ਚਿਂਤਯਾਮਾਸ ਮੇਧਾਵੀ ਰਾਜਾ ਨੀਤਿਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ । ਪ੍ਰਧਾਨਾਨ੍ਵਿਮਨਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ਼ਤ੍ਰੁਪਕ੍ਸ਼ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਾਨ੍
ਸਿਆਣਾ ਤੇ ਨੀਤੀ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਰਾਜਾ, ਆਪਣੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੈਰੀ ਪਾਸੇ ਹੋਇਆ ਤੇ ਮਨੋਂ ਉਲਝਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਸੋਚ ਵਿਚ ਪੈ ਗਿਆ।
ਸ੍ਥਾਨਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਵਿਪੁਲਂ ਪਰਿਖਾਦੁਰ੍ਗਮਂਡਿਤਮ੍ । ਕਾਲਪ੍ਰਤੀਕ੍ਸ਼ਾ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾ ਕਿਂ ਵਾ ਯੁਦ੍ਧਂ ਵਰਂ ਮਤਮ੍
ਮੈਂ ਚੌੜਾ ਤੇ ਖੂਹਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਮਜ਼ਬੂਤ ਥਾਂ ਫੜ ਲਿਆ ਹੈ, ਹੁਣ ਸਮਾ ਵੇਖ ਕੇ ਉਡੀਕ ਕਰੀਏ ਜਾਂ ਲੜਾਈ ਕਰਨਾ ਚੰਗਾ ਰਹੇਗਾ?
ਮਂਤ੍ਰਿਣਃ ਸ਼ਤ੍ਰੁਵਸ਼ਗਾ ਮਂਤ੍ਰਯੋਗ੍ਯਾ ਨ ਤੇ ਕਿਲ । ਕਿਂ ਕਰੋਮੀਤਿ ਮਨਸਾ ਭੂਪਤਿਃ ਸਮਚਿਂਤਯਤ੍
ਮੰਤਰੀ ਹੁਣ ਵੈਰੀ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਆ ਗਏ ਹਨ, ਉਹ ਸਲਾਹ ਦੇਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਰਹੇ। ਰਾਜਾ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, 'ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?'
ਕਦਾਚਿਤ੍ਤੇ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਮਾਂ ਪਾਪਾਚਾਰਾਃ ਪਰਾਸ਼੍ਰਿਤਾਃ । ਸ਼ਤ੍ਰੁਭ੍ਯੋऽਥ ਪ੍ਰਦਾਸ੍ਯਂਤਿ ਤਦਾ ਕਿਂ ਵਾ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਜੇ ਕਦੇ ਮੰਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦੇਣ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?
ਪਾਪਬੁਦ੍ਧਿषੁ ਵਿਸ਼੍ਵਾਸੋ ਨ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਃ ਕਦਾਚਨ । ਕਿਂ ਤੇ ਵੈ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਯੇ ਲੋਭਵਸ਼ਗਾ ਨਰਾਃ
ਮੰਦੇ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜੋ ਲੋਕ ਲਾਲਚ ਵਿਚ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਦਾ ਭਲਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
ਭ੍ਰਾਤਰਂ ਪਿਤਰਂ ਮਿਤ੍ਰਂ ਸੁਹृਦਂ ਬਾਂਧਵਂ ਤਥਾ । ਗੁਰੁਂ ਪੂਜ੍ਯਂ ਦ੍ਵਿਜਂ ਦ੍ਵੇष੍ਟਿ ਲੋਭਾਵਿष੍ਟਃ ਸਦਾ ਨਰਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਲਾਲਚ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ, ਪਿਉ, ਮਿੱਤਰ, ਸੱਜਣ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਅਦਬਯੋਗ ਅਧਿਆਪਕ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਵੀ ਵੈਰੀ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਮਯਾ ਨ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯੋ ਵਿਸ਼੍ਵਾਸਃ ਸਰ੍ਵਥਾऽਧੁਨਾ । ਮਂਤ੍ਰਿਵਰ੍ਗੇऽਤਿਪਾਪਿष੍ਠੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਪਕ੍ਸ਼ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤੇ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਉੱਤੇ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਮੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਵੈਰੀ ਪਾਸੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਇਤਿ ਸਂਚਿਂਤ੍ਯ ਮਨਸਾ ਰਾਜਾ ਪਰਮਦੁਰ੍ਮਨਾਃ । ਏਕਾਕੀ ਹਯਮਾਰੁਹ੍ਯ ਨਿਰ੍ਜਗਾਮ ਪੁਰਾਤ੍ਤਤ੍ਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਬਹੁਤ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਘੋੜੇ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਿਆ।
ਅਸਹਾਯੋऽਥ ਨਿਰ੍ਗਤ੍ਯ ਗਹਨਂ ਵਨਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ । ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਮੇਧਾਵੀ ਕ੍ਵ ਗਂਤਵ੍ਯਂ ਮਯਾ ਪੁਨਃ
ਕਿਸੇ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਉਹ ਘਣਾ ਜੰਗਲ ਚਲੇਆ ਗਿਆ। ਸਿਆਣਾ ਰਾਜਾ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, 'ਹੁਣ ਮੈਂ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂ?'
ਯੋਜਨਤ੍ਰਯਮਾਤ੍ਰੇ ਤੁ ਮੁਨੇਰਾਸ਼੍ਰਮਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਜਗਾਮ ਭੂਪਾਲਸ੍ਤਾਪਸਸ੍ਯ ਸੁਮੇਧਸਃ
ਉਸ ਨੇ ਜਾਣ ਲਿਆ ਕਿ ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀ ਸੁਮੇਧਸ ਦਾ ਅਸ਼ਰਮ ਤਿੰਨ ਕੋਸ ਦੂਰ ਹੈ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਉਥੇ ਵਲ ਤੁਰ ਪਿਆ।
ਬਹੁਵृਕ੍ਸ਼ਸਮਾਯੁਕ੍ਤਂ ਨਦੀ ਪੁਲਿਨ ਸਂਸ਼੍ਰਿਤਮ੍ । ਨਿਰ੍ਵੈਰਸ਼੍ਵਾਪਦਾਕੀਰ੍ਣਂ ਕੋਕਿਲਾਰਾਵਮਂਡਿਤਮ੍
ਉਹ ਥਾਂ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਸੀ, ਉਥੇ ਕੋਈ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਜਾਨਵਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਤੇ ਕੋਕਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਸ਼ਿष੍ਯਾਧ੍ਯਯਨਸ਼ਬ੍ਦਾਢ੍ਯਂ ਮृਗਯੂਥਸ਼ਤਾਵृਤਮ੍ । ਨੀਵਾਰਾਨ੍ਨਸੁਪਕ੍ਵਾਢ੍ਯਂ ਸੁਪੁष੍ਪਫਲਪਾਦਪਮ੍
ਉਥੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਪਾਠ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ, ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਹਿਰਨਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੱਕਿਆ ਜੰਗਲੀ ਚੌਲ, ਤੇ ਸੋਹਣੇ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਫਲਾਂ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖ ਸਨ।
ਹੋਮਧੂਮਸੁਗਂਧੇਨ ਪ੍ਰੀਤਿਦਂ ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਂ ਸਦਾ । ਵੇਦਧ੍ਵਨਿਸਮਾਕ੍ਰਾਂਤਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਦਪਿ ਮਨੋਹਰਮ੍
ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੋਮ ਦੇ ਧੂੰਏਂ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਧੁਨੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਸੁਰਗ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਮਨਮੋਹਣੀ ਥਾਂ ਸੀ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਮਾਸ਼੍ਰਮਂ ਰਾਜਾ ਬਭੂਵਾਸੌ ਮੁਦਾਨ੍ਵਿਤਃ । ਭਯਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮਤਿਂ ਚਕ੍ਰੇ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮਾਯ ਦ੍ਵਿਜਾਸ਼੍ਰਮੇ
ਉਹ ਅਸ਼ਰਮ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਮਨ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਡਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਦਵੈਜਾਂ ਦੇ ਅਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ।
ਆਸਜ੍ਯ ਪਾਦਪੇऽਸ਼੍ਵਂ ਤੁ ਜਗਾਮ ਵਿਨਯਾਨ੍ਵਿਤਃ । ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਂ ਮੁਨਿਮਾਸੀਨਂ ਸਾਲਚ੍ਛਾਯਾਸੁ ਸਂਸ਼੍ਰਿਤਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਰੁੱਖ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ। ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸਾਲ ਰੁੱਖ ਦੀ ਛਾਂ ਹੇਠ ਬੈਠਿਆ ਵੇਖਿਆ।
ਮृਗਾਜਿਨਾਸਨਂ ਸ਼ਾਂਤਂ ਤਪਸਾऽਤਿਕृਸ਼ਂ ऋਜੁਮ੍ । ਅਧ੍ਯਾਪਯਂਤਂ ਸ਼ਿष੍ਯਾਂਸ਼੍ਚ ਵੇਦਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਦਰ੍ਸ਼ਿਨਮ੍
ਰਿਸ਼ੀ ਹਿਰਣ ਦੀ ਖਾਲ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ, ਤਪ ਨਾਲ ਸੁੱਕੇ ਹੋਏ, ਸਿੱਧੇ, ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਠ ਪੜ੍ਹਾ ਰਹੇ, ਤੇ ਵੇਦਾਂ-ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦਾ ਅਰਥ ਸਮਝ ਰਹੇ ਸਨ।
ਰਹਿਤਂ ਕ੍ਰੋਧਲੋਭਾਦ੍ਯੈਰ੍ਦ੍ਵਂਦ੍ਵਾਤੀਤਂ ਵਿਮਤ੍ਸਰਮ੍ । ਆਤ੍ਮਜ੍ਞਾਨਰਤਂ ਸਤ੍ਯਵਾਦਿਨਂ ਸ਼ਮਸਂਯੁਤਮ੍
ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਕ੍ਰੋਧ, ਲਾਲਚ ਤੇ ਦੁੰਦਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਵੈਰ-ਵਿਰੋਧ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਆਤਮ ਗਿਆਨ ਵਿਚ ਲੀਨ, ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ ਸਨ।
ਤਂ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਭੂਪਤਿਰ੍ਭੂਮੌ ਪਪਾਤ ਦਣ੍ਡਵਤ੍ਤਦਾ । ਤਦਗ੍ਰੇ ऽਸ਼੍ਰੁਜਲਾਪੂਰ੍ਣਨਯਨਃ ਪ੍ਰੇਮਸਂਯੁਤਃ
ਉਹਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਤੇ ਸਾਸ਼ਟਾਂਗ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ।
ਉਤ੍ਤਿष੍ਠੋਤ੍ਤਿष੍ਠ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਤਮੁਵਾਚ ਤਦਾ ਮੁਨਿਃ । ਸ਼ਿष੍ਯੋ ਦਦੌ ਬृਸੀਂ ਤਸ੍ਮੈ ਗੁਰੁਣਾ ਨੋਦਿਤਸ੍ਤਦਾ
ਉਠੋ, ਉਠੋ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ। ਮੁਨੀ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ। ਚੇਲੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਆਖੇ ਹੀ ਬੈਠਣ ਲਈ ਥਾਂ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।
ਉਤ੍ਥਾਯ ਨृਪਤਿਸ੍ਤਸ੍ਯਾਂ ਸਮਾਸੀਨਸ੍ਤਦਾਜ੍ਞਯਾ । ਅਰ੍ਘ੍ਯਪਾਦ੍ਯਾਰ੍ਹਣਂ ਚਕ੍ਰੇ ਸੁਮੇਧਾ ਵਿਧਿਪੂਰ੍ਵਕਮ੍
ਰਾਜਾ ਉੱਠ ਕੇ, ਉਸਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਥੇ ਆ ਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਸੁਮੇਧ ਨੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪੈਰ-ਹੱਥ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਤੇ ਹੋਰ ਆਦਰ-ਸਨਮਾਨ ਕੀਤੇ।
ਪਪ੍ਰਚ੍ਛਾਤ੍ਰ ਕੁਤਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਕਸ੍ਤ੍ਵਂ ਚਿਂਤਾਪਰਃ ਕਥਮ੍ । ਕਥਯਸ੍ਵ ਯਥਾਕਾਮਂ ਸਂਵृਤ੍ਤਂ ਕਾਰਣਂ ਤ੍ਵਿਹ
ਉਸਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਕਿਥੋਂ ਆਇਆ ਹੈਂ? ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਜੋ ਇੰਨਾ ਸੋਚ ਵਿਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈਂ? ਜੋ ਵੀ ਤੇਰਾ ਮਨ ਹੈ, ਖੁੱਲ੍ਹ ਕੇ ਦੱਸ, ਇੱਥੇ ਆਉਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਕੀ ਹੈ।"
ਕਿਮਾਗਮਨਕृਤ੍ਯਂ ਤੇ ਬ੍ਰੂਹਿ ਕਾਰ੍ਯਂ ਮਨੋਗਤਮ੍ । ਕਰਿष੍ਯੇ ਵਾਂਛਿਤਂ ਕਾਮਮਸਾਧ੍ਯਮਪਿ ਯਤ੍ਤਵ
"ਤੂੰ ਇੱਥੇ ਕਿਸ ਕੰਮ ਲਈ ਆਇਆ ਹੈਂ? ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਦੱਸ, ਜੋ ਵੀ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਜਿਹੜੀ ਵੀ ਤੇਰੀ ਚਾਹਤ ਹੋਵੇ, ਚਾਹੇ ਔਖੀ ਹੋਵੇ, ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂਗਾ।"
ਰਾਜੋਵਾਚ। ਸੁਰਥੋ ਨਾਮ ਰਾਜਾऽਹਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਭਿਸ਼੍ਚ ਪਰਾਜਿਤਃ । ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਰਾਜ੍ਯਂ ਗृਹਂ ਭਾਰ੍ਯਾਮਹਂ ਤੇ ਸ਼ਰਣਂ ਗਤਃ
ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੇਰਾ ਨਾਂ ਸੁਰਥ ਹੈ। ਮੈਂ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਪਰ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਕੋਲੋਂ ਹਾਰ ਗਿਆ। ਆਪਣਾ ਰਾਜ, ਘਰ ਤੇ ਪਤਨੀ ਛੱਡ ਕੇ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਓਟ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ।"
ਯਦਾਜ੍ਞਾਪਯਸੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਂਸ੍ਤਦਹਂ ਭਕ੍ਤਿਤਤ੍ਪਰਃ । ਕਰਿष੍ਯਾਮਿ ਨ ਮੇ ਤ੍ਰਾਤਾ ਤ੍ਵਦਨ੍ਯਃ ਪृਥਿਵੀਤਲੇ
"ਜੋ ਕੁਝ ਤੂੰ ਆਖੇਂਗਾ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਣ, ਮੈਂ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਕਰਾਂਗਾ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤੇਰੇ ਬਿਨਾ ਮੇਰਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ।"
ਸ਼ਤ੍ਰੁਭ੍ਯੋ ਮੇ ਭਯਂ ਘੋਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੋऽਸ੍ਮ੍ਯਦ੍ਯ ਤਵਾਂਤਿਕਮ੍ । ਤ੍ਰਾਯਸ੍ਵ ਮੁਨਿਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲ ਸ਼ਰਣਾਗਤਵਤ੍ਸਲ
"ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਡਰ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਅੱਜ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਹੇ ਮੁਨੀ, ਜੋ ਸ਼ਰਨ ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਮੈਨੂੰ ਬਚਾ ਲਵੋ।"
ऋषਿਰੁਵਾਚ। ਨਿਰ੍ਭਯਂ ਵਸ ਰਾਜੇਂਦ੍ਰ ਨਾਤ੍ਰ ਤੇ ਸ਼ਤ੍ਰਵਃ ਕਿਲ । ਆਗਮਿष੍ਯਂਤਿ ਬਲਿਨੋ ਨਿਸ਼੍ਚਯਂ ਤਪਸੋ ਬਲਾਤ੍
ਮੁਨੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਇੱਥੇ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਰਹੋ। ਇੱਥੇ ਤੇਰੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦੇ। ਪਰ ਤਪ ਦੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਕੁਝ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਲੋਕ ਜ਼ਰੂਰ ਆਉਣਗੇ।"
ਨਾਤ੍ਰ ਹਿਂਸਾ ਪ੍ਰਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾ ਵਨਵृਤ੍ਤ੍ਯਾ ਨृਪੋਤ੍ਤਮ । ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਜੀਵਨਂ ਸ਼ਸ੍ਤੈਰ੍ਨੀਵਾਰਫਲਮੂਲਕੈਃ
"ਹੇ ਵਧੀਆ ਰਾਜਨ, ਇੱਥੇ ਜੰਗਲ ਦੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ ਕਿਸੇ ਕਿਸਮ ਦੀ ਹਿੰਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ। ਜੀਵਨ ਚੰਗੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ—ਅਨਾਜ, ਫਲ ਤੇ ਜੜੀਆਂ—ਨਾਲ ਹੀ ਚਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।"
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ। ਇਤਿ ਤਸ੍ਯ ਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਨਿਰ੍ਭਯਃ ਸ ਨृਪਸ੍ਤਦਾ । ਉਵਾਸਾਸ਼੍ਰਮ ਏਵਾਸੌ ਫਲਮੂਲਾਸ਼ਨਃ ਸ਼ੁਚਿਃ
ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜਾ ਨਿਡਰ ਹੋ ਗਿਆ ਤੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਹੀ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਹ ਸਾਫ-ਸੁਥਰਾ ਰਹਿੰਦਾ ਤੇ ਫਲ-ਮੂਲ ਖਾ ਕੇ ਜੀਊਂਦਾ ਸੀ।"
ਕਦਾਚਿਤ੍ਸ ਨृਪਸ੍ਤਤ੍ਰ ਵृਕ੍ਸ਼ਚ੍ਛਾਯਾਂ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ । ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਚਿਂਤਾਰ੍ਤੋ ਗृਹ ਏਵ ਗਤਾਸ਼ਯਃ
ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਰਾਜਾ ਉਥੇ ਦਰੱਖਤ ਦੀ ਛਾਂ ਹੇਠ ਬੈਠਾ ਸੀ। ਉਹ ਚਿੰਤਾ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤੇ ਉਸਦਾ ਮਨ ਮੁੜ ਘਰ ਵੱਲ ਹੀ ਟੁਰ ਗਿਆ।
ਰਾਜ੍ਯਂ ਮੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਭਿਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਮ੍ਲੇਚ੍ਛੈਃ ਪਾਪਰਤੈਃ ਸਦਾ । ਸਂਪੀਡਿਤਾਃ ਸ੍ਯੁਰ੍ਲੋਕਾਸ੍ਤੈਰ੍ਦੁਰਾਚਾਰੈਰ੍ਗਤਤ੍ਰਪੈਃ
"ਮੇਰਾ ਰਾਜ ਦੁਸ਼ਟ ਤੇ ਅਸ਼ੁੱਧ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਲੈ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਮੰਦੇ ਚਾਲਾਂ ਵਾਲੇ, ਲਾਜ-ਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਲੋਕ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਜ਼ਰੂਰ ਤੰਗ ਕਰਨਗੇ।"