ਜਹ੍ਯੇਨਂ ਕਾਲਿਕੇ ਕ੍ਰੂਰੇ ਕੁਰੂਪਪ੍ਰਿਯਮਾਹਵੇ । ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ। ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਕਾਲਿਕਾ ਕਾਲਪ੍ਰੇਰਿਤਾ ਕਾਲਰੂਪਿਣੀ
ਕਾਲਿਕੇ, ਤੂੰ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਲੱਗੇ, ਉਹ ਕਰ। ਵਿਆਸ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਾਲਿਕਾ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਸੀ ਤੇ ਆਪ ਸਮੇਂ ਦਾ ਰੂਪ ਸੀ—
ਗਦਾਂ ਪ੍ਰਗृਹ੍ਯ ਤਰਸਾ ਤਸ੍ਥਾਵਾਜੌ ਕृਤੋਦ੍ਯਮਾ । ਤਯੋਃ ਪਰਸ੍ਪਰਂ ਯੁਦ੍ਧਂ ਬਭੂਵਾਤਿਭਯਾਨਕਮ੍
ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਗਦਾ ਫੜੀ ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਜੰਗ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਖੜੀ ਹੋਈ। ਦੋਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਬੜਾ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ।
ਪਸ਼੍ਯਤਾਂ ਸਰ੍ਵਦੇਵਾਨਾਂ ਮੁਨੀਨਾਂ ਚ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ । ਗਦਾਮੁਦ੍ਯਮ੍ਯ ਸ਼ੁਂਭੋऽਥ ਜਘਾਨ ਕਾਲਿਕਾਂ ਰਣੇ
ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇਖ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਸ਼ੁੰਭ ਨੇ ਗਦਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕਾਲਿਕਾ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ।
ਕਾਲਿਕਾ ਦੈਤ੍ਯਰਾਜਾਨਂ ਗਦਯਾ ਨ੍ਯਹਨਦ੍ਭृਸ਼ਮ੍। ਬਭਂਜਾਸ੍ਯ ਰਥਂ ਚਂਡੀ ਗਦਯਾ ਕਨਕੋਜ੍ਜ੍ਵਲਮ੍
ਕਾਲਿਕਾ ਨੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗਦਾ ਨਾਲ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕੀਤਾ। ਚੰਡਿਕਾ ਨੇ ਉਸਦਾ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਰਥ ਗਦਾ ਨਾਲ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ।
ਖਰਾਨ੍ਹਤ੍ਵਾ ਜਘਾਨਾਸ਼ੁ ਦਾਰੁਕਂ ਦਾਰੁਣਸ੍ਵਨਾ। ਸ ਪਦਾਤਿਰ੍ਗਦਾਂ ਗੁਰ੍ਵੀ ਸਮਾਦਾਯ ਕ੍ਰੁਧਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਕਠੋਰ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਉਸਨੇ ਭਿਆਨਕ ਚੀਕ ਮਾਰ ਕੇ ਰਥ ਦੇ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਪੈਦਲ ਹੋ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਾਰੀ ਗਦਾ ਚੁੱਕ ਲਿਆ।
ਕਾਲਿਕਾਭੁਜਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਪ੍ਰਹਸਨ੍ਨਹਨਤ੍ਤਦਾ । ਵਂਚਯਿਤ੍ਵਾ ਗਦਾਘਾਤਂ ਖਡ੍ਗਮਾਦਾਯ ਸਤ੍ਵਰਾ
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਹੱਸਦਾ ਹੋਇਆ, ਕਾਲਿਕਾ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਾਰ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਗਦਾ ਦੇ ਵਾਰ ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ, ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਚੁੱਕ ਲੈਣੀ।
ਚਿਚ੍ਛੇਦਾਸ੍ਯ ਭੁਜਂ ਸਵ੍ਯਂ ਸਾਯੁਧਂ ਚਂਦਨਾਰ੍ਚਿਤਮ੍ । ਸ ਛਿਨ੍ਨਬਾਹੁਵਿਰਥੋ ਗਦਾਪਾਣਿ: ਪਰਿਪ੍ਲੁਤਃ
ਉਸਨੇ ਉਸਦਾ ਖੱਬਾ ਬਾਂਹ, ਜੋ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਤੇ ਚੰਦਨ ਲਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਉਹ ਕੱਟੀ ਬਾਂਹ, ਰਥ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ, ਪਰ ਹਾਲੇ ਵੀ ਗਦਾ ਫੜੀ ਹੋਈ, ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਿੱਜ ਗਿਆ।
ਅਚਿਰੇਣ ਸਮਾਗਤ੍ਯ ਕਾਲਿਕਾਮਹਨਤ੍ਤਦਾ । ਕਾਲੀ ਚ ਕਰਵਾਲੇਨ ਭੁਜਂ ਤਸ੍ਯਾਥ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮ੍
ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਇਆ ਤੇ ਕਾਲਿਕਾ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਕਾਲੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਸੱਜੀ ਬਾਂਹ ਵੀ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀ।
ਚਿਚ੍ਛੇਦ ਪ੍ਰਹਸਂਤੀ ਸਾ ਸਗਦਂ ਕਿਲ ਸਾਂਗਦਮ੍ । ਕਰ੍ਤੁਂ ਪਾਦਪ੍ਰਹਾਰਂ ਸ ਕੁਪਿਤਃ ਪ੍ਰਯਯੌ ਜਵਾਤ੍
ਉਹ ਹੱਸਦੀ ਹੋਈ, ਉਸਦੀ ਸੱਜੀ ਬਾਂਹ, ਗਦਾ ਤੇ ਕੰਗਣ ਸਮੇਤ, ਕੱਟ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਉਹ ਪੈਰ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਿਆ।
ਕਾਲੀ ਚਿਚ੍ਛੇਦ ਚਰਣੌ ਖਡ੍ਗੇਨਾਸ੍ਯ ਤ੍ਵਰਾਨ੍ਵਿਤਾ । ਸਚ੍ਛਿਨ੍ਨਕਰਪਾਦੋऽਪਿ ਤਿष੍ਠ ਤਿष੍ਠੇਤਿ ਚ ਬ੍ਰੁਵਨ੍
ਕਾਲੀ ਨੇ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪੈਰ ਵੀ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ। ਹੱਥ ਤੇ ਪੈਰ ਵੱਛੋਂ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਵੀ ਉਹ ਚੀਕਦਾ ਰਿਹਾ, 'ਖੜ੍ਹ, ਖੜ੍ਹ!'
ਧਾਵਮਾਨੋ ਯਯਾਵਾਸ਼ੁ ਕਾਲਿਕਾਂ ਭੀषਯਨ੍ਨਿਵ । ਤਮਾਗਚ੍ਛਂਤਮਾਲੋਕ੍ਯ ਕਾਲਿਕਾ ਕਮਲੋਪਮਮ੍
ਦੌੜਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਜਲਦੀ ਕਾਲਿਕਾ ਵੱਲ ਵਧਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਉਸਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਆ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਆਉਂਦਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਕਾਲਿਕਾ ਜੋ ਕਮਲ ਵਰਗੀ ਸੋਹਣੀ ਸੀ—
ਚਕਰ੍ਤ ਮਸ੍ਤਕਂ ਕਂਠਾਦ੍ਰੁਧਿਰੌਘਵਹਂ ਭृਸ਼ਮ੍ । ਛਿਨ੍ਨੇऽਸੌ ਮਸ੍ਤਕੇ ਭੂਮੌ ਪਪਾਤ ਗਿਰਿਸਨ੍ਨਿਭਃ
—ਉਸਦਾ ਸਿਰ ਗਰਦਨ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲਹੂ ਦੀ ਧਾਰ ਵਗ ਪਈ। ਜਦੋਂ ਸਿਰ ਵੱਖ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹ ਪਹਾੜ ਵਾਂਗ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
ਪ੍ਰਾਣਾ ਵਿਨਿਰ੍ਯਯੁਸ੍ਤਸ੍ਯ ਦੇਹਾਦੁਤ੍ਕ੍ਰਮ੍ਯ ਸਤ੍ਵਰਮ੍ । ਗਤਾਸੁਂ ਪਤਿਤਂ ਦੈਤ੍ਯਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਦੇਵਾਃ ਸਵਾਸਵਾਃ
ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਜਿੰਦ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਨਿਕਲ ਗਈ। ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇ ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ ਉਸ ਮਰੇ ਹੋਏ ਦੈਤ ਨੂੰ ਡਿੱਗਿਆ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤੁष੍ਟੁਵੁਸ੍ਤਾਂ ਤਦਾ ਦੇਵੀਂ ਚਾਮੁਂਡਾਂ ਕਾਲਿਕਾਂ ਤਥਾ । ਵਵੁਰ੍ਵਾਤਾ: ਸ਼ਿਵਾਸ੍ਤਤ੍ਰ ਦਿਸ਼ਸ਼੍ਚ ਵਿਮਲਾ ਭृਸ਼ਮ੍
ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਉਸ ਮਾਂ ਚਾਮੁੰਡਾ ਅਤੇ ਕਾਲਿਕਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਠੰਢੀਆਂ ਸੁਹਾਵਣੀਆਂ ਹਵਾਵਾਂ ਵਹਿ ਚਲੀਆਂ ਤੇ ਚੌਫੇਰੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਛਾ ਗਈ।
ਬਭੂਵੁਸ਼੍ਚਾਗ੍ਨਯੋ ਹੋਮੇ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਸ਼ਿਖਾਃ ਸ਼ੁਭਾਃ । ਹਤਸ਼ੇषਾਸ਼੍ਚ ਯੇ ਦੈਤ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਜਗਦਂਬਿਕਾਮ੍
ਹੋਮ ਵਾਲੀਆਂ ਅੱਗਾਂ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸ਼ੁਭ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਜਿਹੜੇ ਕੁਝ ਦੈਤ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਚ ਗਏ, ਉਹ ਸਭ ਜਗਤ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਸਿਰ ਨਿਵਾ ਕੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾऽऽਯੁਧਾਨਿ ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਪਾਤਾਲਂ ਪ੍ਰਯਯੁਰ੍ਨृਪ । ਏਤਤ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਦੇਵ੍ਯਾਸ਼੍ਚਰਿਤਮੁਤ੍ਤਮਮ੍
ਉਹ ਸਾਰੇ ਆਪਣੇ ਹਥਿਆਰ ਛੱਡ ਕੇ ਪਾਤਾਲ ਵੱਲ ਚਲੇ ਗਏ। ਹੇ ਰਾਜਨ! ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮਾਂ ਦੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਉੱਤਮ ਚਮਤਕਾਰ ਸੁਣਾ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।
ਸ਼ੁਮ੍ਭਾਦੀਨਾਂ ਵਧਂ ਚੈਵ ਸੁਰਾਣਾਂ ਰਕ੍ਸ਼ਣਂ ਤਥਾ । ਏਤਦਾਖ੍ਯਾਨਕਂ ਸਰ੍ਵਂ ਪਠਨ੍ਤਿ ਭੁਵਿ ਮਾਨਵਾਃ
ਸ਼ੁੰਭ ਆਦਿਕ ਦੇ ਦੈਤਾਂ ਦੇ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ — ਇਹ ਸਾਰੀ ਕਥਾ ਜਦੋਂ ਲੋਕ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ,
ਸ਼ृਣ੍ਵਨ੍ਤਿ ਚ ਸਦਾ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਤੇ ਕृਤਾਰ੍ਥਾ ਭਵਂਤਿ ਹਿ । ਅਪੁਤ੍ਰੋ ਲਭਤੇ ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ਨਿਰ੍ਧਨਸ਼੍ਚ ਧਨਂ ਬਹੁ
ਅਤੇ ਜਿਹੜੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਗਰੀਬਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਧਨ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਰੋਗੀ ਚ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਰੋਗਾਤ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਕਾਮਾਨਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ । ਸ਼ਤ੍ਰੁਤੋ ਨ ਭਯਂ ਤਸ੍ਯ ਯ ਇਦਂ ਚਰਿਤਂ ਸ਼ੁਭਮ੍
ਰੋਗੀ ਆਪਣੇ ਰੋਗਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਨੇ ਇਹ ਸ਼ੁਭ ਕਥਾ ਪੜ੍ਹੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੈਰੀਆਂ ਤੋਂ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।
ਅਥ ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ੋऽਧ੍ਯਾਯਃ ਜਨਮੇਜਯ ਉਵਾਚ। ਮਹਿਮਾ ਵਰ੍ਣ੍ਯਤੇ ਸਮ੍ਯਕ੍ਚਂਡਿਕਾਯਾਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਮੁਨੇ । ਕੇਨ ਚਾਰਾਧਿਤਾ ਪੂਰ੍ਵਂ ਚਰਿਤ੍ਰਤ੍ਰਯਯੋਗਤਃ
ਜਨਮੇਜਯ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਹੇ ਮੁਨੀ! ਤੁਸੀਂ ਚੰਡੀ ਮਾਤਾ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਇਹ ਤਿੰਨ ਚਰਿੱਤਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮਾਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਪਹਿਲਾਂ ਕਿਸ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ?
ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਾ ਕਸ੍ਯ ਵਰਦਾ ਕੇਨ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਫਲਂ ਮਹਤ੍ । ਆਰਾਧ੍ਯ ਕਾਮਦਾਂ ਦੇਵੀਂ ਕਥਯਸ੍ਵ ਕृਪਾਨਿਧੇ
ਕੌਣ ਸੀ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਮਾਂ ਕ੍ਰਿਪਾ ਕਰਕੇ ਵੱਡਾ ਵਰ ਦਿੱਤਾ? ਕੌਣ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਮਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਫਲ ਪਾਇਆ? ਹੇ ਦਇਆ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ! ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਦੱਸੋ।
ਉਪਾਸਨਾਵਿਧਿਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਤਥਾ ਪੂਜਾਵਿਧਿਂ ਵਦ । ਵਿਸ੍ਤਰੇਣ ਮਹਾਭਾਗ ਹੋਮਸ੍ਯ ਚ ਵਿਧਿਂ ਪੁਨਃ
ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ! ਮੈਨੂੰ ਮਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਨ ਦਾ ਢੰਗ, ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਤੇ ਹੋਮ ਕਰਨ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।
ਸੂਤ ਉਵਾਚ। ਇਤਿ ਭੂਪਵਚਃ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰੀਤਃ ਸਤ੍ਯਵਤੀਸੁਤਃ । ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਨृਪਂ ਕृष੍ਣੋ ਮਹਾਮਾਯਾਪ੍ਰਪੂਜਨਮ੍
ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਰਾਜੇ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜੀ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਮਹਾਂਮਾਇਆ ਦੀ ਪੂਜਾ ਬਾਰੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ। ਸ੍ਵਾਰੋਚਿषੇऽਨ੍ਤਰੇ ਪੂਰ੍ਵਂ ਸੁਰਥੋ ਨਾਮ ਪਾਰ੍ਥਿਵਃ । ਬਭੂਵ ਪਰਮੋਦਾਰਃ ਪ੍ਰਜਾਪਾਲਨਤਤ੍ਪਰਃ
ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਪਿਛਲੇ ਸ੍ਵਾਰੋਚਿਸ਼ ਮਨਵੰਤਰ ਵਿੱਚ ਸੁਰਥ ਨਾਮ ਦਾ ਇਕ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਉੱਤਮ ਤੇ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਸਤ੍ਯਵਾਦੀ ਕਰ੍ਮਪਰੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਂ ਚ ਪੂਜਕਃ । ਗੁਰੁਭਕ੍ਤਿਰਤੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ੍ਵਦਾਰਗਮਨੇ ਰਤਃ
ਉਹ ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ, ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੇ ਗੁਰੂਆਂ ਦੀ ਸਦਾ ਭਗਤੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਹੀ ਰੱਜ ਕੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਸੀ।
ਦਾਨਸ਼ੀਲੋsਵਿਰੋਧੀ ਚ ਧਨੁਰ੍ਵੇਦੈਕਪਾਰਗਃ । ਏਵਂ ਪਾਲਯਤੋ ਰਾਜ੍ਯਂ ਮ੍ਲੇਚ੍ਛਾਃ ਪਰ੍ਵਤਵਾਸਿਨਃ
ਉਹ ਦਾਨੀ, ਰੋਸ-ਵੈਰ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਅਤੇ ਧਨੁਰਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ। ਜਦ ਉਹ ਰਾਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਦ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਵਿਦੇਸੀ ਲੋਕ—
ਬਲਾਚ੍ਛਤ੍ਰੁਤ੍ਵਮਾਪਨ੍ਨਾਃ ਸੈਨ੍ਯਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਮ੍ । ਹਸ੍ਤ੍ਯਸ਼੍ਵਰਥਪਾਦਾਤਿਸਹਿਤਾਸ੍ਤੇ ਮਦੋਤ੍ਕਟਾਃ
ਉਹ ਜਬਰਦਸਤੀ ਵੈਰੀ ਬਣ ਗਏ, ਚਾਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਇਕੱਠੀ ਕਰ ਲਈ। ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ, ਰਥ ਤੇ ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕਾਂ ਸਮੇਤ, ਉਹ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਕੇ,
ਕੋਲਾਵਿਧ੍ਵਂਸਿਨਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਃ ਪृਥ੍ਵੀਗ੍ਰਹਣਤਤ੍ਪਰਾਃ । ਸੁਰਥਃ ਸੈਨ੍ਯਮਾਦਾਯ ਸਂਮੁਖਃ ਸਮਪਦ੍ਯਤ
ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾੜਦੇ ਹੋਏ, ਧਰਤੀ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਨੀਤ ਨਾਲ ਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਸੁਰਥ ਨੇ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਲੈ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਿੱਧਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ।
ਯੁਦ੍ਧਂ ਸਮਭਵਦ੍ਘੋਰਂ ਤਸ੍ਯ ਤੈਰਤਿਦਾਰੁਣੈਃ । ਮ੍ਲੇਚ੍ਛਾਨਾਂ ਤੁ ਬਲਂ ਸ੍ਵਲ੍ਪਂ ਰਾਜ੍ਞਸ੍ਤਦ੍ਬਲਮਦ੍ਭੁਤਮ੍
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਰਾਜੇ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਤੇ ਡਰਾਉਣੀ ਲੜਾਈ ਹੋਈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਫੌਜ ਘੱਟ ਸੀ ਤੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਫੌਜ ਅਜੀਬ ਤਾਕਤਵਰ ਸੀ,
ਤਥਾਪਿ ਤੈਰ੍ਜਿਤੋ ਯੁਦ੍ਧੇ ਦੈਵਾਦ੍ਰਾਜਾ ਪਰਾਜਿਤਃ । ਭਗ੍ਨਸ਼੍ਚ ਸ੍ਵਪੁਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਸੁਰਕ੍ਸ਼ਂ ਦੁਰ੍ਗਮਂਡਿਤਮ੍
ਫਿਰ ਵੀ ਕਿਸਮਤ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲੋਂ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਹਾਰ ਗਿਆ। ਟੁੱਟ ਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਕਿਲੇਦਾਰ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ।