ਸੂਤ ਉਵਾਚ। ਜਨਮੇਜਯੇਨ ਰਾਜ੍ਞਾऽਸੌ ਪृष੍ਟਃ ਸਤ੍ਯਵਤੀਸੁਤਃ । ਉਵਾਚ ਸਂਹਿਤਾਂ ਦਿਵ੍ਯਾਂ ਵ੍ਯਾਸਃ ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਤਤ੍ਤ੍ਵਵਿਤ੍
ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਰਾਜਾ ਜਨਮੇਜਯ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, ਤਾਂ ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਸਭ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਵਿਆਸ ਨੇ ਇਹ ਦਿਵਿਆ ਸੰਹਿਤਾ ਸੁਣਾਈ।
ਚਰਿਤਂ ਚਂਡਿਕਾਯਾਸ੍ਤੁ ਸ਼ੁਮ੍ਭਦੈਤ੍ਯਵਧਾਸ਼੍ਰਿਤਮ੍ । ਕਥਯਾਮਾਸ ਭਗਵਾਨ੍ਕृष੍ਣਃ ਕਾਰੁਣਿਕੋ ਮੁਨਿਃ
ਦਇਆਲੂ ਮਹਾਨ ਮੁਨੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਚੰਡਿਕਾ ਦੇ ਚਰਿਤਰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁੰਭ ਦੈਤ ਦਾ ਵਧ ਹੈ, ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ।
ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਸਸ੍ਤਪੋਭਙ੍ਗਾਯ ਦੇਵਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰਦ੍ਵਾਰਾ ਨਾਨੋਪਾਯਚਿਨ੍ਤਨਵਰ੍ਣਨਮ੍ ऋषਯ ਊਚੁਃ ਸੂਤ ਸੂਤ ਮਹਾਭਾਗ ਮਿष੍ਟਂ ਤੇ ਵਚਨਾਮृਤਮ੍ । ਨ ਤृਪ੍ਤਾਃ ਸ੍ਮੋ ਵਯਂ ਪੀਤ੍ਵਾ ਦ੍ਵੈਪਾਯਨਕृਤਂ ਸ਼ੁਭਮ੍
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸੂਤ ਜੀ, ਤੁਹਾਡਾ ਮਿੱਠਾ ਬਚਨ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਹੈ। ਦ੍ਵੈਪਾਯਨ ਦੀ ਸੁਣਾਈ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਪੀ ਕੇ ਵੀ ਅਸੀਂ ਤ੍ਰਿਪਤ ਨਹੀਂ ਹੋਏ।
ਪੁਨਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਪ੍ਰष੍ਟੁਮਿਚ੍ਛਾਮਃ ਕਥਾਂ ਪੌਰਾਣਿਕੀਂ ਸ਼ੁਭਾਮ੍ । ਵੇਦੇऽਪਿ ਕਥਿਤਾਂ ਰਮ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਾਂ ਪਾਪਨਾਸ਼ਿਨੀਮ੍
ਅਸੀਂ ਫਿਰ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਪੁਰਾਣਕ ਕਥਾ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ, ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਆਈ ਹੈ, ਸੁਹਾਵਣੀ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਵृਤ੍ਰਾਸੁਰ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤੋ ਵੀਰ੍ਯਵਾਂਸ੍ਤ੍ਵष੍ਟੁਰਾਤ੍ਮਜਃ । ਸ ਕਥਂ ਨਿਹਤਃ ਸਂਖ੍ਯੇ ਵਾਸਵੇਨ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ
ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾਸੁਰ, ਜੋ ਤਵਸ਼ਟ੍ਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਵਾਸਵ ਨੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਮਾਰਿਆ?
ਤ੍ਵष੍ਟਾ ਵੈ ਸੁਰਪਕ੍ਸ਼ੀਯਸ੍ਤਤ੍ਪੁਤ੍ਰੋ ਬਲਵਤ੍ਤਰਃ । ਸ਼ਕ੍ਰੇਣ ਘਾਤਿਤਃ ਕਸ੍ਮਾਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਯੋਨਿਰ੍ਮਹਾਬਲਃ
ਤਵਸ਼ਟ੍ਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧੀਆ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ। ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਮਹਾਬਲੀ, ਸ਼ਕਰ ਨੇ ਕਿਉਂ ਮਾਰਿਆ?
ਦੇਵਾਃ ਸਤ੍ਤ੍ਵਗੁਣੋਤ੍ਪਨਾ ਮਾਨੁषਾ ਰਾਜਸਾਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ । ਤਿਰ੍ਯਞ੍ਚਸ੍ਤਾਮਸਾਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਃ ਪੁਰਾਣਾਗਮਵਾਦਿਭਿਃ
ਦੇਵਤਾ ਸਤਵ ਗੁਣ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਹਨ, ਮਨੁੱਖ ਰਜਸ ਗੁਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਤੇ ਜਾਨਵਰ ਤਮਸ ਗੁਣ ਵਾਲੇ ਹਨ — ਇਹ ਗੱਲ ਪੁਰਾਣਾ ਤੇ ਆਗਮ ਦੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸੀ ਹੈ।
ਵਿਰੋਧੋऽਤ੍ਰ ਮਹਾਨ੍ ਭਾਤਿ ਨੂਨਂ ਸ਼ਤਮਖੇਨ ਹ । ਛਲੇਨ ਬਲਵਾਨ੍ ਵृਤ੍ਰਃ ਸ਼ਕ੍ਰੇਣ ਵਿਨਿਪਾਤਿਤਃ
ਇੱਥੇ ਵੱਡਾ ਵਿਰੋਧ ਦਿਸਦਾ ਹੈ: ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਉਹ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ ਸੀ, ਇੰਦਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਧੋਖੇ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਵਿष੍ਣੁਃ ਪ੍ਰੇਰਯਿਤਾ ਤਤ੍ਰ ਸ ਤੁ ਸਤ੍ਤ੍ਵਧਰਃ ਪਰਃ । ਪ੍ਰਵਿष੍ਟਃ ਪਵਿਮਧ੍ਯੇ ਸ ਛਦ੍ਮਨਾ ਭਗਵਾਨ੍ ਪ੍ਰਭੁਃ
ਉਥੇ, ਵਿਣੁ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸਤਵ ਗੁਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਨੇ ਇਹ ਕੰਮ ਚਲਾਇਆ; ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ ਹਥਿਆਰ ਦੇ ਵਿਚਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਰੂਪ ਬਦਲ ਕੇ ਵੜ ਗਿਆ।
ਸਨ੍ਧਿਂ ਵਿਧਾਯ ਸ ਹ੍ਯੇਵਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਤੋऽਸੌ ਮਹਾਬਲਃ । ਹਰਿਭ੍ਯਾਂ ਸਤ੍ਯਮੁਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਜਲਫੇਨੇਨ ਸ਼ਾਤਿਤਃ
ਸੰਝੌਤਾ ਕਰਕੇ ਤੇ ਮਨਵਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਰ, ਹਰੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸੱਚਾਈ ਛੱਡ ਕੇ, ਪਾਣੀ ਦੇ ਝਾਗ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ।
ਕृਤਮਿਨ੍ਦ੍ਰੇਣ ਹਰਿਣਾ ਕਿਮੇਤਤ੍ਸੂਤ ਸਾਹਸਮ੍ । ਮਹਾਨ੍ਤੋऽਪਿ ਚ ਮੋਹੇਨ ਵਞ੍ਚਿਤਾਃ ਪਾਪਬੁਦ੍ਧਯਃ
ਇੰਦਰ ਤੇ ਹਰੀ ਨੇ ਇਹ ਕੌਣ ਜਿਹੀ ਹਿੰਮਤ ਵਾਲੀ ਕਰਤੂਤ ਕੀਤੀ, ਸੂਤਾ? ਵੱਡੇ ਲੋਕ ਵੀ, ਮੋਹ ਤੇ ਮੰਦ ਬੁੱਧੀ ਕਰਕੇ, ਧੋਖਾ ਖਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਨ੍ਯਾਯਵਰ੍ਤਿਨੋऽਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਭਵਨ੍ਤਿ ਸੁਰਸਤ੍ਤਮਾਃ । ਸਦਾਚਾਰੇਣ ਯੁਕ੍ਤੇਨ ਦੇਵਾਃ ਸ਼ਿष੍ਟਤ੍ਵਮਾਗਤਾਃ
ਦੇਵਤਾ ਵਾਰ ਵਾਰ ਅਨਿਆਇ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਨਾਲ, ਉਹ ਨੇਕ ਲੋਕਾਂ ਵਾਲਾ ਦਰਜਾ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਏਵਂ ਵਿਸ਼ਿष੍ਟਧਰ੍ਮੇਣ ਸ਼ਿष੍ਟਤ੍ਵਂ ਕੀਦृਸ਼ਂ ਪੁਨਃ । ਹਤ੍ਵਾ ਵृਤ੍ਰਂ ਤੁ ਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਤਂ ਸ਼ਕ੍ਰੇਣ ਛਦ੍ਮਨਾ ਪੁਨਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵੱਖਰੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਨਾਲ, ਇਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਨੇਕਪਣ ਹੈ? ਇੰਦਰ ਨੇ ਧੋਖੇ ਨਾਲ, ਭਰੋਸਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਪਾਪਫਲਂ ਨੋ ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾਸਮੁਦ੍ਭਵਮ੍ । ਕਿਂ ਚ ਤ੍ਵਯਾ ਪੁਰਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਵृਤ੍ਰਾਸੁਰਵਧਃ ਕृਤਃ
ਕੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਪਾਪ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਿਆ ਜਾਂ ਨਹੀਂ? ਤੇ ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾਸੁਰ ਦਾ ਕਤਲ ਹੋਇਆ।
ਸ਼੍ਰੀਦੇਵ੍ਯਾ ਇਤਿ ਤਚ੍ਚਾਪਿ ਚਿਤ੍ਤਂ ਮੋਹਯਤੀਹ ਨਃ । ਸੂਤ ਉਵਾਚ ਸ਼ृਣ੍ਵਨ੍ਤੁ ਮੁਨਯੋ ਵृਤ੍ਤਂ ਵृਤ੍ਰਾਸੁਰਵਧਾਸ਼੍ਰਯਮ੍
ਇਹ ਗੱਲ ਵੀ, ਮਾਤਾ ਦੇ ਕਰਕੇ, ਸਾਡਾ ਮਨ ਇੱਥੇ ਉਲਝਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਸੂਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੁਨੀਆਂ ਸੁਣੋ, ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾਸੁਰ ਦੇ ਵਧ ਦੀ ਕਥਾ।
ਯਥੇਨ੍ਦ੍ਰੇਣ ਚ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਦੁਃਖਂ ਹਤ੍ਯਾਸਮੁਦ੍ਭਵਮ੍ । ਏਵਮੇਵ ਪੁਰਾ ਪृष੍ਟੋ ਵ੍ਯਾਸਃ ਸਤ੍ਯਵਤੀਸੁਤਃ
ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਹੱਤਿਆ ਕਰਕੇ ਦੁੱਖ ਮਿਲਿਆ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ, ਸਤਯਵਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਿਆਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਪਾਰੀਕ੍ਸ਼ਿਤੇਨ ਰਾਜ੍ਞਾਪਿ ਸ ਯਦਾਹ ਚ ਤਦ੍ਬ੍ਰੁਵੇ । ਜਨਮੇਜਯ ਉਵਾਚ ਕਥਂ ਵृਤ੍ਰਾਸੁਰਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਹਤੋ ਮਘਵਤਾ ਮੁਨੇ
ਜੋ ਕੁਝ ਵਿਆਸ ਨੇ ਰਾਜਾ ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, ਉਹ ਮੈਂ ਹੁਣ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਸਹਾਯਂ ਵਿष੍ਣੁਮਾਸਾਦ੍ਯ ਛਦ੍ਮਨਾ ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕੇਨ ਹ । ਕਥਂ ਚ ਦੇਵ੍ਯਾ ਨਿਹਤੋ ਦੈਤ੍ਯੋऽਸੌ ਕੇਨ ਹੇਤੁਨਾ
ਜਨਮੇਜਯ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮਗਵਾਨ ਨੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾਸੁਰ ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਵੇਂ ਮਾਰਿਆ, ਮੁਨੀ ਜੀ, ਜਦੋਂ ਵਿਣੁ ਨੂੰ ਸਾਥੀ ਬਣਾਇਆ ਤੇ ਸਤਵਿਕ ਧੋਖੇ ਨਾਲ? ਤੇ ਮਾਤਾ ਨੇ ਉਸ ਦੈਤ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਤੇ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਮਾਰਿਆ?
ਕਥਮੇਕਵਧੋ ਦ੍ਵਾਭ੍ਯਾਂ ਕृਤਃ ਸ੍ਯਾਨ੍ਮੁਨਿਪੁਙ੍ਗਵ । ਤਦੇਤਚ੍ਛ੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਪਰਂ ਕੌਤੂਹਲਂ ਹਿ ਮੇ
ਮੁਨੀ ਜੀ, ਇੱਕ ਹੀ ਵਧ ਦੋ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਮੈਂ ਇਹ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ, ਮੇਰੀ ਉਤਸੁਕਤਾ ਬਹੁਤ ਵਧੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਮਹਤਾਂ ਚਰਿਤਂ ਸ਼ृਣ੍ਵਨ੍ ਕੋ ਵਿਰਜ੍ਯੇਤ ਮਾਨਵਃ । ਕਥਯਾਮ੍ਬਾਵੈਭਵਂ ਤ੍ਵਂ ਵृਤ੍ਰਾਸੁਰਵਧਾਸ਼੍ਰਿਤਮ੍
ਵੱਡੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਕੰਮ ਸੁਣ ਕੇ ਕੌਣ ਮਨੁੱਖ ਪਿੱਛੇ ਹਟਦਾ ਹੈ? ਤੂੰ ਮਾਤਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸ, ਜੋ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾਸੁਰ ਦੇ ਵਧ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਧਨ੍ਯੋऽਸਿ ਰਾਜਂਸ੍ਤਵ ਬੁਦ੍ਧਿਰੀਦृਸ਼ੀ ਜਾਤਾ ਪੁਰਾਣਸ਼੍ਰਵਣੇऽਤਿਸਾਦਰਾ । ਪੀਤ੍ਵਾਮृਤਂ ਦੇਵਵਰਾਸ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵਥਾ ਪਾਨੇ ਵਿਤृष੍ਣਾਃ ਪ੍ਰਭਵਨ੍ਤਿ ਵੈ ਪੁਨਃ
ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਰਾਜਾ, ਤੂੰ ਧਨਿਆ ਹੈਂ, ਤੇਰਾ ਮਨ ਇੰਝ ਪੁਰਾਣੇ ਸੁਣਨ ਵੱਲ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਪੀ ਕੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿਆਸ ਮੁਕਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ,
ਦਿਨੇ ਦਿਨੇ ਤੇऽਧਿਕਭਕ੍ਤਿਭਾਵਃ ਕਥਾਸੁ ਰਾਜਨ੍ ਮਹਨੀਯਕੀਰ੍ਤੇਃ । ਸ਼੍ਰੋਤਾ ਯਦੈਕਪ੍ਰਵਣਃ ਸ਼ृਣੋਤਿ ਵਕ੍ਤਾ ਤਦਾ ਪ੍ਰੀਤਮਨਾ ਬ੍ਰਵੀਤਿ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ, ਤੇਰੀ ਭਗਤੀ ਮਹਾਨ ਕਥਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦਿਨੋਂ ਦਿਨ ਵਧਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਿਆਨ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਹਿਣ ਵਾਲਾ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਦੱਸਦਾ ਹੈ।
ਯੁਦ੍ਧਂ ਪੁਰਾ ਵਾਸਵਵृਤ੍ਰਯੋਰ੍ਯਦ੍ ਵੇਦੇ ਪ੍ਰਸਿਦ੍ਧਂ ਚ ਤਥਾ ਪੁਰਾਣੇ । ਦੁਃਖਂ ਸੁਰੇਨ੍ਦ੍ਰੇਣ ਤਥੈਵ ਲਬ੍ਧਂ ਹਤ੍ਵਾ ਰਿਪੁਂ ਤ੍ਵਾष੍ਟ੍ਰਮਪਾਪਮੇਵ
ਵਾਸਵ ਤੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾ ਦਾ ਯੁੱਧ, ਜਿਵੇਂ ਵੇਦ ਤੇ ਪੁਰਾਣਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ, ਤੇ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਵਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੋ ਦੁੱਖ ਮਿਲਿਆ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਟਵਸ਼ਟਰ ਦੇ ਨਿਰਪਾਪ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ—
ਚਿਤ੍ਰਂ ਕਿਮਤ੍ਰ ਨृਪਤੇ ਹਰਿਵਜ੍ਰਭृਦ੍ਭ੍ਯਾਂ ਯਚ੍ਛਦ੍ਮਨਾ ਵਿਨਿਹਤਸ੍ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰੋऽਥ ਵृਤ੍ਰਃ । ਮਾਯਾਬਲੇਨ ਮੁਨਯੋऽਪਿ ਵਿਮੋਹਿਤਾਸ੍ਤੇ ਚਕ੍ਰੁਸ਼੍ਚ ਨਿਨ੍ਦ੍ਯਮਨਿਸ਼ਂ ਕਿਲ ਪਾਪਭੀਤਾਃ
ਇਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਅਜਬ ਹੈ, ਰਾਜਾ, ਕਿ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਾ ਤੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਾ ਨੂੰ ਹਰੀ ਤੇ ਵਜਰਧਾਰੀ ਨੇ ਧੋਖੇ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ? ਮੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਾਇਆ ਦੇ ਬਲ ਨਾਲ ਮੋਹ ਹੋ ਗਿਆ, ਤੇ ਪਾਪ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਵੇਲੇ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ।
ਵਿष੍ਣੁਃ ਸਦੈਵ ਕਪਟੇਨ ਜਘਾਨ ਦੈਤ੍ਯਾਨ੍ ਸਤ੍ਤ੍ਵਾਤ੍ਮਮੂਰ੍ਤਿਰਪਿ ਮੋਹਮਵਾਪ੍ਯ ਕਾਮਮ੍ । ਕੋऽਨ੍ਯੋऽਸ੍ਤਿ ਤਾਂ ਭਗਵਤੀਂ ਮਨਸਾਪਿ ਜੇਤੁਂ ਸ਼ਕ੍ਤਃ ਸਮਸ੍ਤਜਨਮੋਹਕਰੀਂ ਭਵਾਨੀਮ੍
ਹਾਲਾਂਕਿ ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਸਤੋਗੁਣੀ ਸਰੂਪ ਹਨ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਮਾਰਦੇ ਆਏ ਹਨ, ਕਦੇ ਕਦੇ ਮੋਹ ਤੇ ਵਾਸਨਾ ਵਿਚ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਭਵਾਨੀ ਜੀ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਵਿਚ ਪਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿਚ ਵੀ ਜਿੱਤ ਸਕਣ ਵਾਲਾ ਹੋਰ ਕੌਣ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਮਤ੍ਸ੍ਯਾਦਿਯੋਨਿषੁ ਸਹਸ੍ਰਯੁਗੇषੁ ਸਦ੍ਯਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਭਵਤ੍ਯਪਿ ਯਯਾ ਵਿਨਿਯੋਜਿਤੋऽਤ੍ਰ । ਨਾਰਾਯਣੋ ਨਰਸਖੋ ਭਗਵਾਨਨਨ੍ਤਃ ਕਾਰ੍ਯਂ ਕਰੋਤਿ ਵਿਹਿਤਾਵਿਹਿਤਂ ਕਦਾਚਿਤ੍
ਉਸ ਮਾਤਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਨਾਰਾਇਣ ਜੀ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਮਿੱਤਰ ਹਨ, ਮੱਛੀ ਆਦਿਕ ਅਨੇਕ ਜਨਮਾਂ ਵਿਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਯੁਗਾਂ ਲਈ ਜਾ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਕਈ ਵਾਰੀ ਚੰਗੇ ਮੰਦੇ ਕੰਮ ਵੀ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
ਦੇਹਂ ਧਨਂ ਗृਹਮਿਦਂ ਸ੍ਵਜਨਾ ਮਦੀਯਂ ਪੁਤ੍ਰਾਃ ਕਲਤ੍ਰਮਿਤਿ ਮੋਹਮੁਪੇਤ੍ਯ ਸਰ੍ਵਃ । ਪੁਣ੍ਯਂ ਕਰੋਤ੍ਯਥ ਚ ਪਾਪਚਯਂ ਕਰੋਤਿ ਮਾਯਾਗੁਣੈਰਤਿਬਲੈਰ੍ਵਿਕਲੀਕृਤੋ ਯਤ੍
ਹਰ ਕੋਈ ਮੋਹ ਵਿਚ ਫਸ ਕੇ ਸੋਚਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸਰੀਰ, ਧਨ, ਘਰ, ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਪਤਨੀ ਮੇਰੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਮਾਇਆ ਦੇ ਬਲਵਾਨ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ, ਮਨੁੱਖ ਚੰਗੇ ਤੇ ਮੰਦੇ ਦੋਵੇਂ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਨ ਜਾਤੁ ਮੋਹਂ ਕ੍ਸ਼ਪਿਤੁਂ ਨਰਃ ਕ੍ਸ਼ਮਃ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਭਵੇਦ੍ਭੂਪ ਪਰਾਵਰਾਰ੍ਥਵਿਤ੍ । ਵਿਮੋਹਿਤਸ੍ਤੈਸ੍ਤ੍ਰਿਭਿਰੇਵ ਮੂਲਤੋ ਵਸ਼ੀਕृਤਾਤ੍ਮਾ ਜਗਤੀਤਲੇ ਭृਸ਼ਮ੍
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਉੱਚੇ-ਨੀਵੇਂ ਸਾਰੇ ਭੇਦ ਜਾਣਣ ਵਾਲਾ ਵੀ, ਮੋਹ ਨੂੰ ਕਦੇ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਉਹ ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਅਥ ਤੌ ਮਾਯਯਾ ਵਿष੍ਣੁਵਾਸਵੌ ਮੋਹਿਤੌ ਭृਸ਼ਮ੍ । ਜਘ੍ਨਤੁਸ਼੍ਛਦ੍ਮਨਾ ਵृਤ੍ਰਂ ਸ੍ਵਾਰ੍ਥਸਾਧਨਤਤ੍ਪਰੌ
ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੇ ਇੰਦਰ, ਮਾਇਆ ਦੇ ਵੱਡੇ ਮੋਹ ਵਿਚ ਆ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਫਾਇਦੇ ਲਈ ਛਲ ਕਰਕੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਬੈਠੇ।
ਤਦਹਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਵृਤ੍ਤਾਨ੍ਤਮਵਨੀਪਤੇ । ਕਾਰਣਂ ਪੂਰ੍ਵਵੈਰਸ੍ਯ ਵृਤ੍ਰਵਾਸਵਯੋਰ੍ਮਿਥਃ
ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ! ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਉਹ ਕਹਾਣੀ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰ ਤੇ ਇੰਦਰ ਵਿਚ ਪੁਰਾਣਾ ਵੈਰ ਕਿਵੇਂ ਪਿਆ ਸੀ।