ਰਕ੍ਤਬੀਜੋ ਮਹਾਸ਼ੂਰਃ ਸੋऽਪਿ ਨਾਸ਼ਂ ਗਤੋ ਯਦਾ । ਤਦਾਹਂ ਕੀਰ੍ਤਿਮੁਤ੍ਸृਜ੍ਯ ਜੀਵਿਤਾਸ਼ਾਂ ਕਰੋਮਿ ਕਿਮ੍
ਰਕਤਬੀਜ, ਜੋ ਵੱਡਾ ਬਹਾਦਰ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦ ਇਹ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਇਜ਼ਤ ਛੱਡ ਕੇ ਜੀਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਦਾ ਕੀ ਫਾਇਦਾ?
ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਕਾਲੇ ਸ੍ਵਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਪਰਾਰ੍ਧਦ੍ਵਯਸਂਮਿਤੇ । ਨਿਧਨਂ ਯਾਤਿ ਤਰਸਾ ਜਗਤ੍ਕਰ੍ਤਾ ਸ੍ਵਯਂ ਪ੍ਰਭੁਃ
ਜਦ ਸਮਾਂ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਆਪ ਹੀ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਰਚਨਹਾਰ ਹੈ ਤੇ ਦੋ ਪਰਾਰਧਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਅੰਤ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਚਤੁਰ੍ਯੁਗਸਹਸ੍ਰਂ ਤੁ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣੋ ਦਿਵਸੇ ਕਿਲ । ਪਤਂਤਿ ਭਵਨਾਤ੍ਪਂਚ ਨਵ ਚੇਂਦ੍ਰਾਸ੍ਤਥਾ ਪੁਨਃ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਇੱਕ ਦਿਨ, ਜੋ ਚੌਰਯੁਗਾਂ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਮਿਆਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਤੇ ਫਿਰ ਨੌਂ ਇੰਦਰ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਤਥੈਵ ਤ੍ਰਿਗੁਣੇ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਮਰਣਾਯੋਪਕਲ੍ਪਤੇ । ਤਥੈਵ ਦ੍ਵਿਗੁਣੇ ਕਾਲੇ ਸ਼ਂਕਰਃ ਸ਼ਾਂਤਿਮੇਤਿ ਚ
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤਿੰਨ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਵੀ ਮਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਦੋ ਗੁਣਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਸ਼ੰਕਰ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕਾ ਚਿਂਤਾ ਮਰਣੇ ਮੂਢਾ ਨਿਸ਼੍ਵਲੇ ਦੈਵਨਿਰ੍ਮਿਤੇ । ਮਹੀ ਮਹੀਧਰਾਣਾਂ ਚ ਨਾਸ਼ਃ ਸੂਰ੍ਯਸ਼ਸ਼ਾਂਕਯੋਃ
ਮੌਤ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਨ ਦਾ ਕੀ ਲਾਭ, ਜਦ ਉਹ ਕਿਸਮਤ ਨਾਲ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੈ? ਧਰਤੀ, ਪਹਾੜ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਚੰਦ—ਇਹ ਸਭ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਜਾਤਸ੍ਯ ਹਿ ਧ੍ਰੁਵਂ ਮृਤ੍ਯੁਰ੍ਧ੍ਰੁਵਂ ਜਨ੍ਮ ਮृਤਸ੍ਯ ਚ । ਅਧ੍ਰੁਵੇऽਸ੍ਮਿਞ੍ਛਰੀਰੇ ਤੁ ਰਕ੍ਸ਼ਣੀਯਂ ਯਸ਼ਃ ਸ੍ਥਿਰਮ੍
ਜੋ ਜਨਮਿਆ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਮੌਤ ਪੱਕੀ ਹੈ; ਜੋ ਮਰ ਗਿਆ, ਉਸ ਲਈ ਜਨਮ ਪੱਕਾ ਹੈ। ਇਸ ਅਸਥਿਰ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ, ਸਦੀਵੀ ਇਜ਼ਤ ਨੂੰ ਹੀ ਸੰਭਾਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਰਥੋ ਮੇ ਕਲ੍ਪ੍ਯਤਾਂ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਗਮਿष੍ਯਾਮਿ ਰਣਾਜਿਰੇ । ਜਯੋ ਵਾ ਮਰਣਂ ਵਾਪਿ ਭਵਤ੍ਵਦ੍ਯੈਵ ਦੈਵਤਃ
ਮੇਰਾ ਰਥ ਜਲਦੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ; ਮੈਂ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵੱਲ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਅੱਜ, ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ, ਜਿੱਤ ਜਾਂ ਮੌਤ ਮੇਰੀ ਹੋਵੇਗੀ।
ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਸੈਨਿਕਾਞ੍ਛੁਂਭੋ ਰਥਮਾਸ੍ਥਾਯ ਸਤ੍ਵਰਃ । ਪ੍ਰਯਯਾਵਂਬਿਕਾ ਯਤ੍ਰ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾ ਤੁ ਹਿਮਾਚਲੇ
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਸ਼ੁੰਭਾ ਨੇ ਫ਼ੌਜੀਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ ਤੇ ਰਥ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਉਥੇ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਅੰਬਿਕਾ ਹਿਮਾਚਲ ਪਹਾੜ ਤੇ ਖੜੀ ਸੀ।
ਸੈਨ੍ਯਂ ਪ੍ਰਚਲਿਤਂ ਤਸ੍ਯ ਸਂਗੇ ਤਤ੍ਰ ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਮ੍ । ਹਸ੍ਤ੍ਯਸ਼੍ਵਰਥਪਾਦਾਤਿਸਂਯੁਤਂ ਸਾਯੁਧਂ ਬਹੁ
ਉਸ ਦੀ ਫ਼ੌਜ, ਜੋ ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀ—ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ, ਰਥ ਤੇ ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨਾਲ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਲੈਸ—ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਚਲ ਪਈ।
ਤਤ੍ਰ ਗਤ੍ਵਾऽਚਲੇ ਸ਼ੁਮ੍ਭਃ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾਂ ਜਗਦਮ੍ਬਿਕਾਮ੍ । ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਮੋਹਿਨੀ ਕਾਂਤਾਮਪਸ਼੍ਯਤ੍ਸਿਂਹਵਾਹਿਨੀਮ੍
ਉਹ ਪਹਾੜ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਸ਼ੁੰਭਾ ਨੇ ਜਗਦੰਬਾ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲੈਣ ਵਾਲੀ, ਸੋਹਣੀ ਤੇ ਸਿੰਘ ਤੇ ਸਵਾਰ ਸੀ।
ਸਰ੍ਵਾਭਰਣਭੂषਾਢ੍ਯਾਂ ਸਰ੍ਵਲਕ੍ਸ਼ਣਸਂਯੁਤਾਮ੍ । ਸ੍ਤੂਯਮਾਨਾਂ ਸੁਰੈਃ ਖਸ੍ਥੈਰ੍ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਯਕ੍ਸ਼ਕਿਨ੍ਨਰੈਃ
ਉਹ ਹਰ ਗਹਿਣੇ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ, ਹਰ ਸ਼ੁਭ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਯਕਸ਼ ਤੇ ਕਿੰਨਰ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਪੁष੍ਪੈਸ਼੍ਚ ਪੂਜ੍ਯਮਾਨਾਂ ਚ ਮਂਦਾਰਪਾਦਪੋਦ੍ਭਵੈਃ । ਕੁਰ੍ਵਾਣਾਂ ਸ਼ਂਖਨਿਨਦਂ ਘਂਟਾਨਾਦਂ ਮਨੋਹਰਮ੍
ਉਹ ਮੰਦਾਰ ਰੁੱਖ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜੀ ਜਾ ਰਹੀ ਸੀ, ਸਿੰਘ ਤੇ ਘੰਟੀਆਂ ਦੀ ਮਧੁਰ ਧੁਨ ਵਜ ਰਹੀ ਸੀ, ਜੋ ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ ਮਨਮੋਹਣੀ ਸੀ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਾਂ ਮੋਹਮਗਮਚ੍ਛੁਂਭਃ ਕਾਮਵਿਮੋਹਿਤਃ । ਪਂਚਬਾਣਾਹਤਃ ਕਾਮਂ ਮਨਸਾ ਸਮਚਿਂਤਯਤ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸ਼ੁੰਭਾ ਮੋਹ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ, ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਭਟਕ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕਾਮ ਦੇ ਪੰਜ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵੱਜਿਆ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰਨ ਲੱਗਾ।
ਅਹੋ ਰੂਪਮਿਦਂ ਸਮ੍ਯਗਹੋ ਚਾਤੁਰ੍ਯਮਦ੍ਭੁਤਮ੍ । ਸੁਕੁਮਾਰਾऽਤਿਤਨ੍ਵਂਗੀ ਸਦ੍ਯਃ ਪ੍ਰਕਟਯੌਵਨਾ । ਚਿਤ੍ਰਮੇਤਦਸੌ ਬਾਲਾ ਕਾਮਭਾਵਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾ
ਵਾਹ, ਇਹ ਰੂਪ ਸਚਮੁਚ ਪੂਰਾ ਹੈ; ਵਾਹ, ਇਹ ਚਲਾਕੀ ਅਜੀਬ ਹੈ। ਨਰਮ ਤੇ ਬਹੁਤ ਪਤਲੀ ਦੇਹ, ਜਵਾਨੀ ਤੁਰੰਤ ਜਾਹਿਰ ਹੋਈ—ਪਰ, ਇਹ ਕੁੜੀ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ।
ਕਾਮਕਾਂਤਾਸਮਾ ਰੂਪੇ ਸਰ੍ਵਲਕ੍ਸ਼ਣਲਕ੍ਸ਼ਿਤਾ । ਅਮ੍ਬਿਕੇਯਂ ਕਿਮੇਤਤ੍ਤੁ ਹਂਤਿ ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਮਹਾਬਲਾਨ੍
ਸੋਹਣੇ ਵਿੱਚ ਇਹ ਕਾਮਕਾਂਤਾ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਹਰ ਸ਼ੁਭ ਨਿਸ਼ਾਨ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ। ਕੀ ਇਹ ਅੰਬਿਕਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਵੱਡੇ ਬਲਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ?
ਉਪਾਯਃ ਕੋऽਤ੍ਰ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯੋ ਯੇਨ ਮੇ ਵਸ਼ਗਾ ਭਵੇਤ੍ । ਨ ਮਂਤ੍ਰਾ ਵਾ ਮਰਾਲਾਕ੍ਸ਼ੀਸਾਧਨੇ ਸਨ੍ਨਿਧੌ ਮਮ
ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਕਿਹੜਾ ਢੰਗ ਵਰਤਾਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਮੇਰੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਵੇ? ਉਸ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਮੰਤਰ ਜਾਂ ਟੋਣੇ-ਟੋਟਕੇ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
ਸਰ੍ਵਮਂਤ੍ਰਮਯੀ ਹ੍ਯੇषਾ ਮੋਹਿਨੀ ਮਦਗਰ੍ਵਿਤਾ। ਸੁਨ੍ਦਰੀਯਂ ਕਥਂ ਮੇ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵਸ਼ਗਾ ਵਰਵਰ੍ਣਿਨੀ
ਇਹ ਸਾਰੀ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਮੋਹਣੀ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਸੁੰਦਰਤਾ 'ਤੇ ਗਰਵ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਇਹ ਵਧੀਆ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਮਹਿਲਾ ਕਿਵੇਂ ਮੇਰੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਪਾਤਾਲਗਮਨਂ ਮੇऽਤ੍ਰ ਨ ਯੁਕ੍ਤਂ ਸਮਰਾਂਗਣਾਤ੍ । ਸਾਮਦਾਨਵਿਭੇਦੈਸ਼੍ਚ ਨੇਯਂ ਸਾਧ੍ਯਾ ਮਹਾਬਲਾ
ਮੈਦਾਨ ਤੋਂ ਪਾਤਾਲ ਵਿਚ ਜਾਣਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਠੀਕ ਨਹੀਂ; ਉਹ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ালী ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਨਰਮ ਬੋਲ, ਦਾਨ ਜਾਂ ਫੁਟ ਪਾ ਕੇ ਕਾਬੂ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।
ਕਿਂ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਂ ਕ੍ਵ ਗਂਤਵ੍ਯਂ ਵਿषਮੇ ਸਮੁਪਸ੍ਥਿਤੇ । ਮਰਣਂ ਨੋਤ੍ਤਮਂ ਚਾਤ੍ਰ ਸ੍ਤ੍ਰੀਕृਤਂ ਤੁ ਯਸ਼ੋऽਪਹृਤ੍
ਹੁਣ ਇਸ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂ? ਇੱਥੇ ਮੌਤ ਚੰਗੀ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰੀ ਇਜ਼ਤ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਨੇ ਲੈ ਲਈ ਹੈ।
ਮਰਣਂ ऋषਿਭਿਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਸਂਗਰੇ ਮਂਗਲਾਸ੍ਪਦਮ੍ । ਯਤ੍ਤਤ੍ਸਮਾਨਬਲਯੋਰ੍ਯੋਧਯੋਰ੍ਯੁਧ੍ਯਤੋਃ ਕਿਲ
ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜੰਗ ਵਿਚ ਮੌਤ ਸ਼ੁਭ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਤਾਂ ਦੋ ਬਰਾਬਰ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਯੋਧਿਆਂ ਦੇ ਲੜਦੇ ਹੋਏ ਹੀ ਹੋਵੇ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇਯਂ ਦੈਵਰਚਿਤਾ ਨਾਰੀ ਨਰਸ਼ਤੋਤ੍ਤਮਾ । ਨਾਸ਼ਾਯਾਸ੍ਮਤ੍ਕੁਲਸ੍ਯੇਹ ਸਰ੍ਵਥਾऽਤਿਬਲਾऽਬਲਾ
ਇਹ ਮਹਿਲਾ, ਜੋ ਕਿਸਮਤ ਨੇ ਬਣਾਈ ਹੈ, ਸੈਂਕੜੇ ਮਰਦਾਂ ਤੋਂ ਵਧ ਹੈ; ਇਹ ਕਦੇ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ালী, ਕਦੇ ਬਿਲਕੁਲ ਅਸ਼ਕਤੀ, ਪਰ ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ।
ਵृਥਾ ਕਿਂ ਸਾਮਵਾਕ੍ਯਾਨਿ ਮਯਾ ਯੋਜ੍ਯਾਨਿ ਸਾਂਪ੍ਰਤਮ੍ । ਹਨਨਾਯਾਗਤਾ ਹ੍ਯੇषਾ ਕਿਂ ਨੁ ਸਾਮ੍ਨਾ ਪ੍ਰਸੀਦਤਿ
ਹੁਣ ਮੈਂ ਨਰਮ ਬੋਲ ਕਿਉਂ ਵਰਤਾਂ, ਜਦ ਇਹ ਬੇਕਾਰ ਹਨ? ਉਹ ਤਾਂ ਲੜਾਈ ਲਈ ਆਈ ਹੈ—ਕੀ ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਰਾਜੀ ਹੋਵੇਗੀ?
ਨ ਦਾਨੈਸ਼੍ਚਾਲਿਤੁਂ ਯੋਗ੍ਯਾ ਨਾਨਾਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਵਿਭੂषਿਤਾ । ਭੇਦਸ੍ਤੁ ਵਿਫਲਃ ਕਾਮਂ ਸਰ੍ਵਦੇਵਵਸ਼ਾਨੁਗਾ
ਉਹ ਦਾਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਡੋਲ ਸਕਦੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਕਈ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਫੁਟ ਪਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਵੀ ਵਿਅਰਥ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਦੀ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤੁ ਮਰਣਂ ਸ਼੍ਰੇਯੋ ਨ ਸਂਗ੍ਰਾਮੇ ਪਲਾਯਨਮ੍ । ਜਯੋ ਵਾ ਮਰਣਂ ਵਾऽਦ੍ਯ ਭਵਤ੍ਵੇਵ ਯਥਾਵਿਧਿ
ਇਸ ਲਈ, ਜੰਗ ਤੋਂ ਭੱਜਣ ਨਾਲੋਂ ਮੌਤ ਚੰਗੀ ਹੈ; ਅੱਜ ਜਿੱਤ ਜਾਂ ਮੌਤ, ਜੋ ਵੀ ਕਿਸਮਤ ਲਿਖੇ, ਉਹੀ ਹੋਵੇ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ। ਇਤਿ ਸਂਚਿਂਤ੍ਯਮਾਨਃ ਸ ਸ਼ੁਮ੍ਭਃ ਸਤ੍ਤ੍ਵਾਸ਼੍ਰਿਤੋऽਭਵਤ੍ । ਯੁਦ੍ਧਾਯ ਸੁਸ੍ਥਿਰੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਤਾਮੁਵਾਚ ਪੁਰਃ ਸ੍ਥਿਤਾਮ੍
ਵਿਆਸ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਚ ਕੇ, ਸ਼ੁੰਭ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹੌਸਲੇ 'ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਕੇ ਜੰਗ ਲਈ ਪੱਕਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜੀ ਉਸ ਮਹਿਲਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
ਦੇਵਿ ਯੁਧ੍ਯਸ੍ਵ ਕਾਨ੍ਤੇऽਦ੍ਯ ਵृਥਾऽਯਂ ਤੇ ਪਰਿਸ਼੍ਰਮਃ । ਮੂਰ੍ਖਾऽਸਿ ਕਿਲ ਨਾਰੀਣਾਂ ਨਾਯਂ ਧਰ੍ਮਃ ਕਦਾਚਨ
ਦੇਵੀ, ਅੱਜ ਲੜ, ਸੋਹਣੀਏ; ਤੇਰੀ ਮਿਹਨਤ ਵਿਅਰਥ ਹੈ। ਤੂੰ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਵਿਚ ਮੂਰਖ ਹੈਂ—ਇਹ ਰਾਹ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਲਈ ਕਦੇ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।
ਨਾਰੀਣਾਂ ਲੋਚਨੇ ਬਾਣਾ ਭ੍ਰੁਵਾਵੇਵ ਸ਼ਰਾਸਨਮ੍ । ਹਾਵਭਾਵਾਸ੍ਤੁ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਪੁਮਾਁਲ੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਯਂ ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ
ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਲਈ ਅੱਖਾਂ ਹੀ ਤੀਰ ਹਨ, ਭੌਂਹਾਂ ਹੀ ਧਨੁਸ਼ ਹਨ; ਹਾਵ-ਭਾਵ ਹੀ ਹਥਿਆਰ ਹਨ, ਤੇ ਸਮਝਦਾਰ ਮਰਦ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਸਨ੍ਨਾਹਸ਼੍ਚਾਂਗਰਾਗੋऽਤ੍ਰ ਰਥਸ਼੍ਚਾਪਿ ਮਨੋਰਥਃ । ਮਨ੍ਦਪ੍ਰਜਲ੍ਪਿਤਂ ਭੇਰੀਸ਼ਬ੍ਦੋ ਨਾਨ੍ਯਃ ਕਦਾਚਨ
ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕਵਚ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਰੰਗ-ਰੂਪ ਲਾਉਣਾ ਹੈ, ਰਥ ਮਨ ਦੀ ਕਲਪਨਾ ਹੈ; ਹੌਲੇ ਬੋਲ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਭੇਰੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।
ਅਨ੍ਯਾਸ੍ਤ੍ਰਧਾਰਣਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਵਿਡਂਬਨਮਸਂਸ਼ਯਮ੍ । ਲਜ੍ਜੈਵ ਭੂषਣਂ ਕਾਂਤੇ ਨ ਚ ਧਾਰ੍ष੍ਟ੍ਯਂ ਕਦਾਚਨ
ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹੋਰ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕਣਾ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਜ਼ਾਕ ਹੈ; ਲਾਜ ਹੀ ਸੋਹਣੀਏ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਗਹਣਾ ਹੈ, ਧਿੱਖ ਕਦੇ ਨਹੀਂ।
ਯੁਧ੍ਯਮਾਨਾ ਵਰਾ ਨਾਰੀ ਕਰ੍ਕਸ਼ੇਵਾਭਿਦृਸ਼੍ਯਤੇ । ਸ੍ਤਨੌ ਸਂਗੋਪਨੀਯੌ ਵਾ ਧਨੁषਃ ਕਰ੍षਣੇ ਕਥਮ੍
ਜੋ ਮਹਿਲਾ ਲੜਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਕਰਕਸ਼ ਲੱਗਦੀ ਹੈ, ਸੋਹਣੀ ਨਹੀਂ; ਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਤਨ ਲੁਕਾ ਕੇ ਧਨੁਸ਼ ਕਿਵੇਂ ਖਿੱਚ ਸਕਦੀ ਹੈ?