ਗਨ੍ਧਮਾਦਨਮਾਸਾਦ੍ਯ ਪੁਣ੍ਯਾਂ ਦੇਵਧੁਨੀਂ ਸ਼ੁਭਾਮ੍ । ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਕੁਸ਼ਾਸਨਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਂਸ੍ਥਿਤਸ਼੍ਚ ਸ੍ਥਿਰਾਸਨਃ
ਗੰਧਮਾਦਨ ਪਹਾੜ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸੁੰਦਰ ਦੇਵਧੁਨੀ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ, ਕੁਸ਼ ਦੀ ਚੌਕੀ ਬਣਾਈ ਤੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਟਿਕ ਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ।
ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾਨ੍ਨਂ ਵਾਰਿਪਾਨਂ ਚ ਯੋਗਾਭ੍ਯਾਸਪਰਾਯਣਃ । ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਵਿਸ਼੍ਵਸृਜਂ ਚਿਤ੍ਤੇ ਸੋਪਵਿष੍ਟਃ ਸ੍ਥਿਰਾਸਨੇ
ਉਸ ਨੇ ਖਾਣਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਸਿਰਫ਼ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਤੇ ਸਾਰੀ ਤਨ-ਮਨ ਨਾਲ ਜੋਗ ਅਭਿਆਸ ਵਿਚ ਲੱਗ ਗਿਆ। ਉਹ ਅਡੋਲ ਆਸਨ ਵਿਚ ਬੈਠ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਮਘਵਾ ਤਂ ਤਪਸ੍ਯਨ੍ਤਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਚਿਨ੍ਤਾਤੁਰੋ ਹ੍ਯਭੂਤ੍ । ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਨ੍ਪ੍ਰੇषਯਾਮਾਸ ਵਿਘ੍ਨਾਰ੍ਥਂ ਪਾਕਸ਼ਾਸਨਃ
ਮਘਵਾਨ ਨੂੰ ਜਦ ਪਤਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਘਿਰ ਗਿਆ। ਪਾਕ ਨਾਸਕ ਨੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੂੰ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਭੇਜਿਆ।
ਯਕ੍ਸ਼ਾਂਸ਼੍ਚ ਪਨ੍ਨਗਾਨ੍ਸਰ੍ਪਾਨ੍ਕਿਨ੍ਨਰਾਨਮਿਤੌਜਸਃ । ਵਿਦ੍ਯਾਧਰਾਨਪ੍ਸਰਸੋ ਦੇਵਦੂਤਾਨਨੇਕਸ਼ਃ
ਉਸ ਨੇ ਯਕਸ਼, ਸੱਪ, ਕਿਨਰ ਜੋ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਸਨ, ਵਿਦਿਆਧਰ, ਅਪਸਰਾ ਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕਾਂ ਦੇਵਦੂਤ ਵੀ ਭੇਜੇ।
ਉਪਾਯਾਸ੍ਤੈਃ ਕृਤਾਃ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਤਪੋਵਿਘ੍ਨਾਯ ਮਾਯਿਭਿਃ । ਨ ਚਚਾਲ ਤਤੋ ਧ੍ਯਾਨਾਤ੍ਤ੍ਵਾष੍ਟ੍ਰਃ ਪਰਮਤਾਪਸਃ
ਉਹਨਾਂ ਮਾਇਆਵੀਆਂ ਨੇ ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਤਵਸ਼ਟ੍ਰ ਦਾ ਪੁੱਤ ਵੱਡਾ ਤਪੱਸੀ ਸੀ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਧਿਆਨ ਤੋਂ ਹਿਲਿਆ ਨਹੀਂ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਨੇਤृਤ੍ਵੇ ਸੇਨ੍ਦ੍ਰੈਃ ਸੁਰੈਰ੍ਵਿष੍ਣੋਃ ਸ਼ਰਣਗਮਨਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਨਿਰ੍ਗਤਾਸ੍ਤੇ ਪਰਾਵृਤ੍ਤਾਸ੍ਤਪੋਵਿਘ੍ਨਕਰਾਃ ਸੁਰਾਃ । ਨਿਰਾਸ਼ਾਃ ਕਾਰ੍ਯਸਂਸਿਦ੍ਧ੍ਯੈ ਤਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਦृਢਚੇਤਸਮ੍
ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੇ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਜੋ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪਾਉਣ ਆਏ ਸਨ, ਉਸ ਦੀ ਦ੍ਰਿੜ਼ ਨਿਸ਼ਚਾ ਦੇਖ ਕੇ ਨਿਰਾਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ।
ਜਾਤੇ ਵਰ੍षਸ਼ਤੇ ਪੂਰ੍ਣੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਲੋਕਪਿਤਾਮਹਃ । ਤਤ੍ਰਾਜਗਾਮ ਤਰਸਾ ਹਂਸਾਰੂਢਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਮੁਖਃ
ਜਦੋਂ ਸੌ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋ ਗਏ, ਤਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਚਾਰ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲਾ ਤੇ ਹੰਸ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ, ਉਥੇ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਆ ਗਿਆ।
ਆਗਤ੍ਯ ਤਮੁਵਾਚੇਦਂ ਤ੍ਵष੍ਟ੍ਟਪੁਤ੍ਰ ਸੁਖੀ ਭਵ । ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਧ੍ਯਾਨਂ ਵਰਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਦਦਾਮਿ ਤਵ ਵਾਞ੍ਛਿਤਮ੍
ਉਹ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗਾ: 'ਹੇ ਤਵਸ਼ਟ੍ਰ ਦੇ ਪੁੱਤ, ਖੁਸ਼ ਰਹਿ! ਹੁਣ ਧਿਆਨ ਛੱਡ ਦੇ ਤੇ ਜੋ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਉਹ ਮੰਗ ਲੈ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂਗਾ।'
ਤਪਸਾ ਤੇऽਦ੍ਯ ਤੁष੍ਟੋऽਸ੍ਮਿ ਤ੍ਵਾਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚਾਤਿਕਰ੍ਸ਼ਿਤਮ੍ । ਵਰਂ ਵਰਯ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਮਨੋऽਭਿਲषਿਤਂ ਤਵ
'ਤੇਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਅੱਜ ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਬਹੁਤ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈਂ। ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਿਆ, ਜੋ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਚਾਹ ਹੈ, ਉਹ ਵਰ ਮੰਗ ਲੈ।'
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਵृਤ੍ਰਸ੍ਤਦਾਤਿਵਿਸ਼ਦਾਂ ਪੁਰਤੋ ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਵਾਚਂ ਸੁਧਾਸਮਰਸਾਂ ਜਗਦੇਕਕਰ੍ਤੁਃ । ਸਨ੍ਤ੍ਯਜ੍ਯ ਯੋਗਕਲਨਾਂ ਸਹਸੋਦਤਿष੍ਠ- ਤ੍ਸਞ੍ਜਾਤਹਰ੍षਨਯਨਾਸ਼੍ਰੁਕਲਾਕਲਾਪਃ
ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਦੋਂ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੇ ਜਗਤ ਦੇ ਇਕੱਲੇ ਰਚਨਹਾਰ ਦੀ ਸੁਚੱਜੀ ਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੀ ਬਾਤ ਸੁਣੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਜੋਗ ਦੀ ਲਗਨ ਛੱਡ ਕੇ ਉੱਠ ਖੜਾ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਦੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ।
ਪਾਦੌ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਸ਼ਿਰਸਾ ਪ੍ਰਣਯਾਦ੍ਵਿਧਾਤੁ- ਰ੍ਬਦ੍ਧਾਞ੍ਜਲਿਃ ਪੁਰਤ ਏਵ ਸਮਾਸਸਾਦ । ਪ੍ਰੋਵਾਚ ਤਂ ਸੁਵਰਦਂ ਤਪਸਾ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਂ ਪ੍ਰੇਮ੍ਣਾਤਿਗਦ੍ਗਦਗਿਰਾ ਵਿਨਯੇਨ ਨਮ੍ਰਃ
ਉਸ ਨੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਵਿਧਾਤਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਖੜਾ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਵਰਦਾਤਾ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਭਰੀ ਕੰਪਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਆਖਣ ਲੱਗਾ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਮਯਾ ਸਕਲਦੇਵਪਦਂ ਪ੍ਰਭੋऽਦ੍ਯ ਯਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਤਵ ਸੁਦੁਰ੍ਲਭਮਾਸ਼ੁ ਜਾਤਮ੍ । ਵਾਞ੍ਛਾਸ੍ਤਿ ਨਾਥ ਮਨਸਿ ਪ੍ਰਵਣੇ ਦੁਰਾਪਾ ਤਾਂ ਪ੍ਰਬ੍ਰਵੀਮਿ ਕਮਲਾਸਨ ਵੇਤ੍ਸਿ ਭਾਵਮ੍
'ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਅੱਜ ਮੈਨੂੰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗਾ ਦਰਜਾ ਮਿਲ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੇਰਾ ਇਹ ਅਤਿ ਦੁਲੱਭ ਦਰਸ਼ਨ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲ ਗਿਆ। ਹੇ ਕਮਲ ਆਸਨ ਵਾਲੇ, ਮੇਰੇ ਭਗਤਿ ਭਰੇ ਮਨ ਵਿਚ ਇੱਕ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਹ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਮਨ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਜਾਣਦਾ ਹੀ ਹੈਂ।'
ਮृਤ੍ਯੁਸ਼੍ਚ ਮਾ ਭਵਤੁ ਮੇ ਕਿਲ ਲੋਹਕਾष੍ਠ- ਸ਼ੁष੍ਕਾਰ੍ਦ੍ਰਵਂਸ਼ਨਿਚਯੈਰਪਰੈਸ਼੍ਚ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੈਃ । ਵृਦ੍ਧਿ ਪ੍ਰਯਾਤੁ ਮਮ ਵੀਰ੍ਯਮਤੀਵ ਯੁਦ੍ਧੇ ਯਸ੍ਮਾਦ੍ਭਵਾਮਿ ਸਬਲੈਰਮਰੈਰਜੇਯਃ
'ਮੇਰੀ ਮੌਤ ਨਾ ਤਾਂ ਲੋਹੇ, ਨਾ ਲੱਕੜ, ਨਾ ਸੁੱਕੀ ਜਾਂ ਗਿੱਲੀ ਬਾਂਸ ਦੀ ਲੱਕੜ, ਤੇ ਨਾ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਹੋਵੇ। ਮੇਰੀ ਤਾਕਤ ਜੰਗ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਵਧ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਫੌਜਾਂ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਵੀ ਅਜੇਹਾ ਹੋ ਜਾਵਾਂ।'
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਇਤ੍ਥਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਿਤੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤਮਾਹ ਪ੍ਰਹਸਨ੍ਨਿਵ । ਉਤ੍ਤਿष੍ਠ ਗਚ੍ਛ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਵਾਞ੍ਛਿਤਂ ਸਫਲਂ ਸਦਾ
ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੰਗਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਹੱਸ ਕੇ ਆਖਣ ਲੱਗੇ: 'ਉਠ, ਚਲਾ ਜਾ, ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਿਆ, ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇਗੀ।'
ਨ ਸ਼ੁष੍ਕੇਣ ਨ ਚਾਰ੍ਦ੍ਰੇਣ ਨ ਪਾषਾਣੇਨ ਦਾਰੁਣਾ । ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਚ ਤੇ ਮृਤ੍ਯੁਰਿਤਿ ਸਤ੍ਯਂ ਬ੍ਰਵੀਮ੍ਯਹਮ੍
'ਨਾ ਤਾਂ ਸੁੱਕੀ ਚੀਜ਼ ਨਾਲ, ਨਾ ਗਿੱਲੀ ਨਾਲ, ਨਾ ਪੱਥਰ ਨਾਲ, ਨਾ ਲੱਕੜ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਮੌਤ ਹੋਵੇਗੀ—ਇਹ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੱਚ ਆਖ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।'
ਇਤਿ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਵਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਜਗਾਮ ਭੁਵਨਂ ਪਰਮ੍ । ਵृਤ੍ਰਸ੍ਤੁ ਤਂ ਵਰਂ ਲਬ੍ਧਾ ਮੁਦਿਤਃ ਸ੍ਵਗृਹਂ ਯਯੌ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰ ਦੇ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਪਣੇ ਉੱਚੇ ਲੋਕ ਵਿਚ ਚਲੇ ਗਏ। ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਉਹ ਵਰ ਮਿਲਣ ਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ।
ਸ਼ਸ਼ਂਸ ਪਿਤੁਰਗ੍ਰੇ ਤਦ੍ਵਰਦਾਨਂ ਮਹਾਮਤਿਃ । ਤ੍ਵष੍ਟਾ ਤੁ ਮੁਦਿਤਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਪੁਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਵਰਂ ਤਦਾ
ਉਸ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਨੇ ਪਿਤਾ ਅੱਗੇ ਉਹ ਵਰ ਮਿਲਣ ਦੀ ਗੱਲ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਤਦੋਂ ਤਵਸ਼ਟਾ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਹੁਣ ਉਸਨੂੰ ਵਰ ਪਾਇਆ ਹੋਇਆ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲ ਗਿਆ ਸੀ।
ਸ੍ਵਸ੍ਤਿ ਤੇऽਸ੍ਤੁ ਮਹਾਭਾਗ ਜਹਿ ਸ਼ਕ੍ਰਂ ਰਿਪੁਂ ਮਮ । ਹਤ੍ਵਾਗਚ੍ਛ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਸੋ ਹਨ੍ਤਾਰਂ ਪਾਪਸਂਯੁਤਮ੍
ਬੇਹੱਦ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ, ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ! ਮੇਰੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇ। ਉਹਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਦੇ ਘਾਤੀ, ਜੋ ਪਾਪੀ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਕਰ।
ਭਵ ਤ੍ਵਂ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਧੀਸ਼ਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਵਿਜਯਂ ਰਣੇ । ਮਮਾਧਿਂ ਛਿਨ੍ਧਿ ਵਿਪੁਲਂ ਪੁਤ੍ਰਨਾਸ਼ਸਮੁਦ੍ਭਵਮ੍
ਜੰਗ ਵਿਚ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣ। ਮੇਰਾ ਇਹ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ, ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਗੁਮ ਹੋਣ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਦੂਰ ਕਰ।
ਜੀਵਤੋ ਵਾਕ੍ਯਕਰਣਾਤ੍ਕ੍ਸ਼ਯਾਹੇ ਭੂਰਿਭੋਜਨਾਤ੍ । ਗਯਾਯਾਂ ਪਿਣ੍ਡਦਾਨਾਚ੍ਚ ਤ੍ਰਿਭਿਃ ਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਪੁਤ੍ਰਤਾ
ਜੀਉਂਦੇ ਪਿਉ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨਣ ਨਾਲ, ਸਾਲਾਨਾ ਸ਼ਰਾਧ ਤੇ ਵਧੀਆ ਭੋਜਨ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਤੇ ਗਯਾ ਵਿਖੇ ਪਿੰਡ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਕੰਮ ਕਰਕੇ ਪੁੱਤਰ ਆਪਣਾ ਫਰਜ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪੁਤ੍ਰ ਮਮਾਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਦੁਃਖਂ ਨਾਸ਼ਿਤੁਮਰ੍ਹਸਿ । ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਮਮ ਚਿਤ੍ਤਾਤ੍ਤੁ ਨਾਪਸਰ੍ਪਤਿ ਕਰ੍ਹਿਚਿਤ੍
ਇਸ ਲਈ, ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਇਹ ਡੂੰਘਾ ਦੁੱਖ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਟਾ ਦੇ। ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਮੇਰੇ ਮਨ ਤੋਂ ਕਦੇ ਵੀ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਸੁਸ਼ੀਲਃ ਸਤ੍ਯਵਾਦੀ ਚ ਤਾਪਸੋ ਵੇਦਵਿਤ੍ਤਮਃ । ਅਪਰਾਧਂ ਵਿਨਾ ਤੇਨ ਨਿਹਤਃ ਪਾਪਬੁਦ੍ਧਿਨਾ
ਉਹ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲਾ, ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ, ਤਪੱਸਵੀ ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨੀ ਸੀ। ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਸਨੂੰ ਪਾਪੀ ਮਨ ਵਾਲੇ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਇਤਿ ਤਸ੍ਯ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵृਤ੍ਰਃ ਪਰਮਦੁਰ੍ਜਯਃ । ਰਥਮਾਰੁਹ੍ਯ ਤਰਸਾ ਨਿਰ੍ਜਗਾਮ ਪਿਤੁਰ੍ਗृਹਾਤ੍
ਵਿਆਸ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਜਿਨੂੰ ਜਿੱਤਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਸੀ, ਉਹ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਪਿਉ ਦੇ ਘਰੋਂ ਨਿਕਲ ਪਿਆ।
ਰਣਦੁਨ੍ਦੁਭਿਨਿਰ੍ਘੋषਂ ਸ਼ਙ੍ਖਨਾਦਂ ਮਹਾਬਲਮ੍ । ਕਾਰਯਿਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਯਾਣਂ ਸ ਚਕਾਰ ਮਦਗਰ੍ਵਿਤਃ
ਉਸ ਨੇ ਜੰਗ ਦੇ ਨਗਾਰੇ ਤੇ ਸ਼ੰਖ ਵਜਾ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸ਼ਕਤੀ ਭਰੇ ਯਾਤਰਾ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
ਨਿਰ੍ਯਯੌ ਨਯਸਂਯੁਕ੍ਤਃ ਸੇਵਕਾਨਿਤਿ ਸਂਵਦਨ੍ । ਹਤ੍ਵਾ ਸ਼ਕ੍ਰਂ ਗ੍ਰਹੀष੍ਯਾਮਿ ਸੁਰਰਾਜ੍ਯਮਕਣ੍ਟਕਮ੍
ਉਹ ਅਕਲਮੰਦ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਨਿਕਲ ਪਿਆ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਮੈਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜ ਲੈ ਲਵਾਂਗਾ।'
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਨਿਰ੍ਜਗਾਮਾਸ਼ੁ ਸ੍ਵਸੈਨ੍ਯਪਰਿਵਾਰਿਤਃ । ਮਹਤਾ ਸੈਨ੍ਯਨਾਦੇਨ ਭੀषਯਨ੍ਨਮਰਾਵਤੀਮ੍
ਇਹ ਗੱਲ ਆਖ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ لشਕਰ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਜਲਦੀ ਨਿਕਲ ਪਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਫੌਜ ਦੇ ਡਰਾਉਣੇ ਸ਼ੋਰ ਨਾਲ ਅਮਰਾਵਤੀ ਕੰਬ ਗਈ।
ਤਮਾਗਚ੍ਛਨ੍ਤਮਾਜ੍ਞਾਯ ਤੁਰਾषਾਡਪਿ ਸਤ੍ਵਰਃ । ਸੇਨੋਦ੍ਯੋਗਂ ਭਯਤ੍ਰਸ੍ਤਃ ਕਾਰਯਾਮਾਸ ਭਾਰਤ
ਜਦ ਉਸਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲੀ, ਤੁਰਾਸ਼ਾਢ ਡਰ ਕਰਕੇ ਜਲਦੀ ਫੌਜ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ, ਹੇ ਭਾਰਤ।
ਸਰ੍ਵਾਨਾਹੂਯ ਤਰਸਾ ਲੋਕਪਾਲਾਨਰਿਨ੍ਦਮਃ । ਯੁਦ੍ਧਾਰ੍ਥਂ ਪ੍ਰੇਰਯਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਵ੍ਯਰੋਚਤ ਮਹਾਦ੍ਯੁਤਿਃ
ਉਸ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਪਾਲਾਂ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਬੁਲਾ ਲਿਆ ਤੇ ਸਭ ਨੂੰ ਜੰਗ ਲਈ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।
ਗृਧ੍ਰਨ੍ਵ੍ਯੂਹਂ ਤਤਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਂਸ੍ਥਿਤਃ ਪਾਕਸ਼ਾਸਨਃ । ਤਤ੍ਰਾਜਗਾਮ ਵੇਗਾਤ੍ਤੁ ਵृਤ੍ਰਃ ਪਰਬਲਾਰ੍ਦਨਃ
ਫਿਰ ਪਾਕਸ਼ਾਸਨ ਨੇ ਗਿੱਧ ਵਾਂਗ ਫੌਜ ਦੀ ਕਤਾਰ ਬਣਾਈ ਤੇ ਖੁਦ ਖੜਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਥੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆ ਗਿਆ।
ਦੇਵਦਾਨਵਯੋਸ੍ਤਾਵਤ੍ਸਂਗ੍ਰਾਮਸ੍ਤੁਮੁਲੋऽਭਵਤ੍ । ਵृਤ੍ਰਵਾਸਵਯੋਃ ਸਂਖ੍ਯੇ ਮਨਸਾ ਵਿਜਯੈषਿਣੋਃ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਵਿਚ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗ ਛਿੜ ਗਈ। ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਤੇ ਵਾਸਵ ਦੋਵੇਂ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦੇ ਸਨ।