ਸਰ੍ਵਾਭਰਣਭੂषਾਢ੍ਯਾਂ ਸਰ੍ਵਲਕ੍ਸ਼ਣਸਂਯੁਤਾਮ੍ । ਸ੍ਤੂਯਮਾਨਾਂ ਸੁਰੈਃ ਖਸ੍ਥੈਰ੍ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਯਕ੍ਸ਼ਕਿਨ੍ਨਰੈਃ
ਉਹ ਹਰ ਗਹਿਣੇ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਹਰ ਸ਼ੁਭ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਯਕਸ਼ ਤੇ ਕਿੰਨਰ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਪੁष੍ਪੈਸ਼੍ਚ ਪੂਜ੍ਯਮਾਨਾਂ ਚ ਮਂਦਾਰਪਾਦਪੋਦ੍ਭਵੈਃ । ਕੁਰ੍ਵਾਣਾਂ ਸ਼ਂਖਨਿਨਦਂ ਘਂਟਾਨਾਦਂ ਮਨੋਹਰਮ੍
ਉਹ ਮੰਦਾਰ ਰੁੱਖ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਸਿੰਘ ਤੇ ਘੰਟੀਆਂ ਦੀ ਮਧੁਰ ਧੁਨ ਵਜ ਰਹੀ ਸੀ, ਜੋ ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ ਮਨਮੋਹਣੀ ਸੀ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਾਂ ਮੋਹਮਗਮਚ੍ਛੁਂਭਃ ਕਾਮਵਿਮੋਹਿਤਃ । ਪਂਚਬਾਣਾਹਤਃ ਕਾਮਂ ਮਨਸਾ ਸਮਚਿਂਤਯਤ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸ਼ੁੰਭਾ ਮੋਹ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ, ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਭਟਕ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਾਮ ਦੇ ਪੰਜ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵੱਜਿਆ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।
ਅਹੋ ਰੂਪਮਿਦਂ ਸਮ੍ਯਗਹੋ ਚਾਤੁਰ੍ਯਮਦ੍ਭੁਤਮ੍ । ਸੁਕੁਮਾਰਾऽਤਿਤਨ੍ਵਂਗੀ ਸਦ੍ਯਃ ਪ੍ਰਕਟਯੌਵਨਾ । ਚਿਤ੍ਰਮੇਤਦਸੌ ਬਾਲਾ ਕਾਮਭਾਵਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾ
ਵਾਹ, ਇਹ ਰੂਪ ਸਚਮੁਚ ਪੂਰਾ ਹੈ; ਵਾਹ, ਇਹ ਚਲਾਕੀ ਅਜੀਬ ਹੈ। ਨਰਮ ਤੇ ਬਹੁਤ ਪਤਲੀ ਦੇਹ, ਜਵਾਨੀ ਤੁਰੰਤ ਜਾਹਿਰ ਹੋਈ—ਪਰ, ਇਹ ਕੁੜੀ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ।
ਕਾਮਕਾਂਤਾਸਮਾ ਰੂਪੇ ਸਰ੍ਵਲਕ੍ਸ਼ਣਲਕ੍ਸ਼ਿਤਾ । ਅਮ੍ਬਿਕੇਯਂ ਕਿਮੇਤਤ੍ਤੁ ਹਂਤਿ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਮਹਾਬਲਾਨ੍
ਸੋਹਣੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਾਮਕਾਂਤਾ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਹਰ ਸ਼ੁਭ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ। ਕੀ ਇਹ ਅੰਬਿਕਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਵੱਡੇ ਬਲਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ?
ਉਪਾਯਃ ਕੋऽਤ੍ਰ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯੋ ਯੇਨ ਮੇ ਵਸ਼ਗਾ ਭਵੇਤ੍ । ਨ ਮਂਤ੍ਰਾ ਵਾ ਮਰਾਲਾਕ੍ਸ਼ੀਸਾਧਨੇ ਸਨ੍ਨਿਧੌ ਮਮ
ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਕਿਹੜਾ ਢੰਗ ਵਰਤਾਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਮੇਰੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਵੇ? ਉਸ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਮੰਤਰ ਜਾਂ ਟੋਣੇ-ਟੋਟਕੇ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
ਸਰ੍ਵਮਂਤ੍ਰਮਯੀ ਹ੍ਯੇषਾ ਮੋਹਿਨੀ ਮਦਗਰ੍ਵਿਤਾ। ਸੁਨ੍ਦਰੀਯਂ ਕਥਂ ਮੇ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵਸ਼ਗਾ ਵਰਵਰ੍ਣਿਨੀ
ਇਹ ਸਾਰੀ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਮੋਹਣੀ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਸੁੰਦਰਤਾ 'ਤੇ ਗਰਵ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਵਧੀਆ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਮਹਿਲਾ ਕਿਵੇਂ ਮੇਰੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਪਾਤਾਲਗਮਨਂ ਮੇऽਤ੍ਰ ਨ ਯੁਕ੍ਤਂ ਸਮਰਾਂਗਣਾਤ੍ । ਸਾਮਦਾਨਵਿਭੇਦੈਸ਼੍ਚ ਨੇਯਂ ਸਾਧ੍ਯਾ ਮਹਾਬਲਾ
ਮੈਦਾਨ ਤੋਂ ਪਾਤਾਲ ਵਿਚ ਜਾਣਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਠੀਕ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ালী ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਨਰਮ ਬੋਲ, ਦਾਨ ਜਾਂ ਫੁਟ ਪਾ ਕੇ ਕਾਬੂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਕਿਂ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਕ੍ਵ ਗਂਤਵ੍ਯਂ ਵਿषਮੇ ਸਮੁਪਸ੍ਥਿਤੇ । ਮਰਣਂ ਨੋਤ੍ਤਮਂ ਚਾਤ੍ਰ ਸ੍ਤ੍ਰੀਕृਤਂ ਤੁ ਯਸ਼ੋऽਪਹृਤ੍
ਹੁਣ ਇਸ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂ? ਇੱਥੇ ਮੌਤ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰੀ ਇਜ਼ਤ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਨੇ ਲੈ ਲਈ ਹੈ।
ਮਰਣਂ ऋषਿਭਿਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਸਂਗਰੇ ਮਂਗਲਾਸ੍ਪਦਮ੍ । ਯਤ੍ਤਤ੍ਸਮਾਨਬਲਯੋਰ੍ਯੋਧਯੋਰ੍ਯੁਧ੍ਯਤੋਃ ਕਿਲ
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜੰਗ ਵਿਚ ਮੌਤ ਸ਼ੁਭ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਤਾਂ ਦੋ ਬਰਾਬਰ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਲੜਦੇ ਹੋਏ ਹੀ ਹੋਵੇ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇਯਂ ਦੈਵਰਚਿਤਾ ਨਾਰੀ ਨਰਸ਼ਤੋਤ੍ਤਮਾ । ਨਾਸ਼ਾਯਾਸ੍ਮਤ੍ਕੁਲਸ੍ਯੇਹ ਸਰ੍ਵਥਾऽਤਿਬਲਾऽਬਲਾ
ਇਹ ਮਹਿਲਾ, ਜੋ ਕਿਸਮਤ ਨੇ ਬਣਾਈ ਹੈ, ਸੈਂਕੜੇ ਮਰਦਾਂ ਤੋਂ ਵਧ ਹੈ; ਇਹ ਕਦੇ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ালী, ਕਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਅਸ਼ਕਤੀ, ਪਰ ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਵृਥਾ ਕਿਂ ਸਾਮਵਾਕ੍ਯਾਨਿ ਮਯਾ ਯੋਜ੍ਯਾਨਿ ਸਾਂਪ੍ਰਤਮ੍ । ਹਨਨਾਯਾਗਤਾ ਹ੍ਯੇषਾ ਕਿਂ ਨੁ ਸਾਮ੍ਨਾ ਪ੍ਰਸੀਦਤਿ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਨਰਮ ਬੋਲ ਕਿਉਂ ਵਰਤਾਂ, ਜਦ ਇਹ ਬੇਕਾਰ ਹਨ? ਉਹ ਤਾਂ ਲੜਾਈ ਲਈ ਆਈ ਹੈ—ਕੀ ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਰਾਜੀ ਹੋਵੇਗੀ?
ਨ ਦਾਨੈਸ਼੍ਚਾਲਿਤੁਂ ਯੋਗ੍ਯਾ ਨਾਨਾਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਵਿਭੂषਿਤਾ । ਭੇਦਸ੍ਤੁ ਵਿਫਲਃ ਕਾਮਂ ਸਰ੍ਵਦੇਵਵਸ਼ਾਨੁਗਾ
ਉਹ ਦਾਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਡੋਲ ਸਕਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਕਈ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਫੁਟ ਪਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵੀ ਵਿਅਰਥ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਦੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤੁ ਮਰਣਂ ਸ਼੍ਰੇਯੋ ਨ ਸਂਗ੍ਰਾਮੇ ਪਲਾਯਨਮ੍ । ਜਯੋ ਵਾ ਮਰਣਂ ਵਾऽਦ੍ਯ ਭਵਤ੍ਵੇਵ ਯਥਾਵਿਧਿ
ਇਸ ਲਈ, ਜੰਗ ਤੋਂ ਭੱਜਣ ਨਾਲੋਂ ਮੌਤ ਚੰਗੀ ਹੈ; ਅੱਜ ਜਿੱਤ ਜਾਂ ਮੌਤ, ਜੋ ਵੀ ਕਿਸਮਤ ਲਿਖੇ, ਉਹੀ ਹੋਵੇ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ। ਇਤਿ ਸਂਚਿਂਤ੍ਯਮਾਨਃ ਸ ਸ਼ੁਮ੍ਭਃ ਸਤ੍ਤ੍ਵਾਸ਼੍ਰਿਤੋऽਭਵਤ੍ । ਯੁਦ੍ਧਾਯ ਸੁਸ੍ਥਿਰੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਤਾਮੁਵਾਚ ਪੁਰਃ ਸ੍ਥਿਤਾਮ੍
ਵਿਆਸ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਸ਼ੁੰਭ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੌਸਲੇ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਕੇ ਜੰਗ ਲਈ ਪੱਕਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੀ ਉਸ ਮਹਿਲਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਦੇਵਿ ਯੁਧ੍ਯਸ੍ਵ ਕਾਨ੍ਤੇऽਦ੍ਯ ਵृਥਾऽਯਂ ਤੇ ਪਰਿਸ਼੍ਰਮਃ । ਮੂਰ੍ਖਾऽਸਿ ਕਿਲ ਨਾਰੀਣਾਂ ਨਾਯਂ ਧਰ੍ਮਃ ਕਦਾਚਨ
ਦੇਵੀ, ਅੱਜ ਲੜ, ਸੋਹਣੀਏ; ਤੇਰੀ ਮਿਹਨਤ ਵਿਅਰਥ ਹੈ। ਤੂੰ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਵਿਚ ਮੂਰਖ ਹੈਂ—ਇਹ ਰਾਹ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਲਈ ਕਦੇ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।
ਨਾਰੀਣਾਂ ਲੋਚਨੇ ਬਾਣਾ ਭ੍ਰੁਵਾਵੇਵ ਸ਼ਰਾਸਨਮ੍ । ਹਾਵਭਾਵਾਸ੍ਤੁ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਪੁਮਾਁਲ੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਂ ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ
ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਲਈ ਅੱਖਾਂ ਹੀ ਤੀਰ ਹਨ, ਭੌਂਹਾਂ ਹੀ ਧਨੁਸ਼ ਹਨ; ਹਾਵ-ਭਾਵ ਹੀ ਹਥਿਆਰ ਹਨ, ਤੇ ਸਮਝਦਾਰ ਮਰਦ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸਨ੍ਨਾਹਸ਼੍ਚਾਂਗਰਾਗੋऽਤ੍ਰ ਰਥਸ਼੍ਚਾਪਿ ਮਨੋਰਥਃ । ਮਨ੍ਦਪ੍ਰਜਲ੍ਪਿਤਂ ਭੇਰੀਸ਼ਬ੍ਦੋ ਨਾਨ੍ਯਃ ਕਦਾਚਨ
ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕਵਚ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਰੰਗ-ਰੂਪ ਲਾਉਣਾ ਹੈ, ਰਥ ਮਨ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਹੈ; ਹੌਲੇ ਬੋਲ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਭੇਰੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।
ਅਨ੍ਯਾਸ੍ਤ੍ਰਧਾਰਣਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਵਿਡਂਬਨਮਸਂਸ਼ਯਮ੍ । ਲਜ੍ਜੈਵ ਭੂषਣਂ ਕਾਂਤੇ ਨ ਚ ਧਾਰ੍ष੍ਟ੍ਯਂ ਕਦਾਚਨ
ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹੋਰ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕਣਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਜ਼ਾਕ ਹੈ; ਲਾਜ ਹੀ ਸੋਹਣੀਏ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਗਹਣਾ ਹੈ, ਧਿੱਖ ਕਦੇ ਨਹੀਂ।
ਯੁਧ੍ਯਮਾਨਾ ਵਰਾ ਨਾਰੀ ਕਰ੍ਕਸ਼ੇਵਾਭਿਦृਸ਼੍ਯਤੇ । ਸ੍ਤਨੌ ਸਂਗੋਪਨੀਯੌ ਵਾ ਧਨੁषਃ ਕਰ੍षਣੇ ਕਥਮ੍
ਜੋ ਮਹਿਲਾ ਲੜਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਕਰਕਸ਼ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਸੋਹਣੀ ਨਹੀਂ; ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਤਨ ਲੁਕਾ ਕੇ ਧਨੁਸ਼ ਕਿਵੇਂ ਖਿੱਚ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਕ੍ਵ ਮਨ੍ਦਗਮਨਂ ਕੁਤ੍ਰ ਗਦਾਮਾਦਾਯ ਧਾਵਨਮ੍ । ਬੁਦ੍ਧਿਦਾ ਕਾਲਿਕਾ ਤੇऽਤ੍ਰ ਚਾਮੁਂਡਾ ਪਰਨਾਯਿਕਾ
ਕਿੱਥੇ ਉਹ ਹੌਲੇ-ਹੌਲੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲੀ ਚਾਲ, ਤੇ ਕਿੱਥੇ ਗਦਾ ਲੈ ਕੇ ਦੌੜਣਾ? ਇੱਥੇ ਤੇਰੀ ਬੁਧੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਕਾਲਿਕਾ ਹੈ, ਤੇ ਤੇਰੀ ਮੁੱਖ ਚਾਮੁੰਡਾ ਹੈ।
ਚਂਡਿਕਾਮਨ੍ਤ੍ਰਮਧ੍ਯਸ੍ਥਾ ਲਾਲਨੇऽਸੁਸ੍ਵਰਾ ਸ਼ਿਵਾ । ਵਾਹਨਂ ਮृਗਰਾਡਾਸ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਸਤ੍ਤ੍ਵਭਯਂਕਰਃ
ਤੂੰ ਚੰਡਿਕਾ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਵਿਚ ਵਸਦੀ ਹੈਂ, ਮਿੱਠੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲੀ, ਸ਼ੁਭ ਮਹਿਲਾ; ਤੇਰਾ ਵਾਹਨ ਸਿੰਘਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਵੀਣਾਨਾਦਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਘਂਟਾਨਾਦਂ ਕਰੋषਿ ਯਤ੍ । ਰੂਪਯੌਵਨਯੋਃ ਸਰ੍ਵਂ ਵਿਰੋਧਿ ਵਰਵਰ੍ਣਿਨਿ
ਵੀਣਾ ਦੀ ਧੁਨ ਛੱਡ ਕੇ, ਹੁਣ ਤੂੰ ਘੰਟੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਕਰਦੀ ਹੈਂ; ਇਹ ਸਭ ਤੇਰੇ ਰੂਪ ਤੇ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੈ, ਸੋਹਣੀਏ।
ਯਦਿ ਤੇ ਸਂਗਰੇਚ੍ਛਾऽਸ੍ਤਿ ਕੁਰੂਪਾ ਭਵ ਭਾਮਿਨਿ । ਲਮ੍ਬੋष੍ਠੀ ਕੁਨਖੀ ਕ੍ਰੂਰਾ ਧ੍ਵਾਂਕ੍ਸ਼ਵਰ੍ਣਾ ਵਿਲੋਚਨਾ
ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਜੰਗ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਸੋਹਣੀਏ, ਤਾਂ醜 ਹੋ ਜਾ—ਤੇਰੇ ਹੋਠ ਲਟਕਣ, ਨਖ ਟਿੜੇ ਹੋਣ, ਅੱਖਾਂ ਕਰਕਸ਼ ਹੋਣ, ਤੇ ਤੇਰਾ ਰੰਗ ਗਿੱਧ ਵਾਂਗ ਹੋਵੇ।
ਲਮ੍ਬਪਾਦਾ ਕੁਦਨ੍ਤੀ ਚ ਮਾਰ੍ਜਾਰਨਯਨਾਕृਤਿਃ । ਈਦृਸ਼ਂ ਰੂਪਮਾਸ੍ਥਾਯ ਤਿष੍ਠ ਯੁਦ੍ਧੇ ਸ੍ਥਿਰਾ ਭਵ
ਤੂੰ ਲੰਮੇ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਟੇੜੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲਾ ਤੇ ਬਿੱਲੀ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈ। ਐਸਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਡਿੱਠਾ ਰਹਿ।
ਕਰ੍ਕਸ਼ਂ ਵਚਨਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਤਤੋ ਯੁਦ੍ਧਂ ਕਰੋਮ੍ਯਹਮ੍ । ਈਦृਸ਼ੀਂ ਸੁਦਤੀਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਨ ਮੇ ਪਾਣਿਃ ਪ੍ਰਸੀਦਤਿ
ਕੜਵੇ ਬੋਲ ਬੋਲ, ਫਿਰ ਮੈਂ ਲੜਾਂਗਾ। ਤੇਰੇ ਸੋਹਣੇ ਦੰਦ ਵੇਖ ਕੇ ਮੇਰਾ ਹੱਥ ਯੁੱਧ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਹਨ੍ਤੁਂ ਤ੍ਵਾਂ ਮृਗਸ਼ਾਵਾਕ੍ਸ਼ਿ ਕਾਮਕਾਂਤੋਪਮੇ ਮृਧੇ । ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ। ਇਤਿ ਬ੍ਰੁਵਾਣਂ ਕਾਮਾਰ੍ਤਂ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਤਂ ਜਗਦਮ੍ਬਿਕਾ
ਹਿਰਣੀ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਸੋਹਣੀਏ, ਤੇਰੀ ਸੋਭਾ ਕਾਮਦੇਵ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਹੈ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਮਾਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਵਿਆਸ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਜਦੋਂ ਉਸ ਕਾਮ ਵੱਸ ਹੋਏ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਉਹੋ ਜਿਹਾ ਬੋਲਿਆ, ਤਾਂ ਜਗਤ ਮਾਤਾ—
ਸ੍ਮਿਤਪੂਰ੍ਵਮਿਦਂ ਵਾਕ੍ਯਮੁਵਾਚ ਭਰਤੋਤ੍ਤਮ । ਦੇਵ੍ਯੁਵਾਚ। ਕਿਂ ਵਿषੀਦਸਿ ਮਨ੍ਦਾਤ੍ਮਨ੍ਕਾਮਬਾਣਵਿਮੋਹਿਤਃ
ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ, ਇਹ ਬਚਨ ਆਖੇ, ਭਾਰਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ: ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਐ ਮੰਦਬੁੱਧੀ, ਕਾਮ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਮੋਹਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੂੰ ਉਦਾਸ ਕਿਉਂ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈਂ?
ਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼ਿਕਾऽਹਂ ਸ੍ਥਿਤਾ ਮੂਢ ਕੁਰੁ ਕਾਲਿਕਯਾ ਮृਧਮ੍ । ਚਾਮੁਣ੍ਡਯਾ ਵਾ ਕੁਰ੍ਵੇਤੇ ਤਵ ਯੋਗ੍ਯੇ ਰਣਾਂਗਣੇ
ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਸਿਰਫ਼ ਦਰਸ਼ਕ ਵਾਂਗ ਖੜੀ ਹਾਂ, ਮੂਰਖਾ। ਤੂੰ ਕਾਲਿਕਾ ਜਾਂ ਚਾਮੁੰਡਾ ਨਾਲ, ਜੋ ਤੈਨੂੰ ਯੁੱਧ ਲਈ ਠੀਕ ਲੱਗੇ, ਲੜ ਲੈ।
ਪ੍ਰਹਰਸ੍ਵ ਯਥਾਕਾਮਂ ਨਾਹਂ ਤ੍ਵਾਂ ਯੋਦ੍ਧੁਮੁਤ੍ਸਹੇ । ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਕਾਲਿਕਾਂ ਪ੍ਰਾਹ ਦੇਵੀ ਮਧੁਰਯਾ ਗਿਰਾ
ਜਿੰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਵਾਰ ਕਰ ਲੈ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਲੜਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਕਾਲਿਕਾ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ: