ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇਯਂ ਦੈਵਰਚਿਤਾ ਨਾਰੀ ਨਰਸ਼ਤੋਤ੍ਤਮਾ । ਨਾਸ਼ਾਯਾਸ੍ਮਤ੍ਕੁਲਸ੍ਯੇਹ ਸਰ੍ਵਥਾऽਤਿਬਲਾऽਬਲਾ
ਇਹ ਮਹਿਲਾ, ਜੋ ਕਿਸਮਤ ਨੇ ਬਣਾਈ ਹੈ, ਸੈਂਕੜੇ ਮਰਦਾਂ ਤੋਂ ਵਧ ਹੈ; ਇਹ ਕਦੇ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ালী, ਕਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਅਸ਼ਕਤੀ, ਪਰ ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਵृਥਾ ਕਿਂ ਸਾਮਵਾਕ੍ਯਾਨਿ ਮਯਾ ਯੋਜ੍ਯਾਨਿ ਸਾਂਪ੍ਰਤਮ੍ । ਹਨਨਾਯਾਗਤਾ ਹ੍ਯੇषਾ ਕਿਂ ਨੁ ਸਾਮ੍ਨਾ ਪ੍ਰਸੀਦਤਿ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਨਰਮ ਬੋਲ ਕਿਉਂ ਵਰਤਾਂ, ਜਦ ਇਹ ਬੇਕਾਰ ਹਨ? ਉਹ ਤਾਂ ਲੜਾਈ ਲਈ ਆਈ ਹੈ—ਕੀ ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਰਾਜੀ ਹੋਵੇਗੀ?
ਨ ਦਾਨੈਸ਼੍ਚਾਲਿਤੁਂ ਯੋਗ੍ਯਾ ਨਾਨਾਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਵਿਭੂषਿਤਾ । ਭੇਦਸ੍ਤੁ ਵਿਫਲਃ ਕਾਮਂ ਸਰ੍ਵਦੇਵਵਸ਼ਾਨੁਗਾ
ਉਹ ਦਾਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਡੋਲ ਸਕਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਕਈ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਫੁਟ ਪਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵੀ ਵਿਅਰਥ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਦੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤੁ ਮਰਣਂ ਸ਼੍ਰੇਯੋ ਨ ਸਂਗ੍ਰਾਮੇ ਪਲਾਯਨਮ੍ । ਜਯੋ ਵਾ ਮਰਣਂ ਵਾऽਦ੍ਯ ਭਵਤ੍ਵੇਵ ਯਥਾਵਿਧਿ
ਇਸ ਲਈ, ਜੰਗ ਤੋਂ ਭੱਜਣ ਨਾਲੋਂ ਮੌਤ ਚੰਗੀ ਹੈ; ਅੱਜ ਜਿੱਤ ਜਾਂ ਮੌਤ, ਜੋ ਵੀ ਕਿਸਮਤ ਲਿਖੇ, ਉਹੀ ਹੋਵੇ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ। ਇਤਿ ਸਂਚਿਂਤ੍ਯਮਾਨਃ ਸ ਸ਼ੁਮ੍ਭਃ ਸਤ੍ਤ੍ਵਾਸ਼੍ਰਿਤੋऽਭਵਤ੍ । ਯੁਦ੍ਧਾਯ ਸੁਸ੍ਥਿਰੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਤਾਮੁਵਾਚ ਪੁਰਃ ਸ੍ਥਿਤਾਮ੍
ਵਿਆਸ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਸ਼ੁੰਭ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੌਸਲੇ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਕੇ ਜੰਗ ਲਈ ਪੱਕਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੀ ਉਸ ਮਹਿਲਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਦੇਵਿ ਯੁਧ੍ਯਸ੍ਵ ਕਾਨ੍ਤੇऽਦ੍ਯ ਵृਥਾऽਯਂ ਤੇ ਪਰਿਸ਼੍ਰਮਃ । ਮੂਰ੍ਖਾऽਸਿ ਕਿਲ ਨਾਰੀਣਾਂ ਨਾਯਂ ਧਰ੍ਮਃ ਕਦਾਚਨ
ਦੇਵੀ, ਅੱਜ ਲੜ, ਸੋਹਣੀਏ; ਤੇਰੀ ਮਿਹਨਤ ਵਿਅਰਥ ਹੈ। ਤੂੰ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਵਿਚ ਮੂਰਖ ਹੈਂ—ਇਹ ਰਾਹ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਲਈ ਕਦੇ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।
ਨਾਰੀਣਾਂ ਲੋਚਨੇ ਬਾਣਾ ਭ੍ਰੁਵਾਵੇਵ ਸ਼ਰਾਸਨਮ੍ । ਹਾਵਭਾਵਾਸ੍ਤੁ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਪੁਮਾਁਲ੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਂ ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ
ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਲਈ ਅੱਖਾਂ ਹੀ ਤੀਰ ਹਨ, ਭੌਂਹਾਂ ਹੀ ਧਨੁਸ਼ ਹਨ; ਹਾਵ-ਭਾਵ ਹੀ ਹਥਿਆਰ ਹਨ, ਤੇ ਸਮਝਦਾਰ ਮਰਦ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸਨ੍ਨਾਹਸ਼੍ਚਾਂਗਰਾਗੋऽਤ੍ਰ ਰਥਸ਼੍ਚਾਪਿ ਮਨੋਰਥਃ । ਮਨ੍ਦਪ੍ਰਜਲ੍ਪਿਤਂ ਭੇਰੀਸ਼ਬ੍ਦੋ ਨਾਨ੍ਯਃ ਕਦਾਚਨ
ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕਵਚ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਰੰਗ-ਰੂਪ ਲਾਉਣਾ ਹੈ, ਰਥ ਮਨ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਹੈ; ਹੌਲੇ ਬੋਲ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਭੇਰੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।
ਅਨ੍ਯਾਸ੍ਤ੍ਰਧਾਰਣਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਵਿਡਂਬਨਮਸਂਸ਼ਯਮ੍ । ਲਜ੍ਜੈਵ ਭੂषਣਂ ਕਾਂਤੇ ਨ ਚ ਧਾਰ੍ष੍ਟ੍ਯਂ ਕਦਾਚਨ
ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹੋਰ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕਣਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਜ਼ਾਕ ਹੈ; ਲਾਜ ਹੀ ਸੋਹਣੀਏ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਗਹਣਾ ਹੈ, ਧਿੱਖ ਕਦੇ ਨਹੀਂ।
ਯੁਧ੍ਯਮਾਨਾ ਵਰਾ ਨਾਰੀ ਕਰ੍ਕਸ਼ੇਵਾਭਿਦृਸ਼੍ਯਤੇ । ਸ੍ਤਨੌ ਸਂਗੋਪਨੀਯੌ ਵਾ ਧਨੁषਃ ਕਰ੍षਣੇ ਕਥਮ੍
ਜੋ ਮਹਿਲਾ ਲੜਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਕਰਕਸ਼ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਸੋਹਣੀ ਨਹੀਂ; ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਤਨ ਲੁਕਾ ਕੇ ਧਨੁਸ਼ ਕਿਵੇਂ ਖਿੱਚ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਕ੍ਵ ਮਨ੍ਦਗਮਨਂ ਕੁਤ੍ਰ ਗਦਾਮਾਦਾਯ ਧਾਵਨਮ੍ । ਬੁਦ੍ਧਿਦਾ ਕਾਲਿਕਾ ਤੇऽਤ੍ਰ ਚਾਮੁਂਡਾ ਪਰਨਾਯਿਕਾ
ਕਿੱਥੇ ਉਹ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਚਾਲ, ਤੇ ਕਿੱਥੇ ਗਦਾ ਲੈ ਕੇ ਦੌੜਣਾ? ਇੱਥੇ ਤੇਰੀ ਬੁਧੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਕਾਲਿਕਾ ਹੈ, ਤੇ ਤੇਰੀ ਮੁੱਖ ਚਾਮੁੰਡਾ ਹੈ।
ਚਂਡਿਕਾਮਨ੍ਤ੍ਰਮਧ੍ਯਸ੍ਥਾ ਲਾਲਨੇऽਸੁਸ੍ਵਰਾ ਸ਼ਿਵਾ । ਵਾਹਨਂ ਮृਗਰਾਡਾਸ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਸਤ੍ਤ੍ਵਭਯਂਕਰਃ
ਤੂੰ ਚੰਡਿਕਾ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਵਿਚ ਵਸਦੀ ਹੈਂ, ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲੀ, ਸ਼ੁਭ ਮਹਿਲਾ; ਤੇਰਾ ਵਾਹਨ ਸਿੰਘਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਵੀਣਾਨਾਦਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਘਂਟਾਨਾਦਂ ਕਰੋषਿ ਯਤ੍ । ਰੂਪਯੌਵਨਯੋਃ ਸਰ੍ਵਂ ਵਿਰੋਧਿ ਵਰਵਰ੍ਣਿਨਿ
ਵੀਣਾ ਦੀ ਧੁਨ ਛੱਡ ਕੇ, ਹੁਣ ਤੂੰ ਘੰਟੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਰਦੀ ਹੈਂ; ਇਹ ਸਭ ਤੇਰੇ ਰੂਪ ਤੇ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੈ, ਸੋਹਣੀਏ।
ਯਦਿ ਤੇ ਸਂਗਰੇਚ੍ਛਾऽਸ੍ਤਿ ਕੁਰੂਪਾ ਭਵ ਭਾਮਿਨਿ । ਲਮ੍ਬੋष੍ਠੀ ਕੁਨਖੀ ਕ੍ਰੂਰਾ ਧ੍ਵਾਂਕ੍ਸ਼ਵਰ੍ਣਾ ਵਿਲੋਚਨਾ
ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਜੰਗ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਸੋਹਣੀਏ, ਤਾਂ醜 ਹੋ ਜਾ—ਤੇਰੇ ਹੋਠ ਲਟਕਣ, ਨਖ ਟਿੜੇ ਹੋਣ, ਅੱਖਾਂ ਕਰਕਸ਼ ਹੋਣ, ਤੇ ਤੇਰਾ ਰੰਗ ਗਿੱਧ ਵਾਂਗ ਹੋਵੇ।
ਲਮ੍ਬਪਾਦਾ ਕੁਦਨ੍ਤੀ ਚ ਮਾਰ੍ਜਾਰਨਯਨਾਕृਤਿਃ । ਈਦृਸ਼ਂ ਰੂਪਮਾਸ੍ਥਾਯ ਤਿष੍ਠ ਯੁਦ੍ਧੇ ਸ੍ਥਿਰਾ ਭਵ
ਤੂੰ ਲੰਮੇ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਟੇੜੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਬਿੱਲੀ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈ। ਐਸਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਡਿੱਠਾ ਰਹਿ।
ਕਰ੍ਕਸ਼ਂ ਵਚਨਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਤਤੋ ਯੁਦ੍ਧਂ ਕਰੋਮ੍ਯਹਮ੍ । ਈਦृਸ਼ੀਂ ਸੁਦਤੀਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਨ ਮੇ ਪਾਣਿਃ ਪ੍ਰਸੀਦਤਿ
ਕੜਵੇ ਬੋਲ ਬੋਲ, ਫਿਰ ਮੈਂ ਲੜਾਂਗਾ। ਤੇਰੇ ਸੋਹਣੇ ਦੰਦ ਵੇਖ ਕੇ ਮੇਰਾ ਹੱਥ ਯੁੱਧ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਹਨ੍ਤੁਂ ਤ੍ਵਾਂ ਮृਗਸ਼ਾਵਾਕ੍ਸ਼ਿ ਕਾਮਕਾਂਤੋਪਮੇ ਮृਧੇ । ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ। ਇਤਿ ਬ੍ਰੁਵਾਣਂ ਕਾਮਾਰ੍ਤਂ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਤਂ ਜਗਦਮ੍ਬਿਕਾ
ਹਿਰਣੀ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਸੋਹਣੀਏ, ਤੇਰੀ ਸੋਭਾ ਕਾਮਦੇਵ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਹੈ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਵਿਆਸ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਜਦੋਂ ਉਸ ਕਾਮ ਵੱਸ ਹੋਏ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਬੋਲਿਆ, ਤਾਂ ਜਗਤ ਮਾਤਾ—
ਸ੍ਮਿਤਪੂਰ੍ਵਮਿਦਂ ਵਾਕ੍ਯਮੁਵਾਚ ਭਰਤੋਤ੍ਤਮ । ਦੇਵ੍ਯੁਵਾਚ। ਕਿਂ ਵਿषੀਦਸਿ ਮਨ੍ਦਾਤ੍ਮਨ੍ਕਾਮਬਾਣਵਿਮੋਹਿਤਃ
ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ, ਇਹ ਬਚਨ ਆਖੇ, ਭਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ: ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਐ ਮੰਦਬੁੱਧੀ, ਕਾਮ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮੋਹਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੂੰ ਉਦਾਸ ਕਿਉਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈਂ?
ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਿਕਾऽਹਂ ਸ੍ਥਿਤਾ ਮੂਢ ਕੁਰੁ ਕਾਲਿਕਯਾ ਮृਧਮ੍ । ਚਾਮੁਣ੍ਡਯਾ ਵਾ ਕੁਰ੍ਵੇਤੇ ਤਵ ਯੋਗ੍ਯੇ ਰਣਾਂਗਣੇ
ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਸਿਰਫ਼ ਦਰਸ਼ਕ ਵਾਂਗ ਖੜੀ ਹਾਂ, ਮੂਰਖਾ। ਤੂੰ ਕਾਲਿਕਾ ਜਾਂ ਚਾਮੁੰਡਾ ਨਾਲ, ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਯੁੱਧ ਲਈ ਠੀਕ ਲੱਗੇ, ਲੜ ਲੈ।
ਪ੍ਰਹਰਸ੍ਵ ਯਥਾਕਾਮਂ ਨਾਹਂ ਤ੍ਵਾਂ ਯੋਦ੍ਧੁਮੁਤ੍ਸਹੇ । ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਕਾਲਿਕਾਂ ਪ੍ਰਾਹ ਦੇਵੀ ਮਧੁਰਯਾ ਗਿਰਾ
ਜਿੰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਵਾਰ ਕਰ ਲੈ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਲੜਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਕਾਲਿਕਾ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ:
ਜਹ੍ਯੇਨਂ ਕਾਲਿਕੇ ਕ੍ਰੂਰੇ ਕੁਰੂਪਪ੍ਰਿਯਮਾਹਵੇ । ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ। ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਕਾਲਿਕਾ ਕਾਲਪ੍ਰੇਰਿਤਾ ਕਾਲਰੂਪਿਣੀ
ਕਾਲਿਕੇ, ਤੂੰ ਉਸਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਲੱਗੇ, ਉਹ ਕਰ। ਵਿਆਸ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਾਲਿਕਾ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਦੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਸੀ ਤੇ ਆਪ ਸਮੇਂ ਦਾ ਰੂਪ ਸੀ—
ਗਦਾਂ ਪ੍ਰਗृਹ੍ਯ ਤਰਸਾ ਤਸ੍ਥਾਵਾਜੌ ਕृਤੋਦ੍ਯਮਾ । ਤਯੋਃ ਪਰਸ੍ਪਰਂ ਯੁਦ੍ਧਂ ਬਭੂਵਾਤਿਭਯਾਨਕਮ੍
ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਗਦਾ ਫੜੀ ਤੇ ਤੁਰੰਤ ਜੰਗ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਕੇ ਖੜੀ ਹੋਈ। ਦੋਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਬੜਾ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ।
ਪਸ਼੍ਯਤਾਂ ਸਰ੍ਵਦੇਵਾਨਾਂ ਮੁਨੀਨਾਂ ਚ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ । ਗਦਾਮੁਦ੍ਯਮ੍ਯ ਸ਼ੁਂਭੋऽਥ ਜਘਾਨ ਕਾਲਿਕਾਂ ਰਣੇ
ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਵੱਡੇ ਵੱਡੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇਖ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਸ ਵੇਲੇ ਸ਼ੁੰਭ ਨੇ ਗਦਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕਾਲਿਕਾ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ।
ਕਾਲਿਕਾ ਦੈਤ੍ਯਰਾਜਾਨਂ ਗਦਯਾ ਨ੍ਯਹਨਦ੍ਭृਸ਼ਮ੍। ਬਭਂਜਾਸ੍ਯ ਰਥਂ ਚਂਡੀ ਗਦਯਾ ਕਨਕੋਜ੍ਜ੍ਵਲਮ੍
ਕਾਲਿਕਾ ਨੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗਦਾ ਨਾਲ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕੀਤਾ। ਚੰਡਿਕਾ ਨੇ ਉਸਦਾ ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਰਥ ਗਦਾ ਨਾਲ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ।
ਖਰਾਨ੍ਹਤ੍ਵਾ ਜਘਾਨਾਸ਼ੁ ਦਾਰੁਕਂ ਦਾਰੁਣਸ੍ਵਨਾ। ਸ ਪਦਾਤਿਰ੍ਗਦਾਂ ਗੁਰ੍ਵੀ ਸਮਾਦਾਯ ਕ੍ਰੁਧਾਨ੍ਵਿਤਃ
ਕਠੋਰ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਉਸਨੇ ਭਿਆਨਕ ਚੀਕ ਮਾਰ ਕੇ ਰਥ ਦੇ ਸਾਰਥੀ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਪੈਦਲ ਹੋ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਾਰੀ ਗਦਾ ਚੁੱਕ ਲਿਆ।
ਕਾਲਿਕਾਭੁਜਯੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਪ੍ਰਹਸਨ੍ਨਹਨਤ੍ਤਦਾ । ਵਂਚਯਿਤ੍ਵਾ ਗਦਾਘਾਤਂ ਖਡ੍ਗਮਾਦਾਯ ਸਤ੍ਵਰਾ
ਉਸ ਸਮੇਂ, ਹੱਸਦਾ ਹੋਇਆ, ਕਾਲਿਕਾ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਾਰ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਗਦਾ ਦੇ ਵਾਰ ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ, ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਚੁੱਕ ਲੈਣੀ।
ਚਿਚ੍ਛੇਦਾਸ੍ਯ ਭੁਜਂ ਸਵ੍ਯਂ ਸਾਯੁਧਂ ਚਂਦਨਾਰ੍ਚਿਤਮ੍ । ਸ ਛਿਨ੍ਨਬਾਹੁਵਿਰਥੋ ਗਦਾਪਾਣਿ: ਪਰਿਪ੍ਲੁਤਃ
ਉਸਨੇ ਉਸਦਾ ਖੱਬਾ ਬਾਂਹ, ਜੋ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਤੇ ਚੰਦਨ ਲਾਇਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਹੁਣ ਉਹ ਕੱਟੀ ਬਾਂਹ, ਰਥ ਤੋਂ ਵਾਂਝਾ, ਪਰ ਹਾਲੇ ਵੀ ਗਦਾ ਫੜੀ ਹੋਈ, ਲਹੂ ਨਾਲ ਭਿੱਜ ਗਿਆ।
ਅਚਿਰੇਣ ਸਮਾਗਤ੍ਯ ਕਾਲਿਕਾਮਹਨਤ੍ਤਦਾ । ਕਾਲੀ ਚ ਕਰਵਾਲੇਨ ਭੁਜਂ ਤਸ੍ਯਾਥ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮ੍
ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਇਆ ਤੇ ਕਾਲਿਕਾ ਉੱਤੇ ਵਾਰ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਕਾਲੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਸੱਜੀ ਬਾਂਹ ਵੀ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀ।
ਚਿਚ੍ਛੇਦ ਪ੍ਰਹਸਂਤੀ ਸਾ ਸਗਦਂ ਕਿਲ ਸਾਂਗਦਮ੍ । ਕਰ੍ਤੁਂ ਪਾਦਪ੍ਰਹਾਰਂ ਸ ਕੁਪਿਤਃ ਪ੍ਰਯਯੌ ਜਵਾਤ੍
ਉਹ ਹੱਸਦੀ ਹੋਈ, ਉਸਦੀ ਸੱਜੀ ਬਾਂਹ, ਗਦਾ ਤੇ ਕੰਗਣ ਸਮੇਤ, ਕੱਟ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਉਹ ਪੈਰ ਨਾਲ ਵਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਿਆ।
ਕਾਲੀ ਚਿਚ੍ਛੇਦ ਚਰਣੌ ਖਡ੍ਗੇਨਾਸ੍ਯ ਤ੍ਵਰਾਨ੍ਵਿਤਾ । ਸਚ੍ਛਿਨ੍ਨਕਰਪਾਦੋऽਪਿ ਤਿष੍ਠ ਤਿष੍ਠੇਤਿ ਚ ਬ੍ਰੁਵਨ੍
ਕਾਲੀ ਨੇ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਸਦੇ ਦੋਵੇਂ ਪੈਰ ਵੀ ਕੱਟ ਦਿੱਤੇ। ਹੱਥ ਤੇ ਪੈਰ ਵੱਛੋਂ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਵੀ ਉਹ ਚੀਕਦਾ ਰਿਹਾ, 'ਖੜ੍ਹ, ਖੜ੍ਹ!'