ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾ ਕਸ੍ਯ ਵਰਦਾ ਕੇਨ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਫਲਂ ਮਹਤ੍ । ਆਰਾਧ੍ਯ ਕਾਮਦਾਂ ਦੇਵੀਂ ਕਥਯਸ੍ਵ ਕृਪਾਨਿਧੇ
ਕੌਣ ਸੀ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਮਾਂ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਕੇ ਵੱਡਾ ਵਰ ਦਿੱਤਾ? ਕੌਣ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਮਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਫਲ ਪਾਇਆ? ਹੇ ਦਇਆ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ! ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਦੱਸੋ।
ਉਪਾਸਨਾਵਿਧਿਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਤਥਾ ਪੂਜਾਵਿਧਿਂ ਵਦ । ਵਿਸ੍ਤਰੇਣ ਮਹਾਭਾਗ ਹੋਮਸ੍ਯ ਚ ਵਿਧਿਂ ਪੁਨਃ
ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ! ਮੈਨੂੰ ਮਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਢੰਗ, ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਤੇ ਹੋਮ ਕਰਨ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ। ਇਤਿ ਭੂਪਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰੀਤਃ ਸਤ੍ਯਵਤੀਸੁਤਃ । ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਨृਪਂ ਕृष੍ਣੋ ਮਹਾਮਾਯਾਪ੍ਰਪੂਜਨਮ੍
ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਰਾਜੇ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਮਹਾਂਮਾਇਆ ਦੀ ਪੂਜਾ ਬਾਰੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ। ਸ੍ਵਾਰੋਚਿषੇऽਨ੍ਤਰੇ ਪੂਰ੍ਵਂ ਸੁਰਥੋ ਨਾਮ ਪਾਰ੍ਥਿਵਃ । ਬਭੂਵ ਪਰਮੋਦਾਰਃ ਪ੍ਰਜਾਪਾਲਨਤਤ੍ਪਰਃ
ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਪਿਛਲੇ ਸ੍ਵਾਰੋਚਿਸ਼ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ ਸੁਰਥ ਨਾਮ ਦਾ ਇਕ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਉੱਤਮ ਤੇ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਸਤ੍ਯਵਾਦੀ ਕਰ੍ਮਪਰੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਚ ਪੂਜਕਃ । ਗੁਰੁਭਕ੍ਤਿਰਤੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ੍ਵਦਾਰਗਮਨੇ ਰਤਃ
ਉਹ ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ, ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੇ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਸਦਾ ਭਗਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਹੀ ਰੱਜ ਕੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਦਾਨਸ਼ੀਲੋsਵਿਰੋਧੀ ਚ ਧਨੁਰ੍ਵੇਦੈਕਪਾਰਗਃ । ਏਵਂ ਪਾਲਯਤੋ ਰਾਜ੍ਯਂ ਮ੍ਲੇਚ੍ਛਾਃ ਪਰ੍ਵਤਵਾਸਿਨਃ
ਉਹ ਦਾਨੀ, ਰੋਸ-ਵੈਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਧਨੁਰਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ। ਜਦ ਉਹ ਰਾਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਦ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਵਿਦੇਸੀ ਲੋਕ—
ਬਲਾਚ੍ਛਤ੍ਰੁਤ੍ਵਮਾਪਨ੍ਨਾਃ ਸੈਨ੍ਯਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਮ੍ । ਹਸ੍ਤ੍ਯਸ਼੍ਵਰਥਪਾਦਾਤਿਸਹਿਤਾਸ੍ਤੇ ਮਦੋਤ੍ਕਟਾਃ
ਉਹ ਜਬਰਦਸਤੀ ਵੈਰੀ ਬਣ ਗਏ, ਚਾਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਇਕੱਠੀ ਕਰ ਲਈ। ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ, ਰਥ ਤੇ ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕਾਂ ਸਮੇਤ, ਉਹ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ,
ਕੋਲਾਵਿਧ੍ਵਂਸਿਨਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਃ ਪृਥ੍ਵੀਗ੍ਰਹਣਤਤ੍ਪਰਾਃ । ਸੁਰਥਃ ਸੈਨ੍ਯਮਾਦਾਯ ਸਂਮੁਖਃ ਸਮਪਦ੍ਯਤ
ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾੜਦੇ ਹੋਏ, ਧਰਤੀ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਨੀਤ ਨਾਲ ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਸੁਰਥ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਲੈ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ।
ਯੁਦ੍ਧਂ ਸਮਭਵਦ੍ਘੋਰਂ ਤਸ੍ਯ ਤੈਰਤਿਦਾਰੁਣੈਃ । ਮ੍ਲੇਚ੍ਛਾਨਾਂ ਤੁ ਬਲਂ ਸ੍ਵਲ੍ਪਂ ਰਾਜ੍ਞਸ੍ਤਦ੍ਬਲਮਦ੍ਭੁਤਮ੍
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਰਾਜੇ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਲੜਾਈ ਹੋਈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਘੱਟ ਸੀ ਤੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਫੌਜ ਅਜੀਬ ਤਾਕਤਵਰ ਸੀ,
ਤਥਾਪਿ ਤੈਰ੍ਜਿਤੋ ਯੁਦ੍ਧੇ ਦੈਵਾਦ੍ਰਾਜਾ ਪਰਾਜਿਤਃ । ਭਗ੍ਨਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਪੁਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਸੁਰਕ੍ਸ਼ਂ ਦੁਰ੍ਗਮਂਡਿਤਮ੍
ਫਿਰ ਵੀ ਕਿਸਮਤ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲੋਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਗਿਆ। ਟੁੱਟ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਿਲੇਦਾਰ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ।
ਚਿਂਤਯਾਮਾਸ ਮੇਧਾਵੀ ਰਾਜਾ ਨੀਤਿਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ । ਪ੍ਰਧਾਨਾਨ੍ਵਿਮਨਾ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ਼ਤ੍ਰੁਪਕ੍ਸ਼ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਾਨ੍
ਸਿਆਣਾ ਤੇ ਨੀਤੀ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਰਾਜਾ, ਆਪਣੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵੈਰੀ ਪਾਸੇ ਹੋਇਆ ਤੇ ਮਨੋਂ ਉਲਝਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਸੋਚ ਵਿਚ ਪੈ ਗਿਆ।
ਸ੍ਥਾਨਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਵਿਪੁਲਂ ਪਰਿਖਾਦੁਰ੍ਗਮਂਡਿਤਮ੍ । ਕਾਲਪ੍ਰਤੀਕ੍ਸ਼ਾ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਾ ਕਿਂ ਵਾ ਯੁਦ੍ਧਂ ਵਰਂ ਮਤਮ੍
ਮੈਂ ਚੌੜਾ ਤੇ ਖੂਹਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਮਜ਼ਬੂਤ ਥਾਂ ਫੜ ਲਿਆ ਹੈ, ਹੁਣ ਸਮਾ ਵੇਖ ਕੇ ਉਡੀਕ ਕਰੀਏ ਜਾਂ ਲੜਾਈ ਕਰਨਾ ਚੰਗਾ ਰਹੇਗਾ?
ਮਂਤ੍ਰਿਣਃ ਸ਼ਤ੍ਰੁਵਸ਼ਗਾ ਮਂਤ੍ਰਯੋਗ੍ਯਾ ਨ ਤੇ ਕਿਲ । ਕਿਂ ਕਰੋਮੀਤਿ ਮਨਸਾ ਭੂਪਤਿਃ ਸਮਚਿਂਤਯਤ੍
ਮੰਤਰੀ ਹੁਣ ਵੈਰੀ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਆ ਗਏ ਹਨ, ਉਹ ਸਲਾਹ ਦੇਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਰਹੇ। ਰਾਜਾ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, 'ਹੁਣ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?'
ਕਦਾਚਿਤ੍ਤੇ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਮਾਂ ਪਾਪਾਚਾਰਾਃ ਪਰਾਸ਼੍ਰਿਤਾਃ । ਸ਼ਤ੍ਰੁਭ੍ਯੋऽਥ ਪ੍ਰਦਾਸ੍ਯਂਤਿ ਤਦਾ ਕਿਂ ਵਾ ਭਵਿष੍ਯਤਿ
ਜੇ ਕਦੇ ਮੰਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਮੈਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰ ਦੇਣ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਕੀ ਹੋਵੇਗਾ?
ਪਾਪਬੁਦ੍ਧਿषੁ ਵਿਸ਼੍ਵਾਸੋ ਨ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਃ ਕਦਾਚਨ । ਕਿਂ ਤੇ ਵੈ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਯੇ ਲੋਭਵਸ਼ਗਾ ਨਰਾਃ
ਮੰਦੇ ਮਨ ਵਾਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਕਦੇ ਵੀ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜੋ ਲੋਕ ਲਾਲਚ ਵਿਚ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਦਾ ਭਲਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
ਭ੍ਰਾਤਰਂ ਪਿਤਰਂ ਮਿਤ੍ਰਂ ਸੁਹृਦਂ ਬਾਂਧਵਂ ਤਥਾ । ਗੁਰੁਂ ਪੂਜ੍ਯਂ ਦ੍ਵਿਜਂ ਦ੍ਵੇष੍ਟਿ ਲੋਭਾਵਿष੍ਟਃ ਸਦਾ ਨਰਃ
ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਲਾਲਚ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਭਰਾ, ਪਿਉ, ਮਿੱਤਰ, ਸੱਜਣ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਅਦਬਯੋਗ ਅਧਿਆਪਕ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਵੀ ਵੈਰੀ ਸਮਝਣ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਮਯਾ ਨ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯੋ ਵਿਸ਼੍ਵਾਸਃ ਸਰ੍ਵਥਾऽਧੁਨਾ । ਮਂਤ੍ਰਿਵਰ੍ਗੇऽਤਿਪਾਪਿष੍ਠੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਪਕ੍ਸ਼ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤੇ
ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮੰਤਰੀਆਂ ਉੱਤੇ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਮੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਵੈਰੀ ਪਾਸੇ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਭਰੋਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।
ਇਤਿ ਸਂਚਿਂਤ੍ਯ ਮਨਸਾ ਰਾਜਾ ਪਰਮਦੁਰ੍ਮਨਾਃ । ਏਕਾਕੀ ਹਯਮਾਰੁਹ੍ਯ ਨਿਰ੍ਜਗਾਮ ਪੁਰਾਤ੍ਤਤ੍ਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਬਹੁਤ ਉਦਾਸ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਘੋੜੇ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਿਆ।
ਅਸਹਾਯੋऽਥ ਨਿਰ੍ਗਤ੍ਯ ਗਹਨਂ ਵਨਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ । ਚਿਨ੍ਤਯਾਮਾਸ ਮੇਧਾਵੀ ਕ੍ਵ ਗਂਤਵ੍ਯਂ ਮਯਾ ਪੁਨਃ
ਕਿਸੇ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਉਹ ਘਣਾ ਜੰਗਲ ਚਲੇਆ ਗਿਆ। ਸਿਆਣਾ ਰਾਜਾ ਸੋਚਣ ਲੱਗ ਪਿਆ, 'ਹੁਣ ਮੈਂ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂ?'
ਯੋਜਨਤ੍ਰਯਮਾਤ੍ਰੇ ਤੁ ਮੁਨੇਰਾਸ਼੍ਰਮਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਜਗਾਮ ਭੂਪਾਲਸ੍ਤਾਪਸਸ੍ਯ ਸੁਮੇਧਸਃ
ਉਸ ਨੇ ਜਾਣ ਲਿਆ ਕਿ ਮਹਾਂਰਿਸ਼ੀ ਸੁਮੇਧਸ ਦਾ ਅਸ਼ਰਮ ਤਿੰਨ ਕੋਸ ਦੂਰ ਹੈ, ਤਾਂ ਰਾਜਾ ਉਥੇ ਵਲ ਤੁਰ ਪਿਆ।
ਬਹੁਵृਕ੍ਸ਼ਸਮਾਯੁਕ੍ਤਂ ਨਦੀ ਪੁਲਿਨ ਸਂਸ਼੍ਰਿਤਮ੍ । ਨਿਰ੍ਵੈਰਸ਼੍ਵਾਪਦਾਕੀਰ੍ਣਂ ਕੋਕਿਲਾਰਾਵਮਂਡਿਤਮ੍
ਉਹ ਥਾਂ ਬਹੁਤ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਰੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ, ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੇ ਸੀ, ਉਥੇ ਕੋਈ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਜਾਨਵਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਤੇ ਕੋਕਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਗੂੰਜ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
ਸ਼ਿष੍ਯਾਧ੍ਯਯਨਸ਼ਬ੍ਦਾਢ੍ਯਂ ਮृਗਯੂਥਸ਼ਤਾਵृਤਮ੍ । ਨੀਵਾਰਾਨ੍ਨਸੁਪਕ੍ਵਾਢ੍ਯਂ ਸੁਪੁष੍ਪਫਲਪਾਦਪਮ੍
ਉਥੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਦੇ ਪਾਠ ਪੜ੍ਹਨ ਦੀਆਂ ਆਵਾਜ਼ਾਂ, ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਹਿਰਨਾਂ ਦੇ ਝੁੰਡ, ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੱਕਿਆ ਜੰਗਲੀ ਚੌਲ, ਤੇ ਸੋਹਣੇ ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਫਲਾਂ ਵਾਲੇ ਰੁੱਖ ਸਨ।
ਹੋਮਧੂਮਸੁਗਂਧੇਨ ਪ੍ਰੀਤਿਦਂ ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਂ ਸਦਾ । ਵੇਦਧ੍ਵਨਿਸਮਾਕ੍ਰਾਂਤਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਦਪਿ ਮਨੋਹਰਮ੍
ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੋਮ ਦੇ ਧੂੰਏਂ ਦੀ ਸੁਗੰਧ ਨਾਲ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਧੁਨੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਸੁਰਗ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਮਨਮੋਹਣੀ ਥਾਂ ਸੀ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਮਾਸ਼੍ਰਮਂ ਰਾਜਾ ਬਭੂਵਾਸੌ ਮੁਦਾਨ੍ਵਿਤਃ । ਭਯਂ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਮਤਿਂ ਚਕ੍ਰੇ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮਾਯ ਦ੍ਵਿਜਾਸ਼੍ਰਮੇ
ਉਹ ਅਸ਼ਰਮ ਵੇਖ ਕੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਮਨ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਡਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਦਵੈਜਾਂ ਦੇ ਅਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਆਰਾਮ ਕਰਨ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ।
ਆਸਜ੍ਯ ਪਾਦਪੇऽਸ਼੍ਵਂ ਤੁ ਜਗਾਮ ਵਿਨਯਾਨ੍ਵਿਤਃ । ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਂ ਮੁਨਿਮਾਸੀਨਂ ਸਾਲਚ੍ਛਾਯਾਸੁ ਸਂਸ਼੍ਰਿਤਮ੍
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਰੁੱਖ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ। ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਸਾਲ ਰੁੱਖ ਦੀ ਛਾਂ ਹੇਠ ਬੈਠਿਆ ਵੇਖਿਆ।
ਮृਗਾਜਿਨਾਸਨਂ ਸ਼ਾਂਤਂ ਤਪਸਾऽਤਿਕृਸ਼ਂ ऋਜੁਮ੍ । ਅਧ੍ਯਾਪਯਂਤਂ ਸ਼ਿष੍ਯਾਂਸ਼੍ਚ ਵੇਦਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਦਰ੍ਸ਼ਿਨਮ੍
ਰਿਸ਼ੀ ਹਿਰਣ ਦੀ ਖਾਲ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ, ਤਪ ਨਾਲ ਸੁੱਕੇ ਹੋਏ, ਸਿੱਧੇ, ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਠ ਪੜ੍ਹਾ ਰਹੇ, ਤੇ ਵੇਦਾਂ-ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦਾ ਅਰਥ ਸਮਝ ਰਹੇ ਸਨ।
ਰਹਿਤਂ ਕ੍ਰੋਧਲੋਭਾਦ੍ਯੈਰ੍ਦ੍ਵਂਦ੍ਵਾਤੀਤਂ ਵਿਮਤ੍ਸਰਮ੍ । ਆਤ੍ਮਜ੍ਞਾਨਰਤਂ ਸਤ੍ਯਵਾਦਿਨਂ ਸ਼ਮਸਂਯੁਤਮ੍
ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਕ੍ਰੋਧ, ਲਾਲਚ ਤੇ ਦੁੰਦਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਵੈਰ-ਵਿਰੋਧ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਆਤਮ ਗਿਆਨ ਵਿਚ ਲੀਨ, ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ ਸਨ।
ਤਂ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਭੂਪਤਿਰ੍ਭੂਮੌ ਪਪਾਤ ਦਣ੍ਡਵਤ੍ਤਦਾ । ਤਦਗ੍ਰੇ ऽਸ਼੍ਰੁਜਲਾਪੂਰ੍ਣਨਯਨਃ ਪ੍ਰੇਮਸਂਯੁਤਃ
ਉਹਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ ਤੇ ਸਾਸ਼ਟਾਂਗ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਹੰਝੂਆਂ ਨਾਲ ਭਰ ਗਈਆਂ।
ਉਤ੍ਤਿष੍ਠੋਤ੍ਤਿष੍ਠ ਭਦ੍ਰਂ ਤੇ ਤਮੁਵਾਚ ਤਦਾ ਮੁਨਿਃ । ਸ਼ਿष੍ਯੋ ਦਦੌ ਬृਸੀਂ ਤਸ੍ਮੈ ਗੁਰੁਣਾ ਨੋਦਿਤਸ੍ਤਦਾ
ਉਠੋ, ਉਠੋ, ਤੇਰੇ ਲਈ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ। ਮੁਨੀ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ। ਚੇਲੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਆਖੇ ਹੀ ਬੈਠਣ ਲਈ ਥਾਂ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।
ਉਤ੍ਥਾਯ ਨृਪਤਿਸ੍ਤਸ੍ਯਾਂ ਸਮਾਸੀਨਸ੍ਤਦਾਜ੍ਞਯਾ । ਅਰ੍ਘ੍ਯਪਾਦ੍ਯਾਰ੍ਹਣਂ ਚਕ੍ਰੇ ਸੁਮੇਧਾ ਵਿਧਿਪੂਰ੍ਵਕਮ੍
ਰਾਜਾ ਉੱਠ ਕੇ, ਉਸਦੇ ਹੁਕਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਥੇ ਆ ਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ। ਸੁਮੇਧ ਨੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪੈਰ-ਹੱਥ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਤੇ ਹੋਰ ਆਦਰ-ਸਨਮਾਨ ਕੀਤੇ।