ਮਧ੍ਯਸ੍ਥਃ ਸਰ੍ਵਦਾ ਕਾਰ੍ਯੋ ਵਿਵਾਦੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਦ੍ਵਯੋਰਿਹ । ऋषਿਰੁਵਾਚ। ਤਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਵਚਨਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਸਜ੍ਜੀਭੂਤੌ ਕृਤੋਦ੍ਯਮੌ
ਇਸ ਵਾਦ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਮੱਧ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗਵਾਹ ਬਣੇ।
ਜਗ੍ਮਤੁਰ੍ਮਾਤੁਮਗ੍ਰਸ੍ਥਂ ਲਿਙ੍ਗਮਦ੍ਭੁਤਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ । ਪਾਤਾਲਮਗਮਦ੍ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾऽਪ੍ਯਾਕਾਸ਼ਮੇਵ ਚ
ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਉਹ ਦਿਵਿਆ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਦੋਵੇਂ ਚੁਸਤ ਹੋ ਗਏ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਜੋਬਾ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ।
ਪਰਿਮਾਤੁਂ ਮਹਾਲਿਙ੍ਗਂ ਸ੍ਵਮਹਤ੍ਤ੍ਵਵਿਵृਦ੍ਧਯੇ । ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਗਤ੍ਵਾ ਕਿਯਦ੍ਦੇਸ਼ਂ ਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਃ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਨਾ ਯਤਃ
ਵਿਸ਼ਨੂ ਪਾਤਾਲ ਵੱਲ ਗਿਆ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਕਾਸ਼ ਵੱਲ, ਦੋਵੇਂ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਹੋਣ ਦੀ ਸਾਬਤ ਲਈ ਵੱਡਾ ਲਿੰਗ ਮਾਪਣ ਚਲੇ।
ਨ ਪ੍ਰਾਪਾਂਤਂ ਸ ਲਿਂਗਸ੍ਯ ਪਰਿਵृਤ੍ਯ ਯਯੌ ਸ੍ਥਲਮ੍ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾऽਗਚ੍ਛਤ੍ਤਤਸ਼੍ਚੋਰ੍ਧ੍ਵਂ ਪਤਿਤਂ ਕੇਤਕੀਦਲਮ੍
ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਕਈ ਦੂਰ ਤੱਕ ਜਾ ਕੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਥੱਕ ਗਿਆ, ਪਰ ਲਿੰਗ ਦਾ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ, ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਮੁੜ ਸਤ੍ਹ ਤੇ ਆ ਗਿਆ।
ਸ਼ਿਵਸ੍ਯ ਮਸ੍ਤਕਾਤ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਪਰਾਵृਤ੍ਤੋ ਮੁਦਾਵृਤਃ । ਆਗਤ੍ਯ ਤਰਸਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵਿष੍ਣਵੇ ਕੇਤਕੀਦਲਮ
ਬ੍ਰਹਮਾ, ਹੋਰ ਉਪਰ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਕੇਤਕੀ ਦਾ ਪੱਤਾ ਡਿੱਗਦਾ ਵੇਖਿਆ; ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ।
ਦਰ੍ਸ਼ਯਿਤ੍ਵਾ ਚ ਵਿਤਥਮੁਵਾਚ ਮਦਮੋਹਿਤਃ । ਲਿਙ੍ਗਸ੍ਯ ਮਸ੍ਤਕਾਦੇਤਦ੍ਗृਹੀਤਂ ਕੇਤਕੀਦਲਮ੍
ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਮਾਨ ਤੇ ਮੋਹ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਕੇਤਕੀ ਪੱਤਾ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਦਿਖਾਇਆ ਤੇ ਝੂਠ ਬੋਲਿਆ: 'ਇਹ ਕੇਤਕੀ ਪੱਤਾ ਲਿੰਗ ਦੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।'
ਅਭਿਜ੍ਞਾਨਾਯ ਚਾਨੀਤਂ ਤਵ ਚਿਤ੍ਤਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਯੇ । ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਤਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਵਾਕ੍ਯਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਚ ਕੇਤਕੀਦਲਮ੍
'ਇਹ ਗਵਾਹੀ ਵਜੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਮਨ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕਰਨ ਲਈ।' ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਤੇ ਕੇਤਕੀ ਪੱਤਾ ਵੇਖ ਕੇ—
ਹਰਿਸ੍ਤਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚੇਦਂ ਸਾਕ੍ਸ਼ੀ ਕ: ਕਥਯਾਧੁਨਾ । ਯਥਾਰ੍ਥਵਾਦੀ ਮੇਧਾਵੀ ਸਦਾਚਾਰਃ ਸ਼ੁਚਿਃ ਸਮਃ
ਹਰੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: 'ਹੁਣ ਇਸ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਕੌਣ ਦੇਵੇ? ਜੋ ਸੱਚਾ, ਬੁਧੀਮਾਨ, ਚੰਗਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਨਿਰਪੱਖ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਵਾਦ ਵਿੱਚ ਗਵਾਹ ਬਣਦਾ ਹੈ।'
ਸਾਕ੍ਸ਼ੀ ਭਵਤਿ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਵਿਵਾਦੇ ਸਮੁਪਸ੍ਥਿਤੇ । ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ। ਦੂਰਦੇਸ਼ਾਤ੍ਸਮਾਯਾਤਿ ਸਾਕ੍ਸ਼ੀ ਕਃ ਸਮਯੇऽਧੁਨਾ
ਗਵਾਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਰ ਥਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਵਾਦ ਹੋਵੇ, ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।' ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਇਸ ਵੇਲੇ ਦੂਰੋਂ ਕੌਣ ਆ ਕੇ ਗਵਾਹੀ ਦੇ ਸਕਦਾ ਹੈ?
ਯਤ੍ਸਤ੍ਯਂ ਤਦ੍ਵਚਃ ਸੇਯਂ ਕੇਤਕੀ ਕਥਯਿष੍ਯਤਿ । ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤਾ ਤਤ੍ਰ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਕੇਤਕੀ ਸ੍ਫੁਟਮ੍
ਜੋ ਸੱਚ ਹੈ, ਉਹ ਗੱਲ ਇਹ ਕੇਤਕੀ ਦੱਸੇ।' ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕੇਤਕੀ ਫੁੱਲ ਨੂੰ ਉਥੇ ਸਾਫ਼-ਸਾਫ਼ ਬੋਲਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ।
ਵਚਨਂ ਪ੍ਰਾਹ ਤਰਸਾ ਸ਼ਾਰ੍ਙ੍ਗਿਣਂ ਪ੍ਰਤ੍ਯਬੋਧਯਤ੍ । ਸ਼ਿਵਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਸ੍ਥਿਤਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਮਾਂ ਸਮਾਗਤਃ
ਉਸ ਨੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ ਤੇ ਸ਼ਾਰੰਗਧਾਰੀ ਨੂੰ ਜਗਾਇਆ: 'ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਮੇਂ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਸੀ, ਮੈਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇੱਥੇ ਆ ਗਿਆ ਹੈ।'
ਸਨ੍ਦੇਹੋऽਤ੍ਰ ਨ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਵਿष੍ਣੋ ਕਦਾਚਨ । ਮਮ ਵਾਕ੍ਯਂ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਹਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਪਾਰਙ੍ਗਤੋऽਸ੍ਯ ਹ
ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਇੱਥੇ ਤੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਾ ਕਰ; ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਹੀ ਸੱਚ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਬ੍ਰਹਮਾ ਇਸ ਦਾ ਅੰਤ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।
ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਮਾਂ ਸਮਾਯਾਤਃ ਸ਼ਿਵਭਕ੍ਤੈਃ ਸਮਰ੍ਪਿਤਾਮ੍ । ਕੇਤਕ੍ਯਾ ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਹਰਿਰਾਹ ਸ੍ਮਯਨਿਵ
ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਭੇਟ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਮੈਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਆ ਗਿਆ; ਕੇਤਕੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਹਰੀ ਹਲਕੀ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਬੋਲਿਆ।
ਮਹਾਦੇਵਃ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਮੇ ਯਦ੍ਯਸੌ ਵਚਨਂ ਵਦੇਤ੍ । ऋषਿਰੁਵਾਚ। ਤਦਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਹਰੇਰ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਮਹਾਦੇਵ: ਸਨਾਤਨਃ
ਜੇ ਮਹਾਦੇਵ ਆਪ ਇਹ ਗੱਲ ਮੰਨ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਲਈ ਇਹੀ ਸਬੂਤ ਹੈ।' ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹਰੀ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਮਹਾਦੇਵ—
ਕੁਪਿਤਃ ਕੇਤਕੀਂ ਪ੍ਰਾਹ ਮਿਥ੍ਯਾਵਾਦਿਨਿ ਮਾ ਵਦ । ਗਚ੍ਛਤੋ ਮਧ੍ਯਤਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਪਤਿਤਾ ਮਸ੍ਤਕਾਨ੍ਮਮ
—ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਕੇਤਕੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ: 'ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ, ਚੁੱਪ ਰਹੋ! ਜਦੋਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਿਚਕਾਰੋਂ ਲੰਘ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਗਈ ਸੀ।'
ਮਿਥ੍ਯਾਭਿਭਾषਿਣੀ ਤ੍ਯਕ੍ਤਾ ਮਯਾ ਤ੍ਵਂ ਸਰ੍ਵਦੇਵ ਹਿ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਲਜ੍ਜਾਪਰੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਨਨਾਮ ਮਧੁਸੂਦਨਮ੍
'ਤੂੰ, ਜੋ ਝੂਠ ਬੋਲਦੀ ਹੈ, ਮੈਨੂੰ ਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।' ਬ੍ਰਹਮਾ ਸ਼ਰਮ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਫਿਰ ਮਧੁਸੂਦਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ।
ਸ਼ਿਵੇਨ ਕੇਤਕੀ ਤ੍ਯਕ੍ਤਾ ਤਦ੍ਦਿਨਾਤ੍ਕੁਸੁਮੇषੁ ਵੈ । ਏਵਂ ਮਾਯਾਬਲਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਜ੍ਞਾਨਿਨਾਮਪਿ ਮੋਹਦਮ੍
ਉਸ ਦਿਨ ਤੋਂ, ਕੇਤਕੀ ਨੂੰ ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਤੇ ਫੁੱਲਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਾਣ ਲੈ ਕਿ ਮਾਇਆ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵੱਡੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਭਟਕਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਅਨ੍ਯੇषਾਂ ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਂ ਰਾਜਨ੍ਕਾ ਵਾਰ੍ਤਾ ਵਿਭ੍ਰਮਂ ਪ੍ਰਤਿ । ਦੇਵਾਨਾਂ ਕਾਰ੍ਯਸਿਦ੍ਧ੍ਯਰ੍ਥਂ ਸਰ੍ਵਦੇਵ ਰਮਾਪਤਿਃ
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਹੋਰ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਭਟਕਣ ਦੀ ਕੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ? ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਲਈ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀ—
ਦੈਤ੍ਯਾਨ੍ਵਞ੍ਚਯਤੇ ਚਾਸ਼ੁ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪਾਪਭਯਂ ਹਰਿਃ । ਅਵਤਾਰਕਰੋ ਦੇਵੋ ਨਾਨਾਯੋਨਿषੁ ਮਾਧਵਃ
—ਹਰੀ ਪਾਪ ਦਾ ਡਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਚਲਾਕੀ ਨਾਲ ਠੱਗ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਮਾਧਵ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਵਤਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾऽऽਨਨ੍ਦਸੁਖਂ ਦੈਤ੍ਯੈਰ੍ਯੁਦ੍ਧਂ ਚੈਵਾਕਰੋਦ੍ਵਿਭੁਃ । ਨੂਨਂ ਮਾਯਾਬਲਂ ਚੈਤਨ੍ਮਾਧਵੇऽਪਿ ਜਗਦ੍ਗੁਰੌ
ਆਨੰਦ ਤੇ ਸੁਖ ਛੱਡ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਦੈਤਿਆਂ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ; ਇਹ ਮਾਇਆ ਦੀ ਤਾਕਤ ਹੈ, ਮਾਧਵ—ਜਗਤ ਦੇ ਗੁਰੂ—ਵਿੱਚ ਵੀ।
ਸਰ੍ਵਜ੍ਞੇ ਦੇਵਕਾਰ੍ਯਾਂਸ਼ੇ ਕਾ ਵਾਰ੍ਤਾऽਨ੍ਯਸ੍ਯ ਭੂਪਤੇ । ਜ੍ਞਾਨਿਨਾਮਪਿ ਚੇਤਾਂਸਿ ਪਰਮਾ ਪ੍ਰਕृਤਿਃ ਕਿਲ
ਹੇ ਰਾਜਾ, ਜਦੋਂ ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਕੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ? ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ, ਉੱਚੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਮਨ ਨੂੰ ਵੀ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।
ਬਲਾਦਾਕृष੍ਯ ਮੋਹਾਯ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਤਿ ਮਹੀਪਤੇ । ਯਯਾ ਵ੍ਯਾਪ੍ਤਮਿਦਂ ਸਰ੍ਵਂ ਭਗਵਤ੍ਯਾ ਚਰਾਚਰਮ੍
ਉਹ ਜਬਰਦਸਤੀ ਸਭ ਨੂੰ ਭਟਕਣ ਵਿੱਚ ਪਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਾ; ਭਗਵਤੀ ਨੇ ਹੀ ਇਹ ਸਾਰੀ ਚਲ-ਅਚਲ ਦੁਨੀਆ ਘੇਰੀ ਹੋਈ ਹੈ।
ਮੋਹਦਾ ਜ੍ਞਾਨਦਾ ਸੈਵ ਬਨ੍ਧਮੋਕ੍ਸ਼ਪ੍ਰਦਾ ਸਦਾ । ਰਾਜੋਵਾਚ। ਭਗਵਨ੍ਬ੍ਰੂਹਿ ਮੇ ਤਸ੍ਯਾਃ ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਬਲਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਉਹੀ ਮੋਹ ਵੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਗਿਆਨ ਵੀ; ਹਮੇਸ਼ਾ ਬੰਧਨ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਉਤ੍ਪਤ੍ਤਿਕਾਰਣਂ ਚਾਪਿ ਸ੍ਥਾਨਂ ਪਰਮਕਂ ਚ ਯਤ੍ । ऋषਿਰੁਵਾਚ। ਨ ਚੋਤ੍ਪਤ੍ਤਿਰਨਾਦਿਤ੍ਵਾਨ੍ਨृਪ ਤਸ੍ਯਾਃ ਕਦਾਚਨ
ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਭਗਵਨ, ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਸੱਚਾ ਰੂਪ, ਵਧੀਆ ਤਾਕਤ, ਉਸ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਥਾਂ ਦੱਸੋ।' ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: 'ਹੇ ਰਾਜਾ, ਉਸ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਕਦੇ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਅਦੀ ਹੈ।'
ਨਿਤ੍ਯੈਵ ਸਾ ਪਰਾ ਦੇਵੀ ਕਾਰਣਾਨਾਂ ਚ ਕਾਰਣਮ੍ । ਵਰ੍ਤਤੇ ਸਰ੍ਵਭੂਤੇषੁ ਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਨਾ ਨृਪ
ਉਹ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਦੇਵੀ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਕਾਰਨਾਂ ਦੀ ਕਾਰਨ; ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵ-ਆਤਮਾ ਵਜੋਂ ਸ਼ਕਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਾ।
ਸ਼ਵਵਚ੍ਛਕ੍ਤਿਹੀਨਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਾਣੀ ਭਵਤਿ ਸਰ੍ਵਥਾ । ਚਿਚ੍ਛਕ੍ਤਿਃ ਸਰ੍ਵਭੂਤੇषੁ ਰੂਪਂ ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤਦੇਵ ਹਿ
ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਜੀਵ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਰਦੇ ਵਾਂਗ ਹੈ; ਚੇਤਨ ਸ਼ਕਤੀ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
ਆਵਿਰ੍ਭਾਵਤਿਰੋਭਾਵੌ ਦੇਵਾਨਾਂ ਕਾਰ੍ਯਸਿਦ੍ਧਯੇ । ਯਦਾ ਸ੍ਤੁਵਂਤਿ ਤਾਂ ਦੇਵਾ ਮਨੁਜਾਸ਼੍ਚ ਵਿਸ਼ਾਂਪਤੇ
ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਣਾ ਤੇ ਲੁਕ ਜਾਣਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਪੂਰੇ ਕਰਨ ਲਈ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਉਸ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਰਾਜਾ।
ਪ੍ਰਾਦੁਰ੍ਭਵਤਿ ਭੂਤਾਨਾਂ ਦੁਃਖਨਾਸ਼ਾਯ ਚਾਮ੍ਬਿਕਾ । ਨਾਨਾਰੂਪਧਰਾ ਦੇਵੀ ਨਾਨਾਸ਼ਕ੍ਤਿਸਮਨ੍ਵਿਤਾ
ਅੰਬਿਕਾ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਦੇਵੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਕਈ ਤਾਕਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਆਵਿਰ੍ਭਵਤਿ ਕਾਰ੍ਯਾਰ੍ਥਂ ਸ੍ਵੇਚ੍ਛਯਾ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰੀ । ਦੈਵਾਧੀਨਾ ਨ ਸਾ ਦੇਵੀ ਯਥਾ ਸਰ੍ਵੇ ਸੁਰਾ ਨृਪ
ਉਹ ਪਰਮ ਮਾਤਾ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਲਈ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਤਕਦੀਰ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਨਹੀਂ, ਜਿਵੇਂ ਹੋਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਹਨ।
ਨ ਕਾਲਵਸ਼ਗਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪੁਰੁषਾਰ੍ਥਪ੍ਰਵਰ੍ਤਿਨੀ । ਅਕਰ੍ਤਾ ਪੁਰੁषੋ ਦ੍ਰष੍ਟਾ ਦृਸ਼੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਮਿਦਂ ਜਗਤ੍
ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਸਦਾ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਭਲੇ ਲਈ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਕਰਤਾ ਨਹੀਂ, ਸਿਰਫ਼ ਵੇਖਣ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਉਸਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦਿਖਾਈ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ।