ਇਤਿ ਸਂਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਮਨਸਾ ਨਿਸ਼੍ਚਯਂ ਪ੍ਰਤਿਪਦ੍ਯ ਚ । ਤੁष੍ਟਾਵ ਯੋਗਨਿਦ੍ਰਾਂ ਤਾਮੇਕਾਗ੍ਰਹृਦਯਸ੍ਥਿਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚ ਕੇ, ਫੈਸਲਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਇਕਾਗ੍ਰ ਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ ਯੋਗ-ਨਿੰਦਰਾ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਚਾਰ੍ਯ ਮਨਸਾਪ੍ਯੇਵਂ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰ੍ਮੇ ਰਕ੍ਸ਼ਣੇ ਕ੍ਸ਼ਮਾ । ਯਯਾ ਹ੍ਯਚੇਤਨੋ ਵਿष੍ਣੁਃ ਕृਤੋऽਸ੍ਤਿ ਸ੍ਪਨ੍ਦਵਰ੍ਜਿਤਃ
ਉਸ ਨੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਿਆ, "ਇਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਜੋਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਅਚੇਤ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਵੀ ਬਿਲਕੁਲ ਅਡੋਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।"
ਵ੍ਯਸੁਰ੍ਯਥਾ ਨ ਜਾਨਾਤਿ ਗੁਣਾਚ੍ਛਬ੍ਦਾਦਿਕਾਨਿਹ । ਤਥਾ ਹਰਿਰ੍ਨ ਜਾਨਾਤਿ ਨਿਦ੍ਰਾਮੀਲਿਤਲੋਚਨਃ
ਜਿਵੇਂ ਜਿੰਦ ਰਹਿਤ ਵਿਅਕਤੀ ਗੁਣਾਂ, ਆਵਾਜ਼ ਆਦਿ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰੀ, ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰਕੇ, ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ।
ਨ ਜਹਾਤਿ ਯਤੋ ਨਿਦ੍ਰਾਂ ਬਹੁਧਾ ਸਂਸ੍ਤੁਤੋऽਪ੍ਯਸੌ । ਮਨ੍ਯੇ ਨਾਸ੍ਯ ਵਸ਼ੇ ਨਿਦ੍ਰਾ ਨਿਦ੍ਰਯਾਯਂ ਵਸ਼ੀਕृਤਃ
ਉਹ ਕਈ ਵਾਰੀ ਸਤਿਕਾਰ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ ਨੀਂਦ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ; ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਨੀਂਦ ਉਸਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਉਹ ਨੀਂਦ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਯੋ ਯਸ੍ਯ ਵਸ਼ਮਾਪਨ੍ਤਃ ਸ ਤਸ੍ਯ ਕਿਙ੍ਕਰਃ ਕਿਲ । ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਚ ਯੋਗਨਿਦ੍ਰੇਯਂ ਸ੍ਵਾਮਿਨੀ ਮਾਪਤੇਰ੍ਹਰੇਃ
ਜੋ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਉਸਦਾ ਸੇਵਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਯੋਗ-ਨਿੰਦਰਾ ਹਰੀ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਮਾਲਕਣ ਹੈ।
ਸਿਨ੍ਧੁਜਾਯਾ ਅਪਿ ਵਸ਼ੇ ਯਯਾ ਸ੍ਵਾਮੀ ਵਸ਼ੀਕृਤਃ । ਨੂਨਂ ਜਗਦਿਦਂ ਸਰ੍ਵਂ ਭਗਵਤ੍ਯਾ ਵਸ਼ੀਕृਤਮ੍
ਜਿਸ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ-ਜਨਮੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲਿਆ, ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਭਗਵਤੀ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਅਹਂ ਵਿष੍ਣੁਸ੍ਤਥਾ ਸ਼ਮ੍ਭੁਃ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਚ ਰਮਾਪ੍ਯੁਮਾ । ਸਰ੍ਵੇ ਵਯਂ ਵਸ਼ੇ ਯਸ੍ਯਾ ਨਾਤ੍ਰ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਵਿਚਾਰਣਾ
ਮੈਂ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਸ਼ੰਭੂ, ਸਾਵਿਤਰੀ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਤੇ ਉਮਾ — ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਉਸਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਾਂ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਹਰਿਰਪ੍ਯਵਸ਼ਃ ਸ਼ੇਤੇ ਯਥਾਨ੍ਯਃ ਪ੍ਰਾਕृਤੋ ਜਨਃ । ਯਯਾਭਿਭੂਤਃ ਕਾ ਵਾਰ੍ਤਾ ਕਿਲਾਨ੍ਯੇषਾਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍
ਹਰੀ ਵੀ ਬੇਬਸ ਹੋ ਕੇ ਨੀਂਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਆਮ ਮਨੁੱਖ; ਜਦ ਉਹ ਉਸਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੀ ਕੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ।
ਸ੍ਤੌਮ੍ਯਦ੍ਯ ਯੋਗਨਿਦ੍ਰਾਂ ਵੈ ਯਯਾ ਮੁਕ੍ਤੋ ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ । ਘਟਯਿष੍ਯਤਿ ਯੁਦ੍ਧੇ ਚ ਵਾਸੁਦੇਵਃ ਸਨਾਤਨਃ
ਅੱਜ ਮੈਂ ਯੋਗ-ਨਿੰਦਰਾ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਜਨਾਰਦਨ ਮੁਕਤ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਸਦਾ-ਸਦਾ ਲਈ ਵਾਸੁਦੇਵ ਯੁੱਧ ਕਰੇਗਾ।
ਇਤਿ ਕृਤ੍ਵਾ ਮਤਿਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਪਦ੍ਮਨਾਲਸ੍ਥਿਤਸ੍ਤਦਾ । ਤੁष੍ਟਾਵ ਯੋਗਨਿਦ੍ਰਾਂ ਤਾਂ ਵਿष੍ਣੋਰਙ੍ਗੇषੁ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਕਰਕੇ, ਕਮਲ ਦੀ ਡੰਡਲ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਯੋਗ ਨਿੰਦਰਾ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਦੇਵਿ ਤ੍ਵਮਸ੍ਯ ਜਗਤਃ ਕਿਲ ਕਾਰਣਂ ਹਿ ਜ੍ਞਾਤਂ ਮਯਾ ਸਕਲਵੇਦਵਚੋਭਿਰਮ੍ਬ । ਯਦ੍ਵਿष੍ਣੁਰਪ੍ਯਖਿਲਲੋਕਵਿਵੇਕਕਰ੍ਤਾ ਨਿਦ੍ਰਾਵਸ਼ਂ ਚ ਗਮਿਤਃ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮੋऽਦ੍ਯ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਦੇਵੀ, ਤੂੰ ਇਸ ਜਗਤ ਦੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕਾਰਨ ਹੈਂ, ਇਹ ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣ ਲਿਆ ਹੈ, ਮਾਂ। ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਵੇਕ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅੱਜ ਨੀਂਦ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ।
ਕੋ ਵੇਦ ਤੇ ਜਨਨਿ ਮੋਹਵਿਲਾਸਲੀਲਾਂ ਮੂਢੋऽਸ੍ਮ੍ਯਹਂ ਹਰਿਰਯਂ ਵਿਵਸ਼ਸ਼੍ਚ ਸ਼ੇਤੇ । ਈਦृਕ੍ਤਯਾ ਸਕਲਭੂਤਮਨੋਨਿਵਾਸੇ ਵਿਦ੍ਵਤ੍ਤਮੋ ਵਿਬੁਧਕੋਟਿषੁ ਨਿਰ੍ਗੁਣਾਯਾਃ
ਹੇ ਮਾਂ, ਤੇਰੀ ਮੋਹ ਅਤੇ ਅਚੰਭੇ ਦੀ ਲੀਲਾ ਕਿਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ? ਮੈਂ ਮੂਰਖ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਹਰੀ ਵੀ ਬੇਬਸ ਹੋ ਕੇ ਨੀਂਦ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਦ ਤੂੰ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈਂ, ਐਸਾ ਕਰਦੀ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਅਣਗਿਣਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਗਿਆਨਵਾਨ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਹੇ ਨਿਰਗੁਣਾ।
ਸਾਂਖ੍ਯਾ ਵਦਨ੍ਤਿ ਪੁਰੁषਂ ਪ੍ਰਕृਤਿਂ ਚ ਯਾਂ ਤਾਂ ਚੈਤਨ੍ਯਭਾਵਰਹਿਤਾਂ ਜਗਤਸ਼੍ਚ ਕਰ੍ਤ੍ਰੀਮ੍ । ਕਿਂ ਤਾਦृਸ਼ਾਸਿ ਕਥਮਤ੍ਰ ਜਗਨ੍ਨਿਵਾਸ- ਸ਼੍ਚੈਤਨ੍ਯਤਾਵਿਰਹਿਤੋ ਵਿਹਿਤਸ੍ਤ੍ਵਯਾਦ੍ਯ
ਸਾਂਖਿਆ ਵਾਲੇ ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਚੇਤਨਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਪਰ ਜਗਤ ਦੀ ਕਰਤਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਐਸਾ ਹੋ ਕੇ, ਅੱਜ ਚੇਤਨਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਜਗਤ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਕਿਵੇਂ ਬਣਾਇਆ ਹੈ?
ਨਾਟ੍ਯਂ ਤਨੋषਿ ਸਗੁਣਾ ਵਿਵਿਧਪ੍ਰਕਾਰਂ ਨੋ ਵੇਤ੍ਤਿ ਕੋऽਪਿ ਤਵ ਕृਤ੍ਯਵਿਧਾਨਯੋਗਮ੍ । ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਤਿ ਯਾਂ ਮੁਨਿਗਣਾ ਨਿਯਤਂ ਤ੍ਰਿਕਾਲਂ ਸਨ੍ਧ੍ਯੇਤਿ ਨਾਮ ਪਰਿਕਲ੍ਪ੍ਯ ਗੁਣਾਨ੍ ਭਵਾਨਿ
ਤੂੰ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਵਿਭਿੰਨ ਨਾਟਕ ਕਰਦੀ ਹੈਂ; ਤੇਰੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਰੀਤ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ। ਮੁਨੀ ਜਥੇ ਤੈਨੂੰ ਤਿੰਨ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਿਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਤੇਰੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ ਤੈਨੂੰ ਸੰਧਿਆ ਨਾਮ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਭਵਾਨੀ।
ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਹਿ ਬੋਧਕਰਣਾ ਜਗਤਾਂ ਸਦਾ ਤ੍ਵਂ ਸ਼੍ਰੀਸ਼੍ਚਾਸਿ ਦੇਵਿ ਸਤਤਂ ਸੁਖਦਾ ਸੁਰਾਣਾਮ੍ । ਕੀਰ੍ਤਿਸ੍ਤਥਾ ਮਤਿਧृਤੀ ਕਿਲ ਕਾਨ੍ਤਿਰੇਵ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾ ਰਤਿਸ਼੍ਚ ਸਕਲੇषੁ ਜਨੇषੁ ਮਾਤਃ
ਤੂੰ ਸਦਾ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਕਰਣੀ ਹੈਂ; ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਹੀ ਕੀਰਤੀ, ਮਤਿ, ਧੀਰਜ, ਸੋਭਾ, ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਮਾਂ।
ਨਾਤਃ ਪਰਂ ਕਿਲ ਵਿਤਰ੍ਕਸ਼ਤੈਃ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਮਯਾ ਯਦਿਹ ਦੁਃਖਗਤਿਂ ਗਤੇਨ । ਤ੍ਵਂ ਚਾਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵਜਗਤਾਂ ਜਨਨੀਤਿ ਸਤ੍ਯਂ ਨਿਦ੍ਰਾਲੁਤਾਂ ਵਿਤਰਤਾ ਹਰਿਣਾਤ੍ਰ ਦृष੍ਟਮ੍
ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ, ਮੈਂ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਤਰਕਾਂ ਨਾਲ ਸੋਚ ਕੇ, ਦੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈ ਕੇ ਵੀ, ਕੋਈ ਪੱਕਾ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਲੱਭਿਆ। ਤੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸਾਰੇ ਜਗਤਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਹਰੀ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤ੍ਵਂ ਦੇਵਿ ਵੇਦਵਿਦੁषਾਮਪਿ ਦੁਰ੍ਵਿਭਾਵ੍ਯਾ ਵੇਦੋऽਪਿ ਨੂਨਮਖਿਲਾਰ੍ਥਤਯਾ ਨ ਵੇਦ । ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਦੁਦ੍ਭਵਮਸੌ ਸ਼੍ਰੁਤਿਰਾਪ੍ਨੁਵਾਨਾ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਮੇਵ ਸਕਲਂ ਤਵ ਕਾਰ੍ਯਮੇਤਤ੍
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੂੰ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਲਈ ਵੀ ਸਮਝਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ; ਵੇਦ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ। ਕਿਉਂਕਿ ਵੇਦ ਤੈਥੋਂ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਸਪਸ਼ਟ ਹੀ ਦਿੱਸਦੇ ਹਨ।
ਕਸ੍ਤੇ ਚਰਿਤ੍ਰਮਖਿਲਂ ਭੁਵਿ ਵੇਦ ਧੀਮਾ- ਨ੍ਨਾਹਂ ਹਰਿਰ੍ਨ ਚ ਭਵੋ ਨ ਸੁਰਾਸ੍ਤਥਾਨ੍ਯੇ । ਜ੍ਞਾਤੁਂ ਕ੍ਸ਼ਮਾਸ਼੍ਚ ਮੁਨਯੋ ਨ ਮਮਾਤ੍ਮਜਾਸ਼੍ਚ ਦੁਰ੍ਵਾਚ੍ਯ ਏਵ ਮਹਿਮਾ ਤਵ ਸਰ੍ਵਲੋਕੇ
ਧੀਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਭੀ ਤੇਰਾ ਪੂਰਾ ਚਰਿਤਰ ਭੁਮਿ ਤੇ ਕੌਣ ਜਾਣਦਾ ਹੈ? ਨਾ ਮੈਂ, ਨਾ ਹਰੀ, ਨਾ ਭਵ, ਨਾ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ। ਨਾ ਮੁਨੀ, ਨਾ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਜਾਣ ਸਕਦੇ; ਤੇਰੀ ਮਹਿਮਾ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਆਨ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ।
ਯਜ੍ਞੇषੁ ਦੇਵਿ ਯਦਿ ਨਾਮ ਨ ਤੇ ਵਦਨ੍ਤਿ ਸ੍ਵਾਹੇਤਿ ਵੇਦਵਿਦੁषੋ ਹਵਨੇ ਕृਤੇऽਪਿ । ਨ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਵਨ੍ਤਿ ਸਤਤਂ ਮਖਭਾਗਧੇਯਂ ਦੇਵਾਸ੍ਤ੍ਵਮੇਵ ਵਿਬੁਧੇष੍ਵਪਿ ਵृਤ੍ਤਿਦਾਸਿ
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜੇਕਰ ਯਜਨ ਵਿਚ ਵਿਦਵਾਨ ਵੀਦਾਂ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਤੇ ਹਵਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਤੇਰਾ ਨਾਮ 'ਸਵਾਹਾ' ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ, ਤਾਂ ਦੇਵਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ। ਤੂੰ ਹੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਵੀ, ਸਭ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਤ੍ਰਾਤਾ ਵਯਂ ਭਗਵਤਿ ਪ੍ਰਥਮਂ ਤ੍ਵਯਾ ਵੈ ਦੇਵਾਰਿਸਮ੍ਭਵਭਯਾਦਧੁਨਾ ਤਥੈਵ । ਭੀਤੋऽਸ੍ਮਿ ਦੇਵਿ ਵਰਦੇ ਸ਼ਰਣਂ ਗਤੋऽਸ੍ਮਿ ਘੋਰਂ ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਮਧੁਨਾ ਸਹ ਕੈਟਭਂ ਚ
ਹੇ ਭਗਵਤੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਹੁਣ ਵੀ ਤੂੰ ਉਹੀ ਹੈ। ਮਧੁ ਤੇ ਕੈਟਭ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਡਰ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਵਰ ਦਿੰਣ ਵਾਲੀ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪਾਸ ਆ ਕੇ ਆਸਰਾ ਲਿਆ ਹੈ।
ਨੋ ਵੇਤ੍ਤਿ ਵਿष੍ਣੁਰਧੁਨਾ ਮਮ ਦੁਃਖਮੇਤ- ਜ੍ਜਾਨੇ ਤ੍ਵਯਾਤ੍ਮਵਿਵਸ਼ੀਕृਤਦੇਹਯष੍ਟਿਃ । ਮੁਞ੍ਚਾਦਿਦੇਵਮਥਵਾ ਜਹਿ ਦਾਨਵੇਨ੍ਦ੍ਰੌ ਯਦ੍ਰੋਚਤੇ ਤਵ ਕੁਰੁष੍ਵ ਮਹਾਨੁਭਾਵੇ
ਹੁਣ ਤਾਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਵੀ ਮੇਰੀ ਪੀੜ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਤੇਰੇ ਕਰਕੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਤੂੰ ਚਾਹੇ ਤਾਂ ਉਸ ਮਹਾਂਦੇਵ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ, ਜਾਂ ਦੋਵੇਂ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇ। ਹੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀਵਾਨ, ਜੋ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਕਰ।
ਜਾਨਨ੍ਤਿ ਯੇ ਨ ਤਵ ਦੇਵਿ ਪਰਂ ਪ੍ਰਭਾਵਂ ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਤਿ ਤੇ ਹਰਿਹਰਾਵਪਿ ਮਨ੍ਦਚਿਤ੍ਤਾਃ । ਜ੍ਞਾਤਂ ਮਯਾਦ੍ਯ ਜਨਨਿ ਪ੍ਰਕਟਂ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਯਦ੍ਵਿष੍ਣੁਰਪ੍ਯਤਿਤਰਾਂ ਵਿਵਸ਼ੋऽਥ ਸ਼ੇਤੇ
ਜੋ ਲੋਕ ਤੇਰੀ ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ, ਤੇ ਹਰੀ ਜਾਂ ਹਰਾ ਦੀ ਹੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੰਦੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਅੱਜ, ਹੇ ਮਾਂ, ਮੈਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਵਿਸ਼ਨੂ ਵੀ ਇੱਥੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੇਹੋਸ਼ ਪਿਆ ਹੈ।
ਸਿਨ੍ਧੂਦ੍ਭਵਾਪਿ ਨ ਹਰਿਂ ਪ੍ਰਤਿਬੋਧਿਤੁਂ ਵੈ ਸ਼ਕ੍ਤਾ ਪਤਿਂ ਤਵ ਵਸ਼ਾਨੁਗਮਦ੍ਯ ਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ । ਮਨ੍ਯੇ ਤ੍ਵਯਾ ਭਗਵਤਿ ਪ੍ਰਸਭਂ ਰਮਾਪਿ ਪ੍ਰਸ੍ਵਾਪਿਤਾ ਨ ਬੁਬੁਧੇ ਵਿਵਸ਼ੀਕृਤੇਵ
ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਵੀ, ਅੱਜ ਤੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਹਰੀ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਵੀ ਤੇਰੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਹੈ। ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਭਗਵਤੀ, ਤੂੰ ਰਮਾ ਨੂੰ ਵੀ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਸੁਤਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਜਗਾਉਣ ਨਾ ਸਕੇ।
ਧਨ੍ਯਾਸ੍ਤ ਏਵ ਭੁਵਿ ਭਕ੍ਤਿਪਰਾਸ੍ਤਵਾਂਘ੍ਰੌ ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾਨ੍ਯਦੇਵਭਜਨਂ ਤ੍ਵਯਿ ਲੀਨਭਾਵਾਃ । ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਦੇਵਿ ਭਜਨਂ ਸਕਲਂ ਨਿਕਾਮਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਸਮਸ੍ਤਜਨਨੀਂ ਕਿਲ ਕਾਮਧੇਨੁਮ੍
ਇਸ ਧਰਤੀ ਤੇ ਉਹੀ ਲੋਕ ਧਨਵੰਤ ਹਨ ਜੋ ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿਚ ਭਕਤੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਛੱਡ ਕੇ ਤੇਰੇ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੈਨੂੰ ਸਭ ਦੀ ਮਾਂ ਤੇ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਹ ਪੂਰੇ ਮਨ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਧੀਕਾਨ੍ਤਿਕੀਰ੍ਤਿਸ਼ੁਭਵृਤ੍ਤਿਗੁਣਾਦਯਸ੍ਤੇ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਗੁਣਾਸ੍ਤੁ ਪਰਿਹृਤ੍ਯ ਗਤਾਃ ਕ੍ਵ ਚਾਦ੍ਯ । ਬਨ੍ਦੀਕृਤੋ ਹਰਿਰਸੌ ਨਨੁ ਨਿਦ੍ਰਯਾਤ੍ਰ ਸ਼ਕ੍ਤ੍ਯਾ ਤਵੈਵ ਭਗਵਤ੍ਯਤਿਮਾਨਵਤ੍ਯਾਃ
ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਜੋ ਧੀਰਜ, ਕੀਰਤੀ, ਚੰਗੀ ਆਦਤਾਂ ਤੇ ਗੁਣ ਸੀ, ਉਹ ਅੱਜ ਕਿੱਥੇ ਗਏ? ਉਹ ਸਭ ਦੂਰ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਹਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਤੇਰੀ ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨੇ ਨੀਂਦ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਹੇ ਭਗਵਤੀ, ਜੋ ਬੇਹਦ ਮਹਾਨ ਹੈ।
ਤ੍ਵਂ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰੇਵ ਜਗਤਾਮਖਿਲਪ੍ਰਭਾਵਾ ਤ੍ਵਨ੍ਨਿਰ੍ਮਿਤਂ ਚ ਸਕਲਂ ਖਲੁ ਭਾਵਮਾਤ੍ਰਮ੍ । ਤ੍ਵਂ ਕ੍ਰੀਡਸੇ ਨਿਜਵਿਨਿਰ੍ਮਿਤਮੋਹਜਾਲੇ ਨਾਟ੍ਯੇ ਯਥਾ ਵਿਹਰਤੇ ਸ੍ਵਕृਤੇ ਨਟੋ ਵੈ
ਤੂੰ ਹੀ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈਂ, ਸਾਰੀਆਂ ਤਾਕਤਾਂ ਦਾ ਸਰੋਤ। ਜੋ ਕੁਝ ਹੈ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਬਣਾਏ ਹੋਏ ਮੋਹ ਦੇ ਜਾਲ ਵਿਚ ਖੇਡਦੀ ਹੈਂ, ਜਿਵੇਂ ਨਟ ਆਪਣੀ ਬਣਾਈ ਨਾਟਕ ਵਿਚ ਮਸਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿष੍ਣੁਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਪ੍ਰਕਟਿਤਃ ਪ੍ਰਥਮਂ ਯੁਗਾਦੌ ਦਤ੍ਤਾ ਚ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰਮਲਾ ਖਲੁ ਪਾਲਨਾਯ । ਤ੍ਰਾਤਂ ਚ ਸਰ੍ਵਮਖਿਲਂ ਵਿਵਸ਼ੀਕृਤੋऽਦ੍ਯ ਯਦ੍ਰੋਚਤੇ ਤਵ ਤਥਾਮ੍ਬ ਕਰੋषਿ ਨੂਨਮ੍
ਯੁਗ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਤੂੰ ਹੀ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ, ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਕਤੀ ਦਿੱਤੀ। ਹੁਣ, ਉਸ ਨੂੰ ਬੇਹੋਸ਼ ਕਰਕੇ, ਤੂੰ ਸਭ ਕੁਝ ਬਚਾ ਲਿਆ। ਹੇ ਮਾਂ, ਤੂੰ ਜੋ ਚਾਹੁਂਦੀ ਹੈਂ, ਉਹੀ ਕਰਦੀ ਹੈਂ।
ਸृष੍ਟ੍ਵਾਤ੍ਰ ਮਾਂ ਭਗਵਤਿ ਪ੍ਰਵਿਨਾਸ਼ਿਤੁਂ ਚੇ- ਨ੍ਨੇਚ੍ਛਾਸ੍ਤਿ ਤੇ ਕੁਰੁ ਦਯਾਂ ਪਰਿਹृਤ੍ਯ ਮੌਨਮ੍ । ਕਸ੍ਮਾਦਿਮੌ ਪ੍ਰਕਟਿਤੌ ਕਿਲ ਕਾਲਰੂਪੌ ਯਦ੍ਵਾ ਭਵਾਨਿ ਹਸਿਤੁਂ ਨੁ ਕਿਮਿਚ੍ਛਸੇ ਮਾਮ੍
ਹੇ ਭਗਵਤੀ, ਜਦ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਦੀ। ਦਇਆ ਕਰ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਚੁੱਪੀ ਛੱਡ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਕਾਲ ਦੇ ਰੂਪ ਕਿਉਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਹਨ? ਜਾਂ, ਹੇ ਭਵਾਨੀ, ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਹੱਸਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀ ਹੈਂ?
ਜ੍ਞਾਤਂ ਮਯਾ ਤਵ ਵਿਚੇष੍ਟਿਤਮਦ੍ਭੁਤਂ ਵੈ ਕृਤ੍ਵਾਖਿਲਂ ਜਗਦਿਦਂ ਰਮਸੇ ਸ੍ਵਤਨ੍ਤ੍ਰਾ । ਲੀਨਂ ਕਰੋषਿ ਸਕਲਂ ਕਿਲ ਮਾਂ ਤਥੈਵ ਹਨ੍ਤੁਂ ਤ੍ਵਮਿਚ੍ਛਸਿ ਭਵਾਨਿ ਕਿਮਤ੍ਰ ਚਿਤ੍ਰਮ੍
ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਅਦਭੁਤ ਕੰਮ ਸਮਝ ਲਏ ਹਨ। ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਬਣਾਕੇ, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਵਿਚ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਚਾਹੇ ਤਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਲੀਨ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈਂ, ਜਾਂ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰ ਸਕਦੀ ਹੈਂ। ਹੇ ਭਵਾਨੀ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੀ ਅਜੀਬ ਹੈ?
ਕਾਮਂ ਕੁਰੁष੍ਵ ਵਧਮਦ੍ਯ ਮਮੈਵ ਮਾਤ- ਰ੍ਦੁਃਖਂ ਨ ਮੇ ਮਰਣਜਂ ਜਗਦਮ੍ਬਿਕੇऽਤ੍ਰ । ਕਰ੍ਤਾ ਤ੍ਵਯੈਵ ਵਿਹਿਤਃ ਪ੍ਰਥਮਂ ਸ ਚਾਯਂ ਦੈਤ੍ਯਾਹਤੋऽਥ ਮृਤ ਇਤ੍ਯਯਸ਼ੋ ਗਰਿष੍ਠਮ੍
ਹੇ ਮਾਂ, ਜੋ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਅੱਜ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇ। ਹੇ ਜਗਤ ਮਾਤਾ, ਮੈਨੂੰ ਮਰਨ ਦਾ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ। ਤੂੰ ਹੀ ਪਹਿਲਾਂ ਕਰਤਾ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਹੁਣ ਇਹ ਦਾਨਵਾਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਰ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਪਮਾਨ ਉਸ ਦਾ ਹੋਇਆ।