ਤੁष੍ਟਾਵ ਬੋਧਨਾਰ੍ਥਂ ਤਂ ਸ਼ੁਭੈਃ ਸਮ੍ਬੋਧਨੈਰ੍ਹਰਿਮ੍ । ਨਾਰਾਯਣਂ ਜਗਨ੍ਨਾਥਂ ਨਿਸ੍ਪਨ੍ਦਂ ਯੋਗਨਿਦ੍ਰਯਾ
ਉਸ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਲਈ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਹਰੀ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ—ਨਾਰਾਇਣ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਜੋ ਯੋਗ ਨੀਂਦ ਵਿਚ ਅਡੋਲ ਪਿਆ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਦੀਨਨਾਥ ਹਰੇ ਵਿष੍ਣੋ ਵਾਮਨੋਤ੍ਤਿष੍ਠ ਮਾਧਵ । ਭਕ੍ਤਾਰ੍ਤਿਹृਦ੍ਧृषੀਕੇਸ਼ ਸਰ੍ਵਾਵਾਸ ਜਗਤ੍ਪਤੇ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹਰੀ, ਦੁਖੀ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਵਾਮਨ, ਉਠੋ ਮਾਧਵ! ਭਗਤਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ ਹਟਾਉਣ ਵਾਲੇ, ਹ੍ਰਸ਼ੀਕੇਸ਼, ਸਭ ਦਾ ਵਾਸਾ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪਤੀ!
ਅਨ੍ਤਰ੍ਯਾਮਿਨ੍ਨਮੇਯਾਤ੍ਮਨ੍ਵਾਸੁਦੇਵ ਜਗਤ੍ਪਤੇ । ਦੁष੍ਟਾਰਿਨਾਸ਼ਨੈਕਾਗ੍ਰਚਿਤ੍ਤ ਚਕ੍ਰਗਦਾਧਰ
ਅੰਦਰ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ, ਅਣਗਣਿਆ ਆਤਮਾ, ਵਾਸੁਦੇਵ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਬੁਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਇਕਾਗਰ ਮਨ ਵਾਲੇ, ਚਕਰ ਤੇ ਗਦਾ ਫੜਨ ਵਾਲੇ!
ਸਰ੍ਵਜ੍ਞ ਸਰ੍ਵਲੋਕੇਸ਼ ਸਰ੍ਵਸ਼ਕ੍ਤਿਸਮਨ੍ਵਿਤ । ਉਤ੍ਤਿष੍ਠੋਤ੍ਤਿष੍ਠ ਦੇਵੇਸ਼ ਦੁਃਖਨਾਸ਼ਨ ਪਾਹਿ ਮਾਮ੍
ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਸਭ ਤਾਕਤਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਉਠੋ, ਉਠੋ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਦੁੱਖ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਮੈਨੂੰ ਬਚਾਓ!
ਵਿਸ਼੍ਵਮ੍ਭਰ ਵਿਸ਼ਾਲਾਕ੍ਸ਼ ਪੁਣ੍ਯਸ਼੍ਰਵਣਕੀਰ੍ਤਨ । ਜਗਦ੍ਯੋਨੇ ਨਿਰਾਕਾਰ ਸਰ੍ਗਸ੍ਥਿਤ੍ਯਨ੍ਤਕਾਰਕ
ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਸਹਾਰਨ ਵਾਲੇ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਤੇ ਮਹਿਮਾ ਸੁਣਨਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਸਰੋਤ, ਨਿਰਾਕਾਰ, ਰਚਨਾ, ਸੰਭਾਲ ਤੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ!
ਇਮੌ ਦੈਤ੍ਯੌ ਮਹਾਰਾਜ ਹਨ੍ਤੁਕਾਮੌ ਮਦੋਦ੍ਧਤੌ । ਨ ਜਾਨਾਸ੍ਯਖਿਲਾਧਾਰ ਕਥਂ ਮਾਂ ਸਙ੍ਕਟੇ ਗਤਮ੍
ਇਹ ਦੋ ਵੱਡੇ ਦੈਤ, ਮਿਹਰਬਾਨ, ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਤੇ ਅਹੰਕਾਰ ਵਿਚ ਮਸਤ ਹੋਏ ਆਏ ਹਨ; ਸਭ ਦਾ ਸਹਾਰਾ, ਕੀ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਕਿ ਮੈਂ ਕਿਵੇਂ ਮੁਸ਼ਕਲ ਵਿਚ ਪਿਆ ਹਾਂ?
ਉਪੇਕ੍ਸ਼ਸੇऽਤਿਦੁਃਖਾਰ੍ਤਂ ਯਦਿ ਮਾਂ ਸ਼ਰਣਂ ਗਤਮ੍ । ਪਾਲਕਤ੍ਵਂ ਮਹਾਵਿष੍ਣੋ ਨਿਰਾਧਾਰਂ ਭਵੇਤ੍ਤਤਃ
ਜੇ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਤੇ ਤੇਰੇ ਆਸਰੇ ਆਇਆ ਹੈ, ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਵੱਡੇ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਤਾਂ ਤੇਰਾ ਰਖਿਆ ਕਰਨ ਦਾ ਦਰਜਾ ਫਿਰ ਅਧੂਰਾ ਰਹਿ ਜਾਵੇਗਾ।
ਏਵਂ ਸ੍ਤੁਤੋऽਪਿ ਭਗਵਾਨ੍ ਨ ਬੁਬੋਧ ਯਦਾ ਹਰਿਃ । ਯੋਗਨਿਦ੍ਰਾਸਮਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਸ੍ਤਦਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਹ੍ਯਚਿਨ੍ਤਯਤ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਫ਼ਤ ਕੀਤੀ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ, ਭਗਵਾਨ ਹਰੀ ਜਾਗਿਆ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਯੋਗ ਨੀਂਦ ਵਿਚ ਸੀ; ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਸੋਚਿਆ।
ਨੂਨਂ ਸ਼ਕ੍ਤਿਸਮਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤੋ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਨਿਦ੍ਰਾਵਸ਼ਂ ਗਤਃ । ਜਜਾਗਾਰ ਨ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਕਿਂ ਕਰੋਮ੍ਯਦ੍ਯ ਦੁਃਖਿਤਃ
ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਕਿਸੇ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਨੀਂਦ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਧਰਮ ਵਾਲਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਜਾਗਦਾ ਨਹੀਂ; ਹੁਣ ਮੈਂ, ਜੋ ਦੁੱਖੀ ਹਾਂ, ਕੀ ਕਰਾਂ?
ਹਨ੍ਤੁਕਾਮਾਵੁਭੌ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੌ ਦਾਨਵੌ ਮਦਗਰ੍ਵਿਤੌ । ਕਿਂ ਕਰੋਮਿ ਕ੍ਵ ਗਚ੍ਛਾਮਿ ਨਾਸ੍ਤਿ ਮੇ ਸ਼ਰਣਂ ਕ੍ਵਚਿਤ੍
ਇਹ ਦੋਨੋ ਦੈਤ, ਅਹੰਕਾਰ ਵਿਚ ਮਸਤ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਮਾਰਨ ਲਈ ਆਏ ਹਨ; ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ, ਕਿਥੇ ਜਾਵਾਂ? ਮੇਰੇ ਲਈ ਕਿਤੇ ਵੀ ਆਸਰਾ ਨਹੀਂ।
ਇਤਿ ਸਂਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਮਨਸਾ ਨਿਸ਼੍ਚਯਂ ਪ੍ਰਤਿਪਦ੍ਯ ਚ । ਤੁष੍ਟਾਵ ਯੋਗਨਿਦ੍ਰਾਂ ਤਾਮੇਕਾਗ੍ਰਹृਦਯਸ੍ਥਿਤਃ
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚ ਕੇ, ਫੈਸਲਾ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਇਕਾਗ੍ਰ ਚਿੱਤ ਹੋ ਕੇ ਯੋਗ-ਨਿੰਦਰਾ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਵਿਚਾਰ੍ਯ ਮਨਸਾਪ੍ਯੇਵਂ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰ੍ਮੇ ਰਕ੍ਸ਼ਣੇ ਕ੍ਸ਼ਮਾ । ਯਯਾ ਹ੍ਯਚੇਤਨੋ ਵਿष੍ਣੁਃ ਕृਤੋऽਸ੍ਤਿ ਸ੍ਪਨ੍ਦਵਰ੍ਜਿਤਃ
ਉਸ ਨੇ ਮਨ ਵਿਚ ਸੋਚਿਆ, "ਇਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਜੋਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਅਚੇਤ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਵੀ ਬਿਲਕੁਲ ਅਡੋਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।"
ਵ੍ਯਸੁਰ੍ਯਥਾ ਨ ਜਾਨਾਤਿ ਗੁਣਾਚ੍ਛਬ੍ਦਾਦਿਕਾਨਿਹ । ਤਥਾ ਹਰਿਰ੍ਨ ਜਾਨਾਤਿ ਨਿਦ੍ਰਾਮੀਲਿਤਲੋਚਨਃ
ਜਿਵੇਂ ਜਿੰਦ ਰਹਿਤ ਵਿਅਕਤੀ ਗੁਣਾਂ, ਆਵਾਜ਼ ਆਦਿ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰੀ, ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰਕੇ, ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ।
ਨ ਜਹਾਤਿ ਯਤੋ ਨਿਦ੍ਰਾਂ ਬਹੁਧਾ ਸਂਸ੍ਤੁਤੋऽਪ੍ਯਸੌ । ਮਨ੍ਯੇ ਨਾਸ੍ਯ ਵਸ਼ੇ ਨਿਦ੍ਰਾ ਨਿਦ੍ਰਯਾਯਂ ਵਸ਼ੀਕृਤਃ
ਉਹ ਕਈ ਵਾਰੀ ਸਤਿਕਾਰ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ ਨੀਂਦ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ; ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਨੀਂਦ ਉਸਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਬਲਕਿ ਉਹ ਨੀਂਦ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਯੋ ਯਸ੍ਯ ਵਸ਼ਮਾਪਨ੍ਤਃ ਸ ਤਸ੍ਯ ਕਿਙ੍ਕਰਃ ਕਿਲ । ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਚ ਯੋਗਨਿਦ੍ਰੇਯਂ ਸ੍ਵਾਮਿਨੀ ਮਾਪਤੇਰ੍ਹਰੇਃ
ਜੋ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਉਸਦਾ ਸੇਵਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਯੋਗ-ਨਿੰਦਰਾ ਹਰੀ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੀ ਮਾਲਕਣ ਹੈ।
ਸਿਨ੍ਧੁਜਾਯਾ ਅਪਿ ਵਸ਼ੇ ਯਯਾ ਸ੍ਵਾਮੀ ਵਸ਼ੀਕृਤਃ । ਨੂਨਂ ਜਗਦਿਦਂ ਸਰ੍ਵਂ ਭਗਵਤ੍ਯਾ ਵਸ਼ੀਕृਤਮ੍
ਜਿਸ ਨੇ ਸਮੁੰਦਰ-ਜਨਮੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਰ ਲਿਆ, ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਇਹ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਭਗਵਤੀ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੈ।
ਅਹਂ ਵਿष੍ਣੁਸ੍ਤਥਾ ਸ਼ਮ੍ਭੁਃ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਚ ਰਮਾਪ੍ਯੁਮਾ । ਸਰ੍ਵੇ ਵਯਂ ਵਸ਼ੇ ਯਸ੍ਯਾ ਨਾਤ੍ਰ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਵਿਚਾਰਣਾ
ਮੈਂ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਸ਼ੰਭੂ, ਸਾਵਿਤਰੀ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਤੇ ਉਮਾ — ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਉਸਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਾਂ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਹਰਿਰਪ੍ਯਵਸ਼ਃ ਸ਼ੇਤੇ ਯਥਾਨ੍ਯਃ ਪ੍ਰਾਕृਤੋ ਜਨਃ । ਯਯਾਭਿਭੂਤਃ ਕਾ ਵਾਰ੍ਤਾ ਕਿਲਾਨ੍ਯੇषਾਂ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍
ਹਰੀ ਵੀ ਬੇਬਸ ਹੋ ਕੇ ਨੀਂਦ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਆਮ ਮਨੁੱਖ; ਜਦ ਉਹ ਉਸਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੀ ਕੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ।
ਸ੍ਤੌਮ੍ਯਦ੍ਯ ਯੋਗਨਿਦ੍ਰਾਂ ਵੈ ਯਯਾ ਮੁਕ੍ਤੋ ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ । ਘਟਯਿष੍ਯਤਿ ਯੁਦ੍ਧੇ ਚ ਵਾਸੁਦੇਵਃ ਸਨਾਤਨਃ
ਅੱਜ ਮੈਂ ਯੋਗ-ਨਿੰਦਰਾ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਦੇ ਕਾਰਨ ਜਨਾਰਦਨ ਮੁਕਤ ਹੋਵੇਗਾ ਅਤੇ ਸਦਾ-ਸਦਾ ਲਈ ਵਾਸੁਦੇਵ ਯੁੱਧ ਕਰੇਗਾ।
ਇਤਿ ਕृਤ੍ਵਾ ਮਤਿਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਪਦ੍ਮਨਾਲਸ੍ਥਿਤਸ੍ਤਦਾ । ਤੁष੍ਟਾਵ ਯੋਗਨਿਦ੍ਰਾਂ ਤਾਂ ਵਿष੍ਣੋਰਙ੍ਗੇषੁ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾਮ੍
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਸ਼ਚੇ ਕਰਕੇ, ਕਮਲ ਦੀ ਡੰਡਲ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਉੱਤੇ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਯੋਗ ਨਿੰਦਰਾ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ ਦੇਵਿ ਤ੍ਵਮਸ੍ਯ ਜਗਤਃ ਕਿਲ ਕਾਰਣਂ ਹਿ ਜ੍ਞਾਤਂ ਮਯਾ ਸਕਲਵੇਦਵਚੋਭਿਰਮ੍ਬ । ਯਦ੍ਵਿष੍ਣੁਰਪ੍ਯਖਿਲਲੋਕਵਿਵੇਕਕਰ੍ਤਾ ਨਿਦ੍ਰਾਵਸ਼ਂ ਚ ਗਮਿਤਃ ਪੁਰੁषੋਤ੍ਤਮੋऽਦ੍ਯ
ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਦੇਵੀ, ਤੂੰ ਇਸ ਜਗਤ ਦੀ ਸੱਚਮੁੱਚ ਕਾਰਨ ਹੈਂ, ਇਹ ਮੈਂ ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਤੋਂ ਜਾਣ ਲਿਆ ਹੈ, ਮਾਂ। ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਵੇਕ ਪੈਦਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅੱਜ ਨੀਂਦ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ।
ਕੋ ਵੇਦ ਤੇ ਜਨਨਿ ਮੋਹਵਿਲਾਸਲੀਲਾਂ ਮੂਢੋऽਸ੍ਮ੍ਯਹਂ ਹਰਿਰਯਂ ਵਿਵਸ਼ਸ਼੍ਚ ਸ਼ੇਤੇ । ਈਦृਕ੍ਤਯਾ ਸਕਲਭੂਤਮਨੋਨਿਵਾਸੇ ਵਿਦ੍ਵਤ੍ਤਮੋ ਵਿਬੁਧਕੋਟਿषੁ ਨਿਰ੍ਗੁਣਾਯਾਃ
ਹੇ ਮਾਂ, ਤੇਰੀ ਮੋਹ ਅਤੇ ਅਚੰਭੇ ਦੀ ਲੀਲਾ ਕਿਸ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ? ਮੈਂ ਮੂਰਖ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਹਰੀ ਵੀ ਬੇਬਸ ਹੋ ਕੇ ਨੀਂਦ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਦ ਤੂੰ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈਂ, ਐਸਾ ਕਰਦੀ ਹੈਂ, ਤਾਂ ਅਣਗਿਣਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਗਿਆਨਵਾਨ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ, ਹੇ ਨਿਰਗੁਣਾ।
ਸਾਂਖ੍ਯਾ ਵਦਨ੍ਤਿ ਪੁਰੁषਂ ਪ੍ਰਕृਤਿਂ ਚ ਯਾਂ ਤਾਂ ਚੈਤਨ੍ਯਭਾਵਰਹਿਤਾਂ ਜਗਤਸ਼੍ਚ ਕਰ੍ਤ੍ਰੀਮ੍ । ਕਿਂ ਤਾਦृਸ਼ਾਸਿ ਕਥਮਤ੍ਰ ਜਗਨ੍ਨਿਵਾਸ- ਸ਼੍ਚੈਤਨ੍ਯਤਾਵਿਰਹਿਤੋ ਵਿਹਿਤਸ੍ਤ੍ਵਯਾਦ੍ਯ
ਸਾਂਖਿਆ ਵਾਲੇ ਪੁਰਸ਼ ਅਤੇ ਤੈਨੂੰ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਚੇਤਨਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਪਰ ਜਗਤ ਦੀ ਕਰਤਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਐਸਾ ਹੋ ਕੇ, ਅੱਜ ਚੇਤਨਤਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਜਗਤ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਕਿਵੇਂ ਬਣਾਇਆ ਹੈ?
ਨਾਟ੍ਯਂ ਤਨੋषਿ ਸਗੁਣਾ ਵਿਵਿਧਪ੍ਰਕਾਰਂ ਨੋ ਵੇਤ੍ਤਿ ਕੋऽਪਿ ਤਵ ਕृਤ੍ਯਵਿਧਾਨਯੋਗਮ੍ । ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਤਿ ਯਾਂ ਮੁਨਿਗਣਾ ਨਿਯਤਂ ਤ੍ਰਿਕਾਲਂ ਸਨ੍ਧ੍ਯੇਤਿ ਨਾਮ ਪਰਿਕਲ੍ਪ੍ਯ ਗੁਣਾਨ੍ ਭਵਾਨਿ
ਤੂੰ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਵਿਭਿੰਨ ਨਾਟਕ ਕਰਦੀ ਹੈਂ; ਤੇਰੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਰੀਤ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ। ਮੁਨੀ ਜਥੇ ਤੈਨੂੰ ਤਿੰਨ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਿਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਤੇਰੇ ਗੁਣਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ ਤੈਨੂੰ ਸੰਧਿਆ ਨਾਮ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਭਵਾਨੀ।
ਬੁਦ੍ਧਿਰ੍ਹਿ ਬੋਧਕਰਣਾ ਜਗਤਾਂ ਸਦਾ ਤ੍ਵਂ ਸ਼੍ਰੀਸ਼੍ਚਾਸਿ ਦੇਵਿ ਸਤਤਂ ਸੁਖਦਾ ਸੁਰਾਣਾਮ੍ । ਕੀਰ੍ਤਿਸ੍ਤਥਾ ਮਤਿਧृਤੀ ਕਿਲ ਕਾਨ੍ਤਿਰੇਵ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾ ਰਤਿਸ਼੍ਚ ਸਕਲੇषੁ ਜਨੇषੁ ਮਾਤਃ
ਤੂੰ ਸਦਾ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਕਰਣੀ ਹੈਂ; ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਹੀ ਕੀਰਤੀ, ਮਤਿ, ਧੀਰਜ, ਸੋਭਾ, ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਪਿਆਰ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਹੇ ਮਾਂ।
ਨਾਤਃ ਪਰਂ ਕਿਲ ਵਿਤਰ੍ਕਸ਼ਤੈਃ ਪ੍ਰਮਾਣਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਮਯਾ ਯਦਿਹ ਦੁਃਖਗਤਿਂ ਗਤੇਨ । ਤ੍ਵਂ ਚਾਤ੍ਰ ਸਰ੍ਵਜਗਤਾਂ ਜਨਨੀਤਿ ਸਤ੍ਯਂ ਨਿਦ੍ਰਾਲੁਤਾਂ ਵਿਤਰਤਾ ਹਰਿਣਾਤ੍ਰ ਦृष੍ਟਮ੍
ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ, ਮੈਂ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਤਰਕਾਂ ਨਾਲ ਸੋਚ ਕੇ, ਦੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈ ਕੇ ਵੀ, ਕੋਈ ਪੱਕਾ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਲੱਭਿਆ। ਤੂੰ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸਾਰੇ ਜਗਤਾਂ ਦੀ ਮਾਂ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਹਰੀ ਨੂੰ ਨੀਂਦ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ।
ਤ੍ਵਂ ਦੇਵਿ ਵੇਦਵਿਦੁषਾਮਪਿ ਦੁਰ੍ਵਿਭਾਵ੍ਯਾ ਵੇਦੋऽਪਿ ਨੂਨਮਖਿਲਾਰ੍ਥਤਯਾ ਨ ਵੇਦ । ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਤ੍ਵਦੁਦ੍ਭਵਮਸੌ ਸ਼੍ਰੁਤਿਰਾਪ੍ਨੁਵਾਨਾ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਮੇਵ ਸਕਲਂ ਤਵ ਕਾਰ੍ਯਮੇਤਤ੍
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਤੂੰ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਲਈ ਵੀ ਸਮਝਣ ਯੋਗ ਨਹੀਂ; ਵੇਦ ਵੀ ਤੈਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ। ਕਿਉਂਕਿ ਵੇਦ ਤੈਥੋਂ ਹੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਸਪਸ਼ਟ ਹੀ ਦਿੱਸਦੇ ਹਨ।
ਕਸ੍ਤੇ ਚਰਿਤ੍ਰਮਖਿਲਂ ਭੁਵਿ ਵੇਦ ਧੀਮਾ- ਨ੍ਨਾਹਂ ਹਰਿਰ੍ਨ ਚ ਭਵੋ ਨ ਸੁਰਾਸ੍ਤਥਾਨ੍ਯੇ । ਜ੍ਞਾਤੁਂ ਕ੍ਸ਼ਮਾਸ਼੍ਚ ਮੁਨਯੋ ਨ ਮਮਾਤ੍ਮਜਾਸ਼੍ਚ ਦੁਰ੍ਵਾਚ੍ਯ ਏਵ ਮਹਿਮਾ ਤਵ ਸਰ੍ਵਲੋਕੇ
ਧੀਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਭੀ ਤੇਰਾ ਪੂਰਾ ਚਰਿਤਰ ਭੁਮਿ ਤੇ ਕੌਣ ਜਾਣਦਾ ਹੈ? ਨਾ ਮੈਂ, ਨਾ ਹਰੀ, ਨਾ ਭਵ, ਨਾ ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ। ਨਾ ਮੁਨੀ, ਨਾ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਜਾਣ ਸਕਦੇ; ਤੇਰੀ ਮਹਿਮਾ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬਿਆਨ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ।
ਯਜ੍ਞੇषੁ ਦੇਵਿ ਯਦਿ ਨਾਮ ਨ ਤੇ ਵਦਨ੍ਤਿ ਸ੍ਵਾਹੇਤਿ ਵੇਦਵਿਦੁषੋ ਹਵਨੇ ਕृਤੇऽਪਿ । ਨ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਵਨ੍ਤਿ ਸਤਤਂ ਮਖਭਾਗਧੇਯਂ ਦੇਵਾਸ੍ਤ੍ਵਮੇਵ ਵਿਬੁਧੇष੍ਵਪਿ ਵृਤ੍ਤਿਦਾਸਿ
ਹੇ ਦੇਵੀ, ਜੇਕਰ ਯਜਨ ਵਿਚ ਵਿਦਵਾਨ ਵੀਦਾਂ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਤੇ ਹਵਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਤੇਰਾ ਨਾਮ 'ਸਵਾਹਾ' ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲੈਂਦੇ, ਤਾਂ ਦੇਵਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੇ। ਤੂੰ ਹੀ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚ ਵੀ, ਸਭ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ।
ਤ੍ਰਾਤਾ ਵਯਂ ਭਗਵਤਿ ਪ੍ਰਥਮਂ ਤ੍ਵਯਾ ਵੈ ਦੇਵਾਰਿਸਮ੍ਭਵਭਯਾਦਧੁਨਾ ਤਥੈਵ । ਭੀਤੋऽਸ੍ਮਿ ਦੇਵਿ ਵਰਦੇ ਸ਼ਰਣਂ ਗਤੋऽਸ੍ਮਿ ਘੋਰਂ ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਮਧੁਨਾ ਸਹ ਕੈਟਭਂ ਚ
ਹੇ ਭਗਵਤੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਤੂੰ ਸਾਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਹੁਣ ਵੀ ਤੂੰ ਉਹੀ ਹੈ। ਮਧੁ ਤੇ ਕੈਟਭ ਦੇ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਮੈਂ ਡਰ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਹੇ ਦੇਵੀ, ਵਰ ਦਿੰਣ ਵਾਲੀ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਪਾਸ ਆ ਕੇ ਆਸਰਾ ਲਿਆ ਹੈ।