ਅਦृष੍ਟਂ ਬਲਵਨ੍ਮੂਢਾਃ ਪ੍ਰਵਦਨ੍ਤਿ ਨ ਪਣ੍ਡਿਤਾਃ । ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਤਸ੍ਯ ਸਤ੍ਤ੍ਵੇ ਕਿਮਦृਸ਼੍ਯਂ ਦृਸ਼੍ਯਤੇ ਕਥਮ੍
ਮੂਰਖ ਹੀ ਅਦਿੱਖ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਗਿਆਨੀ ਨਹੀਂ। ਉਸਦੀ ਹਕੀਕਤ ਦਾ ਕੀ ਸਬੂਤ ਹੈ? ਜੋ ਦਿੱਖ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਦਿਸ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ।
ਅਦृष੍ਟਂ ਕ੍ਤ੍ਵਾਪਿ ਦृष੍ਟਂ ਸ੍ਯਾਦੇषਾ ਮੂਰ੍ਖਵਿਭੀषਿਕਾ । ਅਵਲਮ੍ਬਂ ਵਿਨੈਵੈषਾ ਦੁਃਖੇ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਧਾਰਣਾ
ਜੇ ਅਦਿੱਖ ਵੀ ਦਿੱਖ ਬਣ ਜਾਵੇ, ਇਹ ਮੂਰਖਾਂ ਦਾ ਡਰ ਹੀ ਹੈ। ਕੋਈ ਆਸਰਾ ਨਾ ਹੋਣ ਤੇ, ਇਹ ਸਿਰਫ ਮਨ ਦੀ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਲੱਗੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
ਚਕ੍ਰੀਸਮੀਪੇ ਸਂਵਿष੍ਟਾ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾ ਪਿष੍ਟਕਾਰਿਣੀ । ਉਦ੍ਯਮੇਨ ਵਿਨਾ ਪਿष੍ਟਂ ਨ ਭਵਤ੍ਯੇਵ ਸਰ੍ਵਥਾ
ਚੱਕੀ ਦੇ ਕੋਲ ਬੈਠੀ ਹੋਈ ਪੀਸਣ ਵਾਲੀ ਤਿਆਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜੇ ਤਕ ਉੱਦਮ ਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਕਦੇ ਵੀ ਆਟਾ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦਾ।
ਉਦ੍ਯਮੇ ਚ ਕृਤੇ ਕਾਰ੍ਯਂ ਸਿਦ੍ਧਿਂ ਯਾਤ੍ਯੇਵ ਸਰ੍ਵਥਾ । ਕਦਾਚਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਨ੍ਯੂਨਤ੍ਵੇ ਕਾਰ੍ਯਂ ਨੈਵ ਭਵੇਦਪਿ
ਜਦੋਂ ਉੱਦਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੇ ਉੱਦਮ 'ਚ ਥੋੜੀ ਵੀ ਕਮੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਦੇਸ਼ਂ ਕਾਲਞ੍ਚ ਵਿਜ੍ਞਾਯ ਸ੍ਵਬਲਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਜਂ ਬਲਮ੍ । ਕृਤਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਭਵਤ੍ਯੇਵ ਬृਹਸ੍ਪਤਿਵਚੋ ਯਥਾ
ਥਾਂ, ਸਮਾਂ, ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਤੇ ਵੈਰੀ ਦੀ ਤਾਕਤ ਸਮਝ ਕੇ, ਕੰਮ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਦੇ ਬਚਨ ਹਨ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਇਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਯ ਦੈਤ੍ਯੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਰਕ੍ਤਬੀਜਂ ਮਹਾਸੁਰਮ੍ । ਪ੍ਰੇषਯਾਮਾਸ ਸਂਗ੍ਰਾਮੇ ਸੈਨ੍ਯੇਨ ਮਹਤਾऽऽਵृਤਮ੍
ਵਿਆਸ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਸਚਾ ਕਰਕੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਮਹਾਂਸੁਰ ਰਕਤਬੀਜ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਲਈ ਭੇਜਿਆ।
ਸ਼ੁਮ੍ਭ ਉਵਾਚ ਰਕ੍ਤਬੀਜ ਮਹਾਬਾਹੋ ਗਚ੍ਛ ਤ੍ਵਂ ਸਮਰਾਙ੍ਗਣੇ । ਕੁਰੁ ਯੁਦ੍ਧਂ ਮਹਾਭਾਗ ਯਥਾ ਤੇ ਬਲਮਾਹਿਤਮ੍
ਸ਼ੁੰਭ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਰਕਤਬੀਜ, ਵੱਡੇ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ 'ਚ ਜਾ; ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਅਨੁਸਾਰ ਯੁੱਧ ਕਰ।
ਰਕ੍ਤਬੀਜ ਉਵਾਚ ਮਹਾਰਾਜ ਨ ਤੇ ਕਾਰ੍ਯਾ ਚਿਨ੍ਤਾ ਸ੍ਵਲ੍ਪਤਰਾਪਿ ਵਾ । ਅਹਮੇਨਾਂ ਹਨਿष੍ਯਾਮਿ ਕਰਿष੍ਯਾਮਿ ਵਸ਼ੇ ਤਵ
ਰਕਤਬੀਜ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮਹਾਰਾਜ, ਤੁਹਾਨੂੰ ذਰਾ ਵੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ; ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿਆਂਗਾ ਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਵਸ਼ 'ਚ ਲਿਆ ਆਵਾਂਗਾ।
ਪਸ਼੍ਯ ਮੇ ਯੁਦ੍ਧਚਾਤੁਰ੍ਯਂ ਕ੍ਵੇਯਂ ਬਾਲਾ ਸੁਰਪ੍ਰਿਯਾ । ਦਾਸੀਂ ਤੇऽਹਂ ਕਰਿष੍ਯਾਮਿ ਜਿਤ੍ਵੇਮਾਂ ਸਮਰੇ ਬਲਾਤ੍
ਮੇਰਾ ਯੁੱਧ ਦਾ ਹੁਨਰ ਵੇਖੋ! ਇਹ ਕੌਣ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪਿਆਰੀ ਕੁੜੀ ਹੈ? ਮੈਂ ਇਸ ਨੂੰ ਜੰਗ 'ਚ ਜਿੱਤ ਕੇ ਤੁਹਾਡੀ ਦਾਸੀ ਬਣਾਵਾਂਗਾ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਇਤ੍ਯਾਭਾष੍ਯ ਕੁਰੁਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਰਕ੍ਤਬੀਜੋ ਮਹਾਸੁਰਃ । ਜਗਾਮ ਰਥਮਾਰੁਹ੍ਯ ਸ੍ਵਸੈਨ੍ਯਪਰਿਵਾਰਿਤਃ
ਵਿਆਸ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ, ਕੁਰੂਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮਹਾਂਸੁਰ ਰਕਤਬੀਜ ਆਪਣੇ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨਾਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋਇਆ।
ਹਸ੍ਤ੍ਯਸ਼੍ਵਰਥਪਾਦਾਤਵृਨ੍ਦੈਸ਼੍ਚ ਪਰਿਵੇष੍ਟਿਤਃ । ਨਿਰ੍ਜਗਾਮ ਰਥਾਰੂਢੋ ਦੇਵੀਂ ਸ਼ੈਲੋਪਰਿਸ੍ਥਿਤਾਮ੍
ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਰਥਾਂ ਤੇ ਪੈਦਲ ਸੈਨਿਕਾਂ ਦੇ ਜਥਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਪਹਾੜ ਉੱਤੇ ਖੜੀ ਦੇਵੀ ਵੱਲ ਨਿਕਲਿਆ।
ਤਮਾਗਤਂ ਸਮਾਲੋਕ੍ਯ ਦੇਵੀ ਸ਼ਙ੍ਖਮਵਾਦਯਤ੍ । ਭਯਦਂ ਸਰ੍ਵਦੈਤ੍ਯਾਨਾਂ ਦੇਵਾਨਾਂ ਮੋਦਵਰ੍ਧਨਮ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਸ਼ੰਖ ਵਜਾਇਆ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੈਤਿਆਂ ਲਈ ਡਰ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਖੁਸ਼ੀ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ਼ਙ੍ਖਸ੍ਵਨਂ ਚੋਗ੍ਰਂ ਰਕ੍ਤਬੀਜੋऽਤਿਵੇਗਵਾਨ੍ । ਗਤ੍ਵਾ ਸਮੀਪੇ ਚਾਮੁਣ੍ਡਾਂ ਬਭਾषੇ ਵਚਨਂ ਮृਦੁ
ਸ਼ੰਖ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਤੇਜ਼ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਰਕਤਬੀਜ ਚਾਮੁੰਡਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਗਿਆ ਤੇ ਨਰਮ ਬੋਲ ਬੋਲੇ।
ਰਕ੍ਤਬੀਜ ਉਵਾਚ ਬਾਲੇ ਕਿਂ ਮਾਂ ਭੀषਯਸਿ ਮਤ੍ਵਾ ਤ੍ਵਂ ਕਾਤਰਂ ਕਿਲ । ਸ਼ਙ੍ਖਨਾਦੇਨ ਤਨ੍ਵਙ੍ਗਿ ਵੇਤ੍ਸਿ ਕਿਂ ਧੂਮ੍ਰਲੋਚਨਮ੍
ਰਕਤਬੀਜ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਕੁੜੀਏ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਡਰਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਿਉਂ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈਂ, ਮੈਨੂੰ ਡਰਪੋਕ ਸਮਝ ਕੇ? ਆਪਣੇ ਸ਼ੰਖ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ, ਪਤਲੀ ਕਾਇਆ ਵਾਲੀ, ਕੀ ਤੂੰ ਧੂਮਰਲੋਚਨ ਨੂੰ ਜਾਣਦੀ ਹੈਂ?
ਰਕ੍ਤਬੀਜੋऽਸ੍ਮਿ ਨਾਮ੍ਨਾਹਂ ਤ੍ਵਤ੍ਸਕਾਸ਼ਮਿਹਾਗਤਃ । ਯੁਦ੍ਧੇਚ੍ਛਾ ਚੇਤ੍ਪਿਕਾਲਾਪੇ ਸਜ੍ਜਾ ਭਵ ਭਯਂ ਨ ਮੇ
ਮੈਂ ਰਕਤਬੀਜ ਹਾਂ, ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਆਇਆ ਹਾਂ; ਜੇ ਤੂੰ ਯੁੱਧ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ, ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾ—ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਡਰ ਨਹੀਂ।
ਪਸ਼੍ਯਾਦ੍ਯ ਮੇ ਬਲਂ ਕਾਨ੍ਤੇ ਦृष੍ਟਾ ਯੇ ਕਾਤਰਾਸ੍ਤ੍ਵਯਾ । ਨਾਹਂ ਪਙ੍ਕ੍ਤਿਗਤਸ੍ਤੇषਾਂ ਕੁਰੁ ਯੁਦ੍ਧਂ ਯਥੇਚ੍ਛਸਿ
ਅੱਜ ਮੇਰੀ ਤਾਕਤ ਵੇਖ ਲੈ, ਸੋਹਣੀਏ! ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਡਰਪੋਕ ਵੇਖਿਆ, ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ; ਤੂੰ ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੇ ਯੁੱਧ ਕਰ।
ਵृਦ੍ਧਾਸ਼੍ਚ ਸੇਵਿਤਾਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਨੀਤਿਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਂ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਤ੍ਵਯਾ । ਪਤਿਤਂ ਚਾਰ੍ਥਵਿਜ੍ਞਾਨਂ ਵਿਦ੍ਵਦ੍ਗੋष੍ਠੀ ਕृਤਾਥ ਵਾ
ਜੇ ਤੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਨੀਤੀ ਦੇ ਗ੍ਰੰਥ ਸੁਣੇ ਹਨ, ਧਨ ਦੀ ਸਮਝ ਪਾਈ ਹੈ ਜਾਂ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀ ਸਭਾ 'ਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ ਹੈ,
ਸਾਹਿਤ੍ਯਤਨ੍ਤ੍ਰਵਿਜ੍ਞਾਨਂ ਚੇਦਸ੍ਤਿ ਤਵ ਸੁਨ੍ਦਰਿ । ਸ਼ृਣੁ ਮੇ ਵਚਨਂ ਪਥ੍ਯਂ ਤਥ੍ਯਂ ਪ੍ਰਮਿਤਿਬृਂਹਿਤਮ੍
ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਸਾਹਿਤ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੈ, ਸੋਹਣੀਏ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਬਚਨ ਸੁਣ, ਜੋ ਲਾਭਦਾਇਕ, ਸੱਚੇ ਤੇ ਸੋਚ-ਵਿਚਾਰ ਵਾਲੇ ਹਨ।
ਰਸਾਨਾਞ੍ਚ ਨਵਾਨਾਂ ਵੈ ਦ੍ਵਾਵੇਵ ਮੁਖ੍ਯਤਾਂ ਗਤੌ । ਸ਼ृਙ੍ਗਾਰਕਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਰਸੋ ਵਿਦ੍ਵਜ੍ਜਨਸਭਾਸੁ ਚ
ਨੌ ਰਸਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕੇਵਲ ਦੋ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਪ੍ਰੇਮ ਦਾ ਰਸ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਰਸ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿਚ।
ਤਯੋਃ ਸ਼ृਙ੍ਗਾਰ ਏਵਾਦੌ ਨृਪਭਾਵੇ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਃ । ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਮ੍ਯਾ ਸਹਾਸ੍ਤੇ ਵੈ ਸਾਵਿਤ੍ਰ੍ਯਾ ਚਤੁਰਾਨਨਃ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋ ਵਿਚੋਂ, ਪ੍ਰੇਮ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੈ; ਵਿਸ਼ਨੁ ਲਕਸ਼ਮੀ ਨਾਲ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਸਾਵਿਤਰੀ ਨਾਲ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।
ਸ਼ਚ੍ਯੇਨ੍ਦ੍ਰਃ ਸ਼ੈਲਸੁਤਯਾ ਸ਼ਙ੍ਕਰਃ ਸਹ ਸ਼ੇਰਤੇ । ਵਲ੍ਲ੍ਯਾ ਵृਕ੍ਸ਼ੋ ਮृਗੋ ਮृਗ੍ਯਾ ਕਪੋਤ੍ਯਾ ਚ ਕਪੋਤਕਃ
ਇੰਦਰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸ਼ਚੀ ਨਾਲ, ਸ਼ਿਵ ਪਹਾੜ ਦੀ ਧੀ ਨਾਲ, ਬੇਲ ਵਿਰਖ ਨਾਲ, ਹਿਰਣ ਹਿਰਣੀ ਨਾਲ, ਤੇ ਕਬੂਤਰ ਮਾਦਾ ਕਬੂਤਰ ਨਾਲ ਇਕਠੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਏਵਂ ਸਰ੍ਵੇ ਪ੍ਰਾਣਭृਤਃ ਸਂਯੋਗਰਸਿਕਾ ਭृਸ਼ਮ੍ । ਅਪ੍ਰਾਪ੍ਤਭੋਗਵਿਭਵਾ ਯੇ ਚਾਨ੍ਯੇ ਕਾਤਰਾ ਨਰਾਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਮਿਲਣ ਦੇ ਰਸ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਤੇ ਉਹ ਹੋਰ ਲੋਕ, ਜੋ ਸੁਖ ਤੇ ਧਨ ਤੋਂ ਵੰਜੇ ਹੋਏ, ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ—
ਭਵਨ੍ਤਿ ਯਤਯਸ੍ਤੇ ਵੈ ਮੂਢਾ ਦੈਵੇਨ ਵਞ੍ਚਿਤਾਃ । ਅਸਂਸਾਰਰਸਜ੍ਞਾਸ੍ਤੇ ਵਞ੍ਚਿਤਾ ਵਞ੍ਚਨਾਪਰੈਃ
ਉਹ ਲੋਕ ਸੰਨਿਆਸੀ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਮੂਰਖ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਕਿਸਮਤ ਵਲੋਂ ਠੱਗੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਸ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਠੱਗਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਲੋਂ ਠੱਗੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮਧੁਰਾਲਾਪਨਿਪੁਣੈ ਰਤਾਃ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਰਸੇ ਹਿ ਤੇ । ਕ੍ਵ ਜ੍ਞਾਨਂ ਕ੍ਵ ਚ ਵੈਰਾਗ੍ਯਂ ਵਰ੍ਤਮਾਨੇ ਮਨੋਭਵੇ
ਜੋ ਮਿੱਠੀ ਤੇ ਚਤੁਰ ਬੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇ ਰਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲੱਭਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਜਦ ਮਨ ਇੱਛਾ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਗਿਆਨ ਤੇ ਵੈਰਾਗ ਕਿੱਥੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ?
ਲੋਭੇ ਕ੍ਰੋਧੇ ਚ ਦੁਰ੍ਧਰ੍षੇ ਮੋਹੇ ਮਤਿਵਿਨਾਸ਼ਕੇ । ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਮਪਿ ਕਲ੍ਯਾਣਿ ਕੁਰੁ ਕਾਨ੍ਤਂ ਮਨੋਹਰਮ੍
ਲੋਭ, ਕ੍ਰੋਧ ਤੇ ਅਗਿਆਨ, ਜੋ ਸਮਝ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਸੁਭਾਗਣੀ, ਤੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰ।
ਸ਼ੁਮ੍ਭਂ ਸੁਰਾਣਾਂ ਜੇਤਾਰਂ ਨਿਸ਼ੁਮ੍ਭਂ ਵਾ ਮਹਾਬਲਮ੍ । ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਰਕ੍ਤਬੀਜੋऽਸੌ ਵਿਰਰਾਮ ਪੁਰਃਸ੍ਥਿਤਃ । ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਜਹਾਸ ਚਾਮੁਣ੍ਡਾ ਕਾਲਿਕਾ ਚਾਮ੍ਬਿਕਾ ਤਥਾ
ਸ਼ੁੰਭ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਨਿਸ਼ੁੰਭ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਚੁਣ। ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖ ਕੇ, ਰਕਤਬੀਜ ਚੁੱਪ ਹੋ ਗਿਆ; ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਚਾਮੁੰਡਾ, ਕਾਲੀ ਤੇ ਅੰਬਿਕਾ ਹੱਸ ਪਈਆਂ।
ਰਕ੍ਤਬੀਜਦ੍ਵਾਰਾ ਦੇਵੀਸਮੀਪੇ ਸ਼ੁਮ੍ਭਨਿਸ਼ੁਮ੍ਭਸਂਵਾਦਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਕृਤ੍ਵਾ ਹਾਸ੍ਯਂ ਤਤੋ ਦੇਵੀ ਤਮੁਵਾਚ ਵਿਸ਼ਾਂਪਤੇ । ਮੇਘਗਮ੍ਭੀਰਯਾ ਵਾਚਾ ਯੁਕ੍ਤਿਯੁਕ੍ਤਮਿਦਂ ਵਚਃ
ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੱਸਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਦੇਵੀ ਨੇ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਬੱਦਲ ਵਰਗੇ ਗੰਭੀਰ ਸੁਰ ਵਿੱਚ, ਤਰਕ ਭਰਿਆ ਬਚਨ ਆਖਿਆ:
ਪੂਰ੍ਵਮੇਵ ਮਯਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਮਨ੍ਦਾਤ੍ਮਨ੍ ਕਿਂ ਵਿਕਤ੍ਥਸੇ । ਦੂਤਸ੍ਯਾਗ੍ਰੇ ਯਥਾਯੋਗ੍ਯਂ ਵਚਨਂ ਹਿਤਸਂਯੁਤਮ੍
ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਤੈਨੂੰ ਆਖ ਚੁੱਕੀ ਹਾਂ, ਹੇ ਮੰਦੀ ਸੋਚ ਵਾਲੇ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਵੱਡੀ ਵੱਡੀ ਗੱਲ ਕਰਦਾ ਹੈਂ? ਆਪਣੇ ਦੂਤ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਮੈਂ ਜੁੜੇ ਤੇ ਭਲੇ ਬਚਨ ਆਖੇ ਸਨ।
ਸਦृਸ਼ੋ ਮਮ ਰੂਪੇਣ ਬਲੇਨ ਵਿਭਵੇਨ ਚ । ਤ੍ਰਿਲੋਕ੍ਯਾਂ ਯਦਿ ਕੋऽਪਿ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਂ ਪਤਿਂ ਪ੍ਰਵृਣੋਮ੍ਯਹਮ੍
ਜੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਮੇਰੇ ਰੂਪ, ਤਾਕਤ ਤੇ ਧਨ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਹੋਵੇ, ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪਤੀ ਚੁਣ ਲਵਾਂਗੀ।
ਬ੍ਰੂਹਿ ਸ਼ੁਮ੍ਭਂ ਨਿਸ਼ੁਮ੍ਭਞ੍ਚ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾ ਮੇ ਪੁਰਾ ਕृਤਾ । ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯੁਧ੍ਯਸ੍ਵ ਜਿਤ੍ਵਾ ਮਾਂ ਵਿਵਾਹਂ ਵਿਧਿਵਤ੍ਕੁਰੁ
ਸ਼ੁੰਭ ਤੇ ਨਿਸ਼ੁੰਭ ਨੂੰ ਆਖ ਦੇ, ਮੇਰੀ ਇਹ ਪ੍ਰਤਿਗਿਆ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਲੜ, ਤੇ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਮੇਰਾ ਵਿਆਹ ਕਰ।