ਤ੍ਵष੍ਟਾ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਰ੍ਹ੍ਯਾਸੀਦ੍ਦੇਵਸ਼੍ਰੇष੍ਠੋ ਮਹਾਤਪਾਃ । ਦੇਵਾਨਾਂ ਕਾਰ੍ਯਕਰ੍ਤਾ ਚ ਨਿਪੁਣੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਪ੍ਰਿਯਃ
ਤਵਸ਼ਟਾ, ਜੋ ਪ੍ਰਜਾ ਪਿਤਾ ਸੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਵੱਡਾ ਤਪਸਵੀ, ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਸੀ। ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਸੀ।
ਸ ਪੁਤ੍ਰਂ ਵੈ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਸਮਿਨ੍ਦ੍ਰਦ੍ਵੇषਾਤ੍ਕਿਲਾਸृਜਤ੍ । ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪੇਤਿ ਵਿਖ੍ਯਾਤਂ ਨਾਮ੍ਨਾ ਰੂਪੇਣ ਮੋਹਨਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਇੰਦਰ ਨਾਲ ਵੈਰ ਕਰਕੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੀਰ ਨਾਮ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ ਨਾਂ ਤੇ ਸਰੂਪ ਦੋਵੇਂ ਵਿਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋ ਗਿਆ।
ਤ੍ਰਿਭਿਃ ਸ ਵਦਨੈਃ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠੈਰ੍ਵ੍ਯਰੋਚਤ ਮਨੋਹਰੈਃ । ਤ੍ਰਿਭਿਰ੍ਭਿਨ੍ਨਾਨਿ ਕਾਰ੍ਯਾਣਿ ਮੁਖੈਃ ਸਮਕਰੋਨ੍ਮੁਨਿਃ
ਉਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸੋਹਣੇ ਤੇ ਵਧੀਆ ਮੁੱਖ ਸੀ, ਜੋ ਸਭ ਨੂੰ ਭਾ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਹਰ ਮੁੱਖ ਨਾਲ ਉਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕੰਮ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਸੀ।
ਵੇਦਾਨੇਕੇਨ ਸੋऽਧੀਤੇ ਸੁਰਾਂ ਚੈਕੇਨ ਸੋऽਪਿਬਤ੍ । ਤृਤੀਯੇਨ ਦਿਸ਼ਃ ਸਰ੍ਵਾ ਯੁਗਪਚ੍ਚ ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼ਤੇ
ਇੱਕ ਮੁੱਖ ਨਾਲ ਉਹ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹਦਾ, ਦੂਜੇ ਨਾਲ ਸੋਮ ਪੀ ਲੈਂਦਾ ਤੇ ਤੀਜੇ ਨਾਲ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਵੇਖ ਲੈਂਦਾ ਸੀ।
ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਭੋਗਮੁਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਤਪਸ਼੍ਚਕ੍ਰੇ ਸੁਦੁष੍ਕਰਮ੍ । ਤਪਸ੍ਵੀ ਸ ਮृਦੁਰ੍ਦਾਨ੍ਤੋ ਧਰ੍ਮਮੇਵ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ
ਤ੍ਰਿਸ਼ੀਰ ਨੇ ਸਾਰੇ ਸੁਖ ਛੱਡ ਕੇ ਕਠਿਨ ਤਪ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਮਿੱਠਾ ਸੁਭਾਉ ਵਾਲਾ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਹੀ ਆਸਰਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਸੀ।
ਪਞ੍ਚਾਗ੍ਨਿਸਾਧਨਂ ਕਾਲੇ ਪਾਦਪਾਗ੍ਰੇ ਨਿਵੇਸ਼ਨਮ੍ । ਜਲਮਧ੍ਯੇ ਨਿਵਾਸਂ ਚ ਹੇਮਨ੍ਤੇ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰੇ ਤਥਾ
ਉਹ ਪੰਜ ਅੱਗਾਂ ਵਾਲਾ ਤਪ ਕਰਦਾ, ਰੁੱਖਾਂ ਹੇਠਾਂ ਵੱਸਦਾ, ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦਾ ਤੇ ਜੜੇ-ਸਰਦੀ ਵਿਚ ਠੰਢ ਸਹਿ ਲੈਂਦਾ ਸੀ।
ਨਿਰਾਹਾਰੋ ਜਿਤਾਤ੍ਮਾਸੌ ਤ੍ਯਕ੍ਤਸਰ੍ਵਪਰਿਗ੍ਰਹਃ । ਤਪਸ਼੍ਚਚਾਰ ਮੇਧਾਵੀ ਦੁष੍ਕਰਂ ਮਨ੍ਦਬੁਦ੍ਧਿਭਿਃ
ਉਹ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਸਭ ਕੁਝ ਤੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਹ ਐਸਾ ਤਪ ਕਰਦਾ ਜੋ ਮੰਦੇ ਅਕਲ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਔਖਾ ਹੈ।
ਤਂ ਚ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਪਸ੍ਯਨ੍ਤਂ ਖੇਦਮਾਪ ਸ਼ਚੀਪਤਿਃ । ਵਿषਾਦਮਗਮਤ੍ਤਤ੍ਰ ਸ਼ਕ੍ਰੋऽਯਂ ਮਾਸ੍ਮਭੂਦਿਤਿ
ਉਸ ਨੂੰ ਤਪ ਕਰਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਸ਼ਚੀਪਤੀ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਹੋਈ ਤੇ ਉਹ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਿਆ, ਸੋਚਣ ਲੱਗਾ ਕਿ ਕਿਤੇ ਇਹ ਮੇਰਾ ਨਾਸ ਨਾ ਕਰ ਦੇਵੇ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਸ੍ਯ ਤਪੋ ਵੀਰ੍ਯਂ ਸਤ੍ਯਂ ਚਾਮਿਤਤੇਜਸਃ । ਚਿਨ੍ਤਾਂ ਚ ਮਹਤੀਂ ਪ੍ਰਾਪ ਹ੍ਯਨਿਸ਼ਂ ਪਾਕਸ਼ਾਸਨਃ
ਉਸ ਦੀ ਤਪ ਦੀ ਤਾਕਤ, ਸੱਚਾਈ ਤੇ ਬੇਅੰਤ ਜੋਸ਼ ਵੇਖ ਕੇ, ਇੰਦਰ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਵੱਡੀ ਚਿੰਤਾ ਵਿਚ ਪੈ ਗਿਆ।
ਵਿਵਰ੍ਧਮਾਨਸ੍ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਮਾਮਯਂ ਸ਼ਾਤਯਿष੍ਯਤਿ । ਨੋਪੇਕ੍ਸ਼੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਥਾ ਸ਼ਤ੍ਰੁਰ੍ਵਰ੍ਧਮਾਨਬਲੋ ਬੁਧੈਃ
'ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ੀਰ ਵਧਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ। ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਵਧਦੇ ਵੈਰੀ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਅਣਡਿੱਠਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।'
ਤਸ੍ਮਾਦੁਪਾਯਃ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਸ੍ਤਪੋਨਾਸ਼ਾਯ ਸਾਮ੍ਪ੍ਰਤਮ੍ । ਕਾਮਸ੍ਤੁ ਤਪਸਾਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਃ ਕਾਮਾਨ੍ਨਸ਼੍ਯਤਿ ਵੈ ਤਪਃ
ਇਸ ਲਈ ਹੁਣ ਉਸ ਦੀ ਤਪਸ਼ਕਤੀ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਈ ਉਪਾਅ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਕਾਮਨਾ ਤਪ ਦਾ ਵੈਰੀ ਹੈ, ਕਾਮਨਾਵਾਂ ਨਾਲ ਤਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਥੈਵਾਦ੍ਯ ਪ੍ਰਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਭੋਗਾਸਕ੍ਤੋ ਭਵੇਦ੍ਯਥਾ । ਇਤਿ ਸਞ੍ਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਮਨਸਾ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍ਬਲਮਰ੍ਦਨਃ
ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਅੱਜ ਕੁਝ ਐਸਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਭੋਗਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗ ਜਾਵੇ। ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ, ਸਮਝਦਾਰ ਵੈਰੀ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ ਇੰਦਰ...
ਆਜ੍ਞਾਪਯਤ੍ਸੋऽਪ੍ਸਰਸਸ੍ਤ੍ਵਾष੍ਟ੍ਰਪੁਤ੍ਰਪ੍ਰਲੋਭਨੇ । ਉਰ੍ਵਸ਼ੀਂ ਮੇਨਕਾਂ ਰਮ੍ਭਾਂ ਘृਤਾਚੀਂ ਚ ਤਿਲੋਤ੍ਤਮਾਮ੍
ਉਸ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ, ਉਰਵਸ਼ੀ, ਮੇਨਕਾ, ਰੰਭਾ, ਘ੍ਰਿਤਾਚੀ ਅਤੇ ਤਿਲੋਤਮਾ — ਇਹ ਸਭ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਤਵਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਫਸਾਉਣ ਲਈ ਬੁਲਾਈਆਂ ਗਈਆਂ।
ਸਮਾਹੂਯਾਬ੍ਰਵੀਚ੍ਛਕ੍ਰਸ੍ਤਾਸ੍ਤਦਾ ਰੂਪਗਰ੍ਵਿਤਾਃ । ਪ੍ਰਿਯਂ ਕੁਰੁਧ੍ਵਂ ਮੇ ਸਰ੍ਵਾਃ ਕਾਰ੍ਯੇऽਦ੍ਯ ਸਮੁਪਸ੍ਥਿਤੇ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਕੇ, ਇੰਦਰ ਨੇ ਉਹ ਸੁੰਦਰਤਾਵਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਮੇਰੀ ਮਰਜ਼ੀ ਅਨੁਸਾਰ ਅੱਜ ਦੇ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਮੇਰੀ ਮਦਦ ਕਰੋ।"
ਯਤ੍ਤੋ ਮੇऽਦ੍ਯ ਮਹਾਞ੍ਛਤ੍ਰੁਸ੍ਤਪਸ੍ਤਪਤਿ ਦੁਰ੍ਜਯਃ । ਕਾਰ੍ਯਂ ਕੁਰੁਤ ਗਚ੍ਛਧ੍ਵਂ ਪ੍ਰਲੋਭਯਤ ਮਾਚਿਰਮ੍
"ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਦੁਸ਼ਮਣ ਕਠੋਰ ਤਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ ਜਲਦੀ ਜਾਓ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਫਸਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰੋ, ਦੇਰ ਨਾ ਲਗਾਓ।"
ਸ਼ृਙ੍ਗਾਰਵੇषੈਰ੍ਵਿਵਿਧੈਰ੍ਹਾਵੈਰ੍ਦੇਹਸਮੁਦ੍ਭਵੈਃ । ਪ੍ਰਲੋਭਯਤ ਭਦ੍ਰਂ ਵਃ ਸ਼ਮਯਧ੍ਵਂ ਜ੍ਵਰਂ ਮਮ
"ਤੁਸੀਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਿੰਗਾਰ, ਪਹਿਰਾਵੇ ਤੇ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਅਦਾਵਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਫਸਾਓ, ਤੁਹਾਡੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਮੇਰੀ ਚਿੰਤਾ ਦੂਰ ਕਰੋ।"
ਅਸ੍ਵਸ੍ਥੋऽਹਂ ਮਹਾਭਾਗਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਤਪੋਬਲਮ੍ । ਬਲਵਾਨਾਸਨਂ ਮੇऽਦ੍ਯ ਗ੍ਰਹੀष੍ਯਤ੍ਯਵਿਲਮ੍ਬਿਤਃ
"ਮੈਂ ਬਹੁਤ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹਾਂ, ਵੱਡੀਆਂ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀਆਂ, ਉਸ ਦੇ ਤਪ ਦੀ ਤਾਕਤ ਜਾਣ ਕੇ; ਅੱਜ ਉਹ ਮੇਰੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਛੇਤੀ ਹੀ ਹਥਿਆ ਲਵੇਗਾ।"
ਭਯਂ ਮੇ ਸਮੁਪਾਯਾਤਂ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਨਾਸ਼ਯਤਾਬਲਾਃ । ਉਪਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤੁ ਸਹਿਤਾਃ ਕਾਰ੍ਯੇऽਦ੍ਯ ਸਮੁਪਸ੍ਥਿਤੇ
"ਮੈਨੂੰ ਡਰ ਆ ਗਿਆ ਹੈ — ਤੁਸੀਂ ਜਲਦੀ ਇਸ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰੋ, ਤਾਕਤਵਰ ਔਰਤਾਂ; ਅੱਜ ਦੇ ਇਸ ਜਰੂਰੀ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਤੁਸੀਂ ਮਿਲ ਕੇ ਮੇਰੀ ਮਦਦ ਕਰੋ।"
ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚਨਂ ਨਾਰ੍ਯ ਊਚੁਸ੍ਤਂ ਪ੍ਰਣਤਾਃ ਪੁਰਃ । ਮਾ ਭਯਂ ਕੁਰੁ ਦੇਵੇਸ਼ ਯਤਿष੍ਯਾਮਃ ਪ੍ਰਲੋਭਨੇ
ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤੁਸੀਂ ਡਰੋ ਨਾ; ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਫਸਾਉਣ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਾਂਗੀਆਂ।"
ਯਥਾ ਨ ਸ੍ਯਾਦ੍ਭਯਂ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਥਾ ਕਾਰ੍ਯਂ ਮਹਾਦ੍ਯੁਤੇ । ਨृਤ੍ਯਗੀਤਵਿਹਾਰੈਸ਼੍ਚ ਮੁਨੇਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਲੋਭਨੇ
"ਵੱਡੇ ਚਮਕਦਾਰ, ਅਸੀਂ ਐਸਾ ਕਰਾਂਗੀਆਂ ਕਿ ਉਸ ਵਲੋਂ ਕੋਈ ਡਰ ਨਾ ਰਹੇ, ਨੱਚ-ਗਾਣੇ ਤੇ ਹੋਰ ਰਸ-ਭਰੇ ਖੇਡਾਂ ਨਾਲ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਫਸਾਵਾਂਗੀਆਂ।"
ਕਟਾਕ੍ਸ਼ੈਰਙ੍ਗਭੇਦੈਸ਼੍ਚ ਮੋਹਯਿਤ੍ਵਾ ਮੁਨਿਂ ਵਿਭੋ । ਲੋਲੁਪਂ ਵਸ਼ਮਸ੍ਮਾਕਂ ਕਰਿष੍ਯਾਮੋ ਨਿਯਨ੍ਤ੍ਰਿਤਮ੍
"ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਇਸ਼ਾਰੇ ਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀਆਂ ਅਦਾਵਾਂ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਭਟਕਾ ਦੇਵਾਂਗੀਆਂ, ਰਾਜਾ, ਤੇ ਉਸ ਵਾਸਨਾ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਕਰ ਲਵਾਂਗੀਆਂ।"
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਇਤ੍ਯਾਭਾष੍ਯ ਹਰਿਂ ਨਾਰ੍ਯੋ ਯਯੁਸ੍ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਸੋऽਨ੍ਤਿਕਮ੍ । ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤ੍ਯੋ ਵਿਵਿਧਾਨ੍ਭਾਵਾਨ੍ਕਾਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੋਚਿਤਾਨਪਿ
ਵਿਆਸ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰੀ ਨੂੰ ਆਖ ਕੇ, ਔਰਤਾਂ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਦੇ ਕੋਲ ਗਈਆਂ, ਤੇ ਕਾਮ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਨੁਸਾਰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਵ ਦਿਖਾਉਂਦੀਆਂ।
ਗਾਯਨ੍ਤ੍ਯਸ੍ਤਾਲਭੇਦੈਸ੍ਤਾ ਨृਤ੍ਯਨ੍ਤ੍ਯਃ ਪੁਰਤੋ ਮੁਨੇਃ । ਤਂ ਪ੍ਰਲੋਭਯਿਤੁਂ ਚਕ੍ਰੁਰ੍ਨਾਨਾਭਾਵਾਨ੍ਵਰਾਙ੍ਗਨਾਃ
ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਔਰਤਾਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਾਲਾਂ ਨਾਲ ਗਾਉਂਦੀਆਂ ਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨੱਚਦੀਆਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਫਸਾਉਣ ਲਈ ਕਈ ਤਰੀਕੇ ਵਰਤਦੀਆਂ।
ਨਾਪਸ਼੍ਯਤ੍ਸ ਤਪੋਰਾਸ਼ਿਰਙ੍ਗਨਾਨਾਂ ਵਿਡਮ੍ਬਨਮ੍ । ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਵਸ਼ੇ ਕृਤ੍ਵਾ ਮੂਕਾਨ੍ਧਬਧਿਰਃ ਸ੍ਥਿਤਃ
ਪਰ ਤਪ ਦੀਆਂ ਭੰਡਾਰ ਵਾਲਾ ਰਿਸ਼ੀ, ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਅਦਾਵਾਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਗਿਆ; ਆਪਣੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਕਰ ਕੇ, ਉਹ ਮੂੰਹ-ਬੋਲ, ਅੰਨ੍ਹਾ ਤੇ ਬੇਹਰਾ ਵਾਂਗ ਖੜਾ ਰਿਹਾ।
ਦਿਨਾਨਿ ਕਤਿਚਿਤ੍ਤਸ੍ਥੁਰ੍ਨਾਰ੍ਯਸ੍ਤਸ੍ਯਾਸ਼੍ਰਮੇ ਵਰੇ । ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤ੍ਯੋ ਗਾਨਨृਤ੍ਯਾਦਿਪ੍ਰਪਞ੍ਚਾਨਤਿਮੋਹਦਾਨ੍
ਕਈ ਦਿਨ ਤਕ, ਔਰਤਾਂ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਰਹੀਆਂ, ਗਾਣਾ, ਨੱਚ ਤੇ ਹੋਰ ਮੋਹਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਲਾਵਾਂ ਕਰਦੀਆਂ।
ਨ ਚਚਾਲ ਯਦਾ ਕਾਮਂ ਧ੍ਯਾਨਾਚ੍ਚ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਮੁਨਿਃ । ਪਰਾਵृਤ੍ਯ ਤਦਾ ਦੇਵ੍ਯਃ ਪੁਨਃ ਸ਼ਕ੍ਰਮੁਪਸ੍ਥਿਤਾਃ
ਜਦ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾ ਤਾਂ ਵਾਸਨਾ ਨਾਲ ਹਿਲਿਆ, ਨਾ ਧਿਆਨ ਤੋਂ ਹਟਿਆ, ਤਾਂ ਦੇਵੀਆਂ ਮੁੜ ਗਈਆਂ ਤੇ ਇੰਦਰ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਆਈਆਂ।
ਕृਤਾਞ੍ਜਲਿਪੁਟਾਃ ਸਰ੍ਵਾ ਦੇਵਰਾਜਮਥਾਬ੍ਰੁਵਨ੍ । ਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਾ ਦੀਨਾ ਭਯਤ੍ਰਸ੍ਤਾ ਵਿਵਰ੍ਣਵਦਨਾ ਭृਸ਼ਮ੍
ਸਭ ਔਰਤਾਂ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੀਆਂ, "ਅਸੀਂ ਥੱਕ ਗਈਆਂ, ਉਦਾਸ, ਡਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਤੇ ਸਾਡੇ ਮੁਹਾਂ ਬਹੁਤ ਪਲੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ।"
ਦੇਵਦੇਵ ਮਹਾਰਾਜ ਯਤ੍ਨਸ਼੍ਚ ਪਰਮਃ ਕृਤਃ । ਨ ਸ ਸ਼ਕ੍ਯੋ ਦੁਰਾਧਰ੍षੋ ਧੈਰ੍ਯਾਚ੍ਚਾਲਯਿਤੁਂ ਵਿਭੋ
"ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵਾ, ਵੱਡੇ ਰਾਜਾ, ਅਸੀਂ ਪੂਰਾ ਯਤਨ ਕੀਤਾ; ਪਰ ਉਹ ਅਡੋਲ ਤੇ ਅਟੱਲ, ਰਾਜਾ, ਉਸ ਨੂੰ ਹਿਲਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।"
ਉਪਾਯੋऽਨ੍ਯਃ ਪ੍ਰਕਰ੍ਤਵ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਥਾ ਪਾਕਸ਼ਾਸਨ । ਨਾਸ੍ਮਾਕਂ ਬਲਮੇਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤਾਪਸੇ ਵਿਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯੇ
"ਪਾਕ-ਵਧੀ, ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੋਈ ਤਰੀਕਾ ਲੱਭਣਾ ਪਵੇਗਾ; ਸਾਡੀ ਤਾਕਤ ਇਸ ਤਪਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ, ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ ਚੱਲਦੀ।"
ਦਿष੍ਟ੍ਯਾ ਵਯਂ ਨ ਸ਼ਪ੍ਤਾਃ ਸ੍ਮ ਯਦਨੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ । ਮੁਨਿਨਾ ਵਹ੍ਨਿਤੁਲ੍ਯੇਨ ਤਪਸਾ ਦ੍ਯੋਤਿਤੇਨ ਹਿ
"ਸਾਡੀ ਕਿਸਮਤ ਚੰਗੀ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੋ ਤਪ ਨਾਲ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ।"