ੍ਛੋਚਸਿ ਲੋਕੇਸ਼ ਨਿਃਸ਼੍ਵਸਨ੍ਪ੍ਰਾਕृਤੋ ਯਥਾ
ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਤੈਨੂੰ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਨਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਕਿਸ ਗੱਲ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਹੈ? ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਤੂੰ ਆਮ ਮਨੁੱਖ ਵਾਂਗ ਸਾਹ ਲੈ ਕੇ ਕਿਉਂ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਬੈਠਾ ਹੈਂ?
ਨਾਨ੍ਯੋऽਸ੍ਤਿ ਬਲਵਾਞ੍ਛਤ੍ਰੁਰ੍ਯੇਨ ਚਿਨ੍ਤਾਪਰੋ ਭਵਾਨ੍ । ਇਨ੍ਦ੍ਰ ਉਵਾਚ ਨਾਰਾਤਿਰ੍ਬਲਵਾਨ੍ਮੇऽਸ੍ਤਿ ਨ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਰ੍ਨ ਸੁਖਂ ਤਥਾ
ਤੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਹੋਰ ਵੱਡਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨਹੀਂ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਇੰਨੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰੇਂ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾਭਯਾਦ੍ਰਾਜ੍ਞਿ ਬਿਭੇਮਿ ਸਤਤਂ ਗृਹੇ । ਨ ਨਨ੍ਦਨਂ ਸੁਖਕਰਂ ਨਾਮृਤਂ ਨ ਗृਹਂ ਵਨਮ੍
ਇੰਦਰ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਵੀ ਵੱਡਾ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਮੈਨੂੰ ਚੈਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਨਾ ਸੁਖ। ਹੇ ਰਾਣੀ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿਚ ਸਦਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਦੇ ਡਰ ਨੇ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਨਾ ਨੰਦਨ ਬਾਗ, ਨਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ, ਨਾ ਘਰ, ਨਾ ਜੰਗਲ—ਕੋਈ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਦੇਂਦਾ।
ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਣਾਂ ਤਥਾ ਗੇਯਂ ਨृਤ੍ਯਮਪ੍ਸਰਸਾਂ ਪੁਨਃ । ਨ ਤ੍ਵਂ ਸੁਖਕਰਾ ਨਾਰੀ ਨਾਨਾ ਚ ਸੁਰਯੋषਿਤਃ
ਨਾ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਗੀਤ, ਨਾ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਨਾਚ, ਨਾ ਤੂੰ ਪਿਆਰੀ, ਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਦੇਵ-ਇਸਤਰੀ ਮੈਨੂੰ ਸੁਖ ਦੇ ਸਕਦੀ।
ਨ ਤਥਾ ਕਾਮਧੇਨੁਸ਼੍ਚ ਦੇਵਵृਕ੍ਸ਼ਃ ਸੁਖਪ੍ਰਦਃ । ਕਿਂ ਕਰੋਮਿ ਕ੍ਵ ਗਚ੍ਛਾਮਿ ਕ੍ਵ ਸ਼ਰ੍ਮ ਮਮ ਜਾਯਤੇ
ਨਾ ਕਾਮਧੇਨੁ ਗਾਂ, ਨਾ ਦੇਵ-ਵ੍ਰਿੱਛ ਮੈਨੂੰ ਸੁਖ ਦੇ ਸਕਦੇ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂ, ਕਿੱਥੇ ਮੈਨੂੰ ਚੈਨ ਮਿਲੇ?
ਇਤਿ ਚਿਨ੍ਤਾਪਰਃ ਕਾਨ੍ਤੇ ਨ ਲਭੇ ਸੁਖਮਾਤ੍ਮਨਿ । ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਵਚਨਂ ਸ਼ਕ੍ਰਃ ਪ੍ਰਿਯਾਂ ਪਰਮਕਾਤਰਾਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਪਿਆਰੀ, ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਵੀ ਸੁਖ ਨਹੀਂ ਲੱਭ ਸਕਦਾ।
ਨਿਰ੍ਜਗਾਮ ਗृਹਾਨ੍ਮਨ੍ਦੋ ਮਾਨਸਂ ਸਰ ਉਤ੍ਤਮਮ੍ । ਪਦ੍ਮਨਾਲੇ ਪ੍ਰਵਿष੍ਟੋऽਸੌ ਭਯਾਰ੍ਤਃ ਸ਼ੋਕਕਰ੍षਿਤਃ
ਵਿਆਸ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਤੇ ਪਿਆਰੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਡਰ ਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਮਲ-ਸਰੋਵਰ ਵਿਚ ਚਲਾ ਗਿਆ।