ਪਾਦੌ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਸ਼ਿਰਸਾ ਪ੍ਰਣਯਾਦ੍ਵਿਧਾਤੁ- ਰ੍ਬਦ੍ਧਾਞ੍ਜਲਿਃ ਪੁਰਤ ਏਵ ਸਮਾਸਸਾਦ । ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਤਂ ਸੁਵਰਦਂ ਤਪਸਾ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਂ ਪ੍ਰੇਮ੍ਣਾਤਿਗਦ੍ਗਦਗਿਰਾ ਵਿਨਯੇਨ ਨਮ੍ਰਃ
ਉਸ ਨੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਵਿਧਾਤਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਖੜਾ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਵਰਦਾਤਾ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਕੰਪਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਆਖਣ ਲੱਗਾ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਮਯਾ ਸਕਲਦੇਵਪਦਂ ਪ੍ਰਭੋऽਦ੍ਯ ਯਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਤਵ ਸੁਦੁਰ੍ਲਭਮਾਸ਼ੁ ਜਾਤਮ੍ । ਵਾਞ੍ਛਾਸ੍ਤਿ ਨਾਥ ਮਨਸਿ ਪ੍ਰਵਣੇ ਦੁਰਾਪਾ ਤਾਂ ਪ੍ਰਬ੍ਰਵੀਮਿ ਕਮਲਾਸਨ ਵੇਤ੍ਸਿ ਭਾਵਮ੍
'ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਅੱਜ ਮੈਨੂੰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗਾ ਦਰਜਾ ਮਿਲ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰਾ ਇਹ ਅਤਿ ਦੁਲੱਭ ਦਰਸ਼ਨ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲ ਗਿਆ। ਹੇ ਕਮਲ ਆਸਨ ਵਾਲੇ, ਮੇਰੇ ਭਗਤਿ ਭਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਇੱਕ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਹ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਮਨ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਜਾਣਦਾ ਹੀ ਹੈਂ।'
ਮृਤ੍ਯੁਸ਼੍ਚ ਮਾ ਭਵਤੁ ਮੇ ਕਿਲ ਲੋਹਕਾष੍ਠ- ਸ਼ੁष੍ਕਾਰ੍ਦ੍ਰਵਂਸ਼ਨਿਚਯੈਰਪਰੈਸ਼੍ਚ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੈਃ । ਵृਦ੍ਧਿ ਪ੍ਰਯਾਤੁ ਮਮ ਵੀਰ੍ਯਮਤੀਵ ਯੁਦ੍ਧੇ ਯਸ੍ਮਾਦ੍ਭਵਾਮਿ ਸਬਲੈਰਮਰੈਰਜੇਯਃ
'ਮੇਰੀ ਮੌਤ ਨਾ ਤਾਂ ਲੋਹੇ, ਨਾ ਲੱਕੜ, ਨਾ ਸੁੱਕੀ ਜਾਂ ਗਿੱਲੀ ਬਾਂਸ ਦੀ ਲੱਕੜ, ਤੇ ਨਾ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਹੋਵੇ। ਮੇਰੀ ਤਾਕਤ ਜੰਗ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਵਧ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਫੌਜਾਂ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਅਜੇਹਾ ਹੋ ਜਾਵਾਂ।'
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਇਤ੍ਥਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਿਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤਮਾਹ ਪ੍ਰਹਸਨ੍ਨਿਵ । ਉਤ੍ਤਿष੍ਠ ਗਚ੍ਛ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਵਾਞ੍ਛਿਤਂ ਸਫਲਂ ਸਦਾ
ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੰਗਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਹੱਸ ਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ: 'ਉਠ, ਚਲਾ ਜਾ, ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਿਆ, ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇਗੀ।'
ਨ ਸ਼ੁष੍ਕੇਣ ਨ ਚਾਰ੍ਦ੍ਰੇਣ ਨ ਪਾषਾਣੇਨ ਦਾਰੁਣਾ । ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਚ ਤੇ ਮृਤ੍ਯੁਰਿਤਿ ਸਤ੍ਯਂ ਬ੍ਰਵੀਮ੍ਯਹਮ੍
'ਨਾ ਤਾਂ ਸੁੱਕੀ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ, ਨਾ ਗਿੱਲੀ ਨਾਲ, ਨਾ ਪੱਥਰ ਨਾਲ, ਨਾ ਲੱਕੜ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਮੌਤ ਹੋਵੇਗੀ—ਇਹ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੱਚ ਆਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।'
ਇਤਿ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਵਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਜਗਾਮ ਭੁਵਨਂ ਪਰਮ੍ । ਵृਤ੍ਰਸ੍ਤੁ ਤਂ ਵਰਂ ਲਬ੍ਧਾ ਮੁਦਿਤਃ ਸ੍ਵਗृਹਂ ਯਯੌ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰ ਦੇ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਪਣੇ ਉੱਚੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਚਲੇ ਗਏ। ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਉਹ ਵਰ ਮਿਲਣ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ।
ਸ਼ਸ਼ਂਸ ਪਿਤੁਰਗ੍ਰੇ ਤਦ੍ਵਰਦਾਨਂ ਮਹਾਮਤਿਃ । ਤ੍ਵष੍ਟਾ ਤੁ ਮੁਦਿਤਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਪੁਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਵਰਂ ਤਦਾ
ਉਸ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਨੇ ਪਿਤਾ ਅੱਗੇ ਉਹ ਵਰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਤਦੋਂ ਤਵਸ਼ਟਾ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਹੁਣ ਉਸਨੂੰ ਵਰ ਪਾਇਆ ਹੋਇਆ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸ੍ਵਸ੍ਤਿ ਤੇऽਸ੍ਤੁ ਮਹਾਭਾਗ ਜਹਿ ਸ਼ਕ੍ਰਂ ਰਿਪੁਂ ਮਮ । ਹਤ੍ਵਾਗਚ੍ਛ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਸੋ ਹਨ੍ਤਾਰਂ ਪਾਪਸਂਯੁਤਮ੍
ਬੇਹੱਦ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ! ਮੇਰੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇ। ਉਹਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਦੇ ਘਾਤੀ, ਜੋ ਪਾਪੀ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਕਰ।
ਭਵ ਤ੍ਵਂ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਧੀਸ਼ਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਵਿਜਯਂ ਰਣੇ । ਮਮਾਧਿਂ ਛਿਨ੍ਧਿ ਵਿਪੁਲਂ ਪੁਤ੍ਰਨਾਸ਼ਸਮੁਦ੍ਭਵਮ੍
ਜੰਗ ਵਿਚ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣ। ਮੇਰਾ ਇਹ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ, ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਗੁਮ ਹੋਣ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਦੂਰ ਕਰ।
ਜੀਵਤੋ ਵਾਕ੍ਯਕਰਣਾਤ੍ਕ੍ਸ਼ਯਾਹੇ ਭੂਰਿਭੋਜਨਾਤ੍ । ਗਯਾਯਾਂ ਪਿਣ੍ਡਦਾਨਾਚ੍ਚ ਤ੍ਰਿਭਿਃ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਤਾ
ਜੀਉਂਦੇ ਪਿਉ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨਣ ਨਾਲ, ਸਾਲਾਨਾ ਸ਼ਰਾਧ ਤੇ ਵਧੀਆ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਤੇ ਗਯਾ ਵਿਖੇ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣਾ ਫਰਜ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪੁਤ੍ਰ ਮਮਾਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਦੁਃਖਂ ਨਾਸ਼ਿਤੁਮਰ੍ਹਸਿ । ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਮਮ ਚਿਤ੍ਤਾਤ੍ਤੁ ਨਾਪਸਰ੍ਪਤਿ ਕਰ੍ਹਿਚਿਤ੍
ਇਸ ਲਈ, ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਇਹ ਡੂੰਘਾ ਦੁੱਖ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਟਾ ਦੇ। ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਮੇਰੇ ਮਨ ਤੋਂ ਕਦੇ ਵੀ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਸੁਸ਼ੀਲਃ ਸਤ੍ਯਵਾਦੀ ਚ ਤਾਪਸੋ ਵੇਦਵਿਤ੍ਤਮਃ । ਅਪਰਾਧਂ ਵਿਨਾ ਤੇਨ ਨਿਹਤਃ ਪਾਪਬੁਦ੍ਧਿਨਾ
ਉਹ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲਾ, ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ, ਤਪੱਸਵੀ ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨੀ ਸੀ। ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਸਨੂੰ ਪਾਪੀ ਮਨ ਵਾਲੇ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਇਤਿ ਤਸ੍ਯ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵृਤ੍ਰਃ ਪਰਮਦੁਰ੍ਜਯਃ । ਰਥਮਾਰੁਹ੍ਯ ਤਰਸਾ ਨਿਰ੍ਜਗਾਮ ਪਿਤੁਰ੍ਗृਹਾਤ੍
ਵਿਆਸ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਿਨੂੰ ਜਿੱਤਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਸੀ, ਉਹ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਪਿਉ ਦੇ ਘਰੋਂ ਨਿਕਲ ਪਿਆ।
ਰਣਦੁਨ੍ਦੁਭਿਨਿਰ੍ਘੋषਂ ਸ਼ਙ੍ਖਨਾਦਂ ਮਹਾਬਲਮ੍ । ਕਾਰਯਿਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਯਾਣਂ ਸ ਚਕਾਰ ਮਦਗਰ੍ਵਿਤਃ
ਉਸ ਨੇ ਜੰਗ ਦੇ ਨਗਾਰੇ ਤੇ ਸ਼ੰਖ ਵਜਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਕਤੀ ਭਰੇ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਨਿਰ੍ਯਯੌ ਨਯਸਂਯੁਕ੍ਤਃ ਸੇਵਕਾਨਿਤਿ ਸਂਵਦਨ੍ । ਹਤ੍ਵਾ ਸ਼ਕ੍ਰਂ ਗ੍ਰਹੀष੍ਯਾਮਿ ਸੁਰਰਾਜ੍ਯਮਕਣ੍ਟਕਮ੍
ਉਹ ਅਕਲਮੰਦ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਨਿਕਲ ਪਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਮੈਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜ ਲੈ ਲਵਾਂਗਾ।'
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਨਿਰ੍ਜਗਾਮਾਸ਼ੁ ਸ੍ਵਸੈਨ੍ਯਪਰਿਵਾਰਿਤਃ । ਮਹਤਾ ਸੈਨ੍ਯਨਾਦੇਨ ਭੀषਯਨ੍ਨਮਰਾਵਤੀਮ੍
ਇਹ ਗੱਲ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ لشਕਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਜਲਦੀ ਨਿਕਲ ਪਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਫੌਜ ਦੇ ਡਰਾਉਣੇ ਸ਼ੋਰ ਨਾਲ ਅਮਰਾਵਤੀ ਕੰਬ ਗਈ।
ਤਮਾਗਚ੍ਛਨ੍ਤਮਾਜ੍ਞਾਯ ਤੁਰਾषਾਡਪਿ ਸਤ੍ਵਰਃ । ਸੇਨੋਦ੍ਯੋਗਂ ਭਯਤ੍ਰਸ੍ਤਃ ਕਾਰਯਾਮਾਸ ਭਾਰਤ
ਜਦ ਉਸਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲੀ, ਤੁਰਾਸ਼ਾਢ ਡਰ ਕਰਕੇ ਜਲਦੀ ਫੌਜ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਹੇ ਭਾਰਤ।
ਸਰ੍ਵਾਨਾਹੂਯ ਤਰਸਾ ਲੋਕਪਾਲਾਨਰਿਨ੍ਦਮਃ । ਯੁਦ੍ਧਾਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰੇਰਯਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਵ੍ਯਰੋਚਤ ਮਹਾਦ੍ਯੁਤਿਃ
ਉਸ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਬੁਲਾ ਲਿਆ ਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਜੰਗ ਲਈ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।
ਗृਧ੍ਰਨ੍ਵ੍ਯੂਹਂ ਤਤਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਂਸ੍ਥਿਤਃ ਪਾਕਸ਼ਾਸਨਃ । ਤਤ੍ਰਾਜਗਾਮ ਵੇਗਾਤ੍ਤੁ ਵृਤ੍ਰਃ ਪਰਬਲਾਰ੍ਦਨਃ
ਫਿਰ ਪਾਕਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਗਿੱਧ ਵਾਂਗ ਫੌਜ ਦੀ ਕਤਾਰ ਬਣਾਈ ਤੇ ਖੁਦ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆ ਗਿਆ।
ਦੇਵਦਾਨਵਯੋਸ੍ਤਾਵਤ੍ਸਂਗ੍ਰਾਮਸ੍ਤੁਮੁਲੋऽਭਵਤ੍ । ਵृਤ੍ਰਵਾਸਵਯੋਃ ਸਂਖ੍ਯੇ ਮਨਸਾ ਵਿਜਯੈषਿਣੋਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਵਿਚ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗ ਛਿੜ ਗਈ। ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਤੇ ਵਾਸਵ ਦੋਵੇਂ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਸਨ।
ਏਵਂ ਪਰਸ੍ਪਰਂ ਯੁਦ੍ਧੇ ਸਨ੍ਦੀਪ੍ਤੇ ਭਯਦੇ ਭृਸ਼ਮ੍ । ਆਕੂਤਂ ਦੇਵਤਾਃ ਪ੍ਰਾਪੁਰ੍ਦੈਤ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਪਰਮਾਂ ਮੁਦਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਜੰਗ ਬਹੁਤ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਹੋ ਗਈ, ਤਾਂ ਦੇਵਤੇ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਪੈ ਗਏ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਹੋਈ।
ਤੋਮਰੈਰ੍ਭਿਨ੍ਦਿਪਾਲੈਸ਼੍ਚ ਖਡ੍ਗੈਃ ਪਰਸ਼ੁਪਟ੍ਟਿਸ਼ੈਃ । ਜਘ੍ਨੁਃ ਪਰਸ੍ਪਰਂ ਦੇਵਦੈਤ੍ਯਾ ਸ੍ਵਸ੍ਵਵਰਾਯੁਧੈਃ
ਭਾਲਿਆਂ, ਗਦਿਆਂ, ਤਲਵਾਰਾਂ, ਕੁਹਾਡੀਆਂ ਤੇ ਪੱਟਿਆਂ ਨਾਲ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤਿਆ ਨੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਮਨਪਸੰਦ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਇਕ ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤੇ।
ਏਵਂ ਯੁਦ੍ਧੇ ਵਰ੍ਤਮਾਨੇ ਦਾਰੁਣੇ ਲੋਮਹਰ੍षਣੇ । ਸ਼ਕ੍ਰਂ ਜਗ੍ਰਾਹ ਸਹਸਾ ਵृਤ੍ਰਃ ਕ੍ਰੋਧਸਮਨ੍ਵਿਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਡਰਾਉਣੀ ਤੇ ਰੋਮਾਂਚਕ ਜੰਗ ਚੱਲ ਰਹੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਅਚਾਨਕ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਅਪਾਵृਤ੍ਯ ਮੁਖੇ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤ੍ਵਾ ਸ੍ਥਿਤੋ ਵृਤ੍ਰਃ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁਮ੍ । ਮੁਦਿਤੋऽਭੂਨ੍ਮਹਾਰਾਜ ਪੂਰ੍ਵਵੈਰਮਨੁਸ੍ਮਰਨ੍
ਵੱਡਾ ਮੂੰਹ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ, ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੇ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਸੁੱਟ ਲਿਆ ਤੇ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੇ ਰਾਜਨ! ਉਹ ਪੁਰਾਣੀ ਵੈਰਤਾ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਸ਼ਕ੍ਰੇ ਗ੍ਰਸ੍ਤੇऽਥ ਵृਤ੍ਰੇਣ ਸਂਭ੍ਰਾਨ੍ਤਾ ਨਿਰ੍ਜਰਾਸ੍ਤਦਾ । ਚੁਕ੍ਰੁਸ਼ਃ ਪਰਮਾਰ੍ਤਾਸ੍ਤੇ ਹਾ ਸ਼ਕ੍ਰੇਤਿ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ
ਜਦੋਂ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੇ ਨਿਗਲ ਲਿਆ, ਤਦੋਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਡਰ ਗਏ ਤੇ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਪੈ ਕੇ ਵਾਰ ਵਾਰ 'ਹਾਏ ਇੰਦਰ!' ਚੀਕਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਅਪਾਵृਤਂ ਮੁਖੇ ਸ਼ਕ੍ਰਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵੇ ਦਿਵੌਕਸਃ । ਬृਹਸ੍ਪਤਿਂ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯੋਚੁਰ੍ਦੀਨਾ ਵ੍ਯਥਿਤਚੇਤਸਃ
ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਅਕਾਸ਼ਵਾਸੀਆਂ ਨੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ, ਉਹ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਅੱਗੇ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ, ਦੁਖੀ ਤੇ ਚਿੰਤਤ ਮਨ ਨਾਲ ਉਸਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗ ਪਏ।
ਕਿਂ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਤ੍ਵਮਸ੍ਮਾਕਂ ਗੁਰੁਃ ਪਰਃ । ਸ਼ਕ੍ਰੋ ਗ੍ਰਸ੍ਤਸ੍ਤੁ ਵृਤ੍ਰੇਣ ਰਕ੍ਸ਼ਿਤੋ ਦੇਵਤਾਨ੍ਤਰੈਃ
ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਕੀ ਕਰੀਏ? ਤੂੰ ਸਾਡਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈਂ। ਇੰਦਰ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਵਲੋਂ ਨਿਗਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵਿਨਾ ਸ਼ਕ੍ਰੇਣ ਕਿਂ ਕੁਰ੍ਮਃ ਸਰ੍ਵੇ ਹੀਨਪਰਾਕ੍ਰਮਾਃ । ਅਭਿਚਾਰਂ ਕੁਰੁ ਵਿਭੋ ਸਤ੍ਵਰਃ ਸ਼ਕ੍ਰਮੁਕ੍ਤਯੇ
ਇੰਦਰ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਅਸੀਂ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ? ਸਾਡੇ ਸਾਰੇ ਬਲ ਘਟ ਗਏ ਹਨ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇੰਦਰ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਲਈ ਜਲਦੀ ਕੋਈ ਉਪਚਾਰ ਕਰ।
ਬृਹਸ੍ਪਤਿਰੁਵਾਚ ਕਿਂ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸੁਰਾਃ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤੋ ਮੁਖਮਧ੍ਯੇऽਸ੍ਤਿ ਵਾਸਵਃ । ਵृਤ੍ਰੇਣੋਤ੍ਸਾਦਿਤੋ ਜੀਵਨ੍ਨਸ੍ਤਿ ਕੋष੍ਠਾਨ੍ਤਰੇ ਰਿਪੋਃ
ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਹੁਣ ਕੀ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ? ਵਾਸਵ (ਇੰਦਰ) ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਵਲੋਂ ਜਿਉਂਦੇ ਹੀ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਫਸ ਗਿਆ ਤੇ ਹੁਣ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਦੇਵਾਸ਼੍ਚਿਨ੍ਤਾਤੁਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਤੁਰਾਸਾਹਂ ਤਥਾਕृਤਮ੍ । ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਮृਸ਼੍ਯ ਤਰਸਾ ਚਕ੍ਰੁਰ੍ਯਤ੍ਨਂ ਵਿਮੁਕ੍ਤਯੇ
ਵਿਆਸ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਤੁਰਾਸਾਹ ਨੂੰ ਐਸੇ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਕੇ ਇੰਦਰ ਦੀ ਰਿਹਾਈ ਲਈ ਜਤਨ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ।