ਦ੍ਵੌ ਸੁਪਰ੍ਣੋ ਤੁ ਦੇਹੇऽਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤਯੋਃ ਸਖ੍ਯਂ ਨਿਰਨ੍ਤਰਮ੍ । ਨਾਨ੍ਯਃ ਸਖਾ ਤृਤੀਯੋऽਸ੍ਤਿ ਯੋऽਪਰਾਧਂ ਸਹੇਤ ਹਿ
ਇਸ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਦੋ ਪੰਛੀ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੋਸਤੀ ਅਟੱਲ ਹੈ; ਕੋਈ ਤੀਜਾ ਦੋਸਤ ਨਹੀਂ ਜੋ ਦੂਜੇ ਦੀ ਗਲਤੀ ਸਹਿ ਸਕੇ।
ਤਸ੍ਮਾਜ੍ਜੀਵਃ ਸਖਾਯਂ ਤ੍ਵਾਂ ਹਿਤ੍ਵਾ ਕਿਂ ਨੁ ਕਰਿष੍ਯਤਿ । ਪਾਪਾਤ੍ਮਾ ਮਨ੍ਦਭਾਗ੍ਯੋऽਸੌ ਸੁਰਮਾਨੁषਯੋਨਿषੁ
ਇਸ ਲਈ, ਜਿਵ ਆਤਮਾ ਤੈਨੂੰ ਦੋਸਤ ਵਜੋਂ ਛੱਡ ਕੇ ਕੀ ਕਰੇਗਾ? ਉਹ ਬੁਰਾ ਤੇ ਨਸੀਬਾਂ ਤੋਂ ਮਾਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਭਟਕਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਦੇਹਂ ਸੁਦੁष੍ਪ੍ਰਾਪਂ ਨ ਸ੍ਮਰੇਤ੍ਤ੍ਵਾਂ ਨਰਾਧਮਃ । ਮਨਸਾ ਕਰ੍ਮਣਾ ਵਾਚਾ ਬ੍ਰੂਮਃ ਸਤ੍ਯਂ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ
ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੀਰ, ਜੋ ਮਿਲਣਾ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਹੈ, ਮਿਲਣ 'ਤੇ ਜੇ ਕੋਈ ਨਿਕੰਮਾ ਮਨੁੱਖ ਤੈਨੂੰ ਮਨ, ਕਰਮ ਜਾਂ ਬੋਲ ਨਾਲ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਤਾਂ ਅਸੀਂ ਇਹ ਸੱਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਆਖਦੇ ਹਾਂ।
ਸੁਖੇ ਵਾਪ੍ਯਥਵਾ ਦੁਃਖੇ ਤ੍ਵਂ ਨਃ ਸ਼ਰਣਮਦ੍ਭੁਤਮ੍ । ਪਾਹਿ ਨਃ ਸਤਤਂ ਦੇਵਿ ਸਰ੍ਵੈਸ੍ਤਵ ਵਰਾਯੁਧੈਃ
ਸੁਖ ਜਾਂ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ, ਤੂੰ ਸਾਡੀ ਅਸਧਾਰਣ ਠਕਾਣ ਹੈ; ਮਾਂ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ, ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਵਧੀਆ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ।
ਅਨ੍ਯਥਾ ਸ਼ਰਣਂ ਨਾਸ੍ਤਿ ਤ੍ਵਤ੍ਪਾਦਾਮ੍ਬੁਜਰੇਣੁਤਃ । ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਏਵਂ ਸ੍ਤੁਤਾ ਸੁਰੈਰ੍ਦੇਵੀ ਤਤ੍ਰੈਵਾਨ੍ਤਰਧੀਯਤ । ਵਿਸ੍ਮਯਂ ਪਰਮਂ ਜਗ੍ਮੁਰ੍ਦੇਵਾਸ੍ਤਾਂ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਨਿਰ੍ਗਤਾਮ੍
ਤੇਰੇ ਕਮਲ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਧੂੜ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਠਕਾਣ ਨਹੀਂ। ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਦੇਵੀ ਉਥੇ ਹੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਈ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜਾਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ ਵੱਡਾ ਅਚੰਭਾ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ।
ਮਹਿषਵਧਾਨਨ੍ਤਰਂ ਪृਥਿਵੀਸੁਖਵਰ੍ਣਨਮ੍ ਜਨਮੇਜਯ ਉਵਾਚ - ਅਥਾਦ੍ਭੁਤਂ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਮੁਨੇ ਪ੍ਰਭਾਵਂ ਦੇਵ੍ਯਾ ਜਗਚ੍ਛਾਨ੍ਤਿਕਰਂ ਪਰਞ੍ਚ । ਨ ਤृਪ੍ਤਿਰਸ੍ਤਿ ਦ੍ਵਿਜਵਰ੍ਯ ਸ਼ृਣ੍ਵਤਃ ਕਥਾਮृਤਂ ਤੇ ਮੁਖਪਦ੍ਮਜਾਤਮ੍
ਜਨਮੇਜਯ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਮੂਨਿ, ਜਗਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਤੇ ਵੱਡੀ ਦੇਵੀ ਦੀ ਅਸਧਾਰਣ ਸ਼ਕਤੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੋਵਾਂ ਵਾਰਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਤੇਰੇ ਕਮਲ-ਮੁੱਖ ਤੋਂ ਨਿਕਲਣ ਵਾਲੀ ਕਥਾ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ ਮੇਰਾ ਮਨ ਨਹੀਂ ਭਰਿਆ।
ਅਨ੍ਤਰ੍ਹਿਤਾਯਾਂ ਚ ਤਦਾ ਭਵਾਨ੍ਯਾ ਚਕ੍ਰੁਸ਼੍ਚ ਕਿਂ ਦੇਵਪੁਰੋਗਮਾਸ੍ਤੇ । ਦੇਵ੍ਯਾਸ਼੍ਚਰਿਤ੍ਰ ਪਰਮਂ ਪਵਿਤ੍ਰਂ ਦੁਰਾਪਮੇਵਾਲ੍ਪਪੁਣ੍ਯੈਰ੍ਨਰਾਣਾਮ੍
ਜਦੋਂ ਭਵਾਨੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਈ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਆਗੂ ਕੀ ਕਰਦੇ ਸਨ? ਦੇਵੀ ਦੇ ਉੱਚ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਤਬ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਪੂਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਪਾਉਣੇ ਅਸੰਭਵ ਹਨ।
ਕਸ੍ਤृਪ੍ਤਿਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਕਥਾਮृਤੇਨ ਭਿਨ੍ਨੋऽਲ੍ਪਭਾਗ੍ਯਾਤ੍ਪਟੁਕਰ੍ਣਰਨ੍ਧ੍ਰਃ । ਪੀਤੇਨ ਯੇਨਾਮਰਤਾਂ ਪ੍ਰਯਾਤਿ ਧਿਕ੍ਤਾਨ੍ਨਰਾਨ੍ ਯੇ ਨ ਪਿਬਨ੍ਤਿ ਸਾਦਰਮ੍
ਇਹ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੇ ਰਸ ਨਾਲ ਕੌਣ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਦੇ ਕੰਨ ਕਿਸੇ ਬਦੀ-ਕਿਸਮਤ ਕਰਕੇ ਬੰਦ ਹੋਣ? ਜੋ ਇਸ ਰਸ ਨੂੰ ਪੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਮਰਤਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਮਨੁੱਖਾਂ 'ਤੇ ਲਾਨਤ ਹੈ ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਪੀਂਦੇ।
ਲੀਲਾਚਰਿਤ੍ਰਂ ਜਗਦਮ੍ਬਿਕਾਯਾ ਰਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਵਿਤਂ ਦੇਵਮਹਾਮੁਨੀਨਾਮ੍ । ਸਂਸਾਰਵਾਰ੍ਧੇਸ੍ਤਰਣਂ ਨਰਾਣਾਂ ਕਥਂ ਕृਤਜ੍ਞਾ ਹਿ ਪਰਿਤ੍ਯਜੇਯੁਃ
ਜਗਤ-ਮਾਤਾ ਦੇ ਲੀਲਾਵਾਂ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸੀਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਸਾਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘਣ ਦਾ ਸਾਧਨ ਹਨ—ਕ੍ਰਿਤਘਨ ਲੋਕ ਕਿਵੇਂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਮੁਕ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਯੇ ਚੈਵ ਮੁਮੁਕ੍ਸ਼ਵਸ਼੍ਚ ਸਂਸਾਰਿਣੋ ਰੋਗਯੁਤਾਸ਼੍ਚ ਕੇਚਿਤ੍ । ਤੇषਾਂ ਸਦਾ ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਪੁਟੈਸ਼੍ਚ ਪੇਯਂ ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਦਂ ਵੇਦਵਿਦੋ ਵਦਨ੍ਤਿ
ਜੋ ਮੁਕਤ ਹਨ, ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਫਸੇ ਹਨ ਜਾਂ ਰੋਗੀ ਹਨ—ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਹ ਕਥਾ ਆਪਣੇ ਕੰਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਸੁਣਣ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਲਕੜਾਂ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਵੇਦ-ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਆਖਦੇ ਹਨ।
ਤਥਾ ਵਿਸ਼ੇषੇਣ ਮੁਨੇ ਨृਪਾਣਾਂ ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਕਾਮੇषੁ ਸਦਾ ਰਤਾਨਾਮ੍ । ਮੁਕ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਖਲੁ ਤਤ੍ਪਿਬਨ੍ਤਿ ਕਥਂ ਨ ਪੇਯਂ ਰਹਿਤੈਸ਼੍ਚ ਤੇਭ੍ਯਃ
ਮੂਨਿ, ਰਾਜਿਆਂ ਲਈ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਰਮ, ਧਨ ਤੇ ਇੱਛਾ ਵਿੱਚ ਲਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਮੁਕਤ ਲੋਕ ਵੀ ਜਿਹੜੇ ਇਹ ਸੁਣਦੇ ਹਨ—ਫਿਰ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਇਹ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਇਹ ਸੁਣਨ ਤੋਂ ਵੰਜੇ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ?
ਯੈਃ ਪੂਜਿਤਾ ਪੂਰ੍ਵਭਵੇ ਭਵਾਨੀ ਸਤ੍ਕੁਨ੍ਦਪੁष੍ਪੈਰਥ ਚਮ੍ਪਕੈਸ਼੍ਚ । ਬੈਲ੍ਵੈਰ੍ਦਲੈਸ੍ਤੇ ਭੁਵਿ ਭੋਗਯੁਕ੍ਤਾ ਨृਪਾ ਭਵਨ੍ਤੀਤ੍ਯਨੁਮੇਯਮੇਵਮ੍
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਾਜਿਆਂ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਭਵਾਨੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤਾਜ਼ਾ ਜਾਸਵਾਂ, ਚੰਪਾ ਫੁੱਲਾਂ ਜਾਂ ਬੈਲ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿਧੀ ਭੋਗਦੇ ਹਨ—ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯੇ ਭਕ੍ਤਿਹੀਨਾ ਸਮਵਾਪ੍ਯ ਦੇਹਂ ਤਂ ਮਾਨੁषਂ ਭਾਰਤਭੂਮਿਭਾਗੇ । ਯੈਰ੍ਨਾਰ੍ਚਿਤਾ ਤੇ ਧਨਧਾਨ੍ਯਹੀਨਾ ਰੋਗਾਨ੍ਵਿਤਾਃ ਸਨ੍ਤਤਿਵਰ੍ਜਿਤਾਸ਼੍ਚ
ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਭਾਰਤ ਦੀ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਤਾਂ ਲਿਆ, ਪਰ ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਖਾਲੀ ਰਹੇ ਤੇ ਮਾਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਧਨ-ਧਾਨ ਤੋਂ ਵੰਜੇ, ਰੋਗਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਤੇ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਸੁੰਨੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਭ੍ਰਮਨ੍ਤਿ ਨਿਤ੍ਯਂ ਕਿਲ ਦਾਸਭੂਤਾ ਆਜ੍ਞਾਕਰਾਃ ਕੇਵਲਭਾਰਵਾਹਾਃ । ਦਿਵਾਨਿਸ਼ਂ ਸ੍ਵਾਰ੍ਥਪਰਾਃ ਕਦਾਪਿ ਨੈਵਾਪ੍ਨੁਵਨ੍ਤ੍ਯੌਦਰਪੂਰ੍ਤਿਮਾਤ੍ਰਮ੍
ਉਹ ਲੋਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦਾਸਾਂ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮਦੇ, ਹੁਕਮ ਮੰਨਦੇ ਤੇ ਸਿਰਫ ਭਾਰ ਉਠਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਦਿਨ-ਰਾਤ ਆਪਣੇ ਹੀ ਸਵਾਰਥ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ, ਪਰ ਕਦੇ ਵੀ ਪੇਟ ਭਰਨਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
ਅਨ੍ਧਾਸ਼੍ਚ ਮੂਕਾ ਬਧਿਰਾਸ਼੍ਚ ਖਞ੍ਜਾਃ ਕੁष੍ਠਾਨ੍ਵਿਤਾ ਯੇ ਭੁਵਿ ਦੁਃਖਭਾਜਃ । ਤਤ੍ਰਾਨੁਮਾਨਂ ਕਵਿਭਿਰ੍ਵਿਧੇਯਂ ਨਾਰਾਧਿਤਾ ਤੈਃ ਸਤਤਂ ਭਵਾਨੀ
ਜੋ ਲੋਕ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਅੰਨ੍ਹੇ, ਗੂੰਗੇ, ਬਹਿਰੇ, ਲੰਗੜੇ ਜਾਂ ਕੋੜ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਦੁੱਖ ਸਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਮਾਤਾ ਭਵਾਨੀ ਦੀ ਸਦਾ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।
ਯੇ ਰਾਜਭੋਗਾਨ੍ਵਿਤऋਦ੍ਧਿਪੂਰ੍ਣਾਃ ਸਂਸੇਵ੍ਯਮਾਨਾ ਬਹੁਭਿਰ੍ਮਨੁष੍ਯੈਃ । ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਯੇ ਵਾ ਵਿਭਵੈਃ ਸਮੇਤਾ- ਸ੍ਤੈਃ ਪੂਜਿਤਾਮ੍ਬੇਤ੍ਯਨੁਮੇਯਮੇਵ
ਜੋ ਲੋਕ ਰਾਜਸੀ ਸੁਖ-ਸਮ੍ਰਿਧੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਕਈਆਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵਿਚ, ਜਾਂ ਵੱਡੀ ਦੌਲਤ ਵਾਲੇ ਦਿਸਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਾਤਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੋਈ ਹੋਣ ਦਾ ਅਨੁਮਾਨ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਤ੍ਯਵਤੀਸੂਨੋ ਦੇਵ੍ਯਾਸ਼੍ਚਰਿਤਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਕਥਯਸ੍ਵ ਕृਪਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਦਯਾਵਾਨਸਿ ਸਾਮ੍ਪ੍ਰਤਮ੍
ਇਸ ਲਈ, ਸਤਯਵਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਮਾਤਾ ਦੇ ਉੱਚੇ ਕਰਤਬ ਸੁਣਾਓ; ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਵੇਲੇ ਦਿਆਲੂ ਹੋ।
ਹਤ੍ਵਾ ਤਂ ਮਹਿषਂ ਪਾਪਂ ਸ੍ਤੁਤਾ ਸਮ੍ਪੂਜਿਤਾ ਸੁਰੈਃ । ਕ੍ਵ ਗਤਾ ਸਾ ਮਹਾਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਃ ਸਰ੍ਵਤੇਜਃਸਮੁਦ੍ਭਵਾ
ਉਹ ਪਾਪੀ ਮਹਿਸ਼ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਕਾਰੀ ਤੇ ਪੂਜੀ ਗਈ, ਉਹ ਸਭ ਤੇਜ ਦੀ ਜਨਨੀ ਮਹਾਲਕਸ਼ਮੀ ਕਿੱਥੇ ਚਲੀ ਗਈ?
ਕਥਿਤਂ ਤੇ ਮਹਾਭਾਗ ਗਤਾਨ੍ਤਰ੍ਧਾਨਮਾਸ਼ੁ ਸਾ । ਸ੍ਵਰ੍ਗੇ ਵਾ ਮृਤ੍ਯੁਲੋਕੇ ਵਾ ਸਂਸ੍ਥਿਤਾ ਭੁਵਨੇਸ਼੍ਵਰੀ
ਹੇ ਸੁਭਾਗੀ, ਮੈਂ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਈ; ਚਾਹੇ ਸੁਰਗ ਵਿਚ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਮਰਤ ਲੋਕ ਵਿਚ, ਮਾਤਾ ਭੂਵਨੇਸ਼ਵਰੀ ਵੱਸਦੀ ਹੈ।
ਲਯਂ ਗਤਾ ਵਾ ਤਤ੍ਰੈਵ ਵੈਕੁਣ੍ਠੇ ਵਾ ਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤਾ । ਅਥਵਾ ਹੇਮਸ਼ੈਲੇ ਸਾ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤੋ ਮੇ ਵਦਾਧੁਨਾ
ਉਹ ਉਥੇ ਹੀ ਲੀਨ ਹੋ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਵੈਕੁੰਠ ਵਿਚ ਆਸਰਾ ਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਹੇਮਸ਼ੈਲ 'ਤੇ ਹੋਵੇ—ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਸੱਚ ਸਚ ਦੱਸੋ।
ਵ੍ਯਾਸ ਉਵਾਚ ਪੂਰ੍ਵਂ ਮਯਾ ਤੇ ਕਥਿਤਂ ਮਣਿਦ੍ਵੀਪਂ ਮਨੋਹਰਮ੍ । ਕ੍ਰੀਡਾਸ੍ਥਾਨਂ ਸਦਾ ਦੇਵ੍ਯਾ ਵਲ੍ਲਭਂ ਪਰਮਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍
ਵਿਆਸ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮਣਿ-ਦੀਪ ਦੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਦੱਸ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਮਾਤਾ ਦਾ ਸਦਾ ਪ੍ਰੀਤਮ ਤੇ ਉੱਚਾ ਖੇਡ-ਸਥਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਤ੍ਰ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਹਰਿਃ ਸ੍ਥਾਣੁਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਭਾਵਂ ਤੇ ਪ੍ਰਪੇਦਿਰੇ । ਪੁਰੁषਤ੍ਵਂ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਸ੍ਵਾਨਿ ਕਾਰ੍ਯਾਣਿ ਚਕ੍ਰਿਰੇ
ਉਥੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਹਰੀ ਤੇ ਸਥਾਣੁ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ; ਫਿਰ ਮੁੜ ਪੁਰਖ ਰੂਪ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਕੰਮ ਕੀਤੇ।
ਯਃ ਸੁਧਾਸਿਨ੍ਧੁਮਧ੍ਯੇऽਸ੍ਤਿ ਦ੍ਵੀਪਃ ਪਰਮਸ਼ੋਭਨਃ । ਨਾਨਾਰੂਪੈਃ ਸਦਾ ਤਤ੍ਰ ਵਿਹਾਰਂ ਕੁਰੁਤੇऽਮ੍ਬਿਕਾ
ਜਿੱਥੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸੋਹਣਾ ਦੀਪ ਹੈ, ਉਥੇ ਅੰਬਿਕਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿਚ ਖੇਡਦੀ ਹੈ।
ਸ੍ਤੁਤਾ ਸਮ੍ਪੂਜਿਤਾ ਦੇਵੈਃ ਸਾ ਤਤ੍ਰੈਵ ਗਤਾ ਸ਼ਿਵਾ । ਯਤ੍ਰ ਸਂਕ੍ਰੀਡਤੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਮਾਯਾਸ਼ਕ੍ਤਿਃ ਸਨਾਤਨੀ
ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਕਾਰੀ ਤੇ ਪੂਜੀ ਗਈ, ਉਹ ਮੰਗਲਮਈ ਮਾਤਾ ਉਥੇ ਗਈ—ਜਿੱਥੇ ਸਦੀਵੀ ਮਾਇਆ-ਸ਼ਕਤੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਖੇਡਦੀ ਹੈ।
ਦੇਵਾਸ੍ਤਾਂ ਨਿਰ੍ਗਤਾਂ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਦੇਵੀਂ ਸਰ੍ਵੇਸ਼੍ਵਰੀਂ ਤਥਾ । ਰਵਿਵਂਸ਼ੋਦ੍ਭਵਂ ਚਕ੍ਰੁਰ੍ਭੂਮਿਪਾਲਂ ਮਹਾਬਲਮ੍
ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਸਭ ਦੇਵਾਂ ਦੀ ਮਾਲਕ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਜਾ ਰਹੀ ਵੇਖਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੂਰਜ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਇੱਕ ਮਹਾਬਲੀ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ।
ਅਯੋਧ੍ਯਾਧਿਪਤਿਂ ਵੀਰਂ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘ੍ਨਂ ਨਾਮ ਪਾਰ੍ਥਿਵਮ੍ । ਸਰ੍ਵਲਕ੍ਸ਼ਣਸਮ੍ਪਨ੍ਨਂ ਮਹਿषਸ੍ਯਾਸਨੇ ਸ਼ੁਭੇ
ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅਯੋਧਿਆ ਦੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਨੂੰ, ਜੋ ਸਭ ਲਕਸ਼ਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਮਹਿਸ਼ ਦੇ ਸੋਹਣੇ ਸਿੰਘਾਸਨ 'ਤੇ ਬੈਠਾ ਦਿੱਤਾ।
ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਰਾਜ੍ਯਂ ਤਦਾ ਤਸ੍ਮੈ ਦੇਵਾ ਇਨ੍ਦ੍ਰਪੁਰੋਗਮਾਃ । ਸ੍ਵਕੀਯੈਰ੍ਵਾਹਨੈਃ ਸਰ੍ਵੇ ਜਗ੍ਮੁਃ ਸ੍ਵਾਨ੍ਯਾਲਯਾਨਿ ਤੇ
ਫਿਰ ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਜ ਦਿੱਤਾ; ਸਾਰੇ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਵਾਹਨਾਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ।
ਗਤੇषੁ ਤੇषੁ ਦੇਵੇषੁ ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਪृਥਿਵੀਪਤੇ । ਧਰ੍ਮਰਾਜ੍ਯਂ ਬਭੂਵਾਥ ਪ੍ਰਜਾਸ਼੍ਚ ਸੁਖਿਤਾਸ੍ਤਥਾ
ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਾ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਚਲੇ ਗਏ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਧਰਮ-ਰਾਜ ਚੱਲਿਆ, ਤੇ ਲੋਕ ਵੀ ਖੁਸ਼ ਰਹੇ।
ਪਰ੍ਜਨ੍ਯਃ ਕਾਲਵਰ੍षੀ ਚ ਧਰਾ ਧਾਨ੍ਯਗੁਣਾਵृਤਾ । ਪਾਦਪਾਃ ਫਲਪੁष੍ਪਾਢ੍ਯਾ ਬਭੂਵੁਃ ਸੁਖਦਾਃ ਸਦਾ
ਬਦਲ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਵਰਸਦੇ, ਧਰਤੀ ਧਾਨ ਤੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ, ਤੇ ਰੁੱਖ ਫਲ-ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਲਦ ਕੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁਖ ਦਿੰਦੇ ਰਹੇ।
ਗਾਵਸ਼੍ਚ ਕ੍ਸ਼ੀਰਸਮ੍ਪਨਾ ਘਟੋਧ੍ਨ੍ਯਃ ਕਾਮਦਾ ਨृਣਾਮ੍ । ਨਦ੍ਯਃ ਸੁਮਾਰ੍ਗਗਾਃ ਸ੍ਵਚ੍ਛਾਃ ਸ਼ੀਤੋਦਾਃ ਖਗਸਂਯੁਤਾਃ
ਗਾਂਵਾਂ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਘੜਿਆਂ ਵਿਚ ਪੂਰਾ ਦੁੱਧ, ਲੋਕਾਂ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰਦੀਆਂ; ਨਦੀਆਂ ਚੰਗੇ ਰਸਤੇ ਵਿਚ, ਸਾਫ, ਠੰਢਾ ਪਾਣੀ, ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ।