ਵਚਨਂ ਪ੍ਰਾਹ ਤਰਸਾ ਸ਼ਾਰ੍ਙ੍ਗਿਣਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਬੋਧਯਤ੍ । ਸ਼ਿਵਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਸ੍ਥਿਤਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਮਾਂ ਸਮਾਗਤਃ
ਉਸ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ ਤੇ ਸ਼ਾਰੰਗਧਾਰੀ ਨੂੰ ਜਗਾਇਆ: 'ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਮੇਂ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਸੀ, ਮੈਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇੱਥੇ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।'
ਸਨ੍ਦੇਹੋऽਤ੍ਰ ਨ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਵਿष੍ਣੋ ਕਦਾਚਨ । ਮਮ ਵਾਕ੍ਯਂ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਹਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਪਾਰਙ੍ਗਤੋऽਸ੍ਯ ਹ
ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਇੱਥੇ ਤੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਾ ਕਰ; ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਹੀ ਸੱਚ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਬ੍ਰਹਮਾ ਇਸ ਦਾ ਅੰਤ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਮਾਂ ਸਮਾਯਾਤਃ ਸ਼ਿਵਭਕ੍ਤੈਃ ਸਮਰ੍ਪਿਤਾਮ੍ । ਕੇਤਕ੍ਯਾ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਹਰਿਰਾਹ ਸ੍ਮਯਨਿਵ
ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਭੇਟ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਮੈਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਆ ਗਿਆ; ਕੇਤਕੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਹਰੀ ਹਲਕੀ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ।
ਮਹਾਦੇਵਃ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਮੇ ਯਦ੍ਯਸੌ ਵਚਨਂ ਵਦੇਤ੍ । ऋषਿਰੁਵਾਚ। ਤਦਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਹਰੇਰ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਮਹਾਦੇਵ: ਸਨਾਤਨਃ
ਜੇ ਮਹਾਦੇਵ ਆਪ ਇਹ ਗੱਲ ਮੰਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਹੀ ਸਬੂਤ ਹੈ।' ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹਰੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਮਹਾਦੇਵ—
ਕੁਪਿਤਃ ਕੇਤਕੀਂ ਪ੍ਰਾਹ ਮਿਥ੍ਯਾਵਾਦਿਨਿ ਮਾ ਵਦ । ਗਚ੍ਛਤੋ ਮਧ੍ਯਤਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਪਤਿਤਾ ਮਸ੍ਤਕਾਨ੍ਮਮ
—ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਕੇਤਕੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ, ਚੁੱਪ ਰਹੋ! ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਲੰਘ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਗਈ ਸੀ।'
ਮਿਥ੍ਯਾਭਿਭਾषਿਣੀ ਤ੍ਯਕ੍ਤਾ ਮਯਾ ਤ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਦੇਵ ਹਿ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਲਜ੍ਜਾਪਰੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਨਨਾਮ ਮਧੁਸੂਦਨਮ੍
'ਤੂੰ, ਜੋ ਝੂਠ ਬੋਲਦੀ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।' ਬ੍ਰਹਮਾ ਸ਼ਰਮ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਫਿਰ ਮਧੁਸੂਦਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਸ਼ਿਵੇਨ ਕੇਤਕੀ ਤ੍ਯਕ੍ਤਾ ਤਦ੍ਦਿਨਾਤ੍ਕੁਸੁਮੇषੁ ਵੈ । ਏਵਂ ਮਾਯਾਬਲਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਜ੍ਞਾਨਿਨਾਮਪਿ ਮੋਹਦਮ੍
ਉਸ ਦਿਨ ਤੋਂ, ਕੇਤਕੀ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਾਣ ਲੈ ਕਿ ਮਾਇਆ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵੱਡੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਭਟਕਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਅਨ੍ਯੇषਾਂ ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਂ ਰਾਜਨ੍ਕਾ ਵਾਰ੍ਤਾ ਵਿਭ੍ਰਮਂ ਪ੍ਰਤਿ । ਦੇਵਾਨਾਂ ਕਾਰ੍ਯਸਿਦ੍ਧ੍ਯਰ੍ਥਂ ਸਰ੍ਵਦੇਵ ਰਮਾਪਤਿਃ
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਹੋਰ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਟਕਣ ਦੀ ਕੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ? ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਲਈ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀ—
ਦੈਤ੍ਯਾਨ੍ਵਞ੍ਚਯਤੇ ਚਾਸ਼ੁ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪਾਪਭਯਂ ਹਰਿਃ । ਅਵਤਾਰਕਰੋ ਦੇਵੋ ਨਾਨਾਯੋਨਿषੁ ਮਾਧਵਃ
—ਹਰੀ ਪਾਪ ਦਾ ਡਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਠੱਗ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਮਾਧਵ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਵਤਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾऽऽਨਨ੍ਦਸੁਖਂ ਦੈਤ੍ਯੈਰ੍ਯੁਦ੍ਧਂ ਚੈਵਾਕਰੋਦ੍ਵਿਭੁਃ । ਨੂਨਂ ਮਾਯਾਬਲਂ ਚੈਤਨ੍ਮਾਧਵੇऽਪਿ ਜਗਦ੍ਗੁਰੌ
ਆਨੰਦ ਤੇ ਸੁਖ ਛੱਡ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਦੈਤਿਆਂ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ; ਇਹ ਮਾਇਆ ਦੀ ਤਾਕਤ ਹੈ, ਮਾਧਵ—ਜਗਤ ਦੇ ਗੁਰੂ—ਵਿੱਚ ਵੀ।
ਸਰ੍ਵਜ੍ਞੇ ਦੇਵਕਾਰ੍ਯਾਂਸ਼ੇ ਕਾ ਵਾਰ੍ਤਾऽਨ੍ਯਸ੍ਯ ਭੂਪਤੇ । ਜ੍ਞਾਨਿਨਾਮਪਿ ਚੇਤਾਂਸਿ ਪਰਮਾ ਪ੍ਰਕृਤਿਃ ਕਿਲ
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਜਦੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਕੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ? ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ, ਉੱਚੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਵੀ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਬਲਾਦਾਕृष੍ਯ ਮੋਹਾਯ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ ਮਹੀਪਤੇ । ਯਯਾ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਮਿਦਂ ਸਰ੍ਵਂ ਭਗਵਤ੍ਯਾ ਚਰਾਚਰਮ੍
ਉਹ ਜਬਰਦਸਤੀ ਸਭ ਨੂੰ ਭਟਕਣ ਵਿੱਚ ਪਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਾ; ਭਗਵਤੀ ਨੇ ਹੀ ਇਹ ਸਾਰੀ ਚਲ-ਅਚਲ ਦੁਨੀਆ ਘੇਰੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਮੋਹਦਾ ਜ੍ਞਾਨਦਾ ਸੈਵ ਬਨ੍ਧਮੋਕ੍ਸ਼ਪ੍ਰਦਾ ਸਦਾ । ਰਾਜੋਵਾਚ। ਭਗਵਨ੍ਬ੍ਰੂਹਿ ਮੇ ਤਸ੍ਯਾਃ ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਬਲਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਉਹੀ ਮੋਹ ਵੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਗਿਆਨ ਵੀ; ਹਮੇਸ਼ਾ ਬੰਧਨ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਉਤ੍ਪਤ੍ਤਿਕਾਰਣਂ ਚਾਪਿ ਸ੍ਥਾਨਂ ਪਰਮਕਂ ਚ ਯਤ੍ । ऋषਿਰੁਵਾਚ। ਨ ਚੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਰਨਾਦਿਤ੍ਵਾਨ੍ਨृਪ ਤਸ੍ਯਾਃ ਕਦਾਚਨ
ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਭਗਵਨ, ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਸੱਚਾ ਰੂਪ, ਵਧੀਆ ਤਾਕਤ, ਉਸ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਥਾਂ ਦੱਸੋ।' ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਹੇ ਰਾਜਾ, ਉਸ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਕਦੇ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅਦੀ ਹੈ।'
ਨਿਤ੍ਯੈਵ ਸਾ ਪਰਾ ਦੇਵੀ ਕਾਰਣਾਨਾਂ ਚ ਕਾਰਣਮ੍ । ਵਰ੍ਤਤੇ ਸਰ੍ਵਭੂਤੇषੁ ਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਨਾ ਨृਪ
ਉਹ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਦੇਵੀ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਕਾਰਨਾਂ ਦੀ ਕਾਰਨ; ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵ-ਆਤਮਾ ਵਜੋਂ ਸ਼ਕਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਾ।
ਸ਼ਵਵਚ੍ਛਕ੍ਤਿਹੀਨਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਾਣੀ ਭਵਤਿ ਸਰ੍ਵਥਾ । ਚਿਚ੍ਛਕ੍ਤਿਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤੇषੁ ਰੂਪਂ ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤਦੇਵ ਹਿ
ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਜੀਵ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਰਦੇ ਵਾਂਗ ਹੈ; ਚੇਤਨ ਸ਼ਕਤੀ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
ਆਵਿਰ੍ਭਾਵਤਿਰੋਭਾਵੌ ਦੇਵਾਨਾਂ ਕਾਰ੍ਯਸਿਦ੍ਧਯੇ । ਯਦਾ ਸ੍ਤੁਵਂਤਿ ਤਾਂ ਦੇਵਾ ਮਨੁਜਾਸ਼੍ਚ ਵਿਸ਼ਾਂਪਤੇ
ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣਾ ਤੇ ਲੁਕ ਜਾਣਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਰਾਜਾ।
ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭਵਤਿ ਭੂਤਾਨਾਂ ਦੁਃਖਨਾਸ਼ਾਯ ਚਾਮ੍ਬਿਕਾ । ਨਾਨਾਰੂਪਧਰਾ ਦੇਵੀ ਨਾਨਾਸ਼ਕ੍ਤਿਸਮਨ੍ਵਿਤਾ
ਅੰਬਿਕਾ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਦੇਵੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਕਈ ਤਾਕਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਆਵਿਰ੍ਭਵਤਿ ਕਾਰ੍ਯਾਰ੍ਥਂ ਸ੍ਵੇਚ੍ਛਯਾ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰੀ । ਦੈਵਾਧੀਨਾ ਨ ਸਾ ਦੇਵੀ ਯਥਾ ਸਰ੍ਵੇ ਸੁਰਾ ਨृਪ
ਉਹ ਪਰਮ ਮਾਤਾ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਤਕਦੀਰ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਹਨ।
ਨ ਕਾਲਵਸ਼ਗਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪੁਰੁषਾਰ੍ਥਪ੍ਰਵਰ੍ਤਿਨੀ । ਅਕਰ੍ਤਾ ਪੁਰੁषੋ ਦ੍ਰष੍ਟਾ ਦृਸ਼੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਮਿਦਂ ਜਗਤ੍
ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਸਦਾ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਕਰਤਾ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ਼ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਦृਸ਼੍ਯਸ੍ਯ ਜਨਨੀ ਸੈਵ ਦੇਵੀ ਸਦਸਦਾਤ੍ਮਿਕਾ । ਪੁਰੁषਂ ਰਂਜਯਤ੍ਯੇਕਾ ਕृਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਨਾਟਕਮ੍
ਉਹੀ ਦੇਵੀ, ਜੋ ਸੱਚ ਤੇ ਝੂਠ ਦੋਹਾਂ ਦੀ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਦਿਖਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈ। ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਇਹ ਸਾਰਾ ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦਾ ਖੇਡ ਰਚ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਰਂਜਿਤੇ ਪੁਰੁषੇ ਸਰ੍ਵਂ ਸਂਹਰਤ੍ਯਤਿਰਂਹਸਾ । ਤਯਾ ਨਿਮਿਤ੍ਤਭੂਤਾਸ੍ਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁਮਹੇਸ਼੍ਵਰਾਃ
ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਤੁਰੰਤ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੇ ਮਹੇਸ਼ ਵੀ ਉਸਦੇ ਹੀ ਹਥਿਆਰ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕਲ੍ਪਿਤਾਃ ਸ੍ਵਸ੍ਵਕਾਰ੍ਯੇषੁ ਪ੍ਰੇਰਿਤਾ ਲੀਲਯਾ ਤ੍ਵਮੀ । ਸ੍ਵਾਂਸ਼ਂ ਤੇषੁ ਸਮਾਰੋਪ੍ਯ ਕृਤਾਸ੍ਤੇ ਬਲਵਤ੍ਤਰਾਃ
ਇਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਬਣਾਏ ਗਏ ਹਨ ਤੇ ਉਹ ਮਾਤਾ ਆਪਣੇ ਖੇਡ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਹਿੱਸੇ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਰੱਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਦਤ੍ਤਾਸ਼੍ਵ ਸ਼ਕ੍ਤਯਸ੍ਤੇਭ੍ਯੋ ਗੀਰ੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰ੍ਗਿਰਿਜਾ ਤਥਾ । ਤੇ ਤਾਂ ਧ੍ਯਾਯਂਤਿ ਦੇਵੇਸ਼ਾਃ ਪੂਜਯਂਤਿ ਪਰਾਂ ਮੁਦਾ
ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੋਲੀ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਤੇ ਗਿਰਿਜਾ ਵਰਗੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਉਸ ਪਰਮ ਮਾਤਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਤੇ ਵੱਡੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵੇਸ਼੍ਵਰੀਂ ਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਸृष੍ਟਿਸ੍ਥਿਤਿਵਿਨਾਸ਼ਿਨੀਮ੍ । ਏਤਤ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਦੇਵੀਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਰਮ ਮਾਤਾ, ਜੋ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਪਾਲਣ ਤੇ ਨਾਸ ਦੀ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਸਰਬ-ਸ਼ਕਤਿਸ਼ਾਲੀ ਜਾਣ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਸਾਰੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਅਥ ਚਤੁਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ੋऽਧ੍ਯਾਯਃ ਰਾਜੋਵਾਚ। ਭਗਵਨ੍ਬ੍ਰੂਹਿ ਮੇ ਸਮ੍ਯਕ੍ਤਸ੍ਯਾ ਆਰਾਧਨੇ ਵਿਧਿਮ੍ । ਪੂਜਾਵਿਧਿਂ ਚ ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਂਸ਼੍ਚ ਤਥਾ ਹੋਮਵਿਧਿਂ ਵਦ
ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਮੈਨੂੰ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਧਾਨ, ਪੂਜਾ ਦੀ ਰੀਤ, ਮੰਤ੍ਰ ਤੇ ਹੋਮ ਕਰਨ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਦੱਸੋ।
ऋषਿਰੁਵਾਚ। ਸ਼ृਣੁ ਰਾਜਨ੍ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤਸ੍ਯਾਃ ਪੂਜਾਵਿਧਿਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ । ਕਾਮਦਂ ਮੋਕ੍ਸ਼ਦਂ ਨॄਣਾਂ ਜ੍ਞਾਨਦਂ ਦੁਃਖਨਾਸ਼ਨਮ੍
ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸੁਣੋ ਰਾਜਨ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਸ ਮਾਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦਾ ਪਵਿੱਤਰ ਵਿਧਾਨ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦੀ, ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੀ, ਗਿਆਨ ਦਿੰਦੀ ਤੇ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਆਦੌ ਸ੍ਨਾਨਵਿਧਿਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ਼ੁਚਿਃ ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਂਬਰੋ ਨਰਃ । ਆਚਮ੍ਯ ਪ੍ਰਯਤਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ਼ੁਭਮਾਯਤਨਂ ਨਿਜਮ੍
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਚਿੱਟੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾ ਕੇ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਜਲ ਚੁੱਕ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਸੁਹਾਵਣੀ ਥਾਂ ਤਿਆਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਤਤੋऽਵਲਿਪ੍ਤਭੂਮ੍ਯਾਂ ਤੁ ਸਂਸ੍ਥਾਪ੍ਯਾਸਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਤਤ੍ਰੋਪਵਿਸ਼੍ਯ ਵਿਧਿਵਤ੍ਤ੍ਰਿਰਾਚਮ੍ਯ ਮੁਦਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਫਿਰ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਫ਼ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਧੀਆ ਆਸਨ ਰੱਖੋ। ਉੱਥੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਬੈਠ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਜਲ ਚੁੱਕੋ ਤੇ ਮਨ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ੀ ਲੈ ਆਓ।
ਪੂਜਾਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਸੁਸਂਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਯਥਾਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਨੁਸਾਰਤਃ । ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮਂ ਤਤਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਭੂਤਸ਼ੁਦ੍ਧਿਂ ਵਿਧਾਯ ਚ
ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਦੇ ਸਮਾਨ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਖੋ। ਫਿਰ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਕਰੋ ਤੇ ਭੂਤ-ਸ਼ੁੱਧੀ ਦੀ ਰੀਤ ਨਿਭਾਓ।