ਦੂਤ ਉਵਾਚ ਵਰੋਰੁ ਤ੍ਰਿਦਸ਼ਾਰਾਤਿਃ ਸ਼ੁਮ੍ਭਃ ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਸੁਨ੍ਦਰਃ । ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਾਧਿਪਤਿਃ ਸ਼ੂਰਃ ਸਰ੍ਵਜਿਦ੍ਰਾਜਤੇ ਨृਪਃ
ਦੂਤ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਸੋਹਣੀਏ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਵੈਰੀ ਸ਼ੁੰਭ ਹਰ ਅੰਗ ਨਾਲ ਸੋਹਣਾ ਹੈ, ਵੱਡਾ ਬਹਾਦਰ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਤੇਨਾਹਂ ਪ੍ਰੇषਿਤਃ ਕਾਮਂ ਤ੍ਵਤ੍ਸਕਾਸ਼ਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾ । ਤ੍ਵਦ੍ਰੂਪਸ਼੍ਰਵਣਾਸਕ੍ਤਚਿਤ੍ਤੇਨਾਤਿਵਿਦੂਯਤਾ
ਉਹ ਵੱਡੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਭੇਜਿਆ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਤੇਰੀ ਸੋਭਾ ਸੁਣ ਕੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੋਹ ਲੈ ਗਿਆ ਹੈ।
ਵਚਨਂ ਤਸ੍ਯ ਤਨ੍ਵਙ੍ਗਿ ਸ਼ृਣੁ ਪ੍ਰੇਮਪੁਰਃਸਰਮ੍ । ਪ੍ਰਣਿਪਤ੍ਯ ਯਥਾ ਪ੍ਰਾਹ ਦੈਤ੍ਯਾਨਾਮਧਿਪਸ੍ਤ੍ਵਯਿ
ਪਤਲੀ ਕਮਰ ਵਾਲੀਏ, ਪਿਆਰ ਭਰੀਆਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ, ਜਿਵੇਂ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਤੇਰੇ ਅੱਗੇ ਨਮ ਕੇ ਆਖਿਆ ਸੀ।
ਦੇਵਾ ਮਯਾ ਜਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਾਧਿਪਤਿਸ੍ਤ੍ਵਹਮ੍ । ਯਜ੍ਞਭਾਗਾਨਹਂ ਕਾਨ੍ਤੇ ਗਹ੍ਣਾਮੀਹ ਸ੍ਥਿਤਃ ਸਦਾ
ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਹੈ, ਹੁਣ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਮੈਂ ਹਾਂ। ਸੋਹਣੀਏ, ਮੈਂ ਹੀ ਯਜਨਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ ਤੇ ਇੱਥੇ ਸਦਾ ਵੱਸਦਾ ਹਾਂ।
ਹृਤਸਾਰਾ ਕृਤਾ ਨੂਨਂ ਦ੍ਯੌਰ੍ਮਯਾ ਰਤ੍ਨਵਰ੍ਜਿਤਾ । ਯਾਨਿ ਰਤ੍ਨਾਨਿ ਦੇਵਾਨਾਂ ਤਾਨਿ ਚਾਹृਤਵਾਨਹਮ੍
ਮੈਂ ਅਸਮਾਨ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਖੂਬੀ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਹੁਣ ਉਹ ਰਤਨਾਂ ਤੋਂ ਸੁੰਨਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਿਹੜੇ ਰਤਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਕੋਲ ਸਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਮੈਂ ਲੈ ਆਇਆ ਹਾਂ।
ਭੋਕ੍ਤਾਹਂ ਸਰ੍ਵਰਤ੍ਨਾਨਾਂ ਤ੍ਰਿषੁ ਲੋਕੇषੁ ਭਾਮਿਨਿ । ਵਸ਼ਾਨੁਗਾਃ ਸੁਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਮਮ ਦੈਤ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਮਾਨਵਾਃ
ਹੇ ਸੋਹਣੀਏ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਤਨਾਂ ਦਾ ਮਜ਼ਾ ਮੈਂ ਹੀ ਲੈਂਦਾ ਹਾਂ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਦੈਤ, ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਮੇਰੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਹਨ।
ਤ੍ਵਦ੍ਗੁਣੈਃ ਕਰ੍ਣਮਾਗਤ੍ਯ ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਹृਦਯਾਨ੍ਤਰਮ੍ । ਤ੍ਵਦਧੀਨਃ ਕृਤਃ ਕਾਮਂ ਕਿਙ੍ਕਰੋऽਸ੍ਮਿ ਕਰੋਮਿ ਕਿਮ੍
ਤੇਰੇ ਗੁਣ ਮੇਰੇ ਕੰਨ ਵਿਚ ਪੈ ਕੇ, ਦਿਲ ਤੱਕ ਵੱਸ ਗਏ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਰੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਹਾਂ, ਤੇਰਾ ਸੇਵਕ ਬਣ ਗਿਆ ਹਾਂ—ਹੁਣ ਦੱਸ, ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?
ਤ੍ਵਮਾਜ੍ਞਾਪਯ ਰਮ੍ਭੋਰੁ ਤਤ੍ਕਰੋਮਿ ਵਸ਼ਾਨੁਗਃ । ਦਾਸੋऽਹਂ ਤਵ ਚਾਰ੍ਵਙ੍ਗਿ ਰਕ੍ਸ਼ ਮਾਂ ਕਾਮਬਾਣਤਃ
ਕੇਲੇ ਦੀ ਡਾਲੀ ਵਰਗੀਆਂ ਰਾਨਾਂ ਵਾਲੀਏ, ਹੁਕਮ ਕਰ, ਜੋ ਤੂੰ ਆਖੇਂਗੀ, ਮੈਂ ਉਹੀ ਕਰਾਂਗਾ। ਸੋਹਣੀ ਸੋਹਣੀ ਅੰਗ ਵਾਲੀਏ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਦਾਸ ਹਾਂ, ਮੈਨੂੰ ਕਾਮ ਦੇ ਤੀਰਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾ।
ਭਜ ਮਾਂ ਤ੍ਵਂ ਮਰਾਲਾਕ੍ਸ਼ਿ ਤਵਾਧੀਨਂ ਸ੍ਮਰਾਕੁਲਮ੍ । ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਸ੍ਵਾਮਿਨੀ ਭੂਤ੍ਵਾ ਭੁਂਕ੍ਸ਼੍ਵ ਭੋਗਾਨਨੁਤ੍ਤਮਾਨ੍
ਹੰਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀਏ, ਮੈਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰ, ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਹੋ ਕੇ ਕਾਮ ਵਿਚ ਬੇਕਾਬੂ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮਾਲਕਣ ਬਣ ਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੁਖ ਮਾਣ।
ਤਵ ਚਾਜ੍ਞਾਕਰਃ ਕਾਨ੍ਤੇ ਭਵਾਮਿ ਮਰਣਾਵਧਿ । ਅਵਧ੍ਯੋऽਸ੍ਮਿ ਵਰਾਰੋਹੇ ਸਦੇਵਾਸੁਰਮਾਨੁषੈਃ
ਸੋਹਣੀਏ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਹੁਕਮ ਮੌਤ ਤੱਕ ਮੰਨਦਾ ਰਹਾਂਗਾ। ਸੋਹਣੇ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੀਏ, ਮੈਂ ਦੇਵਤੇ, ਦੈਤ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਲੋਂ ਅਮਰ ਹਾਂ।
ਸਦਾ ਸੌਭਾਗ੍ਯਸਂਯੁਕ੍ਤਾ ਭਵਿष੍ਯਸਿ ਵਰਾਨਨੇ । ਯਤ੍ਰ ਤੇ ਰਮਤੇ ਚਿਤ੍ਤਂ ਤਤ੍ਰ ਕ੍ਰੀਡਸ੍ਵ ਸੁਨ੍ਦਰਿ
ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਚੰਗੀ ਕਿਸਮਤ ਰਹੇਗੀ, ਸੋਹਣੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀਏ। ਜਿਥੇ ਤੇਰਾ ਮਨ ਰੱਜਦਾ ਹੈ, ਓਥੇ ਖੇਡ, ਸੋਹਣੀਏ।
ਇਤਿ ਤਸ੍ਯ ਵਚਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤੇ ਵਿਮृਸ਼੍ਯ ਮਦਮਨ੍ਥਰੇ । ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਯਦ੍ਭਵੇਤ੍ਪ੍ਰੇਮ੍ਣਾ ਤਦ੍ ਬ੍ਰੂਹਿ ਮਧੁਰਂ ਵਚਃ
ਉਸ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚ ਕੇ, ਜੋ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਿੱਠਾ ਬੋਲ ਕਹਿ ਦੇ।
ਸ਼ੁਮ੍ਭਾਯ ਚਞ੍ਚਲਾਪਾਙ੍ਗਿ ਤਦ੍ਬ੍ਰਵੀਮ੍ਯਹਮਾਸ਼ੁ ਵੈ । ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਤਦ੍ਦੂਤਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ੍ਮਿਤਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸੁਪੇਸ਼ਲਮ੍
ਮੈਂ ਇਹ ਗੱਲ ਸ਼ੁੰਭ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਆਖਾਂਗਾ, ਚੰਚਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀਏ। ਵਿਆਸ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਦੂਤ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਹੌਲੀ ਹੱਸ ਪਈ।
ਤਂ ਪ੍ਰਾਹ ਮਧੁਰਾਂ ਵਾਚਂ ਦੇਵੀ ਦੇਵਾਰ੍ਥਸਾਧਿਕਾ । ਦੇਵ੍ਯੁਵਾਚ ਜਾਨਾਮ੍ਯਹਂ ਨਿਸ਼ੁਮ੍ਭਂ ਚ ਸ਼ੁਮ੍ਭਂ ਚਾਤਿਬਲਂ ਨृਪਮ੍
ਉਸ ਨੂੰ ਮਿੱਠੀ ਬਾਤ ਆਖੀ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕੰਮ ਸਿਰੇ ਲਾਉਣ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਸੀ। ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੈਂ ਨਿਸ਼ੁੰਭ ਤੇ ਸ਼ੁੰਭ, ਉਹ ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ, ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੀ ਹਾਂ।
ਜੇਤਾਰਂ ਸਰ੍ਵਦੇਵਾਨਾਂ ਹਨ੍ਤਾਰਞ੍ਚੈਵ ਵਿਦ੍ਵਿषਾਮ੍ । ਰਾਸ਼ਿਂ ਸਰ੍ਵਗੁਣਾਨਾਞ੍ਚ ਭੋਕ੍ਤਾਰਂ ਸਰ੍ਵਸਮ੍ਪਦਾਮ੍
ਜੋ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਵਾਲਾ, ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਢੇਰ ਤੇ ਸਾਰੀ ਦੌਲਤ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ।
ਦਾਤਾਰਂ ਚਾਤਿਸ਼ੂਰਂ ਚ ਸੁਨ੍ਦਰਂ ਮਨ੍ਮਥਾਕृਤਿਮ੍ । ਦ੍ਵਾਤ੍ਰਿਂਸ਼ਲ੍ਲਕ੍ਸ਼ਣੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਮਵਧ੍ਯਂ ਸੁਰਮਾਨੁषੈਃ
ਉਹ ਵੱਡਾ ਦਾਨੀ, ਬਹਾਦਰ ਤੇ ਸੋਹਣਾ, ਕਾਮਦੇਵ ਵਰਗਾ ਰੂਪ ਵਾਲਾ, ਬੱਤੀ ਦੋ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਲੋਂ ਅਮਰ ਹੈ।
ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਸਮਾਗਤਾਸ੍ਸ੍ਮ੍ਯਤ੍ਰ ਦ੍ਰष੍ਟੁਕਾਮਾ ਮਹਾਸੁਰਮ੍ । ਰਤ੍ਨਂ ਕਨਕਮਾਯਾਤਿ ਸ੍ਵਸ਼ੋਭਾਧਿਕਵृਦ੍ਧਯੇ
ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਆਈ ਹਾਂ, ਵੱਡੇ ਦੈਤ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ। ਸੋਨੇ ਦਾ ਰਤਨ ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਆ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਰਾਹਂ ਸ੍ਵਪਤਿਂ ਦ੍ਰष੍ਟੁਂ ਦੂਰਾਦੇਵਾਗਤਾਸ੍ਮਿ ਵੈ । ਦृष੍ਟਾ ਮਯਾ ਸੁਰਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਮਾਨਵਾ ਭੁਵਿ ਮਾਨਦਾਃ
ਇਸ ਲਈ, ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਦੂਰੋਂ ਆਈ ਹਾਂ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਮਾਣ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਮੈਂ ਵੇਖ ਲਏ ਹਨ।
ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯੇ ਯੇ ਚਾਤਿਪ੍ਰਿਯਦਰ੍ਸ਼ਨਾਃ । ਸਰ੍ਵੇ ਸ਼ੁਮ੍ਭਭਯਾਦ੍ਭੀਤਾ ਵੇਪਮਾਨਾ ਵਿਚੇਤਸਃ
ਗੰਧਰਵ ਅਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਤੇ ਹੋਰ ਜਿਹੜੇ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣੇ ਦਿਸਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਹੀ ਸ਼ੁੰਭ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਕੰਬ ਰਹੇ ਸਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਕਲ ਗੁੰਮ ਹੋ ਗਈ ਸੀ।
ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ਼ੁਮ੍ਭਗੁਣਾਨਤ੍ਰ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾਸ੍ਮ੍ਯਦ੍ਯ ਦਿਦृਕ੍ਸ਼ਯਾ । ਗਚ੍ਛ ਦੂਤ ਮਹਾਭਾਗ ਬ੍ਰੂਹਿ ਸ਼ੁਮ੍ਭਂ ਮਹਾਬਲਮ੍
ਸ਼ੁੰਭ ਦੇ ਗੁਣ ਸੁਣ ਕੇ, ਅੱਜ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਇੱਥੇ ਆਈ ਹਾਂ। ਐ ਮਹਾਨ ਦੂਤ, ਤੂੰ ਜਾ ਕੇ ਮਹਾਬਲੀ ਸ਼ੁੰਭ ਨੂੰ ਮੇਰਾ ਸੁਨੇਹਾ ਦੇ।
ਨਿਰ੍ਜਨੇ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ਼੍ਣਯਾ ਵਾਚਾ ਵਚਨਂ ਵਚਨਾਨ੍ਮਮ । ਤ੍ਵਾਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਬਲਿਨਾਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਸੁਨ੍ਦਰਾਣਾਂ ਚ ਸੁਨ੍ਦਰਮ੍
ਇੱਕੱਲੇ ਵਿੱਚ, ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਪਹੁੰਚਾ ਦੇ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬਲਵਾਨ ਤੇ ਸੋਹਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸੋਹਣਾ ਜਾਣ ਕੇ—
ਦਾਤਾਰਂ ਗੁਣਿਨਂ ਸ਼ੂਰਂ ਸਰ੍ਵਵਿਦ੍ਯਾਵਿਸ਼ਾਰਦਮ੍ । ਜੇਤਾਰਂ ਸਰ੍ਵਦੇਵਾਨਾਂ ਦਕ੍ਸ਼ਂ ਚੋਗ੍ਰਂ ਕੁਲੋਤ੍ਤਰਮ੍
ਤੂੰ ਦਾਤਾ, ਗੁਣੀ, ਵੀਰ, ਸਾਰੀਆਂ ਵਿਦਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣ ਵਾਲਾ, ਚੁਸਤ, ਤਿੱਖਾ ਤੇ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਮਾਣ ਹੈਂ—
ਭੋਕ੍ਤਾਰਂ ਸਰ੍ਵਰਤ੍ਨਾਨਾਂ ਸ੍ਵਾਧੀਨਂ ਸ੍ਵਬਲੋਨ੍ਨਤਮ੍ । ਪਤਿਕਾਮਾਸ੍ਮ੍ਯਹਂ ਸਤ੍ਯਂ ਤਵ ਯੋਗ੍ਯਾ ਨਰਾਧਿਪ
ਸਾਰੇ ਰਤਨਾਂ ਦਾ ਭੋਗਣ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੇ ਜਤਨ ਨਾਲ ਉੱਚਾ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਸੁਤੰਤਰ ਹੈਂ। ਮੈਂ ਸੱਚਮੁੱਚ ਤੈਨੂੰ ਪਤੀ ਵਜੋਂ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਤੇ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਜੋਗ ਹਾਂ।
ਸ੍ਵੇਚ੍ਛਯਾ ਨਗਰੇ ਤੇऽਤ੍ਰ ਸਮਾਯਾਤਾ ਮਹਾਮਤੇ । ਮਮਾਸ੍ਤਿ ਕਾਰਣਂ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਵਿਵਾਹੇ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੋਤ੍ਤਮ
ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਆ ਗਈ ਹਾਂ, ਹੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ। ਪਰ, ਹੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ, ਮੇਰੇ ਵਿਆਹ ਲਈ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਹੈ।
ਬਾਲਭਾਵਾਦ੍ਵ੍ਰਤਂ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਕृਤਂ ਰਾਜਨ੍ਮਯਾ ਪੁਰਾ । ਕ੍ਰੀਡਨ੍ਤ੍ਯਾ ਚ ਵਯਸ੍ਯਾਭਿਃ ਸਹੈਕਾਨ੍ਤੇ ਯਦृਚ੍ਛਯਾ
ਹੇ ਰਾਜਨ, ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ, ਜਦ ਮੈਂ ਆਪਣੀਆਂ ਸਖੀਆਂ ਨਾਲ ਇਕੱਲੇ ਖੇਡ ਰਹੀ ਸੀ, ਤਦ ਮੈਂ ਅਚਾਨਕ ਇੱਕ ਵਰਤ ਲਿਆ ਸੀ।
ਸ੍ਵਦੇਹਬਲਦਰ੍ਪੇਣ ਸਖੀਨਾਂ ਪੁਰਤੋ ਰਹਃ । ਮਤ੍ਸਮਾਨਬਲਃ ਸ਼ੂਰੋ ਰਣੇ ਮਾਂ ਜੇष੍ਯਤਿ ਸ੍ਫੁਟਮ੍
ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਬਲ ਦਾ ਮਾਣ ਕਰਕੇ, ਸਖੀਆਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮੈਂ ਆਖਿਆ ਸੀ—'ਜੋ ਕੋਈ ਮੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਬਲਵਾਨ ਹੋਵੇ ਤੇ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਮੈਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਤੌਰ ਤੇ ਜਿੱਤੇ—'
ਤਂ ਵਰਿष੍ਯਾਮ੍ਯਹਂ ਕਾਮਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਯ ਬਲਾਬਲਮ੍ । ਜਹਸੁਰ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਖ੍ਯੋ ਵਿਸ੍ਮਿਤਮਾਨਸਾਃ
'ਉਸਨੂੰ ਹੀ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚੁਣਾਂਗੀ, ਉਸਦਾ ਬਲ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਜਾਣ ਕੇ।' ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਮੇਰੀਆਂ ਸਖੀਆਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਹੱਸ ਪਈਆਂ।
ਕਿਮੇਤਯਾ ਕृਤਂ ਕ੍ਰੂਰਂ ਵ੍ਰਤਮਦ੍ਭੁਤਮਾਸ਼ੁ ਵੈ । ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਮਪਿ ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਮੇ ਹੀਦृਸ਼ਂ ਬਲਮ੍
'ਇਹਨੇ ਕਿੰਨਾ ਅਜੀਬ ਤੇ ਕਠੋਰ ਵਰਤ ਲੈ ਲਿਆ!' ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੂੰ ਵੀ ਮੇਰਾ ਬਲ ਜਾਣ ਕੇ—
ਜਿਤ੍ਵਾ ਮਾਂ ਸ੍ਵਬਲੇਨਾਤ੍ਰ ਵਾਞ੍ਛਿਤਂ ਕੁਰੁ ਚਾਤ੍ਮਨਃ । ਤ੍ਵਂ ਵਾ ਤਵਾਨੁਜੋ ਭ੍ਰਾਤਾ ਸਮੇਤ੍ਯ ਸਮਰਾਙ੍ਗਣੇ । ਜਿਤ੍ਵਾ ਮਾਂ ਸਮਰੇਣਾਤ੍ਰ ਵਿਵਾਹਂ ਕੁਰੁ ਸੁਨ੍ਦਰ
ਆਪਣੇ ਬਲ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਜਿੱਤ ਕੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰ। ਤੂੰ ਜਾਂ ਤੇਰਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ, ਦੋਵੇਂ ਮਿਲ ਕੇ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਆਓ। ਜਦ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਲਵੇਂ, ਹੇ ਸੋਹਣੇ, ਫਿਰ ਵਿਆਹ ਕਰ।
ਦੇਵੀਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੇ ਦੇਵੀਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਧੂਮ੍ਰਲੋਚਨਦੂਤਪ੍ਰੇषਣਮ੍ ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਦੇਵ੍ਯਾਸ੍ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ ਦੂਤਃ ਪ੍ਰਾਹ ਵਿਸ੍ਮਿਤਃ । ਕਿਂ ਬ੍ਰੂषੇ ਰੁਚਿਰਾਪਾਙ੍ਗਿ ਸ੍ਤ੍ਰੀਸ੍ਵਭਾਵਾਦ੍ਧਿ ਸਾਹਸਾਤ੍
ਦੇਵੀ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿਚ: ਧੂਮਰਲੋਚਨ ਨੂੰ ਦੂਤ ਵਜੋਂ ਭੇਜਣਾ। ਵਿਆਸ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਜਦ ਦੇਵੀ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣੇ, ਤਾਂ ਦੂਤ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਆਖਿਆ, 'ਤੂੰ ਕੀ ਆਖ ਰਹੀ ਹੈਂ, ਹੇ ਸੋਹਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਤਾਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਫ਼ਿਤਰਤ ਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।'