ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਤਸ੍ਤੁ ਵਿਜ੍ਞਾਨਂ ਚਿਨ੍ਤ੍ਯਂ ਮਤਿਮਤਾ ਸਦਾ । ਦृष੍ਟਾਨ੍ਤੇਨਾਪਿ ਸਤਤਂ ਸ਼ਿष੍ਟਮਾਰ੍ਗਾਨੁਸਾਰਿਣਾ
ਸਿੱਧਾ ਵੇਖਣ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲਾ ਗਿਆਨ, ਸਿਆਣਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੋਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਨਾਲ, ਤੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਚੱਲ ਕੇ।
ਵਿਦ੍ਵਾਂਸੋऽਪਿ ਵਦਨ੍ਤ੍ਯੇਵਂ ਪੁਰਾਣੈਃ ਪਰਿਗੀਯਤੇ । ਦ੍ਰੁਹਿਣੇ ਸृष੍ਟਿਸ਼ਕ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਹਰੌ ਪਾਲਨਸ਼ਕ੍ਤਿਤਾ
ਵਿਦਵਾਨ ਵੀ ਐਸਾ ਹੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ: ਬ੍ਰਹਮਾ ਕੋਲ ਰਚਨਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਤੇ ਹਰੀ ਕੋਲ ਸੰਭਾਲਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ।
ਹਰੇ ਸਂਹਾਰਸ਼ਕ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਸੂਰ੍ਯੇ ਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਕਾ । ਧਰਾਧਰਣਸ਼ਕ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਸ਼ੇषੇ ਕੂਰ੍ਮੇ ਤਥੈਵ ਚ
ਹਰੀ ਕੋਲ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਸੂਰਜ ਕੋਲ ਚਮਕਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਥਾਂ ਤੇ ਰੱਖਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਸ਼ੇਸ਼ ਤੇ ਕੂਰਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਹੈ।
ਸਾਦ੍ਯਾ ਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ਪਰਿਣਤਾ ਸਰ੍ਵਸ੍ਮਿਨ੍ਯਾ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਾ । ਦਾਹਸ਼ਕ੍ਤਿਸ੍ਤਥਾ ਵਹ੍ਨੌ ਸਮੀਰੇ ਪ੍ਰੇਰਣਾਤ੍ਮਿਕਾ
ਉਹ ਮੁਢਲੀ ਸ਼ਕਤੀ, ਬਦਲ ਕੇ, ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹੋਈ ਹੋਈ ਹੈ। ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸਾੜਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਤੇ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਚਲਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ।
ਸ਼ਿਵੋऽਪਿ ਸ਼ਵਤਾਂ ਯਾਤਿ ਕੁਣ੍ਡਲਿਨ੍ਯਾ ਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ । ਸ਼ਕ੍ਤਿਹੀਨਸ੍ਤੁ ਯਃ ਕਸ਼੍ਚਿਦਸਮਰ੍ਥਃ ਸ੍ਮृਤੋ ਬੁਧੈਃ
ਸ਼ਿਵ ਵੀ ਕੁੰਡਲਿਨੀ ਤੋਂ ਵੰਝੇ ਹੋ ਕੇ ਨਿਸ਼ਚੇਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਕੋਲ ਸ਼ਕਤੀ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਅਸਮਰਥ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਏਵਂ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਭੂਤੇषੁ ਸ੍ਥਾਵਰੇषੁ ਚਰੇषੁ ਚ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਿਸ੍ਤਮ੍ਬਪਰ੍ਯਨ੍ਤਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ਮਹਾਤਪਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ — ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ — ਬ੍ਰਹਮਾ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਘਾਹ ਤੱਕ, ਇਸ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਤਪਸੀਓ,
ਸ਼ਕ੍ਤਿਹੀਨਂ ਤੁ ਨਿਨ੍ਦ੍ਯਂ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵਸ੍ਤੁਮਾਤ੍ਰਂ ਚਰਾਚਰਮ੍ । ਅਸ਼ਕ੍ਤਃ ਸ਼ਤ੍ਰੁਵਿਜਯੇ ਗਮਨੇ ਭੋਜਨੇ ਤਥਾ
ਜੋ ਸ਼ਕਤੀ ਤੋਂ ਵੰਝਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿੰਦਣਯੋਗ ਹੈ, ਕੇਵਲ ਪਦਾਰਥ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਚਲਦਾ ਜਾਂ ਅਚਲ। ਉਹ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ, ਚਲਣ, ਜਾਂ ਖਾਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਹੈ।
ਏਵਂ ਸਰ੍ਵਗਤਾ ਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ਸਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮੇਤਿ ਵਿਵਿਚ੍ਯਤੇ । ਸੋਪਾਸ੍ਯਾ ਵਿਵਿਧੈਃ ਸਮ੍ਯਗ੍ਵਿਚਾਰ੍ਯਾ ਸੁਧਿਯਾ ਸਦਾ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਸਰਵਵਿਆਪਕ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ। ਇਹ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹੈ, ਤੇ ਸਿਆਣੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਵਿष੍ਣੌ ਚ ਸਾਤ੍ਤ੍ਵਿਕੀ ਸ਼ਕ੍ਤਿਸ੍ਤਯਾ ਹੀਨੋऽਪ੍ਯਕਰ੍ਮਕृਤ੍ । ਦ੍ਰੁਹਿਣੇ ਰਾਜਸੀ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰ੍ਯਯਾ ਹੀਨੋ ਹ੍ਯਸृष੍ਟਿਕृਤ੍
ਵਿਸ਼ਨੂ ਵਿੱਚ ਸਾਤਵਿਕ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ; ਇਸ ਤੋਂ ਵੰਝਾ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਕੋਈ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਿੱਚ ਰਾਜਸੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ; ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਉਹ ਰਚਨਾ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।
ਸ਼ਿਵੇ ਚ ਤਾਮਸੀ ਸ਼ਕ੍ਤਿਸ੍ਤਯਾ ਸਂਹਾਰਕਾਰਕਃ । ਇਤ੍ਯੂਹ੍ਯਂ ਮਨਸਾ ਸਰ੍ਵਂ ਵਿਚਾਰ੍ਯ ਚ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਸ਼ਿਵ ਵਿੱਚ ਤਾਮਸੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ; ਇਸ ਰਾਹੀਂ ਉਹ ਵਿਨਾਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚ ਕੇ, ਵਾਰ ਵਾਰ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ਕਰੋਤਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਂ ਸਾ ਵੈ ਪਾਲਯਤੇऽਖਿਲਮ੍ । ਇਚ੍ਛਯਾ ਸਂਹਰਤ੍ਯੇषਾ ਜਗਦੇਤਚ੍ਚਰਾਚਰਮ੍
ਸ਼ਕਤੀ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਨੂੰ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਇਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਸੰਭਾਲਦੀ ਹੈ; ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਇਹ ਦੁਨੀਆ — ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ — ਵਿਨਾਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਨ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਨ ਹਰਃ ਸ਼ਕ੍ਰੋ ਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਨ ਚ ਪਾਵਕਃ । ਨ ਸੂਰ੍ਯੋ ਵਰੁਣਃ ਸ਼ਕ੍ਤਃ ਸ੍ਵੇ ਸ੍ਵੇ ਕਾਰ੍ਯੇ ਕਥਞ੍ਚਨ
ਨ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਨ ਹਰਾ, ਨ ਸ਼ਕਰ, ਨ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਨ ਅੱਗ, ਨ ਸੂਰਜ, ਨ ਵਰੁਣ — ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਮਰਥ ਨਹੀਂ।
ਤਯਾ ਯੁਕ੍ਤਾ ਹਿ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਸ੍ਵਾਨਿ ਕਾਰ੍ਯਾਣਿ ਤੇ ਸੁਰਾਃ । ਸੈਵ ਕਾਰਣਕਾਰ੍ਯੇषੁ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ੇਣਾਵਗਮ੍ਯਤੇ
ਉਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਹੀ ਦੇਵਤੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹੀ ਕਾਰਨ ਤੇ ਨਤੀਜੇ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧਾ ਦਿੱਸਦੀ ਹੈ।
ਸਗੁਣਾ ਨਿਰ੍ਗੁਣਾ ਸਾ ਤੁ ਦ੍ਵਿਧਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਮਨੀषਿਭਿਃ । ਸਗੁਣਾ ਰਾਗਿਭਿਃ ਸੇਵ੍ਯਾ ਨਿਰ੍ਗੁਣਾ ਤੁ ਵਿਰਾਗਿਭਿਃ
ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੋ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਹੈ—ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਤੇ ਗੁਣ ਰਹਿਤ। ਇੱਛਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲੀ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਵਿਰਾਗੀ ਗੁਣ ਰਹਿਤ ਰੂਪ ਦੀ।
ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਕਾਮਮੋਕ੍ਸ਼ਾਣਾਂ ਸ੍ਵਾਮਿਨੀ ਸਾ ਨਿਰਾਕੁਲਾ । ਦਦਾਤਿ ਵਾਚ੍ਛਿਤਾਨ੍ਕਾਮਾਨ੍ਪੂਜਿਤਾ ਵਿਧਿਪੂਰ੍ਵਕਮ੍
ਉਹ ਨਿਰਵਿਕਾਰ ਹੋ ਕੇ ਧਰਮ, ਧਨ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਮਾਲਕ ਹੈ। ਜੇ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਨ-ਚਾਹੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਨ ਜਾਨਨ੍ਤਿ ਜਨਾ ਮੂਢਾਸ੍ਤਾਂ ਸਦਾ ਮਾਯਯਾਵृਤਾਃ । ਜਾਨਨ੍ਤੋऽਪਿ ਨਰਾਃ ਕੇਚਿਨ੍ਮੋਹਯਨ੍ਤਿ ਪਰਾਨਪਿ
ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਹੋਏ ਮੂਰਖ ਲੋਕ ਉਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ। ਕੁਝ ਲੋਕ ਜੋ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਭਟਕਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।
ਪਣ੍ਡਿਤਾਃ ਸ੍ਵੋਦਰਾਰ੍ਥਂ ਵੈ ਪਾਖਣ੍ਡਾਨਿ ਪੂਥਕ੍ਪृਥਕ੍ । ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਯਨ੍ਤਿ ਕਲਿਨਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤਾ ਮਨ੍ਦਚੇਤਸਃ
ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ, ਕੁਝ ਪੰਡਿਤ ਆਪਣੇ ਪੇਟ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਝੂਠੀਆਂ ਮਤਾਂ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਮੰਦ ਹੋ ਚੁਕੀ ਹੈ।
ਕਲਾਵਸ੍ਮਿਨ੍ਮਹਾਭਾਗਾ ਨਾਨਾਭੇਦਸਮੁਤ੍ਥਿਤਾਃ । ਨਾਨ੍ਯੇ ਯੁਗੇ ਤਥਾ ਧਰ੍ਮਾ ਵੇਦਬਾਹ੍ਯਾਃ ਕਥਞ੍ਚਨ
ਇਸ ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਸੁਭਾਗੀ, ਕਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਤਾਂ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਈਆਂ ਹਨ। ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਐਸਾ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਕਿ ਧਰਮ ਦੇ ਵੇਦ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਦੇ ਰੂਪ ਆਏ ਹੋਣ।
ਵਿष੍ਣੁਸ਼੍ਚਰਤ੍ਯਸਾਵੁਗ੍ਰ ਤਪੋ ਵਰ੍षਾਣ੍ਯਨੇਕਸ਼ਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਹਰਸ੍ਤ੍ਰਯੋ ਦੇਵਾ ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਤਃ ਕਮਪਿ ਧੁਵਮ੍
ਉਹ ਭਯੰਕਰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਕਈ ਸਾਲ ਤਪ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਮਾ, ਹਰੀ ਤੇ ਹਰਾ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਦੇਵਤਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਿਸੇ ਅਟੱਲ ਤੱਤ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਕਾਮਯਾਨਾਃ ਸਦਾ ਕਾਮਂ ਤੇ ਤ੍ਰਯਃ ਸਰ੍ਵਦੈਵ ਹਿ । ਯਜਨ੍ਤਿ ਯਜ੍ਞਾਨ੍ਵਿਵਿਧਾਨ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਵਿष੍ਣੁਮਹੇਸ਼੍ਵਰਾਃ
ਇਹ ਤਿੰਨ—ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਤੇ ਮਹੇਸ਼—ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਛਾਵਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਯਜਨ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਤੇ ਵੈ ਸ਼ਕ੍ਤਿਂ ਪਰਾਂ ਦੇਵੀਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਖ੍ਯਾਂ ਪਰਮਾਤ੍ਮਿਕਾਮ੍ । ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਤਿ ਮਨਸਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਨਿਤ੍ਯਾਂ ਮਤ੍ਵਾ ਸਨਾਤਨੀਮ੍
ਇਹ ਤਿੰਨ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਰਮ ਸ਼ਕਤੀ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਰੂਪ, ਬ੍ਰਹਮ ਨਾਮ ਦੀ ਦੇਵੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਦਾ-ਸਦਾ ਲਈ ਅਟੱਲ ਸਮਝਦੇ ਹਨ।
ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਛਕ੍ਤਿਃ ਸਦਾ ਸੇਵ੍ਯਾ ਵਿਦ੍ਵਦ੍ਭਿਃ ਕृਤਨਿਸ਼੍ਚਯੈਃ । ਨਿਸ਼੍ਚਯਃ ਸਰ੍ਵਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਾਂ ਜ੍ਞਾਤਵ੍ਯੋ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਾਃ
ਇਸ ਲਈ, ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਮਨ ਵਾਲੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਸਦਾ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਹੇ ਵਧੀਆ ਮੁਨੀ, ਇਹੀ ਸਭ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦਾ ਨਿਸ਼ਚਾ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕृष੍ਣਾਚ੍ਛ੍ਰੁਤਂ ਮਯਾ ਚੈਤਤ੍ਤੇਨ ਜ੍ਞਾਤਂ ਤੁ ਨਾਰਦਾਤ੍ । ਪਿਤੁਃ ਸਕਾਸ਼ਾਤ੍ਤੇਨਾਪਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਵਿष੍ਣੁਵਾਕ੍ਯਤਃ
ਮੈਂ ਇਹ ਗੱਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੋਂ ਸੁਣੀ ਸੀ, ਤੇ ਨਾਰਦ ਤੋਂ ਜਾਣੀ। ਨਾਰਦ ਨੇ ਵੀ ਇਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਬਚਨ ਤੋਂ ਪਾਈ।
ਨ ਸ਼੍ਰੋਤਵ੍ਯਂ ਨ ਮਨ੍ਤਵ੍ਯਮਨ੍ਯੇषਾਂ ਵਚਨਂ ਬੁਧੈਃ । ਸ਼ਕ੍ਤਿਰੇਵ ਸਦਾ ਸੇਵ੍ਯਾ ਵਿਦ੍ਵਦ੍ਭਿਃ ਕृਤਨਿਸ਼੍ਚਯੈਃ
ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਨਾ ਸੁਣਨੀ ਤੇ ਨਾ ਸੋਚਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਮਨ ਵਾਲੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਸ਼ਕਤੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਮਪਿ ਦ੍ਰष੍ਟਵ੍ਯਮਸ਼ਕ੍ਤਸ੍ਯ ਵਿਚੇष੍ਟਿਤਮ੍ । ਅਤਃ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਭੂਤੇषੁ ਜ੍ਞਾਤਵ੍ਯਾ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰੇਵ ਹਿ
ਅਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਵੀ ਸਿੱਧਾ ਵੇਖਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਹੀ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਹਰਿਕृਤਮਧੁਕੈਟਭਵਧਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਸੂਤ ਉਵਾਚ ਯਦਾ ਵਿਨਿਰ੍ਗਤਾ ਨਿਦ੍ਰਾ ਦੇਹਾਤ੍ਤਸ੍ਯ ਜਗਦ੍ਗੁਰੋਃ । ਨੇਤ੍ਰਾਸ੍ਯਨਾਸਿਕਾਬਾਹੁਹृਦਯੇਭ੍ਯਸ੍ਤਥੋਰਸਃ
ਜਦੋਂ ਉਹ ਜਗਤ ਦੇ ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਨੀਂਦ ਨਿਕਲ ਗਈ, ਤਾਂ ਉਹ ਅੱਖਾਂ, ਮੂੰਹ, ਨੱਕ, ਬਾਂਹਾਂ, ਦਿਲ ਤੇ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਬਾਹਰ ਆਈ।
ਨਿਃਸृਤ੍ਯ ਗਗਨੇ ਤਸ੍ਥੌ ਤਾਮਸੀ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰੁਤ੍ਤਮਾ । ਉਦਤਿष੍ਠਜ੍ਜਗਨ੍ਨਾਥੋ ਜृਮ੍ਭਮਾਣਃ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਉਹ ਉੱਤਮ ਤਾਮਸੀ ਸ਼ਕਤੀ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਖੜੀ ਹੋ ਗਈ। ਜਗਤ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਅੰਗ ਸੌਂਦੇ ਹੋਏ ਉਠਿਆ।
ਤਦਾਪਸ਼੍ਯਤ੍ ਸ੍ਥਿਤਂ ਤਤ੍ਰ ਭਯਤ੍ਰਸ੍ਤਂ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿਮ੍ । ਉਵਾਚ ਚ ਮਹਾਤੇਜਾ ਮੇਘਗਮ੍ਭੀਰਯਾ ਗਿਰਾ
ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਸ ਨੇ ਉਥੇ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਨੂੰ ਖੜਾ ਵੇਖਿਆ। ਤੇ ਵੱਡੀ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਨੇ ਬੱਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਗੂੜ੍ਹੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ।
ਵਿष੍ਣੁਰੁਵਾਚ ਕਿਮਾਗਤੋऽਸਿ ਭਗਵਂਸ੍ਤਪਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾਤ੍ਰ ਪਦ੍ਮਜ । ਕਸ੍ਮਾਚ੍ਚਿਨ੍ਤਾਤੁਰੋऽਸਿ ਤ੍ਵਂ ਭਯਾਕੁਲਿਤਮਾਨਸਃ
ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਤੁਸੀਂ ਤਪ ਛੱਡ ਕੇ ਇੱਥੇ ਕਿਉਂ ਆਏ ਹੋ, ਹੇ ਕਮਲ-ਜਨਮ? ਤੁਸੀਂ ਡਰ ਨਾਲ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਹੋ?'
ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਤ੍ਵਤ੍ਕਰ੍ਣਮਲਜੌ ਦੇਵ ਦੈਤ੍ਯੌ ਚ ਮਧੁਕੈਟਭੌ । ਹਨ੍ਤੁਂ ਮਾਂ ਸਮੁਪਾਯਾਤੌ ਘੋਰਰੂਪੌ ਮਹਾਬਲੌ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਹੇ ਦੇਵ, ਤੁਹਾਡੇ ਕੰਨ ਦੀ ਮੈਲ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਦੋ ਦੈਤ—ਮਧੁ ਤੇ ਕੈਟਭ—ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਨ ਆਏ ਹਨ। ਉਹ ਡਰਾਉਣੇ ਰੂਪ ਤੇ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਹਨ।'